Borger- Daalkampen II- fase 3 Starterswoningen goflo zonder bijlagen
Tekst van het document
omgevingsvergunning
Borger- Daalkampen II- fase 3 Starterswoningen Borger-Odoorn
DATUM IMRO IDN
15-10-2024 NL.IMRO.1681.20240153-0001
PROJECT PROJECTLEIDER
Borger - Daalkampen II, fase 3 - BOPA J.J.Posthumus
OPDRACHTGEVER PROJECTNUMMER
20240153
AUTEUR STATUS
D. Brugma/ A. Koens concept
Inhoudsopgave
Motivering
5
Hoofdstuk 1
Inleiding
6
1.1
Aanleiding
6
1.2
Ligging projectgebied
6
1.3
Procedure
8
1.4
Leeswijzer
9
Beschrijving van het project en zijn omgeving
10
2.1
Huidige situatie
10
2.2
Toekomstige situatie
13
2.3
Omgevingsplan - mogelijkheden en strijdigheden
17
Participatie
21
3.1
Participatie omgeving
21
3.2
Bestuurlijk vooroverleg
22
Hoofdstuk 4
Beleidskader
23
4.1
Rijksbeleid
23
4.2
Provinciaal beleid
24
4.3
Regionaal beleid
29
4.4
Gemeentelijk beleid
30
Gevolgen voor de fysieke leefomgeving
33
5.1
M.e.r-beoordeling
33
5.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
34
5.3
Welstand
34
5.4
Verkeer en parkeren
35
5.5
Ecologie: soortenbescherming
36
5.6
Ecologie: gebiedsbescherming
38
5.7
Luchtkwaliteit
40
5.8
Geluid door activiteiten
41
5.9
Geluid door wegen, spoorwegen en industrieterreinen
42
5.10
Geur
44
5.11
Omgevingsveiligheid
45
5.12
Trilling
46
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 5
3/899
5.13
Schaduwhinder en windhinder
47
5.14
Cultureel erfgoed
47
5.15
Bodem
49
5.16
Spuitzones
50
5.17
Water
51
5.18
Duurzaamheid
53
5.19
Gezondheid
54
Hoofdstuk 6
Financiële haalbaarheid
56
Hoofdstuk 7
Evenwichtige toedeling van functies aan locaties
57
Bijlagen motivering
59
Bijlage 1
Participatieverslag Koesteeglocatie en Daalkampen II (fase 3)
61
Bijlage 2
Natuurtoets
81
Bijlage 3
Stikstofonderzoek
101
Bijlage 4
Akoestisch onderzoek Brandweerkazerne
129
Bijlage 5
Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai
497
Bijlage 6
Akoestisch onderzoek provinciale wegen
687
Bijlage 7
Verkennend bodemonderzoek
801
Bijlage 8
Watertoets
891
Bijlage 9
Memo watertoets Daalkampen
897
4/899
Motivering
5/899
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
Daalkampen I is een uitbreidingswijk van het dorp Borger. De gemeente Borger- Odoorn is op dit moment bezig met de ontwikkeling van de tweede uitbreidingswijk Daalkampen II. Deze wijk wordt ten noorden van Daalkampen I ontwikkeld. De eerste woningen hiervan zijn inmiddels opgeleverd en voor de rest van de wijk heeft de gemeente de gronden in verkoop. De gemeente Borger-Odoorn wil in de uitbreidingswijk Daalkampen II, ten zuiden van de provinciale weg, de N374, een CPO woningbouw initiatief faciliteren. Specifiek gaat het hier om 12 starterswoningen bestaande uit twee rijen van elk zes woningen. Het initiatief is niet mogelijk op basis van het Omgevingsplan (van rechtswege) van de gemeente Borger-Odoorn. Het projectgebied is daarin planologisch geregeld in de beheersverordening BorgerDaalkampen fase II (2020). In de beheersverordening is het bestaande juridisch planologische regiem van het gebied opnieuw vastgelegd. De gebruiks- en bouwregels van deze beheersverordening bieden geen mogelijkheden voor de gewenste ontwikkeling. De gemeente wil door middel van gefaseerde omgevingsvergunningen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) afwijken van de planologische regeling.
De eerste aanvraag voor de activiteit 'Afwijken van regels in het Omgevingsplan' wordt gedaan voor de activiteiten bouwrijp maken, activiteit wonen, aanbrengen van verhardingen, locaties, aantal, soorten, oppervlaktes en bouwhoogtes van woningen. In deze eerste omgevingsvergunning worden beoordelingsregels opgenomen voor de opvolgende BOPA-aanvraag (of aanvragen) voor het feitelijk verrichten van de omgevingsplanactiviteit of de bouwactiviteiten. Als de initiatiefnemer op een later moment een vergunning voor een omgevingsplanactiviteit voor het feitelijk verrichten van de bouwactiviteit aanvraagt, die in strijd is met het omgevingsplan, kan het bevoegd gezag een BOPA-omgevingsvergunning verlenen voor deze (nader uitgewerkte) bouwactiviteit. Onderdeel van de aanvraag is een goede motivering voor de fysieke leefomgeving. Uit de motivering moet blijken dat de activiteit in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en dat de activiteit ook uitvoerbaar is. Hiervoor is deze motivering opgesteld.
1.2
Ligging projectgebied
Het projectgebied ligt in het bestaand stedelijk gebied van de gemeente Borger- Odoorn, tussen de provinciale weg (de N374) en de uitbreidingswijk Daalkampen I. De ligging van het projectgebied is weergegeven in figuur 1.1. Het projectgebied is onderdeel van de uitbreidingswijk Daalkampen II. Ten noorden van het projectgebied zit de brandweer kazerne en het Esdal College Borger. Aan de oostkant van het projectgebied ligt de N34 en woningen van het dorp Borger. Aan de zuidkant van het projectgebied ligt de uitbreidingswijk Daalkampen I. Aan het westkant van het projectgebied ligt braakliggend terrein, het voornemen is om hier op termijn levensloopbestendige woningen te realiseren.
6/899
Figuur 1.2 toont het kadastraal perceel (Borger, sectie L, nummer 4645) waar het projectgebied onderdeel van uitmaakt. De gronden worden ontsloten door de IJzertijdstraat.
Figuur 1.1 Globale ligging van het projectgebied (Bron: Pdok Viewer)
Figuur 1.2 Kadastrale aanduiding starterswoningen Daalkampen II Borger (Bron: Pdok Viewer)
7/899
1.3
Procedure
Een Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) is een activiteit die niet voldoet aan de regels van het Omgevingsplan en niet vergunningsvrij is. Het bevoegd gezag kan de omgevingsvergunning voor een BOPA verlenen als de activiteit voldoet aan een Evenwichtige Toedeling Van Functies Aan Locaties (ETFAL) en er overeenstemming is met de instructieregels van het Rijk en de provincie. Bij de gemeente is het college van burgemeester en wethouders (B&W) het bevoegd gezag bij een aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). Er kan advies of instemming van een ander bestuursorgaan nodig zijn. De eerste aanvraag voor de activiteit 'Afwijken van regels in het Omgevingsplan' wordt gedaan voor de activiteiten bouwrijp maken, activiteit wonen, aanbrengen van verhardingen, locaties, aantal, soorten, oppervlaktes en bouwhoogtes van woningen. Reguliere procedure Op deze aanvraag voor een BOPA is de reguliere procedure van toepassing en moet binnen 8 weken worden beslist door het college van burgemeester en wethouders. In het geval van advies met instemming van een ander bestuursorgaan wordt deze termijn met 4 weken verlengd (artikel 16.16 Omgevingswet). Een eenmalige verlenging van de termijn met 6 weken is ook mogelijk.
Bindend advies gemeenteraad De gemeenteraad kan vooraf gevallen aanwijzen waarin een bindend advies nodig is voordat een omgevingsvergunning voor een BOPA wordt verleend (artikel 16.15a en artikel 16.15b, Omgevingswet). Voor niet-aangewezen gevallen heeft de gemeenteraad geen adviesrecht. Indien er sprake is van bindend adviesrecht van de raad wijzigt de beslistermijn niet. De voorgenomen ontwikkeling valt binnen ''de lijst van categorieën waarop het adviesrecht van toepassing is (16.15a onder b Ow)''. Het gaat hier om de volgende categorie: Het toevoegen van 6 of meer woningen/appartementen binnen bestaand stedelijk gebied, met uitzondering van het toevoegen van appartementen bij functioneel hergebruik van bestaande panden. Gefaseerde BOPA Voor deze ontwikkeling wordt gebruik gemaakt van de tijdelijke beoordelingsregel uit artikel 12.27a Besluit kwaliteit leefomgeving. Deze beoordelingsregel bepaalt dat er eveneens sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties als de activiteit waarvoor een BOPA wordt aangevraagd niet in strijd is met een eerder verleende BOPA. Deze BOPA heeft betrekking op de eerste fase van de beoogde ontwikkeling. Tijdens de tweede fase worden de bouwaanvragen getoetst aan het planologisch kader op basis van de eerste BOPA. Na het verlenen van de omgevingsvergunning voor de eerste BOPA wordt het projectgebied ingericht.
