Bijlage - Koers van de Regio Emmen
Tekst van het document
REGIO EMMEN KOERS 2050
Hier kom ik weg. Hier ben ik welkom. Hier wil ik blijven.
1
INHOUDSOPGAVE COLOFON & REDACTIONEEL
2
COLOFON & REDACTIONEEL
REGIO EMMEN – DOOR NOVA
3
Deze uitgave is gemaakt door en voor Regio Emmen. De regio die bestaat uit Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen en Hoogeveen. Samen met
4
VAN REGIONALE KRACHT NAAR NATIONAAL RENDEMENT
gemeenten, provincie, het Rijk, ondernemers, kennisinstellingen, maatschappelijke partners en inwoners werken we aan een regio die kiest voor brede welvaart en perspectief voor iedereen. Dit magazine vormt het richtinggevende fundament voor onze gezamenlijke ambities en programmalijnen. Het is geen uitgewerkt Plan van
MIJN REGIO EMMEN IN 2050
de Regio, maar een uitnodiging om samen het gesprek te voeren en toe te werken naar een
5
gedragen Plan van de Regio Emmen. We bouwen voort op bestaande samenwerking tussen rijk en regio, onderzoek, eerdere visies en beleidskaders. Nieuwe kansen, zoals de ontwikkeling
REGIO EMMEN INNOVEERT
6
van de Nedersaksenlijn, worden benut om de regio
Economie, onderwijs, talent en innovatie
verder te versterken. Het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) biedt ons de kans om samen met het Rijk gericht te werken aan het realiseren van onze opgaven en ambities. Dit is het vervolg op ‘Elke Regio Telt!’ en richt zich op het verkleinen van
REGIO EMMEN VERBINDT
7
verschillen tussen regio’s in kansen, voorzieningen en toekomstperspectief.
Bereikbaarheid, mobiliteit, energie en sociale verbinding
We nemen je mee in drie onderdelen: een beknopte achtergrondschets, de ambities en programmalijnen en een doorkijk naar het proces richting het Plan van de Regio. Zo schetsen we hoe Regio Emmen er
REGIO EMMEN LEEFT
8
in de toekomst uit kan zien: een regio waar
Wonen en leefbaarheid
landschap, geschiedenis, innovatie, verbinding en leefkwaliteit samenkomen.
VOORUITBLIK
9
Wat ons nog te doen staat
2
REGIO EMMEN, DOOR NOVA Beste lezer,
over één van de grootste industrieclusters met de focus op groene chemie en technologie.
Ik ben Nova je gids door deze editie van het
De kracht van de regio schuilt in de ruimte en de
magazine met als thema de Koers van de Regio
nuchtere mentaliteit. Ruimte om je hier te vestigen
Emmen. Ik neem je mee in het verhaal van een
als bedrijf of inwoner. Groene ruimte en rust waar
regio die durfde te kiezen voor brede welvaart. Je
zowel toeristen als onze inwoners van genieten.
leest waar we vandaan komen, welke keuzes we
En de nuchtere mentaliteit van doeners, waar
willen maken en hoe deze keuzes in 2050 voelbaar
anderen problemen zien, ziet de Regio Emmen
zijn in het dagelijks leven. Het schetst een beeld
kansen: kansen om te vernieuwen en groeien. Het
van hoe we samen werken aan een toekomst
initiëren van een nieuwe toekomst, voor de Regio
waarin iedereen in de regio kan zeggen: “Hier kom
Emmen en voor héél Nederland. Regio Emmen is
ik weg, hier ben ik welkom, hier wil ik blijven.”
er klaar voor!
