CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Brief Provincie Drenthe aan college inzake Borging wezenlijke kenmerken Nationaal Park Drentsche Aa

RAAD: Lijst ingekomen stukken 20 maart 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Brief college inzake Herbegrenzing Nationaal Park Drentsche Aa2.526 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Provinciehuis Westerbrink 1, Assen Postadres Postbus 122, 9400 AC Assen

+31 592 365555 post@renthe.nl

Oo©O©

www.provincie.drenthe.nl

provincie prenthe Gemeente Borger-Odoorn ðð inWuig

2 0 NOV. 2021

Aan: het college van Burgemeester en

Zaaknr. . • e ,

Wethouders van Borger-Odoorn Postbus 3 7875 ZG

EXLOO

Assen, 19 november 2024 Ons kenmerk 47/4.2/2024001653 Behandeld door thema's Landbouw & Landgebruik/Ruimte en Wonen Onderwerp: Borging wezenlijke kenmerken Nationaal Park Drentsche Aa

Geacht college, Op verzoek van het Overlegorgaan Drentsche Aa hebben wij in 2021 aan het Ministerie LNV gevraagd de naamgeving en grens van het Nationaal Park Drentsche Aa in overeenstemming te brengen met Omgevingsvisie Drenthe. Op 14 oktober 2024 heeft staatssecretaris Rummenie (LVVN) ons laten weten dat de status van Nationaal Park Drentsche Aa is aangepast conform ons verzoek (bijlage 1). Het Ministerie LVVN heeft deze aanpassing gedaan op basis van het positieve advies van de Adviescommissie Nationale Parken (bijlage 2). De staatssecretaris heeft echter ook een zorgpunt geuit over de wijze waarop het beleid voor het Nationaal Park Drentsche Aa doorwerkt in de gemeentelijke ruimtelijke plannen. Het ministerie verwacht dat wij hier in het Drentsche Aagebied mee aan de slag gaan en geeft aan de uitvoering in 2030 te zullen evalueren. Letterlijk schrijf het ministerie: "... is het belangrijk dat alle gemeenten binnen het nationaal park hier op toezien. Geconstateerd is dat de nieuwe begrenzing wel al geruime tijd is opgenomen in de Provinciale Natuurvisie 2040 en de Omgevingsvisie Drenthe. Het grondgebruik en beheer van het gebied, en de wijze waarop dit is vastgelegd in de gemeentelijke omgevingsvisies en omgevingsplannen, zijn de belangrijkste maatstaven voor het verzekeren van de wezenlijke kenmerken."

2

Met deze brief verzoeken wij om bij het opstellen van uw nieuwe omgevingsplan, voor zover dat betrekking heeft op het Nationaal Park Drentsche Aa, ervoor te zorgen dat deze in overeenstemming is met de begrenzing, het grondgebruik en het beheer van het gebied. Uiteraard zijn wij bereid om - indien gewenst hierover te adviseren. Wij rekenen op uw medewerking. Hoogachtend, Gedeputeerde Staten van Drenthe,

, plv. voorzitter=

, secretaris

Bijlagen: 1.

Brief ministerie LVVN aan GS 'Besluit verzoek tot naamswijziging en herbegrenzing Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa' d.d. 14 oktober 2024

2.

Advies Commissie Nationale Parken over Nationaal Park Drentsche Aa d.d. 27 mei 2024

Afschrift aan: Provinciale Staten van Drenthe Overlegorgaan Drentsche Aa, t.a.v. de heer J. Verhuist, voorzitter, Borgweg 50, 9469 PJ Schipborg

les betreft de in januari 2024; dviescommissie Nation. ngediende gewijzigde .' g statustoewijzing Nationaal Park Drentsche Aa.

Foto: Beekdal von het Anderense Diep (Peter Bolhuis, Pandion)

1

Intern gebruik

Advies gewijzigde aanvraag statustoewijzing Nationaal Park Drentsche Aa Adviescommissie Nationale Parken, 27 mei 2024.

In januari 2021 is de Adviescommissie Nationale Parken ingesteld.' Deze commissie adviseert de minister van LNV over aanvragen voor een (gewijzigde) statusaanwijzing van een gebied als nationaal park. Dit advies betreft de op 21 februari 2024 bij haar ingediende aanvraag voor Nationaal Park Drentsche Aa. De commissie heeft kennisgenomen van de aanvullende informatie ten aanzien van de aanvraag tot herbegrenzing van Nationaal Park Drentsche Aa en achterliggende stukken.2 Al de ontvangen informatie is betrokken in de beraadslagingen bij de totstandkoming van dit advies. De commissie hecht eraan om op te merken dat zij verheugd is over de nauwgezette toelichting en oorspronkelijke notitie die deze uitbreidingsaanvraag begeleidden.

Inleiding De commissie is gevraagd de aanvraag te beoordelen op basis van artikel 3.68 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) met inachtneming van de nadere uitleg in de recent gepubliceerde beleidsregel3 . Daar de minister binnen de gegeven wettelijke bevoegdheid ruimte heeft om aanvullende eisen te stellen, heeft zij deze aanvullende beleidsregel opgesteld. De in het besluit genoemde artikelen hebben te gelden als minimumeisen. De commissie is op de hoogte gehouden van eerdere concepten van de beleidsregel, waardoor zij dit advies op die beleidsregel kon baseren.

Advies op basis van de vigerende wetgeving De commissie is positief over de aanvraag tot herbegrenzing van Nationaal Park Drentsche Aa. Zij adviseert om de status nationaal park voor het uitgebreide gebied toe te kennen. Het gebied bevat een unieke reeks beekdal-, heide-, bosecotopen en esdorpenlandschappen. Maar ook geomorfologische relicten uit de drie laatste ijstijden (o.a. potklei, megaflutes, pingo's, smeltwaterdalen, beekdalen) en ecosystemen van laaglandbeken, heidevelden en akkers, als ook belangrijke prehistorische en historische relicten en cultuurlandschappen. Aldus vertegenwoordigen die in hun onderlinge landschappelijke samenhang een grote natuurwetenschappelijke, cultuurhistorische, educatieve en recreatieve waarde en zijn bovendien gaaf bewaard gebleven en herkenbaar. Het gebied wordt jaarlijks door tienduizenden bezoekers bezocht, met name vanwege de grote schoonheid van natuur en landschap. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is een actief en succesvol samenwerkingsbeleid gevoerd met agrariërs, recreatieondernemers en bewonersorganisaties in het gebied, alle 1 Instellingsbesluit Adviescommissie Nationale Parken, gepubliceerd in de Staatscourant van 27 januari 2021. 2

Aanvullende informatie t.a.v. de aanvraag tot herbegrenzing van Nationaal Park Drentsche Aa, d.d. 21 februari 2024.

3

Beleidsregel, gepubliceerd in de Staatscourant van 22 mei 2024.

Intern gebruik

vertegenwoordigd in het Overlegorgaan. Het gebied kent tal van vrijwilligers. Naast bescherming van natuur en landschap zijn daarbij ook een toekomstbestendige landbouw en leefbaarheid in de dorpen belangrijke nevendoelstellingen van het Nationaal Park. Ook voert het nationaal park al vele jaren een zeer actief educatief en cultureel beleid en wordt dit op effectieve wijze uitgevoerd. Kenmerkend is verder dat het park een grote terughoudendheid kent op het terrein van woningbouw, windmolens, energieparken en industriële landbouw.

Advies op basis van de beleidsregel Op alle aspecten van de beleidsregel vallen opmerkingen te maken, aangezien deze een ruim palet aan criteria beschrijft. De commissie heeft gestructureerd alle aspecten nagelopen en wil bij een drietal onderdelen nader stilstaan. Deze opmerkingen leiden niet tot een ander oordeel dan dat zij positief adviseert over de aanvraag tot herbegrenzing van Nationaal Park Drentsche Aa.

