Jaarrekening plus jaarverslag 2021
Tekst van het document
RAPPORT uitgebracht aan
Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland Bronnegerstraat 12 9531 TG Borger inzake de
JAARREKENING 2021
Inhoudsopgave Pagina Accountantsverslag 1 2 3 4
Opdracht Samenstellingsverklaring van de accountant Resultaat Financiële positie
2 2 3 4
1
Bestuursverslag over 2021
8
Jaarrekening 1 2 3 4 5
Balans per 31 december 2021 Staat van baten en lasten over 2021 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Toelichting op de balans per 31 december 2021 Toelichting op de staat van baten en lasten over 2021
35 37 38 42 48
Bijlagen 6
Kengetallen 54
ACCOUNTANTSVERSLAG
Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland Ter attentie van directie en bestuur Bronnegerstraat 12 9531 TG Borger
Countus accountants + adviseurs Afdeling accountancy Baander 34 7811 HJ Emmen Postbus 2085 7801 CB Emmen
Plaats Datum Ons kenmerk Contactpersoon
: Emmen : 28 maart 2022 : 8021261 : M.C.A. Smidt AA
Telefoon Website E-mail
+31 59 16 477 00 www.countus.nl info@countus.nl
K.v.K. nr. 05059718 Beconnr. 330474
Geachte directie en bestuur, Hierbij brengen wij verslag uit over boekjaar 2021 met betrekking tot uw stichting.
1
Opdracht
Ingevolge uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2021 van de stichting, waarin de balans met tellingen van € 1.066.236 en de winst-en-verliesrekening sluitende met een resultaat van € 112.370, zijn opgenomen.
2
Samenstellingsverklaring van de accountant
Aan: het bestuur De jaarrekening van Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland te Borger is door ons samengesteld op basis van de van u gekregen informatie. Deze jaarrekening bestaat uit de balans per 31 december 2021 en de staat van baten lasten over 2021 met de daarbij horende toelichting. In deze toelichting is onder andere een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving opgenomen. Deze samenstellingsopdracht is door ons uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder de voor accountants geldende Standaard 4410, "Samenstellingsopdrachten". Op grond van deze standaard wordt van ons verwacht dat wij u ondersteunen bij het opstellen en presenteren van de jaarrekening in overeenstemming met in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving. Wij hebben daarbij onze deskundigheid op het gebied van administratieve verwerking en financiële verslaggeving toegepast. Bij een samenstellingsopdracht bent u er verantwoordelijk voor dat de informatie klopt en dat u ons alle relevante informatie aanlevert. Wij hebben onze werkzaamheden, in overeenstemming met de daarvoor geldende regelgeving, dan ook uitgevoerd vanuit de veronderstelling dat u aan deze verantwoordelijkheid heeft voldaan.
Als slotstuk van onze werkzaamheden hebben wij door het lezen van de jaarrekening globaal nagegaan dat het beeld van de jaarrekening overeenkwam met onze kennis van Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland. Wij hebben geen controle- of beoordelingswerkzaamheden uitgevoerd die ons in staat stellen om een oordeel te geven of een conclusie te trekken met betrekking tot de getrouwheid van de jaarrekening. Bij het uitvoeren van deze opdracht hebben wij ons gehouden aan de voor ons geldende relevante ethische voorschriften in de Verordening Gedrags- en Beroepsregels Accountants (VGBA). U en andere gebruikers van deze jaarrekening mogen dan ook ervan uitgaan dat wij de opdracht professioneel, vakbekwaam en zorgvuldig, integer en objectief hebben uitgevoerd en dat wij vertrouwelijk omgaan met de door u verstrekte gegevens. Voor een nadere toelichting op aard en reikwijdte van een samenstellingsopdracht en de VGBA verwijzen wij u naar www.nba.nl/uitleg-samenstellingsverklaring.
_____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ -2-
Countus accountants + adviseurs Accountantsrapport 2021 _____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________
3
Resultaat
3.1
Vergelijkend overzicht
Het resultaat over 2021 bedraagt € 112.370 tegenover € 29.038 over 2020. De resultaten over beide jaren kunnen als volgt worden samengevat:
Realisatie 2021
Begroting 2021
Realisatie 2020
Verschil 2021
Verschil realisatiebegroting 2021
€
€
€
€
€
1.182.706
907.751
952.993
229.713
274.955
138.510
113.725
109.405
29.105
24.785
Personeelslasten Afschrijvingen materiële vaste activa Huisvestingslasten Exploitatielasten Kantoorlasten Verkooplasten Algemene lasten
527.405 139.915 153.712 10.772 35.572 26.832 25.840
514.492 92.628 148.770 5.800 32.700 28.500 38.900
461.400 95.258 142.321 9.535 45.493 10.626 26.863
66.005 44.657 11.391 1.237 -9.921 16.206 -1.023
12.913 47.287 4.942 4.972 2.872 -1.668 -13.060
Som der lasten
920.048
861.790
791.496
128.552
58.258
Resultaat
124.148
-67.764
52.092
72.056
191.912
Financiële baten en lasten Rentelasten en soortgelijke lasten
-11.778
-10.280
-23.054
11.276
-1.498
Saldo
112.370
-78.044
29.038
83.332
190.414
Baten Lasten Directe lasten Overige lasten
_____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ -3-
Countus accountants + adviseurs Accountantsrapport 2021 _____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________
4
Financiële positie
Ter analyse van de financiële positie dient de volgende opstelling, welke is gebaseerd op de gegevens uit de balans: 31-12-2021
31-12-2020
€
%
€
%
505.695
47,4
627.859
69,9
51.004 69.728 439.809
4,8 6,5 41,2
43.234 29.036 197.593
4,8 3,2 22,1
560.541
52,5
269.863
30,1
1.066.236
99,9
897.722
100,0
Kapitaal
-201.015
-18,9
-313.385
-34,9
Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden
76.929 848.832 341.490
7,2 79,6 32,0
46.929 905.750 258.428
5,2 100,9 28,8
1.066.236
100,0
897.722
100,0
Activa Vaste activa Materiële vaste activa Vlottende activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen
Passiva
_____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ -4-
Countus accountants + adviseurs Accountantsrapport 2021 _____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ Uit de balans is de volgende financieringsstructuur af te leiden: 31-12-2021 €
31-12-2020 €
€
€
Beschikbaar op lange termijn: Kapitaal Voorzieningen Langlopende schulden
-201.015 76.929 848.832
-313.385 46.929 905.750 724.746
639.294
Materiële vaste activa
505.695
627.859
Werkkapitaal
219.051
11.435
Waarvan vastgelegd op lange termijn:
Dit bedrag is als volgt aangewend: Voorraden Vorderingen Liquide middelen
51.004 69.728 439.809
43.234 29.036 197.593 560.541
269.863
Af: kortlopende schulden
341.490
258.428
Werkkapitaal
219.051
11.435
_____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ -5-
Countus accountants + adviseurs Accountantsrapport 2021 _____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ Tot het verstrekken van nadere toelichtingen zijn wij gaarne bereid. Hoogachtend, Countus accountants + adviseurs /SIGNATURE1/
M.C.A. Smidt Accountant-Administratieconsulent
_____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ -6-
BESTUURSVERSLAG
BESTUURLIJK JAARVERSLAG
2021
HUNEBE CENTRU
1
Bestuurlijk jaarverslag
2021
HUNEBED CENTRUM
Een jaar vol onzekerheden maar met lichtpuntjes 2021 was niet het jaar zoals we dat van tevoren hadden voorspeld. De corona-epidemie heeft veel gevolgen gehad. Aan de ene kant heeft het ervoor gezorgd dat er een flinke afname van bezoekers in het museum is geweest en hebben de vele vrijwilligers niet kunnen doen wat ze het liefst doen en aan de andere kant zijn we veel nieuwe projecten gestart met mooie uitkomsten, is achterstallig onderhoud weggewerkt, zijn nieuwe online strategieën ontwikkeld en hebben we onze banden met partnerorganisaties vergroot. 2021 zien we als een overgangsjaar met een bijna volledig nieuw bestuur, het ingaan van de cultuurnota van de Provincie Drenthe, het opbouwen van een kenniscentrum en het aangaan van nieuwe allianties. Corona heeft ervoor gezorgd dat de overgang naar een nieuwe organisatie versneld heeft plaatsgevonden. We zien dan ook 2022 met veel vertrouwen tegemoet waarbij we de in gang gezette activiteiten van 2021 tot bloei kunnen laten komen. We kunnen achteraf zeggen dat 2021, ondanks corona, veel positieve kanten heeft. Dat is alleen mogelijk geweest door financiële bijdragen van diverse organisaties.
