Jaarverantwoording Kinderopvang 2020 Gemeente Borger-Odoorn
Tekst van het document
Jaarverantwoording Kinderopvang 2020 Gemeentelijk jaarverslag Kinderopvang Borger-Odoorn 2020 Introductie De kinderopvang omvat de volgende voorzieningen: Kinderdagverblijven (KDV), Buitenschoolse Opvang (BSO), Gastouderbureaus (GOB) en Voorzieningen voor Gastouderopvang (VGO). Gemeenten zijn volgens de Wet kinderopvang verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van de kwaliteit van kinderopvangvoorzieningen. Het College van burgemeester en wethouders legt over de uitvoering van haar taken jaarlijks verantwoording af aan de gemeenteraad en de Inspectie van het Onderwijs (hierna: Inspectie). De Inspectie is door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) aangewezen om interbestuurlijk toezicht uit te oefenen op de manier waarop gemeenten invulling geven aan hun wettelijke taken op het gebied van toezicht en handhaving in de kinderopvang. De verantwoording van gemeenten richting de Inspectie vindt plaats via de jaarverantwoording. Deze moet uiterlijk 1 juli worden ingediend en betreft het verslag van het voorgaande jaar. De uitbraak van het coronavirus en de daarmee gepaard gaande maatregelen hebben invloed (gehad) op de uitvoering van de wettelijke taken kinderopvang door gemeenten. De Inspectie zal de normen die hiervoor gelden daarom niet onverkort toepassen bij de beoordeling van de taakuitvoering door gemeenten in 2020.
Dit heeft tot gevolg dat de Inspectie maatwerk zal toepassen bij beoordeling van de taakuitvoering. De keuzes en afspraken die gemeenten hebben gemaakt, en de onderbouwing daarvan, zullen bij dit maatwerk een belangrijke rol spelen. Bij het maken van keuzes en afspraken dient, zoals altijd, het doel van toezicht en handhaving op de kinderopvang voorop te staan. Dit doel is: het borgen van verantwoorde kinderopvang in een gezonde en veilige omgeving. Opbouw van de vragenlijst De jaarverantwoording over 2020 bestaat uit twee delen: A en B. Deel A De vragen in deel A zijn bedoeld om een goed beeld te krijgen van de context waarbinnen gemeenten hun taken in 2020 hebben uitgevoerd. Dit deel begint daarom met enkele vragen waarmee de gevolgen van de coronamaatregelen op de taakuitvoering door de gemeente in beeld worden gebracht. Daarna worden er een aantal vragen gesteld over de afspraken en de keuzes die zijn gemaakt voor de periode waarin weer kon worden toegewerkt naar de reguliere wijze van het uitoefenen van toezicht en handhaving in de kinderopvang. Deel B Deel B van de vragenlijst bevat vragen over de uitvoering van de wettelijke taken over het gehele jaar 2020. De criteria die hierbij aan de orde komen, zijn (net als in andere jaren) gebaseerd op de vier belangrijkste wettelijke taken van gemeenten. Om de toezichtlast zo klein mogelijk te houden, bestaat
1
dit jaar de mogelijkheid om (na het invullen van de vragenlijst) documenten in het ISD te uploaden die de gevraagde informatie bevatten. U kunt naar deze documenten verwijzen in de toelichtingen. Fasering van de coronamaatregelen in deze jaarverantwoording De coronamaatregelen die in 2020 zijn genomen, kunnen in verschillende fases worden onderscheiden. In de jaarverantwoording houden we de fases aan die zijn beschreven in de Denklijn Toezicht en Handhaving tijdens corona – Fase 3 die in de eerste helft van juni 2020 door VNG Naleving en GGD GHOR NL ter beschikking is gesteld aan gemeenten en GGD ’en. Aangezien fase 3 helaas niet tot en met het einde van het jaar heeft geduurd, hebben wij over deze fase een aanvullende tekst geschreven. Fase 1: betreft de periode van 16 maart tot en met 10 mei 2020. In fase 1 mochten onderwijsinstellingen en voorzieningen voor kinderopvang (kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderopvang) geen fysieke onderwijsactiviteiten en opvang aanbieden. Een uitzondering werd gemaakt voor de noodopvang van kinderen van ouders in cruciale beroepen en de opvang van kwetsbare kinderen. Fase 2: betreft de periode van 11 mei tot en met 7 juni 2020. In fase 2 gingen kinderen weer voor de helft van de tijd naar school, de andere helft kregen zij thuisonderwijs.
Het speciaal onderwijs, de kinderdagverblijven en de gastouderopvang gingen weer open voor alle kinderen. De buitenschoolse opvang was alleen beschikbaar op de dagen dat kinderen naar school gingen. Daarnaast liep de noodopvang voor kinderen van ouders in cruciale beroepen en de opvang van kwetsbare kinderen door. Fase 3: betreft de periode van 8 juni tot en met 15 december (oorspronkelijk: 31 december) 2020. In fase 3 waren de scholen weer volledig open en was ook de hele kinderopvang weer op reguliere wijze geopend. De noodopvang werd daarom afgebouwd en was (tot 1 juli) alleen nog beschikbaar in de avonden, de nachten en de weekenden voor kinderen van ouders die in de zorg werken. Aanvulling wat betreft fase 3: In de Denklijn Toezicht en Handhaving tijdens corona – Fase 3 is aangegeven dat fase 3 bij ongewijzigde coronamaatregelen tot 31 december 2020 zou duren. Op 14 december 2020 werd echter aangekondigd dat het basisonderwijs en een goot gedeelte van de kinderopvang (kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang) vanaf 16 december, tot en met in ieder geval 17 januari 2021, gesloten zouden zijn. Dit betekent dat fase 3 per 16 december geëindigd is. Deel A De vragen in deel A zijn bedoeld om een goed beeld te krijgen van de context waarbinnen gemeenten hun taken in 2020 hebben uitgevoerd.
Gevolgen van de coronamaatregelen Hebben de coronamaatregelen, over het gehele jaar 2020 bezien, de uitvoering van de wettelijke taken toezicht en handhaving kinderopvang door de gemeente beïnvloed? Ja, in Borger-Odoorn hebben de coronamaatregelen ertoe geleid dat de gemeente haar wettelijke taken op het gebied van kinderopvang niet (volledig) heeft kunnen uitvoeren. Is er handhaving ingezet bij noodopvanglocaties naar aanleiding van (signaal gestuurd) toezicht in de periode van 16 maart tot en met 7 juni en de periode van 16 tot en met 31 december op de kwaliteit van de kinderopvang? Nee. 2
Op welke manier hebben de coronamaatregelen de uitvoering van de wettelijke taken kinderopvang door de gemeente beïnvloed? Er was minder capaciteit bij de GGD beschikbaar waardoor inspecteurs niet alle locaties hebben kunnen inspecteren/beoordelen. Heeft de gemeente de in 2020 niet uitgevoerde taken meegenomen in de planning voor 2021? De locaties waar geen inspectie heeft kunnen plaatsvinden i.v.m. corona worden in 2021 met voorrang gecontroleerd/beoordeeld. In de planning is hier rekening mee gehouden. Toelichting: GGD Drenthe heeft haar best gedaan zoveel mogelijk locaties te inspecteren/beoordelen. Dit is niet bij alle locaties gelukt, deze locaties worden in 2021 met voorrang geïnspecteerd. Mede hierdoor zijn niet alle handhavingsrapporten voor het einde van het jaar afgewikkeld, ook dit is begin 2021 opgepakt. Planning, keuzes en afspraken met de GGD in fase 3 De volgende vragen gaan over de afspraken die (mogelijk) met de GGD zijn gemaakt over het toezicht in fase 3 (8 juni tot en met 15 december 2020) en de prioriteiten die (mogelijk) zijn gesteld om toezicht en handhaving kinderopvang in 2020 nog zo volledig mogelijk uit te kunnen uitvoeren.
Heeft de gemeente een plan opgesteld of een denkwijze gehanteerd om er in de periode vanaf 8 juni tot en met 15 december voor te zorgen dat de taken toezicht en handhaving kinderopvang nog zo volledig mogelijk konden worden uitgevoerd? Ja, tussen gemeente Borger-Odoorn en GGD Drenthe zijn aanvullende afspraken gemaakt. Toelichting: In Borger-Odoorn is de keuze gemaakt om de locaties waarbij het risico bestond dat er mogelijk handhaving ingezet moest worden te laten inspecteren. Dit was afhankelijk van de inzet die de GGD in deze tijd kon doen. Er is prioritering gegeven aan twee gastouderbureaus en vervolgens de locaties geen profiel, geel en groen. Deze afspraken zijn gemaakt op basis van de lijst te bezoeken locaties in 2020 van de GGD en vervolgens per mail bevestigd. Wat betreft de gastouders (GO) is afgesproken om de wettelijke 5% te controleren en de vooraf afgesproken extra inspecties GO niet te doen. Deel B Uitvoering van de wettelijke taken kinderopvang in 2020 De jaarverantwoording heeft betrekking op de volgende vier wettelijke taken van gemeenten: 1. Het uitvoeren van de registertaak van het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). 2. Het tijdig afhandelen van aanvragen voor toestemming tot exploitatie en registratie van nieuwe voorzieningen. 3. Het laten uitvoeren van de verplichte onderzoeken door de toezichthouder. 4. Handhavend optreden. 1.
Criterium registervoering Het LRK moet juist en volledig zijn gevuld en actueel zijn. Bij onvolkomenheden kunt u denken aan: ingediende mutaties (inschrijvingen, uitschrijvingen, wijzigingen) die niet op tijd zijn verwerkt; onjuiste informatie door onjuiste invoer. Vanaf 1 januari 2016 moet de gemeente ook de opgelegde en onherroepelijke handhavingsbesluiten aanwijzing, boete, last onder dwangsom en exploitatieverbod gepubliceerd hebben in het LRK. Mutaties die de houder niet heeft doorgegeven, vallen buiten dit criterium.
3
Volgens de gemeente Borger-Odoorn is het LRK in verslagjaar 2020 niet helemaal juist, volledig en actueel geweest. Toelichting: Het LRK is juist, volledig en actueel ingevuld op 3 onherroepelijke handhavingsbesluiten na aanwijzing die nog gepubliceerd moeten worden in het publieksportaal na. 2. Criterium tijdig afgehandelde aanvragen KDV, BSO, GOB, VGO Dit criterium betreft het tijdig afhandelen van alle aanvragen voor toestemming tot exploitatie en registratie van nieuwe voorzieningen die door de gemeente zijn ontvangen in de periode van 1 oktober 2019 tot 1 oktober 2020. Voor deze termijn is gekozen omdat aanvragen die aan het einde van deze periode binnenkomen dan nog voor 31 december 2020 konden worden afgehandeld. Gemeenten zijn wettelijk verplicht om een aanvraag binnen 10 weken af te ronden. Het aandeel tijdig afgehandelde aanvragen geeft een indicatie hoe processen binnen een gemeente zijn geregeld. De gemeente Borger-Odoorn heeft in de periode 1 oktober 2019 tot 1 oktober 2020 17 aanvragen voor toestemming tot exploitatie en registratie ontvangen, waarvan er 17 tijdig afgehandeld zijn. Dit betekent dat 100% van de aanvragen tijdig afgehandeld is. 3. Criterium uitvoering inspecties 3a. Uitvoering inspecties - KDV, BSO, GOB Het toezicht op de kinderopvang wordt door de GGD uitgevoerd in opdracht van de gemeente. De GGD voert inspecties uit en rapporteert hierover.
Iedere bestaande locatie moet jaarlijks worden geïnspecteerd. Voor iedere nieuwe locatie dient binnen 3 maanden na registratie een jaarlijks onderzoek plaats te vinden. Deze indicator zegt iets over in hoeverre de gemeente erin is geslaagd om alle locaties te laten inspecteren. De GGD heeft in het verslagjaar 2020 17 van de 29 locaties geïnspecteerd. Dat betekent dat 58.6% van de locaties is geïnspecteerd. Toelichting: GGD kon niet alle locaties inspecteren, er zijn afspraken gemaakt met de GGD over welke locaties prioriteit hadden en op welke manier de inspectie plaats zou vinden. Locaties waar geen inspectie plaats heeft kunnen vinden worden in 2021 met voorrang geïnspecteerd. 3b. Inspecties nieuwe VGO-locaties Elke nieuwe VGO dient voor toestemming tot exploitatie en registratie geïnspecteerd te worden. Deze indicator zegt iets over de mate waarin de gemeenten alle nieuwe gastouders heeft laten inspecteren. De gemeente Borger-Odoorn heeft in het verslagjaar 2020 12 van de 12 nieuwe voorzieningen voor gastouderopvang geïnspecteerd. Dat betekent dat 100% van de nieuwe voorzieningen voor gastouderopvang is geïnspecteerd. 3c. Inspecties geregistreerde VGO-locaties Tenminste 5% van het bestaande bestand van voorzieningen voor gastouderopvang (VGO) moet jaarlijks worden geïnspecteerd.
Deze indicator zegt iets over in welke mate de norm ten aanzien van inspecties bij bestaande VGO-locaties wordt gehaald. Op 1 januari 2020 stonden 52 voorzieningen voor gastouderopvang geregistreerd. Hiervan zijn er 13 in de loop van het jaar uitgeschreven en niet geïnspecteerd. Het aantal voorzieningen voor gastouderopvang dat de basis vormt voor het percentage geïnspecteerde voorzieningen is daarom 39. 4
De gemeente Borger-Odoorn heeft in het verslagjaar 2020 3 voorzieningen voor gastouderopvang geïnspecteerd. Dat betekent dat de steekproef van geïnspecteerde voorzieningen 7.7% bedraagt, en voldoet daarmee aan de norm. 4. Criterium Handhaving/ oplossen van tekortkomingen Als er sprake is van tekortkomingen hebben gemeenten een beginselplicht tot handhaven. In sommige omstandigheden kan het College van burgemeester en wethouders afzien van handhaving. Voorbeelden hiervan zijn: zicht op legalisatie, strijd met de beginselen van behoorlijk bestuur, het niet meer in exploitatie zijn van de betreffende locatie, et cetera. We noemen dit beredeneert niet handhaven. De gemeente Borger-Odoorn maakte gedurende het gehele jaar 2020 gebruik van GIR-Handhaven. 4a. Inzet van herstelaanbod Wanneer er tijdens een onderzoek tekortkomingen zijn geconstateerd, kan de GGD-inspecteur de houder in bepaalde gevallen een 'herstelaanbod' doen. De houder krijgt dan de gelegenheid om de tekortkomingen voor afronding van het inspectierapport te herstellen. Dit herstelaanbod is een eerste actie om de tekortkomingen op te lossen. Tabel 1. Inzet en resultaat van herstelaanbod op het totale aantal tekortkomingen in alle inspectierapporten, dus met en zonder handhavingsadvies.