De gemeente geeft vervolgens de kavels uit, waarbij concrete initiatieven vanuit CPO-projecten vervolgens ook met een BOPA worden aangevraagd, waarbij zij getoetst worden aan het planologisch kader uit de eerste BOPA. Het toetsingskader komt in paragraaf 2.3 aan de orde. Wanneer de eerste BOPA-vergunning uitdrukkelijk bepaalde activiteiten toestaat, dan hoeft bij de opeenvolgende aanvragen niet steeds opnieuw afgewogen te worden of wordt voldaan aan een Evenwichtige Toedeling Van Functies Aan Locaties. Voor elke ruimtelijke ingreep in het projectgebied moet na het verlenen
8/899
van een omgevingsvergunning voor een BOPA voor de eerste fase opnieuw een BOPA worden aangevraagd. Deze wordt getoetst en moet voldoen aan de voorschriften die zijn gesteld bij de omgevingsvergunning voor de BOPA voor de eerste fase. Deze voorschriften gaan over bouwrijp maken, infrastructuur, landschappelijke inpassing en beeldkwaliteit. In de eerste fase van de BOPA worden de bouw-, en woonactiviteiten voor het projectgebied vastgelegd. De architectonische detaillering, de welstandstoets en de technische uitwerking van de woningen vinden plaats in de tweede fase. Voorliggende motivering hoort bij de eerste fase waarin het ruimtelijk/planologisch basisbesluit wordt genomen voor de activiteiten die in strijd zijn met het Omgevingsplan Borger-Odoorn.
1.4
Leeswijzer
Deze ruimtelijke motivering is onderdeel van de aanvraag omgevingsvergunning voor de ontwikkeling van starterswoningen als onderdeel van de uitbreidingswijk Daalkampen II in Borger. De opbouw van deze motivering is als volgt: In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de huidige en toekomstige situatie. De huidige situatie wordt beschreven aan de hand van het bestaande gebruik en aanwezige bebouwing in het projectgebied. De toekomstige situatie beschrijft het initiatief voor het projectgebied. In dit hoofdstuk wordt ook ingegaan op de strijdigheden met het Omgevingsplan. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op hoe participatie heeft plaatsgevonden en hoe dit heeft bijgedragen aan het ontwerp van de beoogde ontwikkeling. In hoofdstuk 4 wordt de ontwikkeling getoetst aan het relevante beleid. In hoofdstuk 5 wordt de ontwikkeling getoetst aan de relevante aspecten van de fysieke leefomgeving. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de financiële haalbaarheid van de beoogde ontwikkeling. Tot slot wordt in hoofdstuk 7 beoordeeld of er bij de beoogde ontwikkeling sprake is van een Evenwichtige Toedeling Van Functies Aan Locaties.
9/899
Hoofdstuk 2
Beschrijving van het project en zijn omgeving
De voorgenomen ontwikkeling is aanleiding voor deze ruimtelijke motivering en wordt in dit hoofdstuk beschreven. De ontwikkeling moet op een goede manier worden ingepast in de omgeving. Daarnaast dienen de gewenste activiteiten in kaart te worden gebracht. Een beschrijving van de voormalige en huidige situatie is daarom ook in dit hoofdstuk opgenomen. Het projectgebied ligt aan de IJzertijdstraat ten zuiden van de provinciale weg N374 en is onderdeel van de uitbreidingswijk Daalkampen II in Borger. De gronden liggen binnen bestaand stedelijk gebied zoals opgenomen in de Provinciale Omgevingsverordening 2023 van de provincie Drenthe. Het projectgebied is planologisch geregeld in de voormalige beheersverordening Borger- Daalkampen fase II (2020).
2.1
Huidige situatie
2.1.1 Situatie projectgebied De projectlocatie ligt midden op de oude Borger es Daalkampen. De zuid- en westzijde van deze es grenzen aan het beekdallandschap. De essen, het akkerland van het dorp, waren van oudsher onbebouwd. Eind vorige eeuw is met de aanleg van de wijk Daalkampen een aanvang gemaakt met de uitbreiding van Borger op de es ten westen van de N34. Op dit moment is het projectgebied onbebouwd en bestaat het uit een braakliggend terrein met zwarte grond en een betegelde straat die dwars door het projectgebied loopt. Het gebied is op enig moment in 2023 bouwrijp gemaakt ten behoeve van de beoogde woningbouw. Er is geen wateroppervlakte aanwezig in het projectgebied. De directe omgeving bestaat aan de oostkant uit bebouwing en aan de westkant uit open landschap. De bebouwing bestaat uit woningen, het Esdal College Borger, de brandweerkazerne en enkele bedrijven. Er is zowel vrijstaande bebouwing als meer geconcentreerde bebouwing in de uitbreidingswijken Daalkampen I en II. Daarnaast is er veel groen te vinden en ligt er richting het zuidwesten een zonnepark. Een luchtfoto van de bestaande situatie is weergegeven in figuur 2.1.
10/899
Figuur 2.1
Luchtfoto van de huidige situatie (Bron: Pdok Viewer)
2.1.2 Omgeving projectgebied In deze paragraaf wordt de omgeving van het projectgebied omschreven. Het projectgebied ligt in het esdorpenlandschap. In figuur 2.2 is het projectgebied in relatie met de omgeving afgebeeld.
Figuur 2.2
11/899
Luchtfoto projectgebied in relatie met de omgeving (Bron: Pdok Viewer)
Esdal College Borger Aan de IJzertijdstraat 2 ligt het Esdal College Borger. De kavel voor het Esdal College is circa 10.815 m² groot. Het programma van eisen voorziet in een school voor 150 tot 200 leerlingen. De gronden van het Esdal College Borger liggen op ongeveer 30 meter ten noorden van het projectgebied. Brandweerkazerne en ambulancepost Aan de noordzijde van het projectgebied liggen de brandweerkazerne en de ambulancepost op ongeveer 50 meter afstand. De brandweerkazerne ligt bij de rotonde van de N374 en valt op in het landschap. Het is een glazen gebouw inclusief kunstwerk dat op enige hoogte op de hoek van Borger staat (figuur 2.3).
Figuur 2.3: Brandweer kazerne Borger (Bron: Google Streetview) Provinciale wegen Het projectgebied is midden op de es Daalkampen gesitueerd . Halverwege de vorige eeuw vonden de eerste grote ingrepen in de es plaats met de aanleg van de provinciale wegen; de N34, de Hunebedhighway, de N374 de verbinding tussen Stadskanaal en Hoogeveen en de N857 tussen Rolde en Borger. De es werd doorsneden en in stukken gedeeld. De relatie tussen de es en het dorp Borger is door de aanleg van de N34 veranderd. De N34 ligt op ongeveer 80 meter afstand van het projectgebied, de N374 op ongeveer 120 meter afstand. Bedrijvigheid Langs de N34 is een aantal (dienstverlenende) bedrijven en kantoren gevestigd. Het gaat hier om bedrijven met een bestemming voor ''Wonen en werken''. Nabij het projectgebied gaat het om een fysiotherapeut (IJzertijdstraat 11) en een architectenbureau (IJzertijdstraat 13). Wonen Het projectgebied is onderdeel van de uitbreidingswijk Daalkampen II in Borger die in de 20ste eeuw is gerealiseerd. Er is hier sprake van een planmatig ontworpen woongebied. In de jaren zestig en zeventig is er veel
12/899
in twee bouwlagen met kap gebouwd, in de jaren negentig is één bouwlaag met kap de meest voorkomende vorm. De vrijstaande woningen werden rond 2000 groter; aan de hoofdvorm werden zijvleugels toegevoegd en er werd meer in twee bouwlagen gebouwd. De woningen zijn gebouwd van steenachtige, donkere stenen en er is samenhang te zien in het bebouwingsbeeld.
