Jaarverslag 2020 van De Hondsrug UNESCO Global Geopark
Tekst van het document
Van alle tijden ...
JAARVERSLAG 2020
Van alle tijden …
4 – Jaarverslag 2020
JAARVERSLAG 2020
Door het coronavirus werd het leven in 2020 van velen totaal anders. Velen hebben te maken gekregen met persoonlijke verliezen en met zorgen over het voortbestaan van hun onderneming. Op dit moment is niet duidelijk hoe het verder zal gaan. Het was druk in het Hondsruggebied afgelopen zomer. Heel Nederland leek onze regio, maar ook de gehele Oerprovincie, te hebben ontdekt. Campings, hotels en vakantieparken barsten uit hun voegen. Musea werden met timelocks druk bezocht. Er werd gefietst, meer dan ooit gewandeld (Sabeltandtijgerspoorroute), mensen genoten volop. Wat boffen we dat we in het Hondsruggebied de infrastructuur van wandel- en fietspaden en routes zo goed voor elkaar hebben. De coronacrisis heeft natuurlijk invloed gehad op de activiteiten van het geopark. Er lag veel stil: onze expeditiepoorten in musea waren het grootste deel van het jaar gesloten, ons promotieteam ging niet op pad, de geoparkweek vond niet plaats, het congres werd verplaatst, de lezingenreeks kwam te vervallen en de excursies van onze gidsen konden niet doorgaan. Gelukkig hebben we kunnen doorwerken aan veel projecten. In dit jaarverslag laten we graag highlights van het afgelopen jaar zien. Wij wensen je veel leesplezier. Jacob Bruintjes, voorzitter bestuur Cathrien Posthumus, manager
5 – Jaarverslag 2020
Global Geoparks Network breidt uit De Executive Board of UNESCO heeft er mee ingestemd dat het Global Geoparks Network in 2021 wordt uitgebreid met acht nieuwe geoparken in Denemarken, Finland, Duitsland, Griekenland, Indonesië, Polen en twee in Italië. We komen dan op 169 geoparken wereldwijd in 44 landen! Door de coronacrises is de evaluatie van (aspiring) geoparken aanzienlijk vertraagd. Er moeten in 2021 maar liefst 139 missies georganiseerd worden. De organisatie en planning hiervan is een grote uitdaging. Vanuit UNESCO is nogmaals benadrukt dat het belangrijk is dat geoparken initiatieven nemen op het gebied van klimaatverandering.
& www.visitgeoparks.org
UNESCO, Nederland en De Hondsrug Geopark, hoe zit dat nou? Nederland kent meer dan 100 gebieden, steden, organisaties en erfgoederen die op een of andere manier verbonden zijn aan UNESCO. Dit zijn plekken waar het verhaal en de missie van UNESCO tot leven komen, waar mensen kunnen kennismaken met het gedachtegoed en de waarden van UNESCO. Gezamenlijk streven zij naar een betere wereld voor iedereen.
Zo zijn er in Nederland 10 plekken met de Werelderfgoedstatus, 55 UNESCO scholennetwerken en 8 Leerstoelennetwerk. Er is 1 Biosfeergebied, 2 UNESCO instituten, 2 Cities of literature, 16 Memories of the World, 2 UNESCO Learning Cities, 1 UNESCO Inmmaterieel erfgoed. En 1 UNESCO Global Geopark, en dat zijn wij! In 2015 hebben alle geoparken wereldwijd deze UNESCO status gekregen!
& www.unesco.nl/nl United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
6 – Jaarverslag 2020
We monitoren onze hotspots We hebben 85 hotspots. Stuk voor stuk zijn het prachtige plekken die het verhaal van De Hondsrug laten zien. Tijdens onze monitoring kijken we niet alleen naar de bebording maar ook naar de belevingswaarde van de plek. De monitoring is afgerond. In 2021 zal het rapport besproken gaan worden met de diverse gremia binnen het geopark, zoals de agendacommissie en de terrein beherende organisaties. Gezamenlijk gaan we kijken naar het aantal hotspots en ook naar het verhogen van de beleving per plek.