We willen de provincie Drenthe, de gemeente Borger-Odoorn, het Mondriaanfonds, Interreg Duitsland/Nederland, het NWO fonds, het Kickstartfonds, het PBF fonds, het VSB fonds, het AWN Archeologiefonds, het Wetenschappelijk fonds van de DPV en de steunpakketten NOW en TVL zeer bedanken voor hun bijdragen. In dit jaarverslag nemen we u mee in de wereld van het Hunebedcentrum. We laten u zien wat er zoal is gebeurd in 2021 en wat er nog gaat gebeuren in 2022. Pepijn Vemer, voorzitter Harrie Wolters, directeur
Leven in de steentijd Foto: Frank Wiersema
HUNEBE CENTRU
3
1 Het Hunebedcentrum is meer dan een museum Het Hunebedcentrum is een stichting die als doel heeft de archeologische monumenten van Drenthe in de context van het landschap te beschermen en te bewaren voor de toekomst. Dat gebeurt door educatie en communicatie met als doel bewustwording te creëren bij zoveel mogelijk mensen, zowel inwoners van Drenthe als bezoekers van buiten. Om dat te realiseren wordt gewerkt op 9 platformen die allemaal een eigen dynamiek hebben.
De negen platformen:
1. Het fysieke museum in Borger, met een vaste expositie in het hoofdgebouw, het grootste hunebed van Nederland, een Hondsrug UNESCO Geopark expositie, het openluchtmuseum het Oertijdpark en de keientuin. Het Hunebedcentrum is een officieel geregistreerd museum dat volgens de doelstellingen en codes werkt zoals geformuleerd in de museumregistratie. 2. Het virtuele museum – bestaande uit drie websites die de drie benoemde doelgroepen benaderen: voor de reguliere bezoeker www.hunebedcentrum.nl, voor mensen die meer informatie zoeken het www.hunebednieuwscafe.nl en voor de diepgravers www.hunebeddeninfo.nl. Het Hunebednieuwscafe dient als virtueel museum, er staan al meer dan 4400 artikelen op en wordt meer dan een half miljoen keer per jaar bezocht door geïnteresseerden. 3. De geschiedeniscanon van Nederland – het Hunebedcentrum is een van de ‘founding fathers’ van het netwerk van canonmusea in Nederland. In 2021 is dit netwerk verder gegroeid. Het doel van het Hunebedcentrum is om meer invulling te geven aan het thema prehistorie. Dat gebeurt voornamelijk via het onderwijs. In 2020/2021 is begonnen met online lessen geven. 4. Gemeente Borger-Odoorn en Borger Hunebedhoofdstad – op gemeentelijke schaal wordt samengewerkt met meerdere partijen in diverse projecten waaronder de Canon van de Gemeente Borger-Odoorn.
Daarnaast wordt samengewerkt met partijen in Borger om Borger Hunebedhoofdstad landelijke bekendheid te geven. 5. Hondsrug UNESCO Geopark – het Hunebedcentrum is de hoofdpoort van het Geopark. Er is een expositie over het Hondsruggebied te zien. In 2018 is een internationaal project gestart voor een aanvulling op de bestaande expositie. De uitkomsten hiervan zijn stapsgewijs zichtbaar. In 2021 zijn de laatste onderdelen van het project geïmplementeerd. De nieuwste onderdelen zijn onder andere een 180 graden film, een VR experience, een virtuele vitrine en een nieuwe film over het Hondsruggebied. 6. Op provinciale schaal wordt met diverse partijen samengewerkt zoals het Platform Drentse Musea, Provincie Drenthe, Recreatieschap, Het Drentse Landschap, diverse onderwijsinstituten en Marketing Drenthe waarmee we onder andere de campagne Drenthe, de Oerprovincie van Nederland vormgeven.
HUNEBE CENTRU
4
7. Internationaal – het Hunebedcentrum werkt met diverse partijen samen op internationale schaal. Dit komt vooral tot uiting via twee samenwerkingsorganisaties: EXARC en Megalithic Routes. EXARC is een netwerk van archeologische openluchtmusea. Megalithic Routes is mede opgericht door het Hunebedcentrum. Sinds de oprichting, zo’n 10 jaar geleden, zit de directeur van het Hunebedcentrum in het bestuur van deze organisatie. Dit samenwerkingsverband heeft als doel om de internationale organisaties die zich bezig houden met megalithische monumenten, meer met elkaar te verbinden, toeristisch te ontsluiten en meer onderzoek te doen naar de monumenten. 8. Kenniscentrum – in samenwerking met de RUG/GIA, AWN, DPV en het archeologische depot in Nuis (NAD) zijn afspraken gemaakt voor de ontsluiting van kennis. Het Hunebedcentrum als Kenniscentrum is een belangrijk onderdeel in de nieuwe Cultuurnota van de Provincie Drenthe die vanaf 2021 is gaan gelden. Dat heeft zich geuit in onder andere het beheer van de website www.hunebeddeninfo.nl. Deze website is een gezamenlijke activiteit van de Hunebeddenbeheergroep (RCE, Drentse Landschap, Staatsbosbeheer, Provincie Drenthe en het Hunebedcentrum). Er is een samenwerking gestart met de archeologische studievereniging Bachur van het GIA die zich heeft vertaald in een aantal experimentele archeologische activiteiten.
Er zijn veel artikelen op het Hunebednieuwscafe verschenen. In 2021 zijn een tweetal belangrijke onderdelen toegevoegd, namelijk de Archeohotspot en het Hunebedcentrum als PAN-locatie. In de Archeohotspot kunnen bezoekers meer te weten komen over de archeologie als wetenschap, onder andere door zelf actief met onderzoek bezig te zijn. In de PAN-ruimte kunnen eens per maand mensen met archeologische vondsten langs komen, die vervolgens worden gedetermineerd en vastgelegd. Dit gebeurt in samenwerking met het archeologisch depot in Nuis (NAD). Op deze wijze worden vondsten vastgelegd en is bekend waar ze zich bevinden. Het is een pilotproject dat na een jaar wordt geëvalueerd waarna het netwerk verder wordt uitgebreid met nieuwe PAN-locaties in Groningen en Friesland. Een onderdeel van de Archeohotspot is het project Van Scherf tot Verhaal in het Oertijdpark. Daar wordt een natuurgetrouwe opgravingslocatie nagemaakt waar mensen kunnen ervaren hoe een archeologische opgraving er aan toe gaat en hoe vondsten moeten worden geïnterpreteerd. 9. Informatiecentrum Het Drentse Landschap – in 2021 is een samenwerkingsovereenkomst getekend met de Stichting Het Drentse Landschap. Er wordt samengewerkt op diverse terreinen met het speerpunt op archeologie en de ontsluiting van het Hunzegebied.