2.2
Toekomstige situatie
2.2.1 Gewenste ontwikkeling De gemeente Borger-Odoorn wil in de uitbreidingswijk Daalkampen II in Borger, ten zuiden van de provinciale weg, de N374, een CPO woningbouw initiatief faciliteren. De gemeente Borger-Odoorn beoogt verschillende vormen van (betaalbare) woningen voor verschillende doelgroepen aan te bieden. Vanuit de samenleving in de gemeente Borger-Odoorn zijn verschillende initiatieven ontstaan om gezamenlijk woningen te realiseren middels een Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (zogenaamde CPO's). Deze werkwijze biedt de volgende voordelen: 1. Een CPO kan over het algemeen voor lagere kosten woningen realiseren ten opzichte van een traditionele ontwikkelaar. Dit komt de betaalbaarheid van woningen ten goede; 2. Een CPO versterkt de collectiviteitsgedachte. Deelnemers aan een CPO hebben een gezamenlijk doel en ambitie; 3. Een CPO bouwt vooral voor de lokale inwoners. De ontwikkeling van de starterswoningen is een onderdeel van de derde fase van de ontwikkeling van Daalkampen en vormt een integraal onderdeel van de gebiedsontwikkeling Borger-West (zie figuur 2.4)
13/899
Figuur 2.4 Gewenste ontwikkeling Borger-West (Bron: gemeente Borger-Odoorn) Dit CPO woningbouwinitiatief gaat specifiek om 12 starterswoningen bestaande uit twee rijen van elk zes woningen. Het projectgebied krijgt twee bouwvolumes parallel aan de IJzertijdstraat en de groene parkzone rondom het Esdal college. De uitgangspunten voor de starterswoningen zijn als volgt: Maximaal 12 rijwoningen; waarvan maximaal 6 aaneen te bouwen woningen; Bouwvolume langs de IJzertijdstraat 1 – 1.5 laag met kap 1. Goothoogte maximaal 4.5 meter; 2. Bouwhoogte maximaal 8.5 meter; 3. Toepassen van Risaliet in de kapconstructie is toegestaan. Bouwvolume aan de parkzijde 1.5 – 2 lagen met kap 1. Goothoogte westzijde maximaal 4.5 meter; 2. Goothoogte oostzijde maximaal 6 meter; 3. Bouwhoogte maximaal 10 meter. Dakhelling minimaal 30 en maximaal 60 graden; Maximale footprint bebouwing (incl. aan- / uitbouwen, bijgebouwen / bergingen) 70 m² per bouwkavel; Bergingen zijn onderdeel van het hoofdvolume; Rondom het bouwvlak en aan de parkzijde van het westelijke bouwvolume geldt een maximale hoogte voor bouwwerken van 1 meter. Een situatieschets van het projectvoornemen in weergegeven in figuur 2.5.
14/899
Figuur 2.5 Situatieschets starterswoningen Daalkampen II in Borger (Bron: gemeente Borger- Odoorn) Het projectvoornemen wijkt af van het opgestelde Beeldkwaliteitsplan Daalkampen II uit 2012 wat onderdeel is van de Bruidsschat en daarmee onderdeel is van het omgevingsplan. Voor de ontwikkeling wordt van het geldende beeldkwaliteitsplan afgeweken en wordt de gewenste beeldkwaliteit als voorschrift bij de BOPA opgenomen Hier wordt in paragraaf 2.2.3 verder op ingegaan. Zoals uitgewerkt in paragraaf 1.3 wordt voor de ontwikkeling van de starterswoningen gebruik gemaakt van een gefaseerde aanvraag omgevingsvergunning voor een BOPA. Er is hiervoor gekozen omdat de gemeente voornemens is om het projectgebied te verkopen aan een CPO woningbouw initiatief. De gemeente faciliteert door in deze fase activiteiten zoals het bouwrijp maken, wonen, en het aanbrengen van verhardingen mogelijk te maken en locaties, oppervlaktes en bouwhoogtes van de woningen vast te leggen. Vervolgens is voor de realisatie van de woningen een verdere uitwerking nodig. Tijdens de tweede fase worden de bouwaanvragen getoetst aan het planologisch kader op basis van de eerste BOPA. Na het verlenen van de omgevingsvergunning voor de eerste BOPA wordt het projectgebied ingericht.
Elke ruimtelijke ingreep in het projectgebied moet na het verlenen van een omgevingsvergunning voor een BOPA voor de eerste fase met een omgevingsvergunning voor een BOPA worden aangevraagd. Deze wordt getoetst en moet voldaan aan de voorschriften die zijn gesteld bij de omgevingsvergunning voor de BOPA voor de eerste fase, zoals onder andere de randvoorwaarden voor beeldkwaliteit en het Programma van Eisen. In de eerste fase van de BOPA worden de bouw- en woonactiviteiten voor het projectgebied mogelijk gemaakt met een minimaal niveau aan concreetheid. De verdere uitwerking en inrichting van het projectgebied vindt op een
15/899
later moment plaats en daarvoor wordt een afzonderlijke omgevingsvergunning voor een BOPA voor de volgende fase aangevraagd. 2.2.2 Ruimtelijke inpassing Het dorp Borger ligt op de Hondsrug. In vergelijking met de aangrenzende gebieden was er op de Hondsrug al vroeg permanente bewoning. De bevolking concentreerde zich in nederzettingen, waarvan Borger een van de oudste is. Tussen 1850 en 1940 is de bebouwing van Borger aanzienlijk uitgebreid. Enerzijds voltrok zich een verdichting van het bestaande bebouwingspatroon, waarbij er plaatselijk, met name aan de Hoofdstraat, straatwanden ontstonden, anderzijds vond er uitbreiding plaats langs de uitvalswegen (lintbebouwing). Het dorp heeft haar agrarische karakter behouden, ondanks dat er in de periode 1850-1940 in toenemende mate niet agrarische bebouwing (woningen, bedrijfsgebouwen, winkels en andere voorzieningen) gebouwd werden. Qua aard van de bebouwing is er rond 1940 binnen het dorp een soort van twee-eenheid ontstaan. In het oude noorden een agrarisch karakter en in het nieuwe zuiden een niet-agrarisch karakter. De uitbreidingen na 1940 vonden met name plaats ten zuiden van de historische kern. De meest recente woonwijk van Borger betreft Daalkampen. Deze wijk ligt als enige ten westen van de provinciale weg N34. De woonwijk wordt gerealiseerd in meerdere fasen. In 2009 is gestart met de uitgifte van Daalkampen II.
De stedenbouwkundige opzet van Daalkampen I en II is ruim van opzet en kenmerkt zich door veel groen, brede profielen en gemiddeld vrij grote kavels. De woonstraten hebben aan weerszijden bermen, voorzien van een of een dubbele bomenrij. Een structurerend element in de wijk is de centrale, noord-zuid gerichte groene as die aan weerskanten wordt begeleid door woonstraten. De beide assen van Daalkampen I en II liggen niet in elkaars verlengde, maar verspringen ten opzichte van elkaar. Een andere belangrijke 'drager' is een oost-west georiënteerde, extensief ingerichte groenzone. Deze is toegankelijk voor wandelaars en wordt begrensd door dubbele rijen woonkavels. Een tweede, eveneens oost-west georiënteerde, maar intensiever ingerichte groenzone vormt een scheiding tussen Daalkampen I en II. Beide groenzones staan in contact met het buitengebied en spelen een rol in de ecologische dooradering van het dorpsgebied van Borger. Het oostelijk deel heeft een parkachtig karakter. Het westelijk deel is meer als natuurstrook ingericht, en is de aansluiting op de infiltratiezone aan de westzijde van het plan. De stedenbouwkundige opzet van Daalkampen I en II is ook voor het projectgebied het uitgangspunt. De groene elementen dienen terug te komen.
Door de stedenbouwkundige uitgangspunten als bovenstaand omschreven aan te houden wordt de ruimtelijke kwaliteit geborgd en is sprake van een goede ruimtelijke inpassing. 2.2.3 Beeldkwaliteit De uitgangspunten voor de beeldkwaliteit van deze ontwikkeling wijken af van het Beeldkwaliteitsplan Daalkampen II uit 2012. Deze afwijkingen zijn noodzakelijk om een eigentijdse en functionele woonomgeving te creëren die aansluit bij de wensen van toekomstige bewoners en de bestaande ruimtelijke context. De starterswoningen zorgen voor een betere verdeling van woningtypen binnen de wijk en dat bevordert de diversiteit van het woningaanbod. De maatvoeringen van de starterswoningen passen bij de bestaande bebouwing in de omgeving. Hieronder wordt de gewenste beeldkwaliteit verder uitgewerkt.
16/899
De gewenste ontwikkeling wordt gezien als bijzondere rijwoningen in het groen. De kap is aansprekend en beeldbepalend. Beide bouwvolumes zijn verschillend in goot- en bouwhoogte. Het westelijke bouwvolume moet een natuurlijke overgang naar de groenzone vormen. De architectuur is geïnspireerd op het nieuwe Esdal College, een hedendaagse interpretatie van streekeigen kenmerken. De rijwoningen in het oostelijke bouwvolume zijn georiënteerd op de IJzertijdstraat. De rijwoningen in het westelijke bouwvolume zijn georiënteerd op het nieuwe voetpad en hebben een natuurlijke overgang met hagen van maximaal 1 meter hoog naar de westelijke groenzone. De hoekwoningen hebben een tweezijdige oriëntatie en minimaal twee gevelopeningen in de kopgevel. De woningen hebben een asymmetrisch zadeldak. De asymmetrie kan worden gevormd door verschillende dakhellingen, het verlengen van één dakvlak of het toevoegen van een extra knik/helling in het dakvlak. De bergingen staan tegen de achtergevel en zijn onderdeel van het hoofdvolume, bijvoorbeeld door het asymmetrische dak over de bergingen te laten lopen. De woningen worden licht van gewicht uitgevoerd. Zware materialen als baksteen worden alleen onder de maximale goothoogte toegepast, waardoor een gelaagde opbouw van de gevel ontstaat. De architectuur is in samenhang met het nieuwe Esdal College ontworpen.
Het materiaalgebruik is bij voorkeur natuurlijk, zoals hout. Voor gewichtsbesparing zijn alternatieven mogelijk, zoals matte, stalen felsbanen. Het kleurgebruik is ingetogen en natuurlijk, en varieert tussen bruin, grijs en zwart. Installaties zijn mee ontworpen en bij voorkeur geïntegreerd in het bouwvolume, uit het zicht. De erfafscheidingen, voor en achter, zijn natuurlijke, streekeigen hagen van maximaal 1 meter hoog. Aansluitend aan de achtergevel van de woning mag in de eerste 3 meter een groene erfafscheiding van maximaal 2 meter hoog worden geplaatst ten behoeve van de privacy. Er worden geen houten schuttingen of tuinmuren toegepast. De voorgestelde afwijkingen van het beeldkwaliteitsplan zijn zorgvuldig overwogen en dragen bij aan een evenwichtige en kwalitatief hoogwaardige woonomgeving in de wijk Daalkampen. Bovenstaande uitgangspunten worden in een nieuw beeldkwaliteitsplan door de raad vastgesteld.
2.3
Omgevingsplan - mogelijkheden en strijdigheden
Het Omgevingsplan gemeente Borger-Odoorn bevat regels in het tijdelijk deel. De regels voor de onderhavige locatie zijn opgenomen in de volgende onderdelen (artikel 22.1 Omgevingswet): De besluiten genoemd in artikel 4.6, eerste lid van de Invoeringswet Omgevingswet, waaronder een bestemmingsplan als bedoeld in artikel 3.1, eerste lid, van de Wet ruimtelijke ordening en tevens de volgende verordeningen: a. een regel als bedoeld in artikel 38, eerste lid, van de Monumentenwet 1988, zoals die wet luidde voor de inwerkingtreding van de Erfgoedwet; b. een verordening als bedoeld in artikel 6 van de Wet geurhinder en veehouderij; c. een verordening als bedoeld in artikel 10.32a van de Wet milieubeheer en een besluit tot
17/899
aanwijzing van een gebied op grond van die verordening; De kaarten, bedoeld in artikel 3.5, tweede lid, van de Aanvullingswet bodem Omgevingswet, en de besluiten, bedoeld in artikel 3.5, derde lid, van die wet; De Bruidsschat. Beheersverordening Borger Daalkampen fase II 2020 De regels die op grond van het Omgevingsplan voor het projectgebied gelden komen uit de voormalige Beheersverordening Borger Daalkampen fase II uit 2020. Het projectgebied heeft daarin de bestemmingen 'Woongebied' en 'Groen' (figuur 2.6). Daarnaast heeft het projectgebied de aanduiding 'specifieke vorm van woongebied- parkwonen en werken', zijn er vier bouwvlakken aanwezig en geldt de dubbelbestemming 'Waarde- Archeologie 1'. Daarnaast geldt binnen het projectgebied een minimum dakhelling van 20 graden, een goothoogte van maximum 6 meter en bouwhoogte van 9 meter. De voor 'Woongebied' aangewezen gronden zijn bestemd voor wonen. Het uitoefenen van een beroep of het verlenen van diensten is toegestaan mits de woonfunctie deel uitmaakt van de bedrijfsfunctie, en er sprake is van de aanduiding 'specifieke vorm van woongebied - parkwonen en werken. Binnen de bestemming 'Woongebied' zijn ook groen-, water-, en verkeersvoorzieningen toegestaan. Voor bouwen mogen hoofdgebouwen uitsluitend binnen de bouwvlakken worden gebouwd. Per bouwvlak is ten hoogte één hoofdgebouw toegestaan.
Hierdoor zijn er op dit moment vier woningen toegestaan en is de bouw van 12 starterswoningen niet toegestaan. De voor 'Groen' aangewezen gronden zijn bestemd voor groenvoorzieningen, en tevens voor sport-, en speelvoorzieningen, fiets- en voetpaden en parkeervoorzieningen. Binnen deze bestemming zijn woonactiviteiten niet toegestaan. Ook mogen er geen gebouwen en overkappingen worden gebouwd. De voor 'Waarde - Archeologie 1' aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor behoud van archeologische waarden, voor zover het gronden betreft met een archeologische waarde, een hoge archeologische waarde of een zeer hoge archeologische waarde. Voor bouwactiviteiten geldt dat er voorafgaand een (onderzoeks)rapport moet worden voorgelegd, waarin de archeologische waarde van het terrein dat blijkens de aanvraag zal worden verstoord, naar het oordeel van burgemeester en wethouders in voldoende mate is vastgesteld. Hiervoor is een archeologische onderzoek uitgevoerd. Hier wordt in paragraaf 5.14 verder op ingegaan.
18/899
Figuur 2.6: Fragment planologische regeling (Bron: Regels op de kaart) Bruidsschat Op grond van artikel 22.1 sub c van de Omgevingswet maken de regels als bedoeld in artikel 22.2 Omgevingswet ook onderdeel uit van het tijdelijke deel van het Omgevingsplan. Het gaat hier om de zogenoemde Bruidsschat. Daarbij gaat het om een set regels die voorheen op rijksniveau werden gesteld. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet en gedurende de overgangsfase hebben gemeenten de tijd om deze regels op te nemen in het Omgevingsplan. Om te voorkomen dat bepaalde onderwerpen bij inwerkingtreding van de Omgevingswet nog ongeregeld zijn, zijn deze regels onderdeel van de Bruidsschat en dus onderdeel van het tijdelijke deel van het omgevingsplan. Voor dit project is er geen sprake van een specifieke strijdigheid met de Bruidsschat, anders dan dat er sprake is van strijdigheid met de welstandsnota. Paragraaf 5.3 gaat hier nader op in. Erfgoedverordening Regels uit de erfgoed- of monumentenverordening die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving, moeten in 2031 opgenomen zijn in het Omgevingsplan. Voor onroerend cultureel erfgoed mag de erfgoedverordening dan alleen nog andere regels omvatten. Bijvoorbeeld een subsidieregeling.
Op grond van de Erfgoedwet blijft de erfgoedverordening wel gelden voor de bescherming van roerend cultureel erfgoed (cultuurgoederen) en immaterieel cultureel erfgoed. Een beperkt deel van de erfgoedverordening blijft op grond van het overgangsrecht van de Omgevingswet deel uit van het tijdelijk deel van het gemeentelijk Omgevingsplan. Het gaat om de regels over archeologie. De gemeente Borger-Odoorn kent geen specifieke erfgoedverordening. Wel heeft de gemeente een
19/899
archeologische verwachtingen- en beleidskaart. Hier gaat paragraaf 5.14 nader op in. Geurverordening De geurverordening maakt automatisch onderdeel uit van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan. De gemeente Borger-Odoorn heeft geen geurverordening opgesteld. Dit houdt in dat de normen vanuit de Bruidsschat en het Bkl van toepassing zijn. Paragraaf 5.10 gaat hier nader op in. Verordening afvoer regen- en grondwater De verordening afvoer regen- en grondwater maakt automatisch onderdeel uit van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan. In dit geval kent de gemeente deze specifieke verordening niet. Wel kent de gemeente het Gemeentelijk Rioleringsplan gemeente Borger-Odoorn 2016-2020. Bij de daadwerkelijk uitvoering van de bouwplannen dient rekening gehouden te worden met dit plan. Bodemkwaliteitskaart De bodemfunctieklassenkaart en gebiedsspecifiek beleid maakt onderdeel uit van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan. De gemeente Borg-Odoorn, heeft samen met een aantal andere gemeente, de Nota bodembeheer vastgesteld. De Nota heeft alleen betrekking op de milieuhygiënische kwaliteit van grond. Het projectgebied heeft hierin de functieklasse 'Wonen'.
2.3.1 Nieuwe activiteiten Voor de voorgenomen ontwikkeling gaat het om de volgende gewenste activiteiten die op dit moment niet mogelijk zijn binnen het Omgevingsplan van de gemeente Borger-Odoorn: bouwactiviteiten: realiseren van 12 starterswoningen; woonactiviteiten: toestaan van woonactiviteiten binnen het projectgebied. De uitgangspunten zoals omschreven in paragraaf 2.2.1 over de maatvoeringen, aantallen en locaties van de woningen worden in de eerste fase van de BOPA vastgelegd en gelden als toetsingskader voor de opvolgende vergunningaanvragen. Voor de voorgenomen ontwikkeling zal de technische bouwactiviteit in de tweede fase worden aangevraagd. Deze activiteit gaat over de toets van een aanvraag aan de regels voor de technische bouwkwaliteit uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), zoals bijvoorbeeld de constructieve veiligheid van een bouwwerk. Het is niet mogelijk af te wijken van de regels over de technische bouwactiviteit uit het Bbl in het omgevingsplan.
20/899
Hoofdstuk 3 3.1
Participatie
Participatie omgeving
Voor de woningbouwontwikkeling van Daalkampen II fase 3 (Borger-West) is een uitgebreid participatietraject gevolgd. Het doel van de processen was om de betrokkenheid van de gemeenschap te verzekeren bij de ontwikkeling van nieuwbouwprojecten en om de input van de inwoners op te nemen in het ontwerpproces. De starterswoningen zijn hier onderdeel van. Deze participatie verliep via diverse kanalen, welke hieronder toegelicht worden. Het volledige participatieverslag voor Borger West is te vinden in bijlage 1. Werkgroep WoonWensen Borger (2022) De werkgroep WoonWensen Borger bestaande uit inwoners, gemeente en de stichting Dorpsbelangen speelde een belangrijke rol bij het inventariseren van de woonwensen. Ook werden de jongeren in Borger gevraagd naar hun wensen voor de toekomst. De gemeente maakt gebruik van al deze uitkomsten bij de verdere invulling van de bouw- en ontwikkelingsplannen voor Borger. Uit alle bijeenkomsten komt duidelijk de wens om te bouwen voor eigen inwoners, starters en senioren naar voren. Ook is er ruimte om nieuwe woonvormen te onderzoeken. Woonwensen Borger onderzoek (zomer 2022) Onder inwoners van het dorp is een onderzoek uitgevoerd naar voorkeurlocaties en hoe de woningen en woonomgeving eruit zouden moeten zien. In de enquête is de voorkeur uitgesproken om nieuwe woningen te bouwen in Daalkampen en op de Koesteeglocatie.
Deze locaties sluiten goed aan bij de lopende ideeën binnen de gemeente. Bijeenkomst 11-05-2023 Op 11 mei 2023 is er een participatiesessie met inwoners gehouden in de kerk in Borger om te praten over de ontwikkeling van Borger West. Borger West is het laatste stukje van Daalkampen, rond het nieuwe Esdalcollege en de Koesteeglocatie aan de noordkant van de N374. Tijdens de avond ging het gesprek over de ontwikkelingen tot nu en is het beeld van de inwoners opgehaald over de onderwerpen: woonvormen, groen, verkeer en bijvoorbeeld recreatie. De input van deze avond is te vinden in bijlage 1. Conclusies participatie Binnen het participatietraject zijn veel meningen opgehaald. De conclusies worden gedeeld door de inwoners en de gemeente (bijvoorbeeld veel groen, betaalbaarheid, etc.). Daarnaast komt er steeds weer naar voren dat er gebouwd dient te worden voor starters en senioren, ook is er de wens om toe te werken naar een bijzondere woonvorm. Een CPO-constructie is voor de voorgenomen ontwikkeling de gekozen invulling. Daarnaast zou er meer gebouwd moeten worden voor de eigen inwoners. Voor de invulling van het projectgebied met de 12 starterswoningen zijn de volgende uitgangspunten uit de participatiesessies opgenomen: Laagbouw; Betaalbare woningen voor jongeren;
21/899
Dorps wonen binnen het dorp; Groene elementen; Parkeren bij huis.
3.2
Bestuurlijk vooroverleg
Provincie Gedeputeerde Staten (GS) hebben niet bij alle aanvragen voor een omgevingsvergunning voor een BOPA het recht van advies en instemming. GS moet daartoe gevallen aanwijzen voor welke buitenplanse omgevingsplanactiviteiten advies en instemming nodig is. Deze zijn aangewezen bij besluit van 19 december 2023 en inwerking getreden op 1 januari 2024 (https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR706822/1 ). De gevallen die zijn aangewezen voor advies en instemming zijn de buitenplanse omgevingsplanactiviteiten waarover instructieregels zijn gesteld in hoofdstuk 3 van de Omgevingsverordening. Zoals aangeven in paragraaf 4.2.2 raakt de voorgenomen ontwikkeling de instructieregels van de provincie met betrekking tot Kernkwaliteit Landschap (artikel 3.1), Kernkwaliteit Cultuurhistorie (Artikel 3.2) , Kernkwaliteit Archeologie (Artikel 3.3), en Kernkwaliteit Aardkundige Waarden (Artikel 3.4). De provincie zal daarom om advies worden gevraagd. Afstemming overlegpartners Naast dit formele instrumentarium, is onder de Omgevingswet ook informeel vooroverleg over projecten mogelijk. Het vooroverleg voor BOPA's en wijzigingen van het Omgevingsplan is in de Omgevingswet juridisch niet geregeld. Het vooroverleg is vormvrij. Door bij ruimtelijke ontwikkelingen in een vroeg stadium met elkaar op te trekken, kunnen knelpunten in een vroeg stadium worden gesignaleerd.
De gemeente Borger- Odoorn zal naast provincie Drenthe ook Waterschap Hunze en Aa's en Brandweer Borger in het kader van het vooroverleg op de hoogte brengen van de beoogde ontwikkeling. De gemeente zal de overlegpartners verzoeken aan te geven of er specifieke aandachtspunten aan de orde zijn waarmee rekening dient te worden gehouden bij de verdere projectontwikkeling.
22/899
Hoofdstuk 4
Beleidskader
In dit hoofdstuk wordt de beoogde ontwikkeling getoetst aan het relevante beleid op de diverse overheidsniveaus.
4.1
Rijksbeleid
4.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (hierna: NOVI) vastgesteld. De NOVI is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI geeft richting en helpt om keuzes te maken, te kiezen voor slimme combinaties van functies en uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden. Het versterken van de omgevingskwaliteit staat in de NOVI centraal. Dat wil zeggen dat alle projecten met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. Bij de NOVI hoort een Uitvoeringsagenda. Hierin staat hoe uitvoering wordt gegeven aan de NOVI. Binnen de NOVI zijn 8 voorlopige aandachtsgebieden geformuleerd als zogeheten NOVI-gebied. In een NOVI-gebied krijgt een aantal concrete vraagstukken extra prioriteit. Dit helpt om grote veranderingen en ruimtelijke opgaven in een regio beter te realiseren. Opgaven Er is in Nederland sprake van een aantal dringende maatschappelijke opgaven. Deze opgaven kunnen niet apart van elkaar worden opgelost. Ze moeten in samenhang bekeken worden. Ze grijpen in elkaar en vragen meer ruimte dan beschikbaar is in Nederland. Niet alles kan, niet alles kan overal. Op het niveau van nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven aan de omgeving in Nederland, verwoord in vijf opgaven: 1.
De bouw van ongeveer 1 miljoen nieuwe woningen; 2. Ruimte maken voor klimaatverandering en energietransitie; 3. De economie van Nederland verduurzamen en het groeipotentieel behouden; 4. Steden en regio's sterker en leefbaarder maken; 5. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Realiseren opgaven In de NOVI is een tweetal instrumenten opgenomen om de opgaven te realiseren: 1. De Omgevingsagenda Momenteel wordt voor Noord-Nederland gewerkt aan een omgevingsagenda. Als voorloper is er gewerkt aan een Contour Omgevingsagenda waarin acht omgevingsopgaven zijn benoemd: a. Druk op de ruimte in het landelijk gebied vraagt om gezamenlijke keuzes; b. Benutten van de brede effecten van de energietransitie; c. Economisch perspectief ten aanzien van kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw; d. Toekomstgerichte bereikbaarheid van Noord-Nederland; e. Versterken Stedelijk Netwerk Noord-Nederland;
23/899
f. Toekomstkracht voor gebieden met bevolkingsdaling en sociaaleconomische achterstand; g. Water als verbindende schakel in klimaatadaptieve maatregelen; h. Waarborgen van de omgevingskwaliteit. 2. De NOVI-gebieden Een NOVI-gebied is een instrument waarbij Rijk en regio meerdere jaren verbonden zijn aan de gezamenlijke uitwerking van de verschillende opgaven in het ruimtelijke domein. Vaak wordt voortgebouwd op bestaande samenwerkingstrajecten. Denk aan een Regio Deal en een verstedelijkingsstrategie. De regio waarvan de gemeente Borger-Odoorn deel uitmaakt is niet aangewezen als NOVI-gebied. Het beleid uit de NOVI is niet van invloed op de ontwikkeling in het projectgebied. Met de hierboven genoemde rijksdoelen zijn 14 nationale belangen aan de orde die verder gebiedsgericht zijn uitgewerkt in concrete opgaven voor de diverse onderscheiden regio's. Buiten deze nationale belangen hebben decentrale overheden meer beleidsvrijheid op het terrein van de fysieke leefomgeving gekregen. Bijvoorbeeld op het gebied van landschappen, verstedelijking en het behoud van groene ruimte. Provincies en gemeenten zijn volgens het kabinet beter op de hoogte van de situatie in de regio en de vraag van bewoners, bedrijven en organisaties. Daardoor kunnen zij beter afwegen wat er in een gebied moet gebeuren.
Het verlenen van een omgevingsvergunning voor een Buitenplanse Omgevingsplan Activiteit waarin de ruimte motivering aangetoond dat er sprake is van een Evenwichtige Toedeling Van Functies Aan Locaties (EFTAL) past in die lijn. Bij gebiedsontwikkeling is 'een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten' van belang. Hierbij hanteert het Rijk de ladder voor duurzame verstedelijking. Deze is opgenomen in het Besluit Kwaliteit Leefomgeving (Artikel 5.129). Paragraaf 5.2 van deze toelichting gaat hier verder op in. 4.1.2 Conclusie Rijksbeleid De voorgenomen ontwikkeling raakt geen nationale belangen als opgenomen in de NOVI. Er is sprake van een ruimtelijke ontwikkeling waarvan de beleidsvrijheid bij de gemeente en de provincie ligt. Er wordt richting gegeven aan de opgave voor 'De bouw van ongeveer 1 miljoen nieuwe woningen' en om 'Steden en regio's sterker en leefbaarder maken'. De ontwikkeling past binnen de kaders van het rijksbeleid.
4.2
Provinciaal beleid
4.2.1 Omgevingsvisie Drenthe Op 3 oktober 2018 is door de Provinciale Staten van Drenthe de Omgevingsvisie Drenthe vastgesteld. Een belangrijke opgave uit de Omgevingsvisie Drenthe is het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend Drenthe passend bij deze kernkwaliteiten. De kernkwaliteiten zijn de kwaliteiten die bijdragen aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe. Het provinciaal belang is het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten. De kernkwaliteiten zijn landschap, natuur, cultuurhistorie, archeologie, aardkundig erfgoed en rust (stilte en duisternis). Naast bovenstaande kernkwaliteiten hecht de provincie Drenthe waarde aan een zorgvuldig ruimtegebruik en de bescherming van de milieu- en leefomgevingskwaliteit. Veel ingrepen in de ruimte hebben gevolgen voor de
24/899
langere termijn en beperken ontwikkelingsmogelijkheden in de toekomst. Het zorgvuldig gebruiken van de ruimte is van provinciaal belang. Door middel van de ladder voor duurzame verstedelijking (5.2) en een goede landschappelijke inpassing van het projectvoornemen wordt richting gegeven aan het belang van zorgvuldig ruimtegebruik. Het beschermen van de milieukwaliteit van de leefomgeving is veelal op Europees en nationaal niveau geregeld. Daarbij zijn diverse taken en verantwoordelijkheden bij de provincies neergelegd. Deze taken, gericht op het beschermen van de kwaliteit van lucht, water en bodem en het verbeteren van verkeersveiligheid, waterveiligheid en externe veiligheid, zijn van provinciaal belang. In hoofdstuk 5 worden de verschillende milieu- en omgevingsaspecten besproken. Hieronder wordt het voornemen getoetst aan de kernkwaliteiten uit de Omgevingsvisie. Kernkwaliteit Landschap Binnen de provincie Drenthe zijn zes landschapstypen te onderscheiden. Borger, en daarmee het projectgebied, is onderdeel van het landschapstype 'Esdorpenlandschap'. Dit landschapstype bevat enkele telkens terugkerende onderdelen: het dorp, de es, het beekdal en de velden/bossen/heide. Elk onderdeel van het landschap komt voort uit het agrarisch gebruik en is gerelateerd aan het functioneren van de lokale agrarische dorpsgemeenschap.
Direct aan de rand van de esdorpen lagen de ‘goorns’: kleinschalige, verkavelde gebieden met hagen en singels, waar onder andere groenten voor menselijke consumptie werden verbouwd. Op de hoger gelegen gronden ontwikkelden zich door de eeuwen heen de essen, omzoomd door bosjes, strubben of soms een ringwal. In het lagergelegen beekdal lagen de graslanden, tot aan het begin van de vorige eeuw onverdeeld, de zogenaamde madelanden. Later zijn de beekdalen sterk verkaveld en hebben ze door de aanleg van houtwallen een kleinschalig, besloten karakter gekregen. Van provinciaal belang zijn: de essen: deze voor het esdorpenlandschap kenmerkende open ruimtes zijn veelal omgeven met esrandbeplanting; de beekdalen: onbebouwd gebied met kleinschalige beplantingstructuren en beekdal(rand) beplanting. Wegens bovenstaande belangen is het provinciaal beleid gericht op: behoud van de open ruimte en het versterken van esrandbeplanting; behoud van het onbebouwde karakter en het versterken van karakteristieke beekdal(rand) beplanting. De gewenste ontwikkeling van de 12 starterswoningen vindt plaats binnen de uitbreidingswijk Daalkampen II binnen het dorp Borger, waardoor de openheid en het karakter van het landelijk gebied niet worden aangetast. Het karakteristiek van het esdorpenlandschap wordt behouden.
Deze karakteristiek uit zich in een zichtbare ruimtelijke samenhang tussen esdorp en es, waarbij de esdorpen en essen als een keten op de Hondsrug liggen afgewisseld met scherp begrensde boswachterijen. Binnen Daalkampen II wordt rekening gehouden met het esdorpenlandschap door het gebruik van groene elementen in de wijk. De ruimtelijke opzet van de esdorpen zal zorgvuldig worden doorgezet. Deze opzet wordt getypeerd door een vrije ordening van bebouwing en
25/899
boerderijen, afwisseling tussen bebouwde plekken en open ruimtes (in het bijzonder de brinken) en doorzichten naar het omliggende buitengebied. Kernkwaliteit Natuur Drenthe heeft nog veel grootschalige, robuuste natuurgebieden. Daarnaast is in de ontginningsperiode veel bos aangeplant waardoor forse groene gebieden zijn ontstaan. Samen met enerzijds de bestaande natuurgebieden en anderzijds de natuurontwikkelingsgebieden vormen ze een belangrijk onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het projectgebied bevat geen natuurwaarden en is geen onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Hier wordt in paragraaf 5.6 verder op ingegaan. De woningbouwontwikkeling heeft geen invloed op de bestaande natuurkwaliteiten van Drenthe. Kernkwaliteit Cultuurhistorie Het beleid ten aanzien van cultuurhistorie is beschreven in de beleidsnota ‘Cultuurhistorisch Kompas Drenthe’. Twee doelstellingen staan hierin centraal: Ten eerste wil de provincie de cultuurhistorie herkenbaar houden. Het provinciaal belang Cultuurhistorie is vastgelegd in de Cultuurhistorische Hoofdstructuur. Ten tweede is het versterken van de ruimtelijke identiteit van belang. Dit wordt gedaan door ruimtelijke ontwikkelingen te sturen vanuit samenhangende cultuurhistorische kwaliteiten. Daarin is ruimte voor inspiratie en eigen afwegingen van partners.
In paragraaf 5.14 wordt gemotiveerd dat de voorgenomen ontwikkeling geen invloed heeft op de cultuurhistorie in de omgeving van Borger. Kernkwaliteit Archeologie Het provinciaal beleid voor de Drentse archeologie richt zich zowel op instandhouding en bescherming van het bodemarchief als op het ontsluiten, beleven en benutten ervan door een zo groot mogelijk publiek. Voor de gewenste ontwikkeling is een archeologisch onderzoek uitgevoerd. Het archeologisch beleid en hoe er wordt omgegaan met de archeologische waarden in dit gebied wordt verder besproken in paragraaf 5.14. Kernkwaliteit Aardkundig erfgoed De identiteit van Drenthe en het Drentse landschap wordt sterk bepaald door het natuurlijke bodem- en grondwatersysteem. Kenmerkende aardkundige elementen, de opbouw van de ondergrond (bijvoorbeeld de aanwezigheid van keileem en het voorkomen van bijzondere bodems) en actieve geologische processen (bijvoorbeeld meandering en zandverstuiving) worden beschouwd als aardkundig erfgoed. De provincie stelt in deze gebieden voor om mogelijk aardkundige kwaliteiten als inspiratiebron bij ontwikkelingen te gebruiken. In en rondom het projectgebied is sprake van een hoge beschermingsniveau voor aardkundige waarden. In gebieden met een hoog beschermingsniveau is het de ambitie om de context en het referentiebeeld van de aardkundige eenheid te behouden of te herstellen.
In deze gebieden staat de provincie ontwikkelingen alleen toe als aardkundige kwaliteiten en kenmerken worden behouden. Voor zover dit op deze schaal mogelijk is wordt bij ontwikkeling van het projectgebied rekening gehouden met deze kernkwaliteit, zodat deze niet wordt aangetast. Hier wordt in de volgende paragraaf (4.2.2)verder op ingegaan. Kernkwaliteit Rust De provincie heeft twaalf gebieden aangewezen als stiltegebied. Deze vallen veelal volledig binnen bestaande
26/899
natuurgebieden. Duisternis is een belangrijk aspect van deze stiltegebieden. Het projectgebied ligt niet binnen of nabij een stiltegebied. Er is geen nadelige invloed op deze kernkwaliteit door de voorgenomen ontwikkeling. 4.2.2 Omgevingsverordening provincie Drenthe Met de Omgevingsverordening 2024 vertaalt de provincie Drenthe de Omgevingsvisie Drenthe door naar een Verordening voor de planologisch relevante aspecten in de fysieke leefomgeving. De Verordening schrijft voor dat, wanneer bij een ruimtelijk project kernkwaliteiten betrokken zijn, deze in het project uiteengezet worden. Daarbij wordt aangegeven in welke mate het project bijdraagt aan het behoud en de ontwikkeling van de betrokken kernkwaliteiten. De Omgevingsvisie Drenthe en de uitwerkingen daarvan geven hiervoor aanwijzingen. De volgende artikelen uit de Verordening zijn van belang: Artikel 3.1 Kernkwaliteit Landschap Een omgevingsplan dat betrekking heeft op een locatie gelegen in de Kernkwaliteit landschap: 3. a. Houdt rekening met het behoud van de aanwezige kernkwaliteiten, en b. bevat een beschrijving van de voorkomende kernkwaliteiten en de wijze de bescherming van de kernkwaliteiten is omgegaan. 4. Een omgevingsplan dat betrekking heeft op een stads- of dorpsrand houdt met de aanwezige landschappelijke waarden.
waarop met rekening
In paragraaf 2.2.2 en 2.2.3 wordt ingegaan op de ruimtelijke inpassing van de gewenste woningbouwontwikkeling en de randvoorwaarden met betrekking tot de beeldkwaliteit. Door rekening te houden met de uitgangspunten uit deze paragrafen wordt voldoende rekening gehouden met de landschappelijke kwaliteiten van de omgeving. De kernkwaliteit landschap wordt niet aangetast. Artikel 3.2 lid 4 Kernkwaliteit Cultuurhistorie Een omgevingsplan dat betrekking heeft op een locatie gelegen in het esdorpenlandschap a. betrekt de aanwezige kwaliteiten bij de toedeling van functies en activiteiten aan locaties, en; b. bevat een beschrijving van de voorkomende kernkwaliteiten en de wijze waarop met de bescherming van de kernkwaliteiten is omgegaan. In paragraaf 5.14 wordt ingegaan op de cultuurhistorische waarden van het projectgebied. Hieruit blijkt dat er geen sprake is van nadelige gevolgen voor deze kernkwaliteit. Artikel 3.3 lid 2 Kernkwaliteit Archeologie Een omgevingsplan dat betrekking heeft op de Kernkwaliteit Archeologie: a. houdt rekening met de aanwezige archeologische waarden en verwachtingen; b. bevat de resultaten van het conform de normen van de Kwaliteits Norm Nederlandse Archeologie (KNA) verrichte onderzoek, alsmede de afstemming plaatsgevonden met de provincie, en; c. stelt regels en voorschriften ter bescherming van de aanwezige
27/899
die hierover heeft
archeologische waarden en verwachtingen. In het kader van de voorgenomen bouwactiviteiten is een archeologisch onderzoek uitgevoerd. Hiermee zijn de archeologische waarden in het projectgebied voldoende in kaart gebracht. De uitkomsten van het archeologisch onderzoek zijn verder omschreven in paragraaf 5.14. Artikel 3.4 lid 3 Kernkwaliteit Aardkundige Waarden Een omgevingsplan dat betrekking heeft op een gebied gelegen in de gebieden Aardkundige waarden Beschermingsniveau Hoog: a. houdt rekening met de aanwezige kernkwaliteiten; b. stelt regels ter bescherming van de voorkomende kernkwaliteiten In de Nota 'wAARDEvol Drenthe' (Beleidsnotitie aardkundige waarden, 2010) is het provinciaal beleid voor het behoud en de bescherming van aardkundige waarden in Drenthe beschreven. Aardkundige waarden behoren tot de kernkwaliteiten van Drenthe en ze hebben betrekking op vormen in het landschap, bodems, laagpakketten in de (on)diepe ondergrond en actuele processen en afzettingen. Volgens de Omgevingsverordening Drenthe is het projectgebied onderdeel van een gebied met een hoog Beschermingsniveau. In het projectgebied geldt dat de aardkundige waarden al grotendeels zijn aangetast. In het verleden hebben verschillende veranderingen plaatsgevonden waardoor de aardkundige waarden eerder zijn verstoord.
Het gaat hier om de woningbouwontwikkeling binnen de uitbreidingswijken Daalkampen I en II, het bouwrijp maken van de gronden en de realisatie van de provinciale wegen. Daarbij zijn de kenmerken zoals reliëf, bodemsoorten, geologische formaties en erosieverschijnselen reeds aangetast door menselijke activiteiten. Het gaat hier om bodemverstoring door bouwactiviteiten, veranderingen in de waterhuishouding, verstoring van natuurlijke processen en aantasting van landschappelijke kenmerken door infrastructurele ingrepen. Er is destijds de keuze gemaakt om dit gebied in te richten als woningbouwlocatie, verder onderzoek of maatregelen in het kader van aardkundige waarden is niet nodig.