& www.dehondsrug.nl/hotspots
Landschapsvisie voor het Hondsruggebied www.dehondsrug.nl Geopark de Hondsrug is een project van het Recreatieschap Drenthe
Dit project is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie, Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Ministerie van Economische Zaken, de Mondriaan Stichting en het Samenwerkingsverband Noord-Nederland,
Om een goede koers te kunnen varen t.a.v de ontwikkeling van Natuur en Landschap in het Hondsruggebied is een Landschapsvisie voor het Hondsruggebied zeer gewenst. Een plan wat aansluit op het Bioplan van het Nationaal Park Drentsche Aa en de landschapsvisie voor het Drentsche Aa- en Hunzegebied. Een plan voorzien van een uitvoeringsagenda. Input voor het plan kan onder andere geleverd worden door het
7 – Jaarverslag 2020
maken van een Klimaat Atlas voor de Hondsrug, het Bioplan Nationaal park Drentsche Aa en de landschapsvisie voor de Hunze. Met onze samenwerkingspartners zijn we in overleg.
Gertjan Elzinga is sinds 2020 lid van het bestuur van De Hondsrug UNESCO Global Geopark Vertel wat over je zelf Inmiddels zo’n 25 jaar geleden kwam ik terecht in Drenthe, vanwege een baan bij de Heidemaatschappij, na een studie aan de Universiteit Wageningen. Samen met mijn vrouw en onze jongste dochter woon ik in Assen. Mijn oudste dochter studeert inmiddels in Groningen. En samen met Titian Oterdoom ben ik eigenaar van bureau Elzinga & Oterdoom Procesmanagement. Werk en privé gaan bij ons prima samen. Wat en hoe is je binding met het gebied Vanaf mijn werkplek mag ik genieten van het oeroude landschap van de Drentsche Aa, onderdeel van het Geopark. Dat is niet helemaal toevallig. Toen ik zo’n 15 jaar geleden samen met Titian Oterdoom een eigen adviespraktijk startte maakten we een bedrijfsplan. Een ietwat afwijkend bedrijfsplan weliswaar. Want in plaats van omzet en winstprognoses, ging dit bedrijfsplan over hoe we wilden leven en werken en bewust in die volgorde. De locatiekeuze voor een kantoor werd dan ook niet een bedrijventerrein, maar een voormalige boerderij in Nationaal Park Drentsche Aa en De Hondsrug UNESCO Geopark. Om iets bij te dragen aan dit gebied ben ik in april 2020 bestuurslid bij het geopark geworden. Daarnaast zet ik me als vrijwilliger bij Staatsbosbeheer ook in voor het beheer van dit mooie landschap. Foto Gertjan Elzinga
8 – Jaarverslag 2020
Het Hondsruggebied en de Drentsche Aa zijn gebieden om trots op te zijn.
En tenslotte ben ik actief als bestuurslid bij de onlangs opgerichte Stichting Drents Agrarisch Erfgoed. Het gebied gaat me aan het hart.
Wat is de meerwaarde van een UNESCOGeopark status voor De Hondsrug Het Hondsruggebied en de Drentsche Aa zijn gebieden om trots op te zijn. De erkenning als Geopark onderstreept dat. En dat is belangrijk want Drenthe mag best iets trotser zijn op het landschap, de dorpen, de natuur en de cultuurhistorie in dit gebied. De afgelopen januari gepresenteerde visie van Marketing Drenthe en Recreatieschap Drenthe geeft dit belang haarfijn aan. We leven in een andere tijd sinds het begin van de
Corona crisis. Mensen trekken er massaal op uit naar buiten, want een mens heeft dat nodig. Bovendien is Drenthe niet eerder zo populair geweest als woonprovincie. En dat heeft alles te maken met waarden en identiteit.
Als we denken aan de toekomst voor De Hondsrug UNESCO Global Geopark, is er iets waar we alert op moeten zijn? Ik maak me wel enige zorgen over de snelle opkomst van zonneparken. Vooral de zones langs de N33 en N34 zijn daarin begeerde locaties, maar tegelijk funest voor de uitstraling van het Geopark. Daarnaast is belangrijk om recreatie ondernemers in
9 – Jaarverslag 2020
het gebied een duwtje in de rug te geven. Die hebben het best lastig gehad afgelopen jaar. Het zou een verarming zijn als de horeca en dagrecreatie in de dorpen in het Geopark nog verder afneemt.
Waar of waarmee krijg je het ultieme Hondsruggevoel? Bijvoorbeeld tijdens een wandeling bij Bronneger over de Steenakkersweg. Maar natuurlijk ook als ik op bezoek ben bij het Hunebedcentrum in Borger.
Workshop ijstijden voor basisscholen In maart 2020 kwam er een abrupt einde aan een succesvolle workshopreeks over de ijstijden in de gemeente Borger-Odoorn. Vanaf schooljaar 2021/2022 zal in de gemeente de reeks weer opnieuw van start gaan. We zijn in gesprek met de andere Hondsruggemeenten voor het organiseren van deze workshop.
& www.dehondsrug.nl/home/educatie/educatief-aanbod/
Foto Geoparkbureau
Samenwerking educatie op de Hondsrug In het najaar organiseerde De Hondsrug UNESCO Geopark, onder leiding van Mark Tuit, directeur IVN Noord-Nederland, een interactieve bijeenkomst over de Sustainable Development Goals (SDG) van de Verenigde Naties, met de focus op educatie (Education for Sustainable Development), voor natuur- en landschapeducatie in het Hondsruggebied. Deze bijeenkomst komt voort uit het INTERREG project met Geopark TERRA.vita in Duitsland. Het thema van de workshop was ‘Empowerment in landschap- en natuureducatie; samen sterk en toekomstbestendig’. Foto Geoparkbureau
10 – Jaarverslag 2020
De bijeenkomst was een start voor een intensievere samenwerking in de landschap- en natuureducatie in het Hondsruggebied met het oprichten van de werkgroep bestaande uit naast geopark, collega’s van Het Drentse Landschap, Staatsbosbeheer, het Hunebedcentrum, Stichting Kunst en Cultuur en verhalenverteller Jeanet Landman. We gaan ons bezig houden met vraagstukken als: het beter implementeren van de SDG’s, toegankelijker maken van het educatief aanbod, tevens ook promoten en zichtbaarder maken. Kortom, een betere samenwerking en gezamenlijk gaan inzetten op duurzaamheid.
Expeditiepoort Boeren op de Hondsrug Eindelijk was het zover: de expeditiepoort Boeren op de Hondsrug in de Nabershof ging in juli open! Het was een langdurig proces: De Nabershof kreeg een bijzondere metamorfose. De authentieke Saksische boerderij uit 1681 werd uitgebreid met een aangebouwde expositieruimte, de museumboerderij werd opnieuw ingericht en ook het Theehuis is volledig vernieuwd. De echte opening moet nog plaatsvinden als het weer kan! We zijn blij dat het complete verhaal van de kernwaarden van het geopark: de geologische ontstaansgeschiedenis, de archeologische rijkdom en het cultuurlandschap in onze musea verteld wordt.
& www.dehondsrug.nl/musea/de-nabershof/
11 – Jaarverslag 2020
Wethouders op de fiets
27 nieuwe ambassadeurs
Met een filmpje op social media openden wethouders Steven Stegen (gemeente Coevorden) en Robert Kleine (gemeente Emmen) de dag voor de zomervakantie, een nieuwe fietsroute van De Hondsrug UNESCO Global Geopark: ‘Toer langs de boer’. De fietsroute ‘Toer langs de boer’ neemt je mee naar vroeger én naar nu. Langs sporen van prehistorische landbouw, oude en nieuwe boerderijen, door het esdorpenlandschap, langs beekdalen, heidevelden en ruilverkavelingsgebieden. Ook is het mogelijk een kijkje te nemen bij twee boerenbedrijven in Noord-Sleen.
In het vroege voorjaar van 2020 gaat de 6e Ambassadeurscursus met 27 enthousiaste deelnemers van start. In vier ochtenden op locatie en een veldexcursie wordt aan hen de kneepjes van het ambassadeursschap bijgebracht. Met als uiteindelijke doel: het felbegeerde ambassdeursbordje voor op je locatie en het certificaat. Want inmiddels is het wel bekend: gasten willen meer, willen meer weten van hun omgeving en met een prettig verblijf met vertellende gastheer/vrouw kom je graag terug. Helaas konden we de cursus niet afronden zoals we van plan waren. We hebben de deelnemers vouchers voor bezoeken aan onze expeditiepoorten in De Nabershof, het Veenpark en Hunebedcentrum gegeven, zodra het weer kan kunnen ze toch deze kennis tot zich nemen door daar zelf een bezoek te brengen. Natuurlijk hebben ze het Ambassadeurbordje en- certificaat wel ontvangen!
& www.dehondsrug.nl/routes/toerlangsdeboer/
& www.dehondsrug.nl/over-ons/ambassadeur/ ambassadeur-worden/
Wij zijn ambassadeur
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
www.dehondsrug.nl
12 – Jaarverslag 2020
Hondsrug Hogeschool voor Ondernemers online van start
Zichtbaarheid in stad Groningen In 2020 is er hard gewerkt om de zichtbaarheid van geopark te vergroten in de stad Groningen. Daarvoor zijn er twee hotspots in ontwikkeling, de Noorderbegraafplaats en de Hoge en Lage der Aa. De Noorderbegraafplaats is een bijzondere plek voor het Geopark, aangezien de Hondsrug op deze locatie onder de Groningse klei duikt en tevens de meest Noordelijke grens van de Hondsrug UNESCO Geopark is. Het Hoge en Lage der A is ook een bijzondere plek. De stad Groningen ontstond aan het eind van de Hondsrug langs de oever van een Drentse beek. Hier schuurde de Drentsche Aa langs de Hondsrug om vervolgens via het Reitdiep zijn weg naar zee te vervolgen. Diep in de
middeleeuwen lag hier, aan wat nu het Hoge der A en het Lage der A heet, het oudste havenkwartier van de stad. We werken hierin samen met het Museum aan de A (voorheen het Noordelijk Scheepvaartmuseum) om dit verhaal goed te ontsluiten. In het Forum zal in 2021 op de maquette van de stad een projectie van een animatie over de ontstaansgeschiedenis van het geopark de stad Groningen te zien zijn.
& www.dehondsrug.nl/hotspots/groningen-aan-de-aa/
13 – Jaarverslag 2020
Recreatie- en horecaondernemers in Zuidoost-Drenthe kregen in 2020 een uniek aanbod van De Hondsrug UNESCO Global Geopark. Onder de naam Hondsrug Hogeschool voor Ondernemers zijn verschillende pakketten ontwikkeld waarmee ondernemers leren het verhaal van hun onderneming te vertellen, dat (online) te presenteren en optimaal aan te sluiten bij de kansen en verhalen van het gebied. Deelnemers kunnen kiezen uit verschillende workshops, lezingen, cursussen en excursies. Door de maatregelen rond het coronavirus hebben we besloten de lessen online te geven en deze zijn in het najaar van start gegaan en lopen door tot het voorjaar van 2021. Dertig ondernemers hebben hieraan deelgenomen.
Dirk Jan Lekkerkerker is sinds 2018 ambachtmakelaar en vanaf 2009 betrokken bij diverse geoparkprojecten Vertel wat over je zelf Ik woon en werk vanaf 2003 in Borger. Eigenlijk is dat de schuld van mijn vader, haha. Ik ben een boerenzoon en mijn vader zei altijd: ‘Dirk Jan, als je ergens wilt gaan wonen dan moet je op het zand gaan wonen’. Zodoende zijn mijn vrouw Els en ik na Hilversum, Diemen, Amsterdam, Leiden en Voorschoten hier terecht gekomen. Mijn passie is werken met je directe omgeving. Daar zie ik dingen waarmee ik aan de slag wil, het liefst met zaken waar niemand anders nog mee bezig is geweest. ik ontdek, zoek uit en ga daarmee aan de slag. En daar vertel ik dan graag later aan anderen over. Onlangs noemde iemand mij een pionier! Daar herken ik mij goed in. Wat is je binding met het geopark, je bent al geruime tijd betrokken. Vanuit de ondernemersvereniging op De Hondsrug maakte ik in 2009 deel uit van een provinciale werkgroep die zich bezig hield met subsidieaanvragen. Door mijn ervaring als ambtenaar (in het westen van het land) en ook ondernemer zijn, speelde ik een verbindende rol. Ik spreek immers ‘beide talen’. Daar heb ik Cathrien Posthumus (nu manager DHUGG) leren kennen. Pal daarop werd het initiatief genomen door Foto Gijs Versteeg
14 – Jaarverslag 2020
een aantal mensen zoals Hein Klompmaker en Harrie Wolters van het Hunebedcentrum, Michiel Gerding, provinciaal historicus en Cathrien Posthumus (en anderen) om meer met het Verhaal van de Hondsrug te gaan doen. Wat uiteindelijk heeft geleid tot het verkrijgen van de geoparkstatus voor het Hondsruggebied. Ik ben goed thuis in automatisering en kon daardoor meedenken hoe via internet dit ontsloten kon worden. Denk aan de website, routes in de app, etc. En zo is het begonnen…
Je bent ambachtmakelaar, wat heb je gedaan, wat zijn de eerste resultaten? Mijn eerste stap was het vinden van de ambachtslieden in Zuidoost-Drenthe. Ik heb hen gevraagd samen op te trekken. Belangrijk was te weten wat hun wensen waren en waarin zij kunnen en willen samenwerken met andere ambachtslieden. Inmiddels hebben circa 50 ambachtlieden zich aangesloten. Aan de andere kant zocht ik partijen die zaken willen laten uitvoeren door en met ambachtslieden. Een verbindende schakel zijn, dat is ook mijn rol. Hoe kun je groepen bij elkaar brengen en fantastisch als je dan merkt dat er daardoor energie ontstaat. We hebben met elkaar een actiepunten lijst met 29
punten, niet alles is haalbaar gebleken, maar er zijn veel successen, zoals de start van de Ambachtwinkel in Dalen in 2020 waar onze ambachtlieden hun producten verkopen. Ik merk dat na twee jaar het begrip Ambachten/ Ambachtmakelaar is gaan leven in de regio, het is niet meer weg te denken. Organisaties benaderen ons, zoals bijvoorbeeld Kunst en Cultuur, zij willen graag met ons een lespakket over ambachten gaan maken.
Hoe zie jij de toekomst van DHUGG? Heb je aanbevelingen? DHUGG onderscheidt zich van andere spelers in het veld, zoals bijvoorbeeld de toeristische wereld. Het geopark is veel meer, het heeft een wetenschappelijke waarde. Ik vind het wenselijk dat hierop meer wordt ingezoomd. Niet verbreden, maar verdiepen, op die kernwaarden: de geologische ontstaansgeschiedenis, de archeologische rijkdom en het cultuurlandschap.
‘Dirk Jan, als je ergens wilt gaan wonen dan moet je op het zand gaan wonen’ 15 – Jaarverslag 2020
Waar of waarmee heb je jouw ultieme Hondsruggevoel? Dat is tijdens mijn vele wandelingen of fietstochten. Ik zoek dan naar die bijzondere plekken waar ik een smeltwater dal in beeld krijg. Bijvoorbeeld als ik fiets van Drouwen richting Borger. Ook probeer ik te lopen op het hoogste punt van de Hondsrug, op plekken zoals tussen Gieten en Emmen waar je dan zo mooi kunt uitkijken. Dat is echt genieten!
Een AmbachtWinkel op de Hondsrug In de zomer is in The Homestead in Dalen de AmbachtWinkel geopend. De Ambachtwinkel is het verkooppunt van ambachtlieden die zijn aangesloten bij het project Ambachtmakelaar. Ben je op zoek naar een origineel, uniek, ambachtelijk gemaakt geschenk, dat trots en passie ademt, van hoge kwaliteit is en helemaal thuishoort op de Hondsrug dan ben je in The Homestead op het juiste adres. Naast het verkooppunt zijn ook twee ambachtlieden aan het werk in The Homestead: smid Joost en weefster Melissa. De officiële, feestelijke opening van de Ambachtwinkel vindt plaats zodra het weer veilig kan.
& www.dehondsrug.nl/ambachtmakelaar/ ambachtwinkel/ Foto Karel Hulskers
Foto The Homestead
16 – Jaarverslag 2020
Maak je eigen OerToer Met De OerToer, prominent op de homepage van dehondsrug.nl, kunnen gasten en potentiële bezoekers van het Hondsruggebied, ontdekken wat er allemaal te doen is in het Hondsruggebied. Ook kun je op zoek gaan naar een fijne locatie om te overnachten of heerlijk uit eten te gaan. En heb je je keus gemaakt, dan maak je een print of download om ze bij de hand te hebben op je trip. In de zomer werd het noorden overspoeld met gasten uit andere regio’s van Nederland. Via een fimpje op social media en advertenties hebben we de OerToer gepromoot om iedereen op weg te helpen met Maak je eigen Oertoer.
& www.dehondsrug.nl/activiteiten/oertoer/
17 – Jaarverslag 2020
SCAN QR- CODE DOWNLOAD APP
Zeg je Sabeltandtijgerspoor…
De Hondsrug - Landschap van eeuwen
Dan zeg je Avontuur! Deze spannende wandeling voor kinderen in het Hunzebos in Exloo over heuvels uit de ijstijden, waar je met een kabelbaan naar beneden kunt zwiepen, met klimtoestellen en onderweg ook nog spannende games kunt spelen met de app en een sabeltandtijger tegenkomt is een ongekend SUCCES! De app is in 2020 maar liefst 8800 keer gedownload.
