College-advies Jaarplan Laaggeletterdheid 2021 en Evaluatie 2017-2020
Tekst van het document
22821-2021:196442
VOORSTEL AAN HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Behandeld door: M. Prins d.d. 02-03-2021 Afdeling/Cluster: SEM
Geheimhouding: Openbaar
Portefeuillehouder:
Inspraakverordening: Nee
A. Trip
Inkoopfunctie geraadpleegd: 0203-21
No. 22821-2021:196442 Onderwerp:
Jaarplan Laaggeletterdheid 2021 en Evaluatie 2017-2020
Beslispunten: 1. Het ‘Evaluatierapport Laaggeletterdheid Borger-Odoorn 2017-2020’ vaststellen. 2. Het ‘Jaarplan Laaggeletterdheid 2021 Borger-Odoorn’ vaststellen. 3. Het Memo ‘Vooruitblik Taalhuis 2021’ met de evaluatie en het jaarplan naar de raad zenden ter kennisname. 4. De financiering van Het Taalhuis voor een bedrag van 40.000 euro toe te voegen aan de dynamische prioriteitenlijst (DPL).
Inhoud collegevoorstel
Inleiding In de gemeente Borger-Odoorn is naar schatting 11 tot 14% van de volwassenen laaggeletterd. De aanpak hiervan maakt integraal onderdeel uit van het beleid sociaal domein en van het Educatieplan in de Arbeidsmarktregio Drenthe. De aanpak maakt tevens onderdeel uit van uw coalitieprogramma. Begin 2021 is een evaluatierapport opgesteld met hierin de resultaten die we de afgelopen jaren hebben behaald op het gebied van laaggeletterdheid. Het evaluatierapport met hierin de resultaten van de inzet van het Taalhuis in de jaren 20172020 vindt u in bijlage 1. Voor onze lokale aanpak is in 2020 in de Arbeidsmarktregio Drenthe een nieuw educatieplan opgesteld dat loopt tot en met 2024. Het jaarplan wordt gedragen door de kerngroep, bestaande uit maatschappelijke partners die nodig zijn om laaggeletterde inwoners te bereiken met een aanbod van scholing en begeleiding. Elk jaar stelt de kerngroep een jaarplan op dat door uw college dient te worden vastgesteld. Het jaarplan 2021 vindt u in bijlage 2.
Middels de bijgevoegde memo ‘vooruitblik Taalhuis 2021’ wordt voldaan aan de toezegging aan de gemeenteraad om de stand van zaken op het gebied van laaggeletterdheid met de raad te delen. Uit de evaluatie is gebleken dat het voor het Taalhuis erg lastig is om een toekomstvisie te ontwikkelen terwijl de middelen die het netwerk ontvangt ieder jaar onzeker zijn. Door het taalhuis structureel te financieren middels een meerjarensubsidie aan Andes, kunnen plannen gemaakt worden over jaargrenzen heen. Beoogd effect Het bevorderen van geletterdheid draagt bij aan de sociale en professionele (zelf)redzaamheid van inwoners van Borger-Odoorn. Argumenten 1.1 De uitkomsten van de ‘Evaluatie Laaggeletterdheid 2017-2020’ laten zien dat het meerjarendoel is behaald. In 2016 is in het jaarplan als doel geformuleerd om het aantal laaggeletterden in de gemeente met 10% terug te dringen. Ons uiteindelijke doel was om in een periode van 4 jaar 270 tot 300 deelnemers te bereiken. Dit betekent ongeveer 70 aanmeldingen op jaarbasis. Tot en met 2020 was het bereik 318 deelnemers en 51 vrijwilligers. Hiermee hebben we ons doel ruimschoots behaald. Onder ‘deelnemers’ verstaan we het totaal aantal deelnemers dat in de afgelopen 4 jaar een traject heeft gevolgd ten behoeve van hun geletterdheid.
Deze groep bestaat uit het aantal deelnemers van de WEB-Trajecten bij het Drenthe College en de deelnemers die in de afgelopen vier jaar een traject hebben gevolgd bij het Taalhuis. Uit een onderzoek van Maastricht University in samenwerking met het Kohnstamm Instituut uit 2019 blijkt dat Drenthe van oudsher een sterk Bondgenootschap heeft, dat structureel probeert voorzieningen te ondersteunen om laaggeletterdheid tegen te gaan. 2.1
De aanpak van laaggeletterdheid is een speerpunt in het bestuursprogramma 2018-2022.
In het Bestuursprogramma 2018-2022 (uitwerking van het coalitieakkoord ‘Vertrouwd, Vernieuwend, Vooruit’) staat beschreven dat alle laaggeletterden in de gemeente Borger-Odoorn op verschillende manieren hulp krijgen. De coördinatie van de activiteiten die binnen dit onderwerp vallen wordt uitgevoerd door het Taalhuis. 2.2 Uit de bevindingen van het evaluatierapport zijn de doelstellingen en activiteiten in het jaarplan 2021 geformuleerd. De kern van het jaarplan 2021 komt naar voren via het Taalhuis; een samenwerkingsverband en tegelijkertijd een herkenbaar aanspreekpunt van waaruit alle activiteiten van de stuurgroep worden gecoördineerd. Zonder Taalhuis is er eigenlijk geen lokale aanpak laaggeletterdheid. In 2020 was het een uitdaging om, tijdens de Coronacrisis, deelnemers te bereiken en een traject aan te kunnen blijven bieden. In de eerste maanden hebben we gezocht naar mogelijkheden om vrijwilligers en deelnemers alsnog met elkaar in contact te brengen en houden met inachtneming van de maatregelen (bijvoorbeeld op afspraak). Na verloop van tijd hebben we ook een deel van de activiteiten online kunnen organiseren. We hebben het aanbod aan activiteiten en de samenwerking op orde, nu is het van belang om deze met elkaar te verbinden. Er is behoefte aan een duidelijker palet van de
bestaande activiteiten, de taken en de doelen en het ontwikkelen van een vooruitzicht voor op de lange termijn. Hiervoor moeten we duidelijker overzicht hebben van waar we samen naar toe willen en bepalen wat er in gezamenlijkheid opgepakt kan worden en hoe bepaalde verbindingen tussen activiteiten én kernpartners gelegd kunnen worden. Hier gaan we in 2021 mee aan de slag. In de visualisatie van het jaarplan staat beschreven welke activiteiten op het gebied van laaggeletterdheid worden opgepakt door de verschillende organisaties. We hebben hierbij specifieke leden van de kerngroep gekoppeld aan de doelstellingen en bijbehorende activiteiten. 3.1 Het college voldoet aan haar toezegging, door de gemeenteraad te informeren over de stand van zaken omtrent het thema laaggeletterdheid. We voldoen door het zenden van het memo ‘Vooruitblik Taalhuis 2021’ aan de toezegging aan de raad, om een vooruitblik te geven over de stand van zaken op het gebied van laaggeletterdheid. We informeren de Gemeenteraad door het ‘Evaluatierapport Laaggeletterdheid 2017-2020’, ‘Het Jaarplan bevorderen laaggeletterdheid Borger-Odoorn 2021’ en de memo ‘Vooruitblik Taalhuis 2021’ ter kennisname aan te bieden. 4.1
Structureel budget zorgt voor een doorontwikkeling binnen het Taalhuis.
Het is voor het Taalhuis lastig om zich als organisatie te kunnen ontwikkelen, zonder structurele bekostiging. Het ontbreken hiervan geeft onrust en heeft een negatief effect op het binden en behouden van zowel de taalhuiscoördinator als de vrijwilligers. Het taalhuis heeft de afgelopen jaren gebouwd aan de samenwerking met de kernpartners en het bereiken van deelnemers. Wanneer de Taalhuiscoördinator samen met deze ketenpartners wil bouwen aan een toekomstvisie en ook grotere activiteiten wil organiseren, is structurele bekostiging vereist. Uit overleg met Andes blijkt dat er 16 uren inzet per week nodig is om deze doorontwikkeling te kunnen realiseren. Dit betekent dat er jaarlijks budget nodig is van € 40.000. 4.2 Hierdoor garanderen we dat we de komende jaren verbindingen kunnen blijven leggen met kernpartners. Door Andes een meerjarensubsidie te verlenen voor de jaren 2022-2024 kan het taalhuis zich (over de jaargrenzen heen) inzetten op het leggen van verbindingen tussen de kernpartners, het bereiken van de deelnemers en het uitvoeren van de lokale doelen uit de jaarplannen en de regionale doelen zoals opgesteld in het regionale Educatieplan. 4.3 Om te voldoen aan het certificeringstraject zijn uren nodig voor de taalhuiscoördinator. Taalhuizen worden vanaf 2020 gecertificeerd.
Eenmaal per vier jaar wordt elk taalhuis door de Certificeringsorganisatie Bibliotheekwerk, Cultuur en Taal (CBCT), aan de hand van zeven normen, getoetst op wat goed gaat, wat beter kan en welke stappen ze kunnen zetten om de kwaliteit verder te ontwikkelen. Met het huidige aantal uren is het niet mogelijk om alle werkzaamheden te blijven doen en de certificering uit te voeren in 2021. Doordat de certificering landelijk verplicht is voor alle Taalhuizen, is het niet mogelijk om de certificering achterwege te laten. Het certificeren biedt daarnaast kansen om het
taalhuis breder weg te zetten. In huishoudens waar laaggeletterdheid een probleem is spelen vaak ook andere problemen. Door deze mensen te koppelen aan bijvoorbeeld de budgetcoaches en de sociale teams, hoopt het taalhuis bij te kunnen dragen aan een brede preventieve aanpak. Mochten er niet meer uren beschikbaar komen voor het taalhuis betekent dit dat er geen tijd meer is om contact met de netwerk partners te onderhouden. Dit zal zichtbaar zijn in een directe terugslag in het aantal deelnemers dat zich meldt voor het taalhuis en het succes van een preventieve aanpak van het Taalhuis. Kanttekeningen 2.1 De effecten van de aanpak blijven moeilijk meetbaar in 2021. We zijn voor de uitvoering van de actiepunten afhankelijk van de gevolgen die de coronamaatregelen met zich meebrengen. Een gevolg van de maatregelen is dat het matchingsproces tussen deelnemers en vrijwilligers op dit moment stil ligt, hierdoor is een wachtrij ontstaan die we oppakken zodra dit weer mogelijk is. Daarnaast gaat de certificering van ons taalhuis en de voorbereiding hier op inzet kosten van onze taalhuiscoördinator en onze stuurgroep. Dit zijn factoren waar we extra rekening mee moeten houden in de prioritering van onze activiteiten in 2021. 4.1
De inzet van vrijwilligers kan verloren gaan.
De inzet van de Taalhuiscoördinator heeft direct effect op de motivatie van de vrijwilligers van het Taalhuis. Wanneer de Taalhuiscoördinator minder uren toegekend krijgt, heeft zij minder tijd voor het werven, het trainen en het ondersteunen van vrijwilligers. Naar verwachting leidt dit tot een daling van het aantal actieve vrijwilligers in onze gemeente. Financiën Voor 2021 ziet de begroting van het jaarplan er als volgt uit. Activiteiten
2021
Inzet taalhuiscoördinator Andes Werkbudget taalhuiscoördinator
€ 26.000 14.000
Inzet door Andes
€ 40.000
Taallessen non-formeel in Nieuw Buinen Didactische ondersteuning vrijwilligers Taalverhogingsles NT2
16.080 14.240 16.080
Inzet door Drenthe College
€ 46.400
Totaal
€ 86.400
De inzet van het Drenthe College wordt jaarlijks gefinancierd door de gemeente Emmen (als penvoerder) vanuit de WEB-middelen. Daarnaast zetten we in 2021 een gedeelte van het resterende budget uit de WEB-middelen in voor de activiteiten van ons Taalhuis. Dit zorgt voor voldoende dekking in 2021. Dit budget is incidenteel budget dat in 2020 is overgebleven en hiermee alleen een optie ter aanvulling van het budget voor de eerste helft van 2021, het budget biedt geen zekerheid voor de daaropvolgende jaren.
Voor de inzet door Andes maken we in de gemeentelijke begroting een afzonderlijke post “Aanpak laaggeletterdheid”. Hierbij is het advies aan uw college om het budget voor laaggeletterdheid op de DPL (€ 40.000) te plaatsen voor de jaren 2021-2024. Omdat we de dekking van het taalhuis al geregeld hebben voor de periode t/m juni 2021, berekenen we voor het jaar 2021 de helft van het budget (€ 20.000). Communicatie Uitvoering Om de samenwerking met de betrokken organisaties vorm te geven zijn de stuurgroep en de werkgroep laaggeletterdheid ingericht. In de stuurgroep bepalen we de kaders voor de uitvoering van het lokale beleid, dat door de werkgroep wordt uitgevoerd. Deze werkgroep komt regelmatig bij elkaar en vertaalt de aanpak laaggeletterdheid naar concrete acties. In de stuurgroep zijn Welzijnsorganisatie Andes, Biblionet, Stichting Lezen en Schrijven, Drenthe College, Stichting Sociale Teams en de Gemeente Borger-Odoorn vertegenwoordigd. De werkgroep bestaat uit de taalhuiscoördinator, een medewerker vanuit de bibliotheek, een regisseur van de Stichting Sociale Teams en enkele vrijwilligers. Samenvatting Het college stelt het ‘Evaluatierapport Laaggeletterdheid 2017-2020’ en het ‘Jaarplan Laaggeletterdheid 2021’ vast en stuurt de stukken ter kennisgeving naar de raad. Bijlagen 1. Evaluatierapport bevorderen geletterdheid Borger-Odoorn 2017-2020 2.
Jaarplan bevorderen geletterdheid Borger-Odoorn 2021 3. Memo - Vooruitblik Taalhuis Borger-Odoorn 2021