CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Evaluatie dorpsbudgetten

RAAD: Lijst ingekomen stukken 21 november 2024, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Brief college inzake evaluatie dorpsbudgetten2.637 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Evaluatie dorpsbudgetten Inleiding In 2020 is de gemeente Borger-Odoorn gestart met het uitgeven van dorpsbudgetten. De kaders en de spelregels voor de dorpsbudgetten zijn opgenomen in de verordening ‘Dorpsbudgetten gemeente Borger-Odoorn 2020’ en de nadere beleidsregel ‘Besteding en verantwoording dorpsbudgetten’. Na ruim 4 jaar is het een bestuurlijke wens om de dorpsbudgetten gezamenlijk met de Dorpsbelangen en de stakeholders te evalueren. Hoe gaat het nu, waar lopen de Dorpsbelangen en de andere stakeholders tegen aan en wat kan beter. Met deze evaluatie wordt een antwoord geven op deze vragen en tevens worden verschillende aanbevelingen gedaan om het proces te optimaliseren. Het doel van de dorpsbudgetten Met de invoering van deze budgetten wordt gestreefd naar een nieuwe rolverdeling tussen de gemeente Borger-Odoorn en de samenleving, waarbij wederzijds vertrouwen en maatschappelijk draagvlak centraal staan. Met de invoering van dorpsbudgetten wordt de zelfredzaamheid en de autonomie van de dorpen en kernen vergroot. De budgetten stellen de dorpen en kernen in onze gemeente in staat om naar eigen inzicht verbeteringen in hun leefomgeving te (laten) doen die de leefbaarheid ten goede komen. De Dorpsbelangen vervullen bij de besteding van de budgetten een spilfunctie.

Zij krijgen de beschikking over het budget en nemen het initiatief om daar gedragen bestedingsdoelen in hun gebied voor te vinden. Op welke manier dit proces wordt ingericht is geheel aan de Dorpsbelangen zelf. In de verordening en de beleidsregels worden op hoofdlijnen enkele richtinggevende kaders gesteld. Coronavirus

Kort nadat de dorpsbudgetten in 2020 beschikbaar werden gesteld, brak het Coronavirus uit. Dit virus heeft er mede voor gezorgd dat er sprake is geweest van een moeizame start in veel dorpen. Het sociale leven, inclusief het verenigingsleven, kwam grotendeels tot stilstand. Hierdoor zijn er in de eerste jaren weinig aanvragen om dorpsbudget in te zetten ingediend bij de Dorpsbelangen. Gelukkig ligt de coronapandemie alweer een poosje achter ons en begint het proces steeds meer vorm en inhoud te krijgen in alle dorpen en kernen.

De evaluatie Om inzichtelijk te maken hoe de dorpsbudgetten worden ervaren en wat de stand van zaken is, is ervoor gekozen om de evaluatie aan te vliegen langs twee verschillende sporen. 1.

Werksessie met de Dorpsbelangen en de relevante stakeholders;

2.

Gesprekken met de aanvragers van het dorpsbudget;

Door beide sporen te lopen ontstaat een mooi en compleet beeld van de huidige stand van zaken. De oogst van beide sporen wordt vervolgens naast de verordening ‘Dorpsbudgetten gemeente Borger-Odoorn 2020’ en de nadere beleidsregel ‘Besteding en verantwoording dorpsbudgetten’ gelegd. Mocht het

beeld van de huidige stand van zaken afwijken van de opgenomen kaders in beide documenten dan kan dit leiden tot een aanpassing. 1.

Werksessie met de Dorpsbelangen en de opbouwwerkers van Andes

Op 16 april jl. zijn alle Dorpsbelangen uitgenodigd op het gemeentehuis. In totaal zijn 14 Dorpsbelangen aanwezig geweest en van afwezige Dorpsbelangen is naderhand input ontvangen. Tijdens de bijeenkomst zijn de Dorpsbelangen verdeeld in kleine groepen en is onder leiding van gesprekleiders gesproken over verschillende aspecten. Bij de werksessie heeft het volgende centraal gestaan: •

De inrichting van het proces rond het aanvragen van dorpsbudget en de besluitvorming;

•

Het afleggen van verantwoording richting de achterban en de gemeente;

•

De communicatie over het proces richting de achterban (lees inwoners van het werkgebied);

•

Ondersteuning vanuit de gemeente en stakeholders;

•

Verbeter- en aandachtspunten;

De bovengenoemde punten zijn vervolgens vervat in een tweetal hoofdpunten. Deze hoofdpunten waren de leidraad voor de gesprekleiders om met de Dorpsbelangen in gesprek te gaan. De hoofdpunten waren: 1. Ervaringen; 2. Proces; Per hoofdpunt zijn verschillende vragen aan de orde gekomen. Algemeen beeld De Dorpsbelangen zijn unaniem zeer enthousiast over de dorpsbudgetten. De Dorpsbelangen zien het beschikbaar stellen van de dorpsbudgetten als een

blijk van vertrouwen van de gemeente en geven aan dat de dorpsbudgetten in positieve zin hebben bijgedragen aan de leefbaarheid, saamhorigheid en de inwonerparticipatie. Dit wordt zeer gewaardeerd. Hiernaast hebben de dorpsbudgetten de positie en de autonomie van de Dorpsbelangen aanmerkelijk versterkt en vergroot. Uiteraard zijn er ook verbeter- en aandachtspunten benoemd. Om inzichtelijk te maken welke input de Dorpsbelangen hebben gegeven, zal per punt een korte samenvatting worden gegeven van de gegeven antwoorden. Hierbij is zowel aandacht voor de positieve aspecten als voor de eventueel genoemde aandachts- en / of verbeterpunten. Ervaringen Bij het hoofdpunt ervaringen zijn de volgende vragen gesteld: •

Hoe gaat het nu?

•

Kunnen jullie het bemensen, vraagt het veel energie?

•

Hebben de dorpsbudgetten voor jullie een meerwaarde, draagt het bij aan de leefbaarheid?

•

Is het budget toereikend voor de ingediende aanvragen?

•

Is het voor jullie voldoende duidelijk waarvoor de budgetten gebruikt mogen worden?

De Dorpsbelangen geven aan positieve ervaringen te hebben met de dorpsbudgetten. Wel werd opgemerkt dat het inrichten van het proces en het goed onder de aandacht brengen van de dorpsbudgetten als lastig is ervaren. Het is en was een proces van de lange adem. Gelukkig gaat het inmiddels een stuk beter ook qua communicatie. De Dorpsbelangen zien een duidelijke toename in het aantal aanvragen. Wel wordt er een duidelijk onderscheid gesignaleerd tussen de wat grotere en de wat kleinere dorpen. De grotere dorpen werken meer op initiatief / op basis van aanvragen en de kleinere dorpen werken meer vanuit de Dorpsbelangen zelf.

De tijd die met het beoordelen van de aanvragen gemoeid gaat, wordt door de meeste Dorpsbelangen als acceptabel gezien. In sommige dorpen is zelfs de teamvorming van het bestuur van Dorpsbelangen aanzienlijk verbeterd. Alle Dorpsbelangen geven aan dat de budgetten de leefbaarheid enorm hebben verbeterd. Er zijn activiteiten georganiseerd die normaal gesproken niet gerealiseerd hadden kunnen worden als het via de gemeente had moeten lopen. De drempel voor het doen van een aanvraag is laag, het Noaberschap is versterkt en veel Dorpsbelangen geven aan dat de budgetten hun positie in het dorp in positieve zin hebben versterkt ( de autonomie is vergroot). Er is ook opgemerkt dat met de budgetten kleine uitgaven gedaan konden worden zonder procedure. Er is ook een aantal punten ter verbetering genoemd. Bij bepaalde aanvragen is gemerkt dat de gemeente in beleidsmatige zin wel iets soepeler mag omgaan met de regels. Denk vanuit de gemeente dus vooral mee vanuit de behoefte vanuit de dorpen en pas maatwerk toe. Over de beschikbare financiën zijn de meeste Dorpsbelangen tevreden. Het beschikbare budget is op dit moment toereikend, al ziet men wel een toename in het aantal aanvragen. Dit is zeker een punt van aandacht voor de toekomst. De mogelijkheid van sparen wordt als positief ervaren en is voor de kleinere dorpen ook noodzakelijk om wat grotere projecten te realiseren.

De veenkoloniale dorpen gebruiken voor dergelijke projecten ook regelmatig de gelden vanuit het Gebiedsfonds. De kaders en de spelregels zijn bij meeste Dorpsbelangen bekend en worden / zijn bekend gemaakt via onder meer de website en de dorpskrant. Sommige Dorpsbelangen ervaren nog wel een zogenaamd ‘grijsgebied’. Welke aanvragen kunnen wel en welke niet. Hiernaast zijn er ook een verschillende vragen op het gebied van de BTW. Het is niet altijd duidelijk wat wel compensabel is en wat niet.

Ook willen de Dorpsbelangen graag weten wat de betalingstermijn van de ingediende nota’s is. De feitelijk uitbetaling verloopt vaak buiten hun zicht om omdat dit via de gemeente loopt. Proces Bij het hoofdpunt Proces zijn de volgende vragen gesteld: •

Hoe hebben jullie het proces van aanvragen en besluitvorming ingericht? Gaat dit goed, of ervaren jullie belemmeringen?

•

Hoe toetsen jullie een aanvraag?

•

Hoe verloopt de communicatie richting de inwoners?

•

Worden alle inwoners goed bereikt?

•

Hoe leggen jullie verantwoording af aan de achterban?

•

Wat vinden jullie een fijne manier om verantwoording af te leggen aan de gemeente?

•

Zien jullie kansen voor verbetering?

•

Eventuele nabranders.

In de meeste dorpen is er een proces en / of werkafspraak opgesteld voor het afhandelen van aanvragen. De dorpskrant en de website worden in dit verband vaak gebruikt als instrument om de informatie voor het aanvragen van het budget te ontsluiten. Voor de beoordeling van de aanvragen wordt de bestuursvergadering gebruikt waarbij er onderscheid waarneembaar is tussen relatief kleine en eenvoudige aanvragen en grotere aanvragen. Kleine en eenvoudige aanvragen worden soms afgedaan door 1 persoon, waarbij grotere aanvragen altijd het voltallige bestuur een beslissing moet nemen. De Dorpsbelangen zijn inmiddels behoorlijk positief gestemd over de manier waarop het proces is ingericht. Wel wordt opgemerkt dat mond-op-mond reclame erg belangrijk is en dat goede dingen langzaam komen. De kracht van de herhaling gaat in dit verband zeker op. Als communicatielijnen met de inwoners en de achterban noemen de Dorpsbelangen vooral de website, de dorpskrant, Week-in Week-uit, Facebook, Instagram, mond-op-mond reclame, bijeenkomsten (ALV) en groepsapps. Er

wordt geprobeerd om via zoveel mogelijk kanalen in contact te komen met de inwoners. De Dorpsbelangen hebben de indruk dat dit goed lukt en dat veel inwoners worden bereikt. Om verantwoording af te leggen over de besteding van de budgetten gebruiken de Dorpsbelangen ook verschillende instrumenten. Naast de ALV wordt er ook verantwoording afgelegd via de website en de dorpskrant. In sommige dorpen worden de inwoners per brief of via de mail geïnformeerd. Het onderscheid in de dorpen is hierbij groot. De Dorpsbelangen merken op dat het aspect vertrouwen vanuit de gemeente in de richting van dorpen in deze context groot moet zijn. Houd het laagdrempelig en werkbaar. Dit geldt ook voor de verantwoording richting de gemeente. Over het Exel-bestand wat nu jaarlijks moet worden ingevuld, zijn de meningen verdeeld. Het ene dorp vindt het een aanvulling, het andere dorp vindt het ‘suf’ en dubbelop. De facturen lopen immers ook via de gemeente. Als nabranders en verbeterpunten worden ook diverse zaken benoemd. De Dorpsbelangen zijn zeer positief over de gebiedscoördinatoren. De manier waarop de coördinatoren invulling geven aan hun rol en functie wordt zeer gewaardeerd en gezien als een meerwaarde. De rol en functie van Andes met betrekking tot de dorpsbudgetten is voor alle Dorpsbelangen nog niet even duidelijk.

Veel Dorpsbelangen hebben de opzet van de evaluatie als zeer prettig ervaren. Door in kleine groepen te werken is iedereen goed aan het woord gekomen en zijn veel ervaringen uitgewisseld. Een dergelijke bijeenkomst om met elkaar ervaringen uit te wisselen mag jaarlijks terugkeren. Tevens zijn de Dorpsbelangen blij dat het proces steeds meer vorm en inhoud krijgt en dat er grote stappen zijn gemaakt in vergelijking met vorig jaar. Er wordt opgeroepen om meer gezamenlijk te doen op het gebied het aanschaffen van zaken en producten en meer de samenwerking te zoeken onderling.

Over de BTW blijven vragen leven en het zou fijn als hier wat meer duidelijkheid over kwam vanuit de gemeente. Er wordt tevens gevraagd of inzichtelijk gemaakt kan worden wanneer de gemeente de ingediende rekening betaalt, een soort volgsysteem. 2.

Gesprekken met de aanvragers van het dorpsbudget

Naast de gesprekken met de Dorpsbelangen is ook gesproken met de aanvragers van het dorpsbudget. Deze aanvragers zijn telefonisch of persoonlijk benaderd door de gebiedscoördinatoren. Hierbij is geprobeerd om per Dorpsbelangen een aantal gebruikers te benaderen. Er is onder meer gevraagd naar de manier waarop zij weet hebben gehad van de beschikbaarheid van de dorpsbudgetten. Verder zijn vragen gesteld over het proces, wat hun ervaringen zijn geweest en of zij nog tips hebben voor de Dorpsbelangen om het proces te optimaliseren. Dit leverde het volgende beeld op. Veel de gebruikers hadden gehoord over de dorpsbudgetten via de mond-opmond reclame of tijdens de (leden)vergadering. Men kende iemand van het bestuur en was er door die persoon op gewezen dat er dorpsbudget beschikbaar was. Ook de dorpskrant en de sociale media worden nadrukkelijk als bron genoemd. Over het proces waren nagenoeg alle gebruikers zeer positief. Het was laagdrempelig en de contacten verliepen soepel en informeel. Ons kent ons. Wel werden er soms wat vragen gesteld over nut en noodzaak van bepaalde vragen in het aanvraagformulier (indien aanwezig). Iedereen had er begrip voor dat er bepaalde vragen gesteld werden voor een eventuele verantwoording, maar bij sommige vragen werden wel wat vraagtekens gezet of waren wat lastig om te beantwoorden. Hierbij zie je wel een duidelijk onderscheid tussen de dorpen.

In het ene dorp is het proces wat anders ingericht dan in het andere dorp. In de sommige dorpen wordt gewerkt met een aanvraagformulier en een systeem

voor de feitelijke afhandeling. In andere dorpen maakt het bestuur soms zelf een afweging waar dorpsbudget aan wordt besteed. Sommige gebruikers bespeuren tevens soms wat angst of onduidelijkheid bij de Dorpsbelangen over de manier waarop de budgetten mogen worden besteed. Mogen de activiteiten wel of geen structureel karakter hebben, valt jaarlijks terugkerend onderhoud wel of niet binnen de kaders etc.?