A. Ecosysteem moet niet wezenlijk zijn aangetast door menselijk gebruik Een van de vereisten voor toekenning van de status is, zo staat vermeld in de beleidsregel, 'dat het gehele gebied moet voldoen aan de kwaliteitseis ecosysteem. Dit is zo als de ecosystemen in het gebied niet wezenlijk zijn aangetast door menselijk gebruik. Een ecosysteem dat niet wezenlijk is aangetast door menselijk gebruik, is een samenhangend ecosysteem met duurzaam functionerende abiotische en biotische relaties, waarbij menselijk gebruik en beheer bijdraagt aan het duurzaam functioneren'. De vergroting van een nationaal park gebied, zoals nu voorgesteld, waarbij de bovenlopen (inclusief bronnen) in het zuidelijk deel van het gebied binnen de begrenzing komen, acht de commissie een goede ontwikkeling. Door het park als volledig stroomgebied te benaderen kunnen eventuele ondersteunende maatregelen of activiteiten worden ondernomen die de kwaliteit van de ecosystemen in het gehele gebied ten goede komen. Zo wordt het een volwaardiger gebied, onder de naam van het Nationaal Park Drentsche Aa. De commissie meent echter dat de kwaliteit van het ecologisch systeem nu nog niet voldoende op orde is.

Dergelijke constateringen doet zij op basis van de adviezen van de Ecologische Autoriteit, alsmede op basis van de adviezen van de Visitatiecommissie Nationale Parken 4, die het agrarisch gebruik nu als te belastend aanmerken. Uit het advies van de Adviescommissie Uitvoeringsprogramma Drentsche Aa (UPDA, 27 oktober 2023) blijkt haar verder dat er geen verbetering in waterkwaliteit is opgetreden in de periode 2009-2022. Deze adviescommissie concludeert dat er overtuigend bewijs is dat gewasbeschermingsmiddelen uit- en afspoelen naar het oppervlaktewater tijdens hevige regenbuien in de zomerperiode. Er zijn ook aanwijzingen dat beregening (van gedraineerde percelen) kan leiden tot uit- en afspoeling van gewasbeschermingsmiddelen. Meer algemeen kan klimaatverandering met vaker hevige regenbuien en grotere behoefte aan beregening de situatie dus mogelijk verslechteren (UPDA 2023).

Visitatiecommissie Nationale Parken, Eric Luiten, 2019

Intern gebruik

Dit betekent voor dit advies dat er (verbeterde) preventieve maatregelen hiervoor gezocht moeten worden. Immers zowel in de bovenlopen, als in de middenlopen van de Drentsche Aa is de waterkwaliteit nu nog ontoereikend. In die zin dat sommige deelgebieden in cultuurhistorisch opzicht dan wel helemaal gaaf zijn, maar in ecologisch opzicht (te) weinig biodiversiteit vertonen. De waterkwaliteit heeft te lijden door tal van milieufactoren, met name doordat het agrarisch gebruik nog te intensief is. Door wateronttrekking, pesticidengebruik en bemesting staat de waterkwaliteit onder druk. Dit waterkwaliteitsprobleem wordt met uitbreiding van het nationaal park niet opgelost. Daarom moet het streven onverminderd blijven dat menselijk gebruik en beheer geen negatieve invloed hebben op het duurzaam functioneren. Er dient een nog beter evenwicht gevonden te worden tussen agrarisch gebruik en voldoende waterkwaliteit. Of anders geformuleerd: er zal nog duidelijker gewerkt moeten worden aan het ecologisch systeemherstel, waarbij periodiek via monitoring wordt beoordeeld of bij reeds genomen (her)inrichtingsmaatregelen zich positieve ecologische effecten ontwikkelen5 . De commissie weet dat hiervoor al veel aandacht is binnen het gebied van de Drentsche Aa, maar meent dat daar nog steeds werk aan de winkel is.

Mede om die reden adviseert zij de minister om het nationaal park uit te blijven dagen om nog beter te gaan voldoen aan dit criterium. Voor alle helderheid, op dit moment vormt dit geen beletsel om anders te oordelen over de statusaanvraag. De commissie vertrouwt erop dat er gedegen gemonitord wordt en dat op dit punt vooruitgang wordt geboekt in de nabije toekomst.

B. De wezenlijke kenmerken binnen het gebied moeten zijn verzekerd Een ander vereiste is dat de wezenlijke kenmerken binnen en buiten de natuurkern moeten zijn verzekerd. Dit is zo als de functies, gebruiksvormen en beheer in het gebied ondersteunend zijn aan het functioneren van het landschapsecologische systeem en de biodiversiteit. In de toelichting staat dat daarbij gedacht kan worden aan provinciale of gemeentelijke instrumenten, zoals omgevingsvisie6, een programma van gedeputeerde staten of college van burgemeester en wethouders', een omgevingsverordening8 of een omgevingsplan9. Het verheugt de commissie dat Nationaal Park Drentsche Aa al geruime tijd is opgenomen in de Provinciale Natuurvisie 20401°, de Omgevingsvisie Drenthe" en in het Programma Natuurlijk Platteland12 . Hetgeen zij een goede ontwikkeling vindt die nog verder kan worden doorgetrokken in met name het Provinciale Programma Landelijk Gebied. Daarin kan het Nationaal Park gebied een mooi voorbeeld zijn van een robuust natuurnetwerk bestaande uit

5 Factsheet KRW Drentsche Aa, behorende bij de stroombeheerplannen 2022-2027, versie februari 2023 e Art. 3.2 Ow.

Art. 3.4 jo. 3.5 Ow. Ow. 9 Art. 2.4 Ow. 7

8 Art. 2.6

lo

Natuurvisie 2040 Drenthe (Provincie Drenthe, 2021)

11

Omgevingsvisie Drenthe (Provincie Drenthe, 2022) De vastgestelde Omgevingsvisie is gepubliceerd op ruimtelijkeplannen.nl met planidentificatienummer: NL.IMRO.9922.ogvDrenthe2022-VA01 12 Het deelprogrammaplan Drentsche Aa is één van de acht deelprogramma's van het Programma Natuurlijk Platteland Drenthe

Intern gebruik

natuurgebieden, ecologische verbindingen en agrarische gebieden met hoge natuurwaarden, waarin de groenblauwe dooradering een stevige plek heeft gekregen. Het functioneren van het landschapsecologische systeem en de biodiversiteit van het park zijn door opname van het nationaal park in deze beleidsinstrumenten in grote mate gewaarborgd, hetgeen positief zal doorwerken in het behoud van de wezenlijke kenmerken binnen en buiten de natuurkernen.

C. Kwaliteitseis grote schoonheid Een van de vereisten is voorts dat we van doen hebben met een natuurlijk landschap van grote schoonheid. Hetgeen een landschap is met een unieke identiteit, met aandacht voor de plaatselijke tradities, immaterieel en materieel erfgoed, verhalen, geschiedenis, lokale producten, inclusief de cultuurhistorische en landschappelijke waarden. Dit alles moet, zo meent de commissie, op de een of ander wijze ook beleefbaar zijn. Het pastorale landschap wordt zowel binnen als buiten de natuurkernen al goed beleefd, wat leidt tot een grote spreiding van bezoekers. Omdat ook de dorpen onderdeel zijn van het park, profiteren zij mee van de gestage toestroom van bezoekers. Welke door een goed recreatief beleid vrijwel nergens tot een bovenmatige recreatiedruk leidt. Met de her-begrenzing wordt het gebied aanzienlijk vergroot, waardoor er meer mogelijkheden zijn om bezoekers goed te spreiden. Het gebied is ook als landschappelijke eenheid beleefbaar en herkenbaar. De commissie is onder de indruk van de ambities met betrekking tot duurzaam toerisme en de wijze waarop bezoekers worden ontvangen.