Regio Emmen is Nederland in het klein. Hier komen zand en veen, stad en dorp, mens en natuur samen. Onze regio ligt strategisch tussen de regio’s Groningen-Assen, Twente en Zwolle, direct aan de Duitse grens en het economisch achterland van Niedersachsen. Met de A28(E232) en A37 (E233), de Hunebed Highway (N34) en de Euroterminal Coevorden zijn we een schakel in nationale en internationale (spoor)netwerken richting Duitsland, Scandinavië en de rest van Europa. Met de aanleg van de Nedersaksenlijn ontstaat er een nieuwe hoogwaardige spoorverbinding tussen Groningen en Enschede, met veel potentieel voor de Regio. De Hondsrug en het veen vormen ons landschap en onze identiteit. De eerste bewoners vestigden zich op de hogere zandgronden, dit maakt dat Regio Emmen boven NAP ligt. Hoog en droog. Later kwam de veenontginning op gang. Die geschiedenis bracht gemeenschapszin, maar ook sociaaleconomische uitdagingen die nog steeds voelbaar zijn in de huidige samenleving. Na de veenwinning volgde, met stimulans van het Rijk, een succesvolle industriepolitiek. Met als gevolg een sterke maakindustrie. Ondanks banenverlies in de jaren ’90 heeft de regio zich opnieuw uitgevonden. Vandaag beschikken we
3
VAN REGIONALE KRACHT NAAR NATIONAAL RENDEMENT Regio Emmen werkt vanuit één helder doel: brede welvaart
Regio Emmen maakt de sprong vooruit: een regio die groot
voor huidige en toekomstige generaties. Dat is geen slogan,
durft te denken en samenwerkt met vertrouwen.
maar een kompas. We investeren in sterke
Hier bouwen we aan brede welvaart en verbinden we
gemeenschappen, goede woningen en voorzieningen, een
Nederland met Duitsland, Scandinavië en Europa. Het is de
toekomstbestendige economie en een gezonde
plek waar kansen groeien, waar de generatie van nu haar
leefomgeving. Zo bouwen we aan een regio waar kinderen
toekomst vindt en waar wij thuiskomen.
kunnen opgroeien met kansen, veiligheid en perspectief, en waar nieuwe generaties hun toekomst met vertrouwen vormgeven. Die beweging maken we samen. Rijk en regio werken op basis van gelijkwaardigheid en wederzijds commitment. Vanuit onze eigen kracht koppelen we regionale energie aan nationale belangen. Met structurele afspraken en vasthouden aan gezamenlijke ambities boeken we resultaten die verder reiken dan onze grenzen, resultaten met nationaal rendement. De regio vraagt het Rijk niet om bij te springen, maar om mee te springen Nederland staat voor grote transities op het gebied van energie, wonen, zorg, arbeid, onderwijs en bereikbaarheid. Deze opgaven kunnen niet langer alleen in de Randstad worden opgelost. Regio Emmen heeft alles in huis: een overzichtelijke schaal, sterke voorzieningen en een strategische ligging boven NAP in nationale en internationale netwerken. We hebben ruimte om te groeien, in inwoners, woningen, economie en kennis. Ruimte voor nieuwe energie, nieuwe bedrijven en nieuwe generaties studenten. Regio Emmen is klaar voor de toekomst en draagt bij aan de toekomst van Nederland.
4
MIJN REGIO EMMEN IN 2050 Dit artikel neemt je mee naar de toekomst. We kijken
Regio Emmen initieert
voorbij vandaag en schetsen een regio die zich opnieuw
Regio Emmen is een fijne plek om te wonen, werken en
uitvindt: een plek waar landschap en geschiedenis
leven. Met groene dorpen, ondernemende mensen en ruimte
samenkomen met innovatie, verbinding en leefkwaliteit.
om te ademen.
Brede welvaart is ons kompas, het doel waar alles om draait. Want het gaat niet om groei, maar om kansen voor
De uitdagingen van toen: voorzieningen op afstand, het
mensen, sterke gemeenschappen en een gezonde
vertrek van jong talent, keuzes in de energietransitie en een
leefomgeving. Vanuit die ambitie werken we langs drie
ongelijk verdeelde kwaliteit van leven, liggen achter ons. In
programmalijnen.
2026 kozen we voor een schaalsprong: groeien in inwoners, woningen, bereikbaarheid, economie en voorzieningen. Niet om de groei zelf, maar om brede welvaart te behouden én te versterken. Die keuze heeft haar vruchten afgeworpen.
REGIO EMMEN INITIEERT GROEI IS NODIG VOOR EEN GOED LEVEN DAAROM ZETTEN WE IN OP:
Vandaag, in 2050, kunnen onze kinderen en kleinkinderen nog steeds zeggen:
REGIO EMMEN INNOVEERT
REGIO EMMEN VERBINDT
REGIO EMMEN LEEFT
economie
bereikbaarheid
wonen
&
mobiliteit
&
onderwijs
&
leefbaarheid
“HIER KOM IK WEG, HIER BEN IK WELKOM, HIER WIL IK BLIJVEN.”
sociale verbondenheid
5
REGIