Brief college inzake toezegging 'We laten onze jeugd toch niet rondhangen'
Tekst van het document
Ons kenmerk
11218-2024:630141 Behandeld door
Gemeenteraad Borger-Odoorn
I Kiers Doorkiesnummer
14 0591 Bijlage
Datum
18 maart 2024 Onderwerp
Toezegging 'We laten onze jeugd toch niet rondhangen?'
Geachte leden van de raad, Na de zomer in 2023 heeft uw raad meerdere moties ingediend en toezeggingen ontvangen in relatie tot opgroeien in een kansrijke omgeving van jongeren in Borger-Odoorn. Deze moties en toezeggingen staan niet op zichzelf maar zijn complementair aan elkaar. Ook is de UMO preventie en inclusie voor dit jaar geprioriteerd waar opgroeien in een kansrijke omgeving onderdeel van is. Moties en toezeggingen zijn: •
Motie voorlichting, monitoring en middelengebruik;
•
Toezegging voorlichting en monitoring middelengebruik Drents verband;
•
Amendement extra inzet jongeren;
•
Motie minder alcohol en middelengebruik in het verkeer;
•
Motie leegstaande gebouwen en behoefte jongeren m.b.t. jeugdhonken;
•
Toezegging rioolwateronderzoek;
•
Toezegging 'We laten onze jeugd toch niet rondhangen’.
Deze brief biedt het college u aan om de toezegging 'We laten onze jeugd toch niet rondhangen’ af te doen.
2
Toezegging 'We laten onze jeugd toch niet rondhangen’ In de raadsvergadering van 28 september 2023 deed wethouder Van Tongeren namens het college de toezegging dat in het eerste kwartaal van 2024 de raad een korte evaluatie zou ontvangen. Een evaluatie met aanbevelingen voor de manier waarop de doelgroep ‘jeugd’ het beste bediend kan worden binnen de samenwerking met Welzijnsorganisatie Andes. Hierbij zal ook aandacht zijn voor de toename van het gebruik van middelen door de jeugd. Met deze brief voldoet het college aan de gedane toezegging. Dit is de eerste stap in het oppakken van alle moties en toezeggingen met betrekking tot jeugdigen en hun opvoeders in Borger-Odoorn. De gemeente Borger-Odoorn telt 260261 inwoners waarvan 6264 jeugdigen in de leeftijdscategorie van 8 t/m 23 jaar. In Borger-Odoorn zijn 17 basisscholen en 1 voortgezet onderwijsschool (vmbo-basis en -kaderberoepsgerichte leerweg en mavo/havo). Het jongerenwerk is belegd bij Andes. Sinds 2023 is dit incidenteel uitgebreid van één jongerenwerker naar twee jongerenwerkers, er was te weinig capaciteit bij Andes om aan de opdracht te voldoen. Bij het grootste deel van de jeugdigen zien we dat het goed met ze gaat, dit zien we vanuit de gezondheidsmonitor Jeugd Borger-Odoorn (GGD Drenthe, 2021) maar ook vanuit lokale partners in het veld.
Daarnaast zien we in Borger-Odoorn ook jeugdigen waarbij extra aandacht nodig is. Samenwerking rondom jongeren in Borger-Odoorn In Borger-Odoorn werken we samen met veel verschillende partners die actief zijn op gebied van sport, cultuur en welzijn. Zo is er een intensieve samenwerking tussen
combicoaches,
cultuurcoaches,
kansencoaches,
POH-jeugd
en
jongerenwerkers. Partners zoals VNN, politie en leerplicht zijn aangehaakt. Ook jeugdigen zelf participeren in de samenwerking, voorbeelden zijn de Kinderraad en de Jongerenraad. De jongerenraad is ondergebracht bij Andes. Jongerenwerk vanuit Andes
1
Peildatum 1 januari 2024
3 Het jongerenwerk heeft inzicht in de leefwereld van de jeugdigen/jongeren en hun omgeving en handelt hiernaar. Het meest belangrijk binnen het jongerenwerk is het contact opbouwen met jeugd en jongeren, in verbinding blijven, weten wat er speelt en activiteiten organiseren om op een positieve manier in contact te komen met de doelgroep. Door laagdrempelig contact te hebben met de jeugdigen weten de jongerenwerkers wat er speelt bij de jeugdigen. Hierdoor kunnen jeugdigen in een vroeg stadium geholpen worden bij het vinden van oplossingen. Het jongerenwerk werkt aan verbinding tussen de jeugd onderling en hun leefomgeving. Het jongerenwerk heeft een signaalfunctie als het even niet lekker loopt binnen een bepaalde groep jeugdigen of binnen een dorp. Ten behoeve van de evaluatie heeft Andes de hoogtepunten van 2023 middels een praatplaat in kaart gebracht.
Voor deze evaluatie is specifiek gevraagd waarop de doelgroep ‘jeugd’ het beste bediend kan worden binnen de samenwerking met Andes. Vanuit de activiteiten, contacten en het behoefteonderzoek dat Andes heeft uitgevoerd onder jongeren zijn er aantal thema’s die opvallen, de hoofdpunten zijn: •
In sommige dorpen wordt overlast door jeugdigen ervaren;
•
we zien een verandering in het middelengebruik onder jeugdigen;
•
het afgelopen jaar zijn meer jeugdigen bereikt;
•
er is een vast en divers aanbod aan activiteiten.
4 Overlast door jeugdigen In sommige kernen wordt overlast van groepjes jongeren ervaren door inwoners en scholen. De focus lag de afgelopen tijd op Nieuw-Buinen. Jongerenwerk heeft contact met deze jongeren. Ook de ketenpartners zijn hierbij betrokken. Denk aan politie, VNN, scholen, Stichting Sociale Teams en gemeente. De jongeren staan open voor een gesprek met gemeente en inwoners die overlast ervaren, inwoners staan hier om verschillende redenen niet voor open. Er is wel nauw contact tussen deze jongeren, Andes, gemeente en de jeugdagent, momenteel wordt er samen met de jongeren gekeken naar een passende oplossing. Middelengebruik onder jeugdigen Onder middelengebruik verstaan we het gebruik van drank, drugs en rookwaren. Het beeld dat in de gezondheidsmonitor Jeugd Borger-Odoorn (GGD Drenthe, 2021) naar voren komt is ook het beeld van Andes. Veel jeugdigen geven aan alcohol te gebruiken. De jongerenwerkers merken dat het alcoholgebruik genormaliseerd is onder het achttiende levensjaar. De jongerenwerkers hebben het signaal gekregen dat alcohol thuis getolereerd wordt, met de gedachte dat er thuis nog toezicht is. Een andere zorgelijke ontwikkeling is het gebruik van vapes onder jeugdigen, ook in de basisschoolleeftijd. Jeugdigen roken tegenwoordig nauwelijks, maar gebruiken vapes.
De signalen die jongerenwerkers krijgen over drugsgebruik zijn veranderd ten opzichte van voorgaande jaren. Nu zijn het vooral vapes, in voorgaande jaren waren het andere middelen. Bij uitvraag van jongerenwerkers onder jeugdigen geven ze aan dat ze onvoldoende kennis hebben van het gebruik van middelen en de gevolgen hiervan. Naar aanleiding van vragen vanuit vrijwilligers van jeugdsozen heeft Andes in samenwerking met VNN een themabijeenkomst georganiseerd omtrent middelengebruik. Er is binnen de samenwerking met Andes een plan in ontwikkeling om in te zetten op het thema middelengebruik. Er zijn meer jongeren bereikt Er is geïnvesteerd in het contact met jeugdigen en daarmee de vertrouwensband. Het afgelopen jaar is er tijdelijk een extra jongerenwerker in gezet, wat een positief effect heeft gehad op het bereik. Tevens was er vanuit scholen veel vraag naar Rots en Water trainingen waardoor die zijn uitgebreid vanuit preventieve
5 jeugdbeleid. Onder andere jongerenwerkers verzorgen deze trainingen waardoor Andes meer jeugdigen heeft kunnen bereiken met weerbaarheidstraining. Het project Backpack is uitgebreid naar een groter gebied: naast Valthermond draait het project nu ook in Nieuw-Buinen, Buinerveen en 2e Exloërmond. Een stevige samenwerking met combicoaches, cultuurcoaches en jongerenwerkers heeft geleid tot een diversiteit aan activiteiten zoals tekencafé, gamecafé en Hunted. Dit diverse aanbod zorgt ervoor dat jeugdigen laagdrempelig in contact komen met diverse partijen zoals de politie. Naast laagdrempelig contact wordt er door het brede aanbod ook een brede doelgroep jeugdigen bereikt. Het afgelopen jaar is er meer aandacht geweest voor de jonge mantelzorgers, ook deze groep wordt gezien. Dit alles maakt dat het jongerenwerk beter in beeld is, er meer vindplekken zijn met laagdrempelig contact en betere signalering.
Er is een vast en divers activiteitenaanbod In 2023 zijn het gamecafé en tekencafé opgezet in o.a. Nieuw-Buinen en Borger. Dit zijn maandelijks terugkerende activiteiten waar veel animo voor is. Ook heeft er in 2023 na een behoeftepeiling in diverse dorpen een uitbreiding van het project Backpack plaatsgevonden in samenwerking met combicoaches en cultuurcoaches. In verschillende dorpen is er met behulp van vrijwilligers een jeugdsoos opgestart. Op dit moment zijn ze te vinden in Borger, 1e Exloërmond, Buinerveen, Exloo en 2e Exloërmond. Laatst genoemde is een mooi voorbeeld van een samenwerking tussen vrijwilligers, jeugdigen en hun ouders. Jeugdigen participeren in de soos, het wordt gezamenlijk gedragen. In Nieuw-Buinen is inmiddels een soos geweest. Terugkijkend op bovenstaande zien we dat door een brede samenwerking, diverse en structurele activiteiten de jongerenwerkers meer jeugdigen hebben kunnen bereiken. Andes ziet vanuit de gedane inzet en het behoeftenonderzoek drie thema’s om het komende jaar op in te zetten: •
Mentale weerbaarheid;
•
gezondheid;
•
middelengebruik.
6
Deze thema’s sluiten aan bij de thema’s en programma’s die binnen het gemeentelijke en landelijke beleid actueel zijn: •
UMO preventie en inclusie;
•
Gezond Actief Leven Akkoord (GALA);
•
Integraal Zorg Akkoord (IZA);
•
Lokale Educatieve Jeugd Agenda (LEJA).
Aanbevelingen Uit de evaluatie van het jongerenwerk door Andes komt de aanbeveling om het komende jaar in te zetten op de drie thema’s. De gemeente onderschrijft dit, daarom willen we graag het komende jaar de volgende inzet doen vanuit het jongerenwerk in samenwerking met netwerkpartners. Mentale weerbaarheid De mentale gezondheid van jongeren nemen we als uitgangspunt. Jongeren die mentaal gezond zijn voelen zich beter, meer verbonden met elkaar, zijn productiever en van betekenis voor hun directe omgeving en de maatschappij. Het versterken van de mentale gezondheid heeft een positief effect op de mentale weerbaarheid van jongeren. Het doel is het vroegtijdig bereiken van jongeren die kampen met mentale gezondheid en hier collectieve activiteiten voor aanbieden. Gezondheid Lichamelijke gezondheid: de conditie van het lichaam en het vermogen om dagelijkse routine activiteiten uit te voeren. Wij richten ons op bewegen en gezonde voeding bij jongeren. Lichamelijke gezondheid is cruciaal voor het algehele welzijn. Het doel is jongeren te activeren tot bewegen en gezonde voeding door o.a. het onderwerp bespreekbaar te maken en de omgeving van jongeren waar mogelijk hierop aan te passen. Middelengebruik We leggen de focus op alcohol en vape gebruik. Het drinken van alcohol onder de 18 jaar en het verstrekken van alcohol aan jongeren onder de 18 jaar. Naast
7 alcohol zetten we ook in op bewustwording en kennis rondom vape gebruik. Dit doen we door activiteiten op te zetten en uitvoeren op het gebied van gezin, school en vrije tijd geïnspireerd op het IJslandse preventiemodel. In Nederland noemen we dat nu Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Het gaat dan om vrijetijdsbesteding, voorlichting en preventie van middelengebruik richting jongeren en hun opvoeders. Verbindingen met de fysieke leefomgeving De drie thema’s die eerder genoemd zijn staan niet op zichzelf. Ze zijn verbonden met elkaar. Zo zorgt minder/geen middelengebruik tot een betere lichamelijke gezondheid. Een betere lichamelijke gezondheid draagt bij aan de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid. De omgeving van jongeren is een factor die veel invloed op hen uitoefent. Zien roken doet roken, maar zien bewegen doet ook bewegen. Een (on)gezonde leefstijl is niet alleen een individuele keuze. Het wordt sterk beïnvloed door sociale en fysieke omstandigheden die gezond leven lastig maken of juist stimuleren. Daarom is het van belang dat er ook op dat vlak integraal gewerkt wordt aan onder andere de thema’s mentale weerbaarheid, gezondheid en middelengebruik. Drie actuele ontwikkelingen die nu spelen op dat vlak zijn: Groenvisie De leefomgeving van jongeren voegt waarde toe en heeft invloed op hun gedrag.
De groenvisie speelt daar op in door in met name de maatschappelijke opgave “gezondheid en welzijn” hier expliciet op in te gaan. We willen dat het groen in de gemeente Borger-Odoorn bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. Het groen nodigt uit tot bewegen, ontmoeten en in het algemeen naar buiten gaan. We onderschrijven het belang van het kunnen recreëren in de buitenlucht voor de bezoekers en bewoners van de gemeente. De mogelijkheden daarvoor versterken we door middel van ons groen. We maken hierbij expliciet onderscheid
tussen
natuurgebieden.
intensieve
Hiervoor
is
recreatie
onder
andere
en
extensieve
het
groen
recreatie
langs
fiets-
in en
wandelverbindingen belangrijk, zeker ook om de verkeersveiligheid te vergroten. We richten groenvoorzieningen in om toe te voegen aan deze waarde. We denken dan aan groene speelplekken, moestuinen, een multifunctioneel park of plekken
8 waar veel jongeren samen komen zoals een middelbare school en/of een bekende ontmoetingsplek. Toetsingskader Bewegen in de Openbare Ruimte (BIOR) Dit kader wordt gerealiseerd om bewegen in de openbare ruimte een duidelijkere plek te geven in beleid en uitvoering. Dit kan gaan om sport- en beweegplekken de het dorp maar ook om het inrichten van een nog te bouwen woonwijk, renovatie of een structuur voor fiets/wandelpaden. Jeugdigen geven aan de dorpen saai te vinden, dit komt naar voren vanuit o.a. de combicoaches, jongerenwerkers en de Kinderraad. Meer inzetten op een
beweegvriendelijke
omgeving draagt bij aan onder andere: •
Een betere lichamelijke en geestelijke gezondheid;
•
een socialer klimaat;
•
betrokkenheid van inwoners (sociale controle);
•
en betere motorische en sociaal emotionele ontwikkeling van jeugdigen.
Omgevingsplan In de omgevingsvisie is de gezonde leefomgeving als één van de uitgangspunten geformuleerd, zowel vanuit gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering. Het omgevingsplan biedt de kans om deze ambities te verankeren in planregels. Voorbeelden van planregels die bijdragen aan de eerder genoemde thema’s zijn: •
Stel een rookverbod in op en rondom plekken waar kinderen komen (speelplekken, scholen, sportterreinen en -accommodaties).
•
Stimuleer drinkwaterpunten op strategische plekken in een straal rondom scholen.
•
Houd rekening met de wensen van verschillende gebruikers zoals jeugdigen, volwassenen, recreanten en werknemers.
Benen-op-tafel sessie Met deze evaluatie rond het college de toezegging 'We laten onze jeugd toch niet rondhangen’ af. Deze informatie bieden wij u aan ter ondersteuning van de benen-op-tafelsessie. Op uw verzoek is het college bereid deze benen-op-tafel sessie met u te organiseren.
9
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn, de secretaris,
de burgemeester,
mr. M.N.J. Broers
mr. J. Seton