Intern gebruik

Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur

> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag

Het College van Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe Postbus 122 9400 AC Assen

PROVINCIE DRENTHE

.2O2,40O 14(1 1 ~~ t lngek.:=

17

OKT 2024

TEAM: TE BEH. DOOR: DWS:= G.AFD.:

Directoraat-generaal Natuur en Visserij Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Overheidsidentificatlenr 00000001858272854000 T 070 379 8911 (algemeen) F 070 378 6100 (algemeen) www.rijksoverheid.nl/lvvn Behandeld door

Datum= 14 oktober 2024 Betreft= Besluit verzoek tot naamswijziging en herbegrenzing Nationaal beeken esdorpenlandschap Drentsche Aa Geacht College, Met veel waardering heb ik uw aanvraag voor de wijziging van de begrenzing en de naamswijziging van Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa ontvangen.

pminInv.nl

Dn. kenmerk DGNV / 87266424 Uw kenmerk 7/4.3/20211000268 Bijlage(n)

Uw aanvraag voor de wijziging van de begrenzing van het gebied en de naamswijziging is getoetst aan artikel 3.68 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en de Beleidsregel aanwijzing nationale parken (hierna: de beleidsregel). Ik heb uw aanvraag van 16 februari 2021 voor advies voorgelegd aan de Adviescommissie Nationale Parken (hierna: adviescommissie). De adviescommissie heeft mij op 27 mei 2024 geadviseerd de aanvraag voor het uitgebreide gebied toe te kennen. De adviescommissie heeft in haar advies een aantal zorgpunten opgenomen die ik u hierbij onder de aandacht wil brengen, omdat het ook mijn zorgpunten zijn. Ik ga ervan uit dat u met deze zorgpunten in de toekomst aan de slag gaat. Ten eerste is de adviescommissie van mening dat het evenwicht tussen agrarisch gebruik en de waterkwaliteit verder zal moeten verbeteren, om ecologisch systeemherstel mogelijk te maken. Dit blijft, ondanks de aandacht binnen het gebied, een thema waar werk aan de winkel is, aldus de adviesommissie. De aanwijzing van een gebied tot nationaal park vereist dat het behoud van de wezenlijke kenmerken in het gebied is verzekerd.' De adviescommissie constateert dat de waterkwaliteit in de bovenlopen en de middenlopen van de Drentsche Aa nog niet toereikend is, met name door intensief agrarisch gebruik. Ik wil u vragen deze kwaliteitseis ter harte te nemen.

Ten tweede is het belangrijk dat alle gemeenten binnen het nationaal park hier op toezien. Geconstateerd is dat de nieuwe begrenzing wel al geruime tijd is opgenomen in de Provinciale Natuurvisie 2040 en de Omgevingsvisie Drenthe. Het grondgebruik en beheer van het gebied, en de wijze waarop dit is vastgelegd

' Art. 3.68, eerste lid, onder b, Bkl. Pagina 1 van 2

Directoraat-generaal Natuur en Visserij

in de gemeentelijke omgevingsvisies en omgevingsplannen, zijn de belangrijkste maatstaven voor het verzekeren van de wezenlijke kenmerken.

Ons kenmerk DGNV / 87454525

Ervan uitgaande dat u deze aanbevelingen ter harte neemt, verleen ik de status en wordt het gebied vanaf publicatie in de Staatscourant aangeduid als Nationaal Park Drentsche Aa. Het ministerie zal in 2030 de uitvoering van deze aanbevelingen evalueren. Ik verleen de status voor het aangedragen gebied tot Nationaal Park Drentsche Aa, ingaande op de dag nadat het besluit tot wijziging van de Regeling aanwijzing nationale parken is gepubliceerd in de Staatscourant. Ik wens u en Drentsche Aa daarbij een vruchtbare samenwerking. Hoogachtend,

Jean Rum enie Staatssecr taris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur

Pagina 2 vdn 2

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=9a73aa88-9615-4235-9409-fef2e6b3f8f5