4.2.3 Conclusie Provinciaal beleid Bij de woningbouwontwikkeling bij de Daalkampen II in Borger wordt rekening gehouden met de bestaande omgevingskwaliteiten van het dorp en de omgeving. Hierbij wordt aangesloten bij de Omgevingsvisie van de provincie Drenthe. Daarnaast zijn er vanuit de relevante artikelen uit de Omgevingsverordening 2024 geen belemmeringen. Door de krapte op de woningmarkt krijgen gemeenten meer ruimte voor woningbouw. Er wordt voldoende invulling gegeven aan het principe van zorgvuldig ruimtegebruik. Uit het voorgaande blijkt dat de provinciale belangen voldoende zijn geborgd.
28/899
4.3
Regionaal beleid
4.3.1 Regionale Woondeal Zuid-Oost Drenthe 2022-2030 De drie gemeenteraden Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen, de provincie Drenthe en de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening hebben in december 2022 de Regionale Woondeal getekend. Daarin hebben de gemeenten zich verbonden om binnen de regio gericht en selectief samen te werken aan goed wonen en leven. In maart 2022 heeft het Rijk de Nationale Woon- en Bouwagenda opgesteld. Dit om het woningtekort terug te dringen en een gezond evenwicht te herstellen. Met dit programma wordt landelijk ingezet op de realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030. Met de gemeenten, de provincies en Rijk worden afspraken gemaakt omtrent ieders bijdrage aan het behalen van die doelstellingen. Elke gemeente neemt ten minste het in deze woondeal afgesproken deel van de versnellingsopgave voor haar rekening. Het gaat hier om de netto toevoeging van woningen aan de woningvoorraad. In onderstaande figuur is de bijdrage voor de versnellingsopgave voor de gemeente Borger-Odoorn weergegeven, namelijk 534 nieuw te realiseren woningen. De uitbreidingswijk Daalkampen II in Borger waar de 12 starterswoningen worden gerealiseerd draagt bij aan het bepalen van de doelstellingen uit de regionale Woondeal.
Figuur 4.1: Minimale woningbouwaantallen Gemeente Borger-Odoorn (Bron: Regionale woondeal Zuidoost Drenthe 2022)
29/899
4.4
Gemeentelijk beleid
4.4.1 Omgevingsvisie Buiten Gewoon Borger- Odoorn De OmgevingsvisieBuiten Gewoon is op 19 oktober 2023 vastgesteld. De Omgevingsvisie geeft een toekomstbeeld voor Borger-Odoorn en geeft aan waar kansen worden gezien en met welke opgaven de gemeente aan de slag wilt. Met het toekomstbeeld in gedachten en de uitdagingen in beeld heeft de gemeente vijf ambities geformuleerd: 1. Behoud het goud 2. Buitengewoon wonen en leven 3. Vitaal landelijk gebied In het landelijk gebied 4. Duurzaam in alles 5. Uitnodigend ondernemend Ruimte voor ondernemers die passen bij onze aard en schaal. De voorgenomen ontwikkeling past bij de tweede ambitie: 'Buitengewoon wonen en leven'. Een passende woningvoorraad om jong te zijn en oud te kunnen worden is het uitgangspunt. Passend wat betreft type en plek en bereikbaar voor verschillende doelgroepen. De dynamiek op de woningmarkt is de laatste jaren enorm toegenomen. De veranderende inzichten rond wonen en werken door de Covid-crisis, de grote behoefte aan doorstroming en de wens voor bijzondere woonvormen. Dit alles maakt dat de vraag naar woningen groot is. Daarom is vooruitlopend op de Omgevingsvisie al een Woonvisie en een Woonzorgvisie (in BOCE-verband) vastgesteld. Hier wordt in de volgende paragraaf verder op ingegaan. De gemeente richt zich op de ambitie om tot 2030 500 woningen toe te voegen.
Binnen de huidige bestuursperiode (tot 2026) is het wenselijk hiervan 200 realiseren. Daarnaast wordt ingezet op het toevoegen van nieuwe woningen uitgaande van groei van de woningvoorraad. Daarbij zijn de dorpen Borger, Exloo en Nieuw Buinen prominent in beeld Borger vormt op voorhand een uitzondering op het principe inbreiding voor uitbreiding en neemt een meer dan evenredig deel van de woninggroei voor haar rekening. De uitbreiding Borger- West is nodig om aan de woonopgave te kunnen voldoen. Daalkampen II is hier onderdeel van.
30/899
4.4.2 Woonvisie 2022+ De Woonvisie 2022+ 'Wonen met toekomst op 'oergrond'' is in maart 2022 vastgesteld door de gemeente. Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente. Het onderscheid tussen ‘zand’ (op de Hondsrug) en ‘veen’ kenmerkt het landschap. De gemeente telt 25 kernen met ruim 11.000 huishoudens en ruim 25.000 inwoners. Basisvoorzieningen zijn geclusterd in vier leefgebieden; dankzij de goede bereikbaarheid vinden bewoners ook hun weg buiten de gemeente. Rust en ruimte zijn de kernkwaliteiten van Borger-Odoorn. De woningen zijn overwegend grondgebonden, groot en karakteristiek. De energetische kwaliteit blijft in verhouding wel achter, wat lokaal tot energie-armoede kan leiden. Ook is de huidige woningvoorraad niet berekend op de vergrijzing die in de komende jaren verwacht wordt. Anders dan eerder voorspeld wordt krimp tot 2030 niet verwacht. Leefbaarheid en tevredenheid over de woonomgeving zijn overal voldoende, maar aan de zandkant wel hoger. Zorg en welzijn wordt een steeds belangrijker thema. Op duurzaamheidsgebied is vooral de afhankelijkheid van aardgas opvallend. Wel wordt er al veel duurzame energie opgewekt. De auto wordt relatief veel gebruikt. Klimaatadaptatie en luchtkwaliteit spelen een kleine rol. Steeds meer mensen gaan bewust landelijk wonen. Dat kan bij uitstek in Borger-Odoorn, met goed bereikbare, levendige en aantrekkelijke dorpskernen.
Het landschap vertelt hier echt een verhaal en trekt naast bewoners ook recreanten en toeristen. Zij zien karakteristieke en moderne woningen voor alle doelgroepen. Daar horen ook levensloopbestendige bijzondere woonvormen bij. Borger-Odoorn is een stabiele en toekomstbestendige gemeente. In deze tijden van grote vraag betekent dat extra nieuwbouw en groei van het aantal huishoudens, tot wel 500 in de periode tot 2030. Dat stimuleert de doorstroming op de woningmarkt, zodat ook jonge starters hier kunnen slagen. Dorps wonen schept een band en betekent ook omzien naar elkaar: naoberschap. Hier wonen diverse maar ook hechte gemeenschappen. Bewoners en corporaties trekken samen op bij het verduurzamen van de woningvoorraad. Woningen worden energiezuiniger en gaan stapsgewijs van het gas af. Het aandeel duurzame energie blijft groeien. Mensen laten de auto vaker staan en dragen zo bij aan een schonere leefomgeving met meer woonkwaliteit. Borger-Odoorn wil groeien. En daar is ook ruimte voor. Ruimte in realistische scenario’s, die rekening houden met de werkelijke druk op de woningmarkt en de impuls die het noorden krijgt om daar antwoord op te geven. En ruimte in de gemeente. Meer dan 500 woningen passen er binnen de verschillende dorpskernen nog bij. Borger is en blijft de sterke voorzieningenkern, maar ook in de kleinere kernen is ruimte voor toevoeging.
De nieuwbouw onderscheidt zich door een hoge mate van flexibiliteit en kwaliteit. Betaalbaar, bijzonder en levensloopbestendig bouwen heeft de hoogste prioriteit. De woongebieden krijgen meer variatie en diversiteit. De bestaande woningvoorraad wordt energiezuiniger dankzij inzet van bewoners, gemeente en corporaties. Door betere woningisolatie worden energierekening en CO2-uitstoot lager en het wooncomfort hoger. Hiervoor kunnen ook middelen uit het Volkshuisvestingsfonds worden ingezet. Borger-Odoorn is terughoudend met het inzetten van instrumenten die groei afremmen, maar zorgt juist voor voldoende aanbod en stimuleert gericht de kwetsbare groepen die dat nodig hebben. In de Woonvisie van de gemeente Borger- Odoorn worden de uitbreidingswijken Daalkampen I en II als sleutellocatie voor woningbouw gezien. De voorgenomen ontwikkeling bedient doelgroepen die onvoldoende aan bod komen zoals starters. Daarnaast wordt de doorstroom gestimuleerd. Hierbij wordt rekening gehouden met de bestaande kernkwaliteiten en wordt er voldoende ruimte gehouden voor openbaar groen. Als laatste is