Actiepunten en algemene aanbevelingen De algemene conclusie van de evaluatie is dat de Dorpsbelangen het belang van de dorpsbudgetten absoluut onderschrijven en aangeven dat de budgetten de leefbaarheid ten goede komen. Ook versterken de budgetten de positie en de autonomie van de Dorpsbelangen in de kernen en dorpen. Het gehele proces kan uiteraard worden verbeterd en geoptimaliseerd. Dit geldt voor zowel de gemeente en de stakeholders als voor de Dorpsbelangen. Veel van de genoemde verbeterpunten liggen in elkaars verlengde. Hiervoor zijn een verschillende concrete suggesties gedaan. Aanbevelingen voor de gemeente 1. Organiseer jaarlijks een bijeenkomst voor de Dorpsbelangen om kennis en ervaringen te delen en uit te wisselen; 2. Ga soepel om met de (beleids-)regels en pas maatwerk toe; 3. Leg het proces rond de BTW compensatie helder uit. Wat valt hier wel onder en wat niet. Organiseer vanuit een gemeente een bijeenkomst over dit thema; 4. Onderzoek of de status van de rekening bij de gemeente inzichtelijk kan worden gemaakt voor de dorpsbelangen;

5. Optimaliseer en maximaliseer de kennis over de beschikbaarheid van dorpsbudgetten in dorpen en kernen door alle mogelijke kanalen hiervoor in te zetten (sociale media). Neem hierbij als gemeente het voortouw en geef ruchtbaarheid aan de beschikbaarheid van de dorpsbudgetten in bijvoorbeeld een special in de Week-in-Week-uit. Aanbevelingen voor de Dorpsbelangen 1. Optimaliseer de lay-out van de websites. Op een aantal websites is de informatie over de dorpsbudgetten een beetje verstopt. Zorg ervoor dat er gelijk een knop of een tab met dorpsbudgetten te zien is met nadere informatie; 2. Houd de aanvragers goed op de hoogte over de stand van zaken. Even een bevestiging dat de aanvraag is ontvangen en wat het verdere vervolg is; 3. Communicatie over de beschikbaarheid van dorpsbudgetten vergroten door bijvoorbeeld het organiseren van een bijeenkomst voor verenigingen en stichtingen en inwoners; 4. Houd de aanvraag zo laagdrempelig mogelijk en vermijd onnodige vragen; 5. Ga soepel om met het bestedingskader van de budgetten. Totaalbeeld Het beeld dat is opgehaald bij zowel de Dorpsbelangen als de feitelijke gebruikers geeft geen directe aanleiding om de verordening ‘Dorpsbudgetten gemeente Borger-Odoorn 2020’ en beleidsregel ‘Besteding en verantwoording dorpsbudgetten’ aan te passen.

De verordening en de beleidsregels zijn hoog over opgesteld en sluiten op hoofdlijnen nog uitstekend aan bij de huidige realiteit. Er is wel een praktisch punt opgemerkt. In de verordening is een datum genoemd voor het aanleveren van een begroting. In de praktijk blijkt dit niet haalbaar. Er zou kunnen worden overwogen om deze bepaling / zinsnede uit de

verordening te schrappen. Deze aanpassing kan worden meegenomen bij de volgende wijziging van de verordening.

Bijlage 1 Bestedingsdoeleinden De oogst van de evaluatie geeft aan dat de dorpsbudgetten een duidelijke meerwaarde hebben voor de leefbaarheid in onze dorpen en kernen. Waar worden de dorpsbudgetten zoal aan besteed? De dorpsbudgetten zijn bedoeld ter versterking van de leefomgeving en de leefbaarheid in onze dorpen en kernen. De budgetten worden besteed aan zowel sociaal-maatschappelijke zaken als fysieke zaken. Enkele voorbeelden: •

Bedragen aan belangrijke en jaarlijks terugkerende evenementen in de dorpen en kernen als:

•

-

de Sinterklaasintocht;

-

Burendag;

Bedragen aan feestelijkheden voor jubilea als een 200-jarig bestaan van dorp;

•

Bijdragen aan sociaal-maatschappelijke activiteiten als Samen Eten, buurtbarbecues, dorps- en straatfeesten;

•

Bijdragen aan fysieke zaken als speeltuinen, dorpshuizen, AED’s, aanschaf van bloembakken en zitbanken, huur van materialen voor evenementen (tenten), planten, huisnummerbordjes;

•

Bijdragen voor de dorpskrantjes;

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=e6a27302-c954-4bde-9866-1db02ab76310