De samenwerking kent meerdere onderdelen, van educatie tot marketing en van activiteiten tot informatievoorziening. De plannen zijn gemaakt voor een kleine verbouwing in het museum waarbij een informatiehoek centraal staat. Die zal begin 2022 gerealiseerd worden.
HUNEBE CENTRU
5
2 Aangepaste verhaallijnen Door nieuwe wetenschappelijke kennis is in 2021 gestart met een update van het archeologische verhaal zoals dat wordt verteld door het Hunebedcentrum. Dit kent twee invalshoeken: 1. Door nieuwe DNA-technieken is nu beter bekend hoe de hunebedbouwers eruit hebben gezien. De uitkomsten van nieuw onderzoek laten zien dat het lichtbruin getinte mensen waren met bruine ogen en bruin/zwart haar. Door deze nieuwe kennis is besloten om in 2021 alle beelden in het museum, op websites, folders en meer te veranderen. 2. Vaak wordt een hunebed omschreven als een graf uit de prehistorie. Uit onderzoek is gebleken dat er op een andere manier naar een hunebed met omliggend terrein moet worden gekeken. Het is een ontmoetingsplek geweest waar voorouderverering centraal stond. Rondom het hunebed stonden allerlei bouwsels, wanden van palissaden en offerplekken. Een hunebed moet worden gezien als een heilige plek waar doden werden bijgezet in een hunebed maar waar ook rituelen plaatsvonden om contact met de voorouders te krijgen. Via dat contact probeerden de levenden te communiceren met de voorouders met als doel ervoor te zorgen dat er bijvoorbeeld een goede oogst zou komen, een goede gezondheid of de wens voor een gezonde baby. Er werd niet alleen gerouwd om de doden maar er werd ook gevierd met de voorouders.
Dat ging waarschijnlijk gepaard met sjamaanachtige mensen die licht alcoholische drank en hallucinerende middelen gebruikten. Wellicht waren de hunebedbouwers tijdens deze rituelen beschilderd en droegen ze allerlei ornamenten. Al met al moet het hunebed en het omringende terrein gezien worden als een ontmoetingsplek waar rituelen plaatsvonden. De bovenliggende gedachte gaat een rol spelen in de te ontwikkelen activiteiten. Het Hunebedcentrum moet gezien worden als een ontmoetingsplek waar mensen en organisaties samenkomen en waar nieuwe ideeën ontstaan, waar samen activiteiten worden uitgevoerd.
Hunebedbouwers Foto: Frank Wiersema
HUNEBE CENTRU
6
3 Het Hunebedcentrum als geregistreerd museum Het Hunebedcentrum is al vele jaren een officieel museum en opgenomen in de Nederlandse museumregistratie. Om dat te zijn en te blijven moet er voldaan worden aan diverse doelstellingen en codes (zie bijlage 1 voor de toepassing van de codes). Ook moet de collectie goed geregistreerd zijn, moet er onderhoud en beheer zijn en moet het ontsloten worden. In 2021 is een start gemaakt met een actieve herijking van de collecties van het Hunebedcentrum. Er is besloten om de komende jaren flink werk te gaan maken met het collectiebeheerplan. De collecties zijn zowel archeologisch als geologisch van aard inclusief afgeleiden zoals kunst en memorabilia. Van oudsher lag de nadruk vooral op de archeologische collecties waarbij het meeste in bruikleen was van het Noordelijke Archeologisch Depot in Nuis en het Drents Museum in Assen. Sinds het Hunebedcentrum de hoofdlocatie is van het Hondsrug UNESCO Geopark is ook een geologische collectie toegevoegd met de nadruk op vondsten uit het Hondsruggebied op het gebied van zwerfstenen, fossielen en barnsteen. Er is in 2021, mede met hulp van het Mondriaanfonds, een fotostudio aangeschaft om de collectie op foto te zetten en is gekozen voor het Atlantis-systeem om de collectie te archiveren en te ontsluiten voor het publiek.
De opzet is om het belangrijkste deel van de collectie te ontsluiten voor het publiek via de websites van het Hunebedcentrum. In 2022 zal dit zichtbaar worden voor het publiek.
In 2021 is een nieuwe deelcollectie toegevoegd aan het Hunebedcentrum. Meer dan 10.000 fossielen uit Drenthe en aanliggende gebieden uit zandgroeves zijn toegevoegd
HUNEBE CENTRU
7
4 Hunebedden en Hunebedcentrum in het nieuws Het Hunebedcentrum is in 2021 weer volop in het nieuws geweest. We zijn, net als in 2020, meer dan normaal in het lokale, regionale en nationale nieuws geweest. Dat heeft vooral te maken met de corona-epidemie. Hierdoor was er meer dan ooit aandacht voor nationale bezienswaardigheden. Minder mensen konden naar het buitenland op vakantie waardoor er extra aandacht was voor de plekken waar mensen nog wel op vakantie naar toe konden. Drenthe stond daarbij volop in de aandacht. En als het gaat over Drenthe dan komen ook vaak de hunebedden in beeld. Opvallend was daarbij dat er ook meer aandacht was in de media voor hunebedden bij jongeren. Het nieuws in de media zorgde veel aandacht wat we helaas niet konden verzilveren in fysiek bezoek, dit omdat er een maximale hoeveelheid bezoekers per dag naar binnen kon en we een half jaar dicht waren vanwege corona. We zagen het wel terug in een groei van het bezoek aan de websites en social media. Vooral het virtuele museum www.hunebednieuwscafe.nl kreeg extra veel bezoekers, in totaal meer dan een half miljoen. Als de bezoekers van de drie websites en social media bij elkaar op worden geteld zijn er meer dan voor 1 miljoen mensen bereikt met informatie over hunebedden en prehistorie.
Er zijn diverse artikelen verschenen in magazines als het Drenthe Magazine, het kwartaalblad van Het Drentse Landschap, het AiD (Archäologie in Deutschland) en de Paleo-Aktueel.
Bier brouwen in de steentijd Foto: Frank Wiersema
HUNEBE CENTRU
8
5 Het Hunebedcentrum als multimediale organisatie Social media, websites, podcast, YouTube, streaming en andere vormen van multimedia zijn in snel tempo normale verschijnselen aan het worden. Het is echter wel een kunst om ze met elkaar te combineren in de juiste mix. In 2021 (net als in 2020), mede door corona, is er veel geprofessionaliseerd bij het Hunebedcentrum.
Een aantal voorbeelden:
De nieuwe archeologie podcast op Spotify
De nieuwe Oerverhalen
Het Hunebedcentrum heeft drie websites. Iedere website is bedoeld voor een van de drie doelgroepen: de snackers, de ondiepe gravers en de diepgravers. De algemene website, www.hunebedcentrum.nl, met veel standaard informatie is voor de ‘snackers’, oftewel de mensen die basisinformatie zoeken over hunebedden, het museum, de activiteiten, wandel- en fietsroutes en meer. De tweede website is het www.hunebednieuwscafe.nl . In 2015 is deze begonnen als e-magazine maar is al snel uitgegroeid tot een virtueel museum. Daar waar de verhalen in het museum stoppen gaat het op deze website door. De doelgroep ‘ondiepe gravers’ kan hier via populair wetenschappelijke artikelen veel informatie vinden over hunebedden, ijstijden, megalithische monumenten in de hele wereld, oervoedsel en meer. Er staan eind 2021 al meer dan 4400 artikelen op. Het is intussen ook een reisgids geworden. Mensen kunnen nu via digitale kaarten over de wereld reizen en overal interessante locaties vinden die met de onderwerpen van het Hunebedcentrum te maken hebben. De derde website is www.hunebeddeninfo.nl. Deze website is van de Hunebeddenbeheergroep maar wordt beheerd door het Hunebedcentrum. Hier is heel veel informatie over hunebedden te vinden. Deze is specifiek voor de doelgroep ‘diepgravers’, oftewel mensen die veel informatie tot zich willen nemen.
Nieuw in 2021 is een archeologische podcast die onder andere via Spotify te beluisteren viel. Meer dan 70 podcasts zijn gelanceerd en daarmee is het op het moment van schrijven de grootste archeologische podcast van Nederland.
app met 200 verhalen
Er is een kwaliteitsslag gemaakt in het maken van filmpjes. Dit is mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van het NWO. Er zijn onder andere 20 nieuwe filmpjes gemaakt over de archeologie als wetenschap. Maar multimedia bij het Hunebedcentrum gaat verder. Zo worden er regelmatig nieuwe filmpjes toegevoegd aan het eigen YouTubekanaal, worden 4 facebookpagina’s beheerd, worden lezingen via streamingsdiensten aangeboden en worden online lessen gegeven op scholen. Verder is in 2021 de multimediatour gelanceerd, in de vorm van een app. Bezoekers kunnen nu via meer dan 200 extra verhalen het Hunebedcentrum, zowel binnen als buiten, ontdekken. Dat gaat via tekst, foto’s, filmpjes en audio.
HUNEBE CENTRU
9
6 Activiteiten in 2021 Er was een mooie lijst met activiteiten opgesteld voor 2021. Door de corona-epidemie moesten de meeste activiteiten helaas worden afgezegd. Een aantal zaken hebben gelukkig wel doorgang kunnen vinden waaronder het Oerfestival, een Oerweekend, de hunebedweken en meerdere lezingen zowel live als via streaming. Veel is niet door gegaan maar er is door de omstandigheden ook een nieuwe weg ingeslagen. Zo is veel aandacht geweest voor de uitwerking van het kenniscentrum, daar zijn flinke slagen gemaakt waaronder activiteiten gekoppeld aan de nieuwe Archeohotspot en de PAN (Portable Antiquities Netherlands) waarbij mensen met archeologische vondsten naar het Hunebedcentrum kunnen gaan om ze te laten determineren en vast te laten leggen.
Levende geschiedenis tijdens Oertijdweekenden
HUNEBE CENTRU
10
7 Educatie Het educatieve programma liep in 2021 heel anders dan gepland. Normaal gesproken zouden er vele schoolklassen langskomen maar dat gebeurde niet. Doordat ze nauwelijks kwamen was er ruimte om nieuwe educatieve programma’s te maken en bestaande aan te passen. De schoolklassen die wel zijn gekomen kwamen voornamelijk via het project Culturele Mobiliteit en DCA (Drentse Cultuur Academie). Door een NWO-project was het mogelijk om een eigen studio in te richten. In het voorjaar van 2021 was deze klaar en konden vanaf dat moment online lessen worden gegeven op scholen. Meer dan 50 digitale lessen zijn op deze manier gegeven. De archeoloog kwam letterlijk in de klas. Vooral scholen van buiten Drenthe maakten gebruik van deze nieuwe dienst. Andere educatieve projecten zijn de Breakin Game voor het VMBO, de Oerdag op school (een schoolreisje op school), virtuele hulp bij werkstukken en spreekbeurten, een nieuwe kinderroute in samenwerking met Het Drentse Landschap en nieuw educatief aanbod voor bezoekers met dementie en voor mantelzorgers. Vanuit de afdeling educatie is in 2021 gewerkt aan het project Canon van de gemeente Borger-Odoorn. Deze zal officieel gepresenteerd worden in maart 2022. Wat vermeldenswaardig is, is dat we weer bovenin de lijst staan van Kidsproof musea, nummer 2 in Drenthe!
De archeoloog van het Hunebedcentrum komt digitaal in de klas
HUNEBE CENTRU
11
8 Collecties Het Hunebedcentrum is een officieel geregistreerd museum. Daar hoort bij dat je als museum een collectiebeheerplan hebt. Daarin staat het beleid omtrent het verwerven van collecties, het beheren en vastleggen van collecties, het ontsluiten van collecties en het afstoten van collectieonderdelen.
Het Hunebedcentrum heeft in 2021 de volgende collecties:
Een archeologische collectie met de nadruk op de prehistorie. Deze collectie is in bruikleen van diverse organisaties waaronder het Drents Museum en het Archeologisch Depot in Nuis. Deze wordt beheerd door de archeologen van het Hunebedcentrum. Een collectie met memorabilia met als thema hunebedden. Deze wordt beheerd door Sipke van der Zee. Een kunstcollectie van het werk van wijlen Arie Goedhart met als thema hunebedden. Een geologische collectie die bestaat uit een aantal deelcollecties: • Zwerfstenen • Barnsteen • Fossielen (nieuw in 2021) De geologische collectie wordt beheerd door Harry Huisman (zwerfstenen en barnsteen) en Peter en Karin de Vries (de fossielen). In 2021 is een start gemaakt met een nieuw systeem voor het vastleggen van de collectie en de ontsluiting ervan. Er is gekozen voor het Atlantis-systeem. In 2022 wordt begonnen met het fotografisch vastleggen van de collecties, het vastleggen in het Atlantis-systeem en het ontsluiten via de websites van het Hunebedcentrum.
Archeologische collectie Hunebedcentrum
HUNEBE CENTRU
12
9 Personeel In de jaren vóór 2021 zijn er door diverse omstandigheden minder vaste personeelsleden werkzaam bij het Hunebedcentrum geweest. In de tweede helft van 2021 is gekozen voor een beperkte uitbreiding. De keus daarvoor was dat in de zomer van 2021 gedacht werd dat corona grotendeels voorbij was en dat er weer moest worden geïnvesteerd in de toekomst. Vooral op het gebied van educatie, vormgeving, baliemedewerker/ICT en preventie/RI&E was het noodzakelijk om uit te breiden. Op dat moment was nog niet bekend dat er weer een nieuwe fase in de corona-epidemie, inclusief lock down, zou aanbreken. Eind 2021 was de personele bezetting op volle sterkte. Er zijn op dit moment 12 mensen werkzaam als vaste kracht (10 fte). Aanvullend aan de groep met vaste medewerkers zijn oproepkrachten. Dit zijn, vooral jongeren, die werkzaam zijn in de horeca, in het Oertijdpark of bij de afdeling educatie om scholen te begeleiden.
Vrijwilligers in 2021
Eind 2021 waren er 120 vrijwilligers. Er is nog altijd groei in het aantal vrijwilligers. Het Hunebedcentrum kan niet zonder vrijwilligers. Zonder vrijwilligers zou het Hunebedcentrum niet kunnen bestaan. Er is dan ook heel veel dank voor de inzet van de vele vrijwilligers die samen met alle anderen strijden voor de doelstellingen van de stichting. Veel cruciale posities, zoals baliemedewerker bij de entree en winkel, activiteitenbegeleider, conservator, onderwijsbegeleiders, host en meer worden ingevuld door vrijwilligers.
Leerwerkbedrijf in samenwerking met Wedeka
Begin 2020 is gestart met het leerwerkbedrijf toerisme/recreatie (inclusief Werkfitprogramma’s) dat samen is opgezet met Wedeka, het sociaal werkbedrijf in de gemeente Borger-Odoorn. De opzet is om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt vaardigheden te laten opdoen in de toeristisch/recreatieve sector met de bedoeling dat ze na een periode van 3 maanden tot een half jaar doorstromen naar betaald werk in die sector. Er is een medewerker van Wedeka in huis gestationeerd waardoor er veel nieuwe kennis in huis is gehaald. De banden zijn aangehaald met het sociaal team van de gemeente Borger-Odoorn en er zijn contacten met de gemeenten Veendam en Stadskanaal. Dit heeft geresulteerd in twee jaar tijd tot een aantal van 35 mensen die via een leerwerktraject zijn gestart. Velen hiervan zijn doorgestroomd naar een volgende fase bij een andere organisatie, bij Wedeka of betaald werk bij een werkgever. Het leerwerkbedrijf is een belangrijk sociaal-maatschappelijke doel van de stichting. De begeleiding van de mensen in een traject betekent een verzwaring van de dagelijkse werkzaamheden van de medewerkers van het Hunebedcentrum. Er wordt continu gekeken en bijgestuurd daar waar het gaat om de belastbaarheid van de extra werkzaamheden.
HUNEBE CENTRU
13
Stagiaires
Ondanks alle beperkende coronamaatregelen is er toch een 4-tal stagiaires geweest. Ze hebben diverse taken opgepakt waaronder ondersteuning in educatie, marketing en techniek. Al met al kan worden gezegd dat door de mix van vaste krachten, de oproepkrachten, de vrijwilligers, de mensen die via trajecten werkzaam zijn en stagiaires het Hunebedcentrum kan functioneren. Alles opgeteld werken er zo’n 180 mensen bij het Hunebedcentrum.
Personeel en corona
Corona heeft veel invloed gehad op het werken bij het Hunebedcentrum. Dat geldt voor alle categorieën. Er werd veel flexibiliteit van iedereen verwacht. Dat is voor de een gemakkelijker dan voor de ander. Wat vooral lastig werd gevonden waren de continu nieuwe regels waarbij de ene keer thuis gewerkt kon worden en de volgende keer weer verplicht op de werkvloer, de anderhalve meter, dan weer bezoekers binnen laten met reservering en vervolgens weer zonder, werken met plexiglas schermen en dan weer zonder en delen van het jaar met en zonder mondkapje. Velen hadden last van deze veranderingen. De vaste medewerkers hadden continu wel werk om handen, waaronder de vele in gang gezette projecten, maar voor de vrijwilligers was er soms een tijd lang niets te doen, vooral tijdens de lockdowns. Gelukkig zijn de meeste vrijwilligers gebleven en zijn er ook weer nieuwe bijgekomen. Helaas was er gedurende het jaar een stuk minder werk voor de oproepkrachten. Een groep die het moeilijk vond waren de mensen die via een traject van de gemeente werkzaam zijn bij het Hunebedcentrum. Telkens als zij weer in een vast ritme zaten veranderde dat weer in een stilstand waarna ze bij de volgende opening weer opnieuw in een ritme moesten komen. Laten we hopen dat we dit nu achter ons hebben gelaten en dat er vanaf 2022 geen lockdowns meer komen.
Werkzaamheden op een ijzertijdakker Foto: Frank Wiersema
HUNEBE CENTRU
14
10 Winkel en horeca De winkel en de horeca zijn twee onlosmakelijke onderdelen in de belevingswereld van de bezoeker. Het zijn essentiële onderdelen met ieder een eigen dynamiek. In 2020 en 2021 konden beide afdelingen niet optimaal worden benut vanwege de coronamaatregelen. In de winkel konden minder mensen naar binnen (1 per 5 vierkante meter) en in de horeca moest de hoeveelheid tafels met de helft worden teruggebracht. Er waren allerlei belemmerende maatregelen zoals anderhalve meter en plexiglas-schermen waardoor er geen maximaal resultaat kon worden behaald. Maar gezien de omstandigheden kan financieel toch worden gesproken van een goed eindresultaat.
Winkel
Om de winkel te vullen is een continue zoektocht nodig naar nieuwe producten. Aangezien er geen groothandel is voor hunebedgerelateerde producten is er een groot netwerk ontstaan van verschillende leveranciers, zowel nationaal als internationaal. De producten variëren van knuffels tot boeken, van oerdieren tot koelkastmagneten en van educatieve producten tot voedsel. Nieuw in 2021 was een productlijn van Het Drentse Landschap, dat heeft alles te maken met de nieuwe samenwerking.
Horeca
De horeca is een dynamische afdeling waar het vaak hollen of stilstaan is. Alles opgeteld (binnen en terras) zijn er een kleine 200 plekken beschikbaar voor de gasten. In normale jaren zijn in het hoofdseizoen alle plekken bezet, door de coronamaatregelen was dat in 2021 een stuk beperkter. Met een hoop creativiteit, waaronder een buitenkiosk, een beperkte kaart en minder personeel, is het gelukt om de horeca winstgevend te maken. In 2020 is al besloten dat het, intussen verouderde, meubilair vervangen moest worden om weer een frisse toekomst in te kunnen. Door financiële steun van het Mondriaanfonds is het gelukt om dit project in gang te zetten. De stoelen zijn vervangen aan het eind van 2021, de tafels komen begin 2022.
Hout hakken in de bronstijd Foto: Frank Wiersema
HUNEBE CENTRU
15
11 Projecten Projecten zijn voor het Hunebedcentrum van groot belang. Door middel van projecten is het mogelijk om nieuwe productontwikkeling en activiteiten te realiseren. Hieronder is een opsomming van de projecten in 2021.
Geoparkproject
Dit Europese project, als samenwerking tussen het Hondsrug UNESCO Geopark en Geopark Terra Vita (in Osnabrück Duitsland) loopt al enige jaren. In 2022 is dit project afgelopen. Het Hunebedcentrum heeft als taak binnen dit project om meerdere deelprojecten te realiseren waaronder een multimediatour, een nieuw filmscherm (180 graden) met film in de Granietzaal, VR-brillen met film en het aanpassen van de Geopark-expositie. In 2020 is het project door corona deels stilgelegd. In 2021 is een inhaalslag gemaakt en is het project zo goed als klaar. Enkele producten volgen nog in 2022 waaronder een virtuele vitrine en een groot buitenbord voor de Geopark expositie.
Mondriaanfonds - coronasteun voor musea met private collecties
In 2021 was het Hunebedcentrum in de eerste helft van het jaar gesloten waardoor er geen eigen financiële middelen konden worden gegenereerd. De landelijke overheid heeft extra financiële middelen beschikbaar gesteld die via het Mondriaanfonds konden worden aangevraagd. We hebben daardoor een relatief groot bedrag gekregen. Deze gelden zijn gebruikt voor achterstallig onderhoud, collectiebeheer, extra personeelsinzet en coronamaatregelen. Door deze extra bijdrage is het museum weer helemaal up to date. De helft van het budget is uitgegeven in 2021, de andere helft wordt in 2022 uitgegeven.
Voorbeelden van producten die mogelijk zijn gemaakt door het Mondriaanfonds zijn:
• Een fotostudio om de collecties van het Hunebedcentrum op foto vast te leggen • Het Atlantis-registratiesysteem is een museumregistratiesysteem om collecties vast te leggen. • Extra personeel voor educatie, een preventiemedewerker en vormgeving. • Vervanging van computers • Alle materialen van de Technische Dienst die niet meer ARBO-proof waren vervangen door nieuw materiaal. • Lekkages in daken weggewerkt • Duurzamer maken van de gebouwen door LED-verlichting, ketels en energieaanpassingen.
HUNEBE CENTRU
16
Kickstart
Dit is een onderdeel van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Er zijn nieuwe producten aangeschaft om het museum coronaproof te maken. Op deze wijze is het mogelijk geweest om onder andere nieuwe vitrines aan te schaffen voor in het museum café en de inrichting van de Archeohotspot. De vitrines worden deels gevuld door partnerorganisaties zoals de AWN en PAN.
Canon van de gemeente Borger-Odoorn De projecten van het Hunebedcentrum zijn mede mogelijk gemaakt door:
Het Hunebedcentrum is onderdeel van dit gemeentelijke project. De resultaten worden onder andere zichtbaar gemaakt via het hunebednieuwscafe.nl
Vrijwilligersproject Mondriaanfonds
In dit project wordt voor iedere vrijwilliger een portfolio aangemaakt waarin wordt bijgehouden welke cursussen hij/zij heeft gedaan. Ook is geld beschikbaar gekomen voor een experiment van de studenten van Bachur voor de bouw van een mesolithische hut, zijn diverse cursussen aangeboden aan alle medewerkers en zijn nieuwe foto’s en filmpjes gemaakt over de ijzer- en bronstijd.
NWO – publiekscommunicatie
Via dit project, waar de publiekscommunicatie het uitgangspunt is, is het mogelijk gemaakt om nieuwe apparatuur aan te schaffen voor streaming van lezingen en cursussen en online lessen op school. Voor dit laatste is een kleine studio ingericht van waaruit online programma’s kunnen worden aangeboden (live en opgenomen om later uit te zenden). Er zijn in dit kader vele filmpjes gemaakt voor educatieve en publieksdoelen en voor intern gebruik. Ook is het Hunebedcentrum door middel van dit project gestart met een kanaal op Spotify voor podcasts. Er zijn er meer dan 70 gerealiseerd in 2021.
HUNEBE CENTRU
17
12 Samenwerkingsverbanden Het Hunebedcentrum is een organisatie die bestaat uit een grote groep mensen (180) en organisaties die samen de stichtingsdoelen uitdragen. Daarnaast zijn er nog tal van organisaties waarmee een relatie is. De belangrijkste worden hier op een rij gezet:
Hondsrug UNESCO Geopark
Het Hunebedcentrum is de hoofdpoort van het Hondsrug UNESCO Geopark. De expositie over het Hondsruggebied, daar waar het gaat over ijstijden en prehistorie, is te zien in het Hunebedcentrum. Via diverse lijnen is het Hunebedcentrum verbonden met de organisatie van het Geopark: van de agendacommissie tot het samen uitvoeren van projecten, van arrangementen tot activiteiten.
Stichting Het Drentse Landschap
Het grootste hunebed van Nederland ligt pal naast het Hunebedcentrum. Omdat dit terrein wordt beheerd door Het Drentse Landschap is er reeds een jarenlange vriendschap. In 2021 is een vergaande samenwerking tot stand gekomen op allerlei terreinen, van activiteiten tot marketing en van educatie tot wandel en fietstochten. Een medewerker van Het Drentse Landschap is vanaf 2021 twee dagen in de week werkzaam in het Hunebedcentrum.
Wedeka
Wedeka is een sociaal werkbedrijf uit Stadskanaal dat onder andere actief is in de gemeente Borger-Odoorn. Het Hunebedcentrum heeft al meer dan 30 jaar lang een overeenkomst met Wedeka waarbij personeel wordt gedetacheerd. Vanaf 2020 is een medewerker van Wedeka gestationeerd bij het Hunebedcentrum met de bedoeling om een leerwerkbedrijf/Werkfit op te zetten. In 2020 en 2021 hebben 35 mensen een traject doorlopen bij de diverse onderdelen van het Hunebedcentrum.
GIA/RUG – Groninger Instituut voor Archeologie
Met deze organisatie is een samenwerking aangegaan om nieuwe projecten aan te gaan en kennis te delen in het kader van de ontwikkeling naar kenniscentrum. Nieuwe kennis over hunebedden/prehistorie komt van kennisinstituten waarvan het RUG/GIA de belangrijkste is. Het Hunebedcentrum probeert deze informatie zo goed mogelijk te vertalen naar het publiek. Naast kennisoverdracht in brede zin is er samenwerking met de Archeologische Studievereniging Bachur waarmee afspraken over experimentele archeologie zijn gemaakt. Ook worden er af en toe stagiaires geplaatst bij het Hunebedcentrum.
Gea Drenthe
De organisatie voor liefhebbers van de geologie in Drenthe hebben hun thuisbasis bij het Hunebedcentrum. Hun lezingen en vergaderingen vinden hier plaats. Er zijn daarnaast meerdere activiteiten die in samenwerking met de Gea Drenthe worden georganiseerd zoals de geologiedag tijdens het weekend van de wetenschap en diverse lezingen.
HUNEBE CENTRU
18
IVN Borger Odoorn
De IVN is opgericht vanuit het Hunebedcentrum. Sindsdien vinden er activiteiten en vergaderingen plaats en is er een werkgroep opgericht die de prehistorische tuinen in het Oertijdpark onderhoudt. Ook wordt de Ydille, de vlindertuin in het Oertijdpark, gemonitord door de IVN.
AWN – Nederlandse Archeologievereniging
Met deze organisatie is een samenwerking aangegaan om nieuwe projecten aan te gaan in het kader van het Hunebedcentrum als kenniscentrum. Hierbij kan worden gedacht aan de Archeohotspot, hunebeddeninfo.nl, PAN-locatie en het project van het archeologisch opgravingsveld in het Oertijdpark.
DPV – Drents Prehistorische Vereniging
Met deze organisatie is een samenwerking aangegaan om nieuwe projecten aan te gaan in het kader van het Hunebedcentrum als kenniscentrum. Hierbij kan worden gedacht aan de Archeohotspot, hunebeddeninfo.nl, PAN-locatie en het project van het archeologisch opgravingsveld.
Hunebeddenbeheergroep
Het Hunebedcentrum zit samen met de RCE (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed), Het Drentse Landschap, Staatsbosbeheer en de provincie Drenthe in deze samenwerking. Samen wordt ervoor gezorgd dat de hunebedden beheerd en beschermd worden en dat de juiste informatie aan het publiek wordt verteld. In samenwerking met het GIA is een hunebeddenonderzoeksagenda opgesteld.
Oktobermaand Kindermaand
Het Hunebedcentrum zit in de stuurgroep van het jaarlijks terugkomend activiteitenprogramma in oktober.
Megalithic Routes
De directeur van het Hunebedcentrum zit sinds 2020 in het bestuur van de internationale organisatie Megalithic Routes. Dit is een netwerk van organisaties in Europa waar gebieden/musea/universiteiten met een relatie naar megalithische monumenten samenwerken. Samen worden activiteiten en producten ontwikkeld zoals een website en de jaarlijkse European Day of Megalithic Culture.
HUNEBE CENTRU
19
13 Financiën Net als in 2020 was ook 2021 een vreemd financieel jaar. Omdat van tevoren niet in te schatten was hoe het jaar ging lopen was het moeilijk om een goede begroting te maken. Er is een poging gedaan en die is redelijk goed uitgekomen aangezien we als uitgangspunt hadden dat de hoeveelheid bezoekers in 2021 ongeveer gelijk zou zijn als die in 2020. Dat is ook gebleken: in 2020 51.000 bezoekers, in 2021 53.000 bezoekers. Aangezien het Hunebedcentrum in normale omstandigheden ongeveer 80% van de begroting zelf moet inverdienen is een jaar met bijna de helft minder bezoekers een flinke opgave. We zijn dan ook heel blij met de steunpakketten van de provincie Drenthe en de maatregelen NOW en TVL, deze hebben ons enorm geholpen. Als extra kwam de bijdrage van het Mondriaanfonds waardoor we 2021 goed hebben kunnen afsluiten en ook nog veel achterstallig onderhoud en noodzakelijke investeringen konden doen. Een deel van de extra financiering door het Mondriaanfonds wordt in 2022 besteed. We zijn de overheid, de fondsen en vooral het Mondriaanfonds zeer dankbaar. Financieel staan we er op dit moment goed voor maar dan moeten er geen nieuwe Lockdowns of andere belemmeringen komen want dan zijn de buffers snel op. Voor nu gaan we vanuit het positieve scenario voorwaarts. In de financiële jaarrekening zijn de resultaten van 2021 te zien.
Dagelijks leven in de bronstijd Foto: Frank Wiersema
HUNEBE CENTRU
20
14 Bestuurlijke vernieuwing In 2021 is een groot deel van het bestuur vernieuwd. De voorzitter Tryntsje Slagman en penningmeester/secretaris Fred van den Beemt zijn vanuit het oude bestuur gebleven. In 2021 is gezocht naar een nieuwe voorzitter, die is gevonden in de persoon van Pepijn Vemer (per 1 januari 2022) waarmee aan het eind van 2021 bijna het hele bestuur is vernieuwd. Het is een volledig vrijwillig bestuur. Bestuursleden worden geworven via profielen met bijbehorende vacatures die openbaar kenbaar worden gemaakt. De nevenfuncties zijn, net als dit jaarverslag en jaarrekening, te zien op www.hunebedcentrum.nl. Het bestuur werkt volgens de Governance Code Cultuur (zie bijlage 1) en de WBTR. In dit kader worden de statuten van de stichting geactualiseerd en in 2022 bij de notaris vastgelegd.
Het bestuur bestaat in 2021 uit:
Tryntsje Slagman Riek Siertsema Fred van den Beemt Daan Raemaekers Bert Harskamp Dineke Wichers Hans Agterberg
voorzitter penningmeester secretaris algemeen bestuurslid algemeen bestuurslid algemeen bestuurslid algemeen bestuurslid
Naast het bestuur is er ook een Raad van Advies. Daarin zijn vertegenwoordigd: Olav Reijers John Boersma Henk Huttinga Hans van der Laan
HUNEBE CENTRU
21
15 Wat gaat 2022 het Hunebedcentrum brengen In verband met de corona-epidemie is het een moeilijk voorspelling. We zijn optimistisch en gaan er vanuit dat de epidemie enigszins onder controle komt en dat er lange termijnvisies vanuit de overheid en de Museumvereniging komen. Daarmee kunnen we beter plannen. We gaan er vanuit dat we in 2022 weer enigszins normaal kunnen opereren en dat we weer een groot aantal bezoekers mogen ontvangen, dat onze vrijwilligers weer volop aan de slag kunnen, dat we weer nieuwe projecten kunnen opstarten, dat we weer veel scholen op bezoek krijgen en vooral dat we gezond blijven met ons allen.
Verzamelen van voedsel in de steentijd Foto: Frank Wiersema
HUNEBE CENTRU
22
Bijlage 1
Codes waarmee het Hunebedcentrum werkt Door de museumvereniging, diverse fondsen en de provincie Drenthe worden eisen gesteld aan het functioneren van een geregistreerd museum. Het Hunebedcentrum werkt met een viertal codes. De codes worden stap voor stap geïmplementeerd en continu gemonitord. Het is niet zo dat alle codes in 2021 al 100% werkzaam zijn maar er wordt aan gewerkt om ze steeds beter te implementeren. Ook de codes zelf evalueren door de tijd, daar waar nodig worden de wijzigingen toegepast. Het Hunebedcentrum onderschrijft de Governance Code Cultuur, de Fair Practice Code, de Culturele Diversiteit & Inclusiviteit en de Ethische Code voor musea.
GOVERNANCE CODE CULTUUR (GCC) Het bestuur van het Hunebedcentrum is zich zeer bewust van de Governance Code Cultuur alsmede ook de daaraan gerelateerde WBTR wetgeving. In alles wordt de code meegenomen. In 2021 is het oude bestuur bijna volledig vervangen door een nieuw bestuur (per 1 januari 2022 ook de voorzitter). Het nieuwe bestuur is geworven via een openbaar wervingstraject. Het nieuwe bestuur is vanaf het allereerste begin meegenomen in de principes van de code en WBTR wetgeving. Dit proces heeft geleid tot de conclusie dat er nieuwe statuten nodig zijn. Daar is in 2021 aan gewerkt. De nieuwe statuten gaan in mei 2022 in werking. De principes zoals genoemd in de Governance Code Cultuur 2019 zoals ze door het Hunebedcentrum worden gehanteerd zijn als volgt: Principe 1: Waarde scheppen voor en in de samenleving. Het Hunebedcentrum is een stichting die zorg draagt voor de archeologische monumenten in Drenthe. Dit gebeurt door middel van communicatie en educatie. In de nieuwe statuten staat dit maatschappelijke doel nog meer dan vroeger inclusief dat het nu ook een kenniscentrum is en dat we een geregistreerd museum zijn met bijbehorende doelen. Verder is het Hunebedcentrum een intensieve samenwerking met derden aangegaan, variërend van natuurorganisaties (Het Drentse Landschap) tot de Universiteit Groningen en Wedeka (sociale werkvoorziening).
Er zijn duidelijke afspraken tussen bestuur en directie. In het nieuwe bestuur is goed gekeken naar de samenstelling, ze zijn geworven via advertenties, de nevenfuncties staan op de website en in het jaarverslag vermeld. Ieder bestuurslid heeft een duidelijk taak. Principe 2: Toepassing code en ‘pas toe en leg uit’. In het jaarverslag (met jaarrekening) 2021 staat de uitvoering van de code en de toepassing ervan. Er komt een jaarlijkse evaluatie. Het jaarverslag staat op de website. Principe 3: Bestuursleden en directie zijn onafhankelijk en handelen integer. Alle nevenfuncties zijn genoemd op de website en er zijn geen zakelijke of artistieke belangen. Er wordt getoetst op belangenverstrengeling. Principe 4: De bestuursleden en directie zijn zich goed bewust van hun eigen rol en taken. Het bestuur en directie komen maandelijks bij elkaar waarbij de directie een ieder op de hoogte brengt van de lopende zaken, projecten, medewerkers, activi-
HUNEBE CENTRU
23
teiten, relaties, samenwerkingsverbanden, stakeholders enz. Daarnaast heeft ieder bestuurslid eigen taken die op regelmatige basis worden afgestemd met het overige bestuur en directie. Principe 5: Het bestuur is eindverantwoordelijk voor de algemene leiding. De directie zorgt voor de dagelijkse leiding. Dit is goed vastgelegd in het directiestatuut. Over het functioneren van zowel bestuur als directie wordt regelmatig gesproken. Principe 6: Het bestuur gaat zorgvuldig en verantwoord om met de mensen en de middelen van de organisatie. Een veilige werkomgeving is een centraal onderdeel van het beleid van de organisatie, dat gaat via een breed scala aan maatregelen van vertrouwenspersoon tot goede verzekeringen, van een preventiemedewerker (RI&E plan) tot een vrijwilliger coördinator. Voor het beloningsbeleid wordt de CAO Zorg en Welzijn gevolgd. Het bestuur werkt volledig op vrijwillige basis en kent geen vergoedingen. Principe 8: Het bestuur is verantwoordelijk voor zijn samenstelling. De samenstelling van het bestuur, ieders rol, zittingstermijn, openbare vacatures en andere onderdelen van de code en de WBTR worden toegepast. Dit wordt vastgelegd in de nieuwe statuten die per mei 2022 ingaan.
FAIR PRACTICE CODE De stichting onderschrijft het belang van de makers in de sector. Belangrijk is een grote diversiteit aan organisaties, ondernemingen en freelancers. Het museum zorgt voor een rechtvaardige en gunstige beloning voor organisaties, ondernemingen, freelancers, maar ook de medewerkers. Het Hunebedcentrum vindt een eerlijke beloning van medewerkers zeer belangrijk. De Fair Practice Code wordt toegepast op de beloning en de behandeling van alle medewerkers. De code en andere bestaande richtlijnen en checklists binnen de culturele sector dienen als handvatten voor een actief beleid en het maken van goede werkafspraken over honorering, werkomstandigheden, verzekering, etc. Elke nieuwe relatie wordt beoordeeld op eerlijke praktijk en redelijke vergoedingen, in relatie tot de omvang van de organisatie en de taak van degene die deze uitvoert. Bestaande contracten worden getoetst en waar nodig herzien. Het Hunebedcentrum hanteert een vastgesteld personeelsreglement waar binnen de cao Welzijn wordt gevolgd. De stichting onderschrijft een eerlijke, duurzame en transparante bedrijfsvoering en respectvol, solidair en in vertrouwen met elkaars belangen rekening te houden ten dienste van een sterke sector die de potentie en kansen van makers ten volle benut en doet renderen.
CODE CULTURELE DIVERSITEIT & INCLUSIE De verhalen van het Hunebedcentrum en zijn tentoonstellingen bieden een platform waarbinnen meer dan één zienswijze of levensbeschouwing verenigd worden. In de vormgeving laten we een multiculturele samenleving zien die de prehistorie was. In het museum proberen we diverse perspectieven te presenteren in de presentaties,
HUNEBE CENTRU
24
maar ook in de educatieve programma’s en activiteiten. Centraal staat hierbij ruimte bieden voor de stem van de anderen. Het Hunebedcentrum moet een plek zijn waarin iedereen zich welkom voelt. Tot op heden heeft het museum de eerste stappen gemaakt met het toepassen van de code CD&I. De code is in de beleidsplannen voor de komende jaren verankerd en medewerkers worden over de gedragscodes geïnformeerd en worden op de hoogte gehouden van de stappen op dit gebied. Een open houding van iedere betrokkene bij het Hunebedcentrum is belangrijk, maar ook de mate van actief interesse tonen in de anderen. Als museale maatschappelijke onderneming heeft de stichting altijd de deur open gehouden voor nieuwe medewerkers zodat het museum een plek is waarin iedereen zich welkom voelt. Als museum nemen we de verantwoorlijkheden voor het bieden van stageplekken en bieden we vrijwilligers de ruimte voor sociale contacten, zelfontwikkeling en een goede werkplek. Enkele jaren geleden is een nieuwe samenwerking tot stand gekomen met Wedeka (Sociale Werkvoorzieningschap) om een leer-werk bedrijf te starten. Via deze weg komen een 15 tot 20 mensen jaarlijks via een traject binnen om vaardigheden te leren die nodig zijn in de museale/toeristische sector om daarmee werk te vinden. Sommigen blijven werkzaam bij het Hunebedcentrum.
De mensen die trajecten doorlopen zijn zeer divers van aard variërend van statushouders tot mensen met een beperking, van anderstaligen tot mensen die in een reïntegratietraject zitten. Tegelijkertijd zijn we ons bewust van onze beperkingen en dat we nog zoekende en lerende zijn op dit gebied. De vier principes hanteren we als leidraad om overwogen en bewuste keuzes te maken. Het gaat om het maken en laten van ruimte voor andere denkwijzen op ieder niveau: van bestuur tot organisatie, van de programmering tot het publieksbereik en de keuze van partnerships. De stichting heeft veel aandacht voor diversiteit op het gebied van publiek, programma, personeel en partners.
ETHISCHE CODE MUSEA Het Hunebedcentrum volgt deze code, zoals omschreven door de Museumvereniging. De code is een vrije vertaling van de ICOM Code of Ethics for Museums uit 2004 en dient als opvolger van de Gedragslijn voor Museale Beroepsethiek (in 1991 vastgesteld door de Museumverening en ICOM-Nederland en in 1999 herzien). De code is de basis voor de beroepsethiek in de museale sector in Nederland. Het biedt een instrument voor professionele zelfregulering op een aantal gebieden waar het museum specifieke deskundigheid en verantwoordelijkheid heeft. De code legt minimumnormen vast voor de handelwijze en het niveau van museummedewerkers en benoemt ook wat het publiek redelijkerwijs mag verwachten van het museale beroepsveld.
HUNEBE CENTRU
25
Naleven van de Ethische Code voor Musea Leden van de Museumvereniging hebben bij het lidmaatschap toegezegd de Ethische Code voor Musea en de daarop gebaseerde Leidraad Afstoting Museale Objecten 2016 (LAMO) te zullen naleven. Het Hunebedcentrum is lid van de Museumvereniging en heeft een museumstatus en volgt daarom de Ethische Code voor Musea.
HUNEBE CENTRU
26
JAARREKENING
Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland te Borger Jaarrekening 2021 _____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________
1
Balans per 31 december 2021
(na winstbestemming)
31 december 2021
31 december 2020
€
€
€
€
ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa
(1)
Gebouwen, terreinen en tentoonstellingen Inventaris en film Vervoermiddelen
422.600 79.823 3.272
522.144 98.519 7.196 505.695
627.859
51.004
43.234
Vlottende activa Voorraden
(2)
Vorderingen
(3)
Debiteuren Overige belastingen en premies sociale verzekeringen Overige vorderingen Liquide middelen
(4)
2.354
355
24.089 43.285
3.989 24.692 69.728
29.036
439.809
197.593
1.066.236
897.722
_____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ Samenstellingsverklaring afgegeven - 35 -
Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland te Borger Jaarrekening 2021 _____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________
31 december 2021
31 december 2020
€
€
€
€
PASSIVA Reserves en fondsen Algemene reserve Voorzieningen
76.929
46.929
848.832
905.750
(6)
Schulden aan kredietinstellingen Kortlopende schulden
-313.385
(5)
Overige voorzieningen Langlopende schulden
-201.015
(7)
Aflossingsverplichtingen langlopende schulden Crediteuren Overige belastingen en premies sociale verzekeringen Overlopende passiva
67.250 6.562
29.978 27.426
29.673 238.005
25.661 175.363 341.490
258.428
1.066.236
897.722
_____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ Samenstellingsverklaring afgegeven - 36 -
Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland te Borger Jaarrekening 2021 _____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________
2
Staat van baten en lasten over 2021
Realisatie 2021
Begroting 2021
Realisatie 2020
€
€
€
1.182.706
907.751
952.993
(10)
138.510
113.725
109.405
Personeelslasten Afschrijvingen Huisvestingslasten Exploitatielasten Kantoorlasten Verkooplasten Algemene lasten
(11) (12) (13) (14) (15) (16) (17)
527.405 139.915 153.712 10.772 35.572 26.832 25.840
514.492 92.628 148.770 5.800 32.700 28.500 38.900
461.400 95.258 142.321 9.535 45.493 10.626 26.863
920.048
861.790
791.496
Rentelasten en soortgelijke lasten
(18)
-11.778
-10.280
-23.054
112.370
-78.044
29.038
Baten Lasten Directe lasten Overige lasten
Saldo
_____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ Samenstellingsverklaring afgegeven - 37 -
Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland te Borger Jaarrekening 2021 _____________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________
3
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
Algemeen Activiteiten De activiteiten van Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland bestaat voornamelijk uit het exploiteren van een museum. Vestigingsadres, rechtsvorm en inschrijfnummer handelsregister Stichting Borger Prehistorisch hart van Nederland is feitelijk en statutair gevestigd te Borger en is ingeschreven bij het handelsregister onder nummer 41017666. Schattingswijzigingen Het bestuur heeft besloten om de duur van de afschrijving op de tentoonstelling van het museaum, sinds 2019 in gebruik, te wijzigen van 10 jaar naar 7 jaar. De afschrijvingen zullen als gevolg hiervan gaan toenemen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de balans.