Na 50 jaar is er weer een publicatie over De Hondsrug verschenen. En wat voor één. Een kloek boek, een stoeptegelgroot, met de geschiedenis van dit het unieke Hondsruggebied; het UNESCO Geopark. Getiteld: De Hondsrug- Landschap van eeuwen. Het boek is een prima mix van prachtige foto’s, kaarten en prettig leesbaar. Samen met Het Drentse Landschap (uitgever van het boek) en het Hunebedcentrum, auteur Bertus Boivin, fotografen Hans Dekker en Alle Oldenbeuving en vormgever Albert Smit van GaCreatief hebben we met veel plezier aan het boek gewerkt. Een grootse feestelijke presentatie zat er niet in. Daarom zijn Cathrien Posthumus, manager DHUGG,
Foto’s Alle Oldenbeuving
Maar ook zonder gebruik van de app kun je natuurlijk op pad en dat gebeurde volop. Velen volgden de keien met de pootafdruk van de sabeltandtijger vanaf de parkeerplaats van zwembad Leewal in Exloo.
& www.dehondsrug.nl/routes/sabeltandtijgerspoor/
18 – Jaarverslag 2020
Sonja van der Meer (HDL) en Harrie Wolters (Hunebedcentrum) met het boek op pad gegaan. De twee CDK’s, Jetta Klijnsma (Drenthe) en René Paas (Groningen) en de zes burgemeester van de Hondsruggemeenten Groningen, Tynaarlo, Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Emmen en Coevorden, kregen allen- coronaproof- een exemplaar aangeboden. De Hondsrug-Landschap van eeuwen is te koop bij boekhandels in Groningen en Drenthe en in de webshop van Het Drentse Landschap.
De rode loper kan (bijna) uit Onze publieksfilm over De Hondsrug is op een haar na gereed. De première vindt na de zomer van 2021 plaats. Naast De Hondsrug-movie en een film over UNESCOGeopark TERRA.vita, maken we ook een gezamenlijke film De drie films zijn onderdeel van het Interregproject dat wij in samenwerking met TERRA.vita uitvoeren. Insteek is de beide geoparken meer onder de aandacht van de bewoners te brengen en bezoeken over en weer stimuleren.
Beleef De Hondsrug in 180 graden+VR
UNESCO Geopark Crosscircuit
Met en in het Hunebedcentrum zijn we in 2020 gestart met het installeren van een 180 graden scherm om een spectaculaire VR film over de Hondsrug te kunnen gaan vertonen. VR brillen komen er ook! Het wordt zo spannend! Je staat oog in oog met mammoeten, reuzen, een galgenberg en de kanonkogels van Bommen Berend vliegen om je oren! De VR films maken onderdeel uit van het Interregproject met onze collega’s van UNESCO Geopark TERRA.vita.
Al voor het zesde jaar op rij organiseren loopgroepen uit het Hondsruggebied het UNESCO Geopark Crosscircuit. Zes lopen door de natuur, voor ieder toegankelijk of je nou een professionele of amateurloper bent. In oktober 2019 zijn we van start gegaan met seizoen 2019-2020, en eind maart 2020 zou de afsluitende loop met prijsuitreiking plaatsvinden. Onze websitedehondsrug.nl Helaas, na vijf lopen werd ook het Crosscircuit geconfronteerd met de maatregelen rond het coronavirus. We hebben besloten de zesde loop, de zesde loop te laten. In de zomer van 2020 heeft de prijsuitreikingcoronaproof- plaatsgevonden. Helaas kon het seizoen 2020-2021 niet van start gaan. Een jaartje overslaan wordt het dus.
Foto Alle Oldenbeuving
19 – Jaarverslag 2020
Wytse Sikkema is als vrijwilliger bij het geoparkbureau te vinden Vertel wat over je zelf Ik heb jarenlang als geoloog bij een grote oliemaatschappij gewerkt. Daardoor heb ik een goede kennis van de ondergrond van Noord-Nederland en ook ervaring met het opzetten en runnen van projecten. Als Friese boerenzoon heb ik ook veel belangstelling voor het Noord-Nederlandse landschap. Die belangstelling heb ik uitgediept door het voltooien van een studie Landschapsgeschiedenis aan de universiteit van Groningen. Daarnaast heb ik altijd veel interesse gehad in de natuur, archeologie en geschiedenis. Je bent vanaf begin 2017 vrijwilliger bij het geoparkbureau, hoe kwam je daar en wat doe je? Na mijn pensioen had ik tijd over en door mijn interesses en ervaring kwam ik op het idee om mijn tijd en kennis aan te bieden aan De Hondsrug Geopark. Ik doe daar van alles, van het invullen van data-bases tot het meedenken over projecten. Ik ben ook graag in het veld, voor het monitoren van hotspots tot het begeleiden van studenten. Als we denken aan de toekomst van het geopark, is er iets waar we alert op moeten zijn? De Hondsrug UNESCO Global Geopark wordt steeds meer erkend en heeft steeds meer bestaansrecht in Drenthe, Groningen en Nederland. Daardoor wordt het ook een steeds belangrijker partij in de discussie over Foto Geoparkbureau
20 – Jaarverslag 2020
het behoud, de inrichting en het onderhoud van de Hondsrug en het omringende gebied. Het is dan ook belangrijk dat het geopark duidelijke strategie en standpunten ontwikkelt en naar buiten presenteert op het gebied van verdroging, windmolens, N34, recreatie etc. Ook duurzaamheid moet een belangrijke leidraad zijn: het stimuleren van toerisme mag niet leiden tot aantasting van het landschap...
Ik ben graag in het veld voor het monitoren van hotspots tot het begeleiden van studenten.
Waar of waarmee krijg je jouw ultieme Hondsruggevoel Vooral op die plekken waar de hoogteverschillen duidelijk merkbaar zijn en waar ook de historie van het landschap goed leesbaar is krijg ik een sterk
Hondsruggevoel. Dit kan zijn bij Annen of Bonnen en ook bij de Kymmelsberg. Laatst op een wandeling bij Valthe had ik dit gevoel ook heel sterk, omdat daar in een gaaf landschap alle aspecten van de Hondsrug sterk aanwezig zijn.
21 – Jaarverslag 2020
Digitale belevingskaart Hunebed Highway De Hunebed Highway N34, DE weg over De Hondsrug waar je zo snel mogelijk van af moet vinden wij om het achterland te ontdekken! Neem een afslag en je komt in het prachtige Hondsruggebied met naast hunebedden, pittoreske esdorpen, De Drentsche Aa, de Hunze, musea en ga zo maar door. In 2021 kun je op onze website een digitale belevingskaart vinden. Per afslag staan highlights vermeld.
elro ut
e•
d en • w
e•
n la
bezoekers. Diverse landschappelijke elementen geven een vorm van hoogteverschil weer, zoals het Ravijn, de oude spoorbrug, kijk naar het Hunzevallei, de indrukwekkende diepte van het zandgat en de bolling van de es van Gasselte. Samen met het Drents Landschap en de buurtvereniging de Hamerlanden, is het Geopark bezig om de route te professionaliseren. Zo komen er twee routepanelen, een informatiezuil bij het zandgat (in samen-
d an
hamer
Wandelroute Ravijn krijgt upgrade Momenteel ligt er een wandelroute van buurtvereniging de Hamerlanden bij Kostvlies bij het Ravijn, een imposante doorsnijding van de Hondsrug. Tijdens deze 6,5 kilometer lange route wandel je over en door de hoogten en laagten die zijn gevormd tijdens de ijstijden, harmonieus verbonden met natuur en cultuurhistorie. Voor het Geopark biedt deze route kansen om het hoogteverschil beleefbaar te maken voor bewoners en
22 – Jaarverslag 2020
werking met het Drents Landschap) en wordt de route gedigitaliseerd in de app. In het voorjaar van 2021, bij de start van het wandelseizoen, is het streven om de route te openen.
Gassel t
2_Karte_nl_NL_tif_Layout 1 29.07.20 12:21 Seite 1
Wat is er allemaal te doen in het geopark? Die vraag krijgen de medewerkers van de Tourist Info Points in het Hondsruggebied veelvuldig gesteld. We hebben het geopark op een kaart gezet met daarbij 16 highlights, de dingen die je gezien of gedaan moet hebben om het echte Hondsruggevoel te krijgen. De kaart, op A3 formaat, per 50 stuks in een afscheurbaar blok, bleek een goede zet. We waren snel door de voorraad heen. Op de achterkant van de kaart presenteert UNESCO Geopark TERRA.Vita zich. De kaarten maken onderdeel uit van het Interregproject. 1_Karte_de_DE_tif_Layout 1 29.07.20 12:19 Seite 1
23 – Jaarverslag 2020
1 promotieteam
Gebied en projecten in cijfers
9 expeditiepoorten
2 provincies
250 partners
9 expeditiepoorten
4 beekdalen
2 reuzen
70 kilometer lang
2 steden
talloze middeleeuwse karrensporen
85 hotspots
1 Hunebed Highway (N34)
240.000 inwoners
48 hunebedden
45 esdorpen
140 ambassadeurs
1 promotieteam
4 ruggen
20 kilometer breed (gemiddeld)
50 ambachtlieden
honderden pingoruïnes
21 musea en informatiecentra
13 geoparkgidsen
6 gemeenten
1 ambachtwinkel
24 – Jaarverslag 2020
Ihttps://www.instagram.com/geoparkdehondsrug/
&https://www.dehondsrug.nl/
fhttps://www.facebook.com/dehondsruggeopark 25 – Jaarverslag 2020
Financiën
Overzicht in een notendop
in euro’s
Sabeltandtijgerspoor Expositie Boeren bij Nabershof College aan de VU Het Hondsrugboek Geoparkmagazine Sponsor veldrit
Personeelslasten
234.168
Afschrijvingen vaste activa
372
Huisvestingslasten
13.360
Bureaukosten
24.223
Activiteiten
29.505
Communicatie en marketing
37.036
Algemene kosten
8.419
Kosten vrijwilligers
5.207
Eigen bijdrage aan projecten
37.000
Rente lasten
2.859
Totaal uitgaven
392.149
Totaal inkomsten
397.080
Resultaat
4.931
Algemene reserve nu
19.570
Reserve projecten
50.000
26 – Jaarverslag 2020
Inkomsten totaal € 397.080
50+11+751e
Recreatieschap Drenthe 5% Gemeente Coevorden 7% Gemeente Emmen 7% Gemeente Borger Odoorn 7% Gemeente Aa en Hunze 5% Gemeente Tynaarlo 7%
1% Overige opbrengsten
50% Provincie Drenthe
Gemeente Groningen 11%
Projecten 1.651.754
Interreg UNESCO Geopark coöperatie met Geopark TERRA.vita (tot 06-2022)
676.499
Boeren op de Hondsrug (tot 02-2020)
234.970
Ambachtmakelaar (tot 07-2021)
27 – Jaarverslag 2020
225.000
Streekeigen Ondernemen (tot 01-2020)
124.080
Hunzebos 3D (tot 01-2020)
Organisatie Stichting De Hondsrug UNESCO Global Geopark en haar partners stellen de identiteit van het Hondsruggebied centraal. De bijzondere geologie, de rijkdom aan archeologie en cultuurhistorie maken De Hondsrug UNESCO Global Geopark tot een onderscheidend gebied met internationale aantrekkingskracht. De netwerkorganisatie bestaat uit bijna 300 partners. Dit zijn onder meer overheden, toeristische en recreatieve ondernemers, marketingorganisaties, terrein beherende organisaties, natuurorganisaties, musea, ateliers, historische verenigingen, culturele instanties, onderwijs- en educatie-instellingen, evenementenbureaus, fotografen en andere ondernemers.
Bestuur Stichting De Hondsrug UNESCO Global Geopark
Agendacommissie Adviesteam van betrokken partijen/werkvelden
Partners Uitvoeringsactiviteiten partners
Wetenschappelijke Commissie
Geoparkbureau Coördinatie
Werkgroepen
Bestuur per 31-12-2020
Agendacommissie per 31-12-2020
Jacob Bruintjes, voorzitter Gertjan Elzinga Nynke Houwing Mathilde Stiekema vacature Dick Dijkstra (adviseur)
Gretha Roelfs, provincie Drenthe, voorzitter Ton Lammers, gemeente Aa en Hunze, tot 19-11-2020 Simone la Brijn, gemeente Borger-Odoorn Wilma Terburg, gemeente Coevorden Lisette Coljé, gemeente Emmen Patricia Langen, gemeente Tynaarlo Guido Hummel, gemeente Groningen Dick Dijkstra, Recreatieschap Drenthe Harrie Wolters, Hunebedcentrum Kees Folkertsma, Nationaal Park Drentsche Aa Yvonne Cornax, Marketing Drenthe
Projecten
Wetenschappelijke commissie per 31-12-20 20 Erik Meijles, voorzitter Enno Bregman Michiel Gerding Brigitte Nitsch Wijnand van der Sanden Arie Stoffelen
Geoparkbureau Cathrien Posthumus, manager Liesbeth Simon, medewerker communicatie Leo Bouwmeester, projectmedewerker Landschap en Educatie
28 – Jaarverslag 2020
29 – Jaarverslag 2020
De Hondsrug UNESCO Global Geopark UNESCO Global Geopark Hunebedstraat 4a 9531 JV Borger & www.dehondsrug.nl E info@dehondsrug.nl I www.instagram.com/geoparkdehondsrug f www.facebook.com/dehondsruggeopark t www.twitter.com/hondsruggeopark Tekst en redactie Geoparkbureau De Hondsrug UNESCO Global Geopark Vormgeving & www.arjensnijder.design Fotografie I www.instagram.com/arjensnijder.photography/ © Mei 2021
www.dehondsrug.nl