4b. Ingezette handhavingsacties bij rapporten met advies 'handhaven’ Gemeenten moeten handhaven als uit toezicht blijkt dat er overtredingen zijn. Een voorbeeld van een overtreding is als een leidster niet de juiste diploma's heeft. Deze indicator geeft aan in hoeverre de gemeente bij een rapport met overtreding(en) en het advies ‘handhaven’, een handhavingstraject opstart. De gemeente Borger-Odoorn heeft 0 handhavingstrajecten ingezet naar aanleiding van de 3 inspectierapporten met handhavingsadvies. Dat betekent dat 0% van de rapporten met een handhavingsadvies door de gemeente is opgepakt. Toelichting: Het gaat hier om 2 rapporten met het advies handhaven bij KDV’ s en 1 rapport met het advies handhaven bij een BSO. - Bij het eerste KDV ging het om een overtreding geconstateerd in het domein Personeel en groepen, de beroepskrachtkind-ratio, hierop is een aanwijzing verzonden. Uit naderonderzoek van de GGD bleek dat de overtreding was hersteld waarmee het KDV voldoet aan de getoetste voorwaarden van de WKO en aanverwante regelgeving. Nieuw advies: geen handhaving. - Bij het tweede KDV ging het ook om een overtreding geconstateerd in het domein Personeel en groepen, VOG en PRK, hierop is een aanwijzing verzonden. Uit naderonderzoek van de GGD
5
bleek dat de overtreding was hersteld waarmee het KDV voldoet aan de getoetste voorwaarden van de WKO en aanverwante regelgeving. Nieuw advies: geen handhaving. - Bij de BSO ging het eveneens om een overtreding geconstateerd in het domein Personeel en groepen, VOG en PRK, hierop is een aanwijzing verzonden. Uit naderonderzoek van de GGD bleek dat de overtreding was hersteld waarmee het KDV voldoet aan de getoetste voorwaarden van de WKO en aanverwante regelgeving. Nieuw advies: geen handhaving. In de drie bovenstaande zaken zijn aanwijzingen verzonden, een aanwijzing is een handhavingsbesluit en dus is er wel handhaving ingezet. Zoals eerder genoemd moeten deze nog geregistreerd worden in het publieksportaal. Ze zijn dus nog niet geregistreerd in GIR. 4c. Ingezette handhavingsacties bij tekortkomingen Als er een overtreding wordt geconstateerd dient er te worden gehandhaafd. Er kunnen redenen zijn om toch niet te handhaven. Een voorbeeld is als het een geconstateerde overtreding betreft op een locatie die inmiddels failliet is. Als er zonder reden niet wordt gehandhaafd loopt de gemeente het risico dat de gemeente niet aan de handhavingsplicht voldoet. Deze indicator geeft aan hoe vaak de gemeente bij een overtreding(en) een handhavingsactie inzet, beredeneerd niet handhaaft of geen handhavingsactie vastlegt. Tabel 2.
Ingezette handhavingsacties op het totale aantal tekortkomingen in alle inspectierapporten met een handhavingsadvies (NB: dit is inclusief de tekortkomingen die zijn hersteld na herstelaanbod):
*Het totaal aantal voorwaarden met een tekortkoming in tabel 2 kan kleiner zijn dan het totaal aantal beoordeelde voorwaarden met een tekortkoming in tabel 1. Dat komt omdat tabel 1 is gebaseerd op het aantal tekortkomingen in alle inspectierapporten (ongeacht wel of geen handhavingsadvies) en tabel 2 alleen is gebaseerd op het aantal tekortkomingen in rapporten met handhavingsadvies. **Omdat in de praktijk soms meerdere soorten acties worden vastgelegd op dezelfde tekortkoming, kan het voorkomen dat de verschillende percentages optellen tot meer dan 100%.
Op de in totaal 5 tekortkomingen uit alle inspectierapporten met een handhavingsadvies heeft de gemeente Borger-Odoorn 0 keer een handhavingsactie ingezet, 0 keer beredeneerd niet gehandhaafd na herstelaanbod, 0 keer niet gehandhaafd vanwege andere redenen, en 5 keer geen handhavingsactie vastgelegd. Toelichting: Een handhavingstraject moet voor 1 januari 2021 zijn aangemaakt om te worden geteld. Op dit moment zijn er 5 inspectierapporten in behandeling van November/December 2020. Deze zijn dus in 2021 nog in behandeling en worden dus niet meegeteld over 2020. Deze worden verwerkt in het jaarverslag voor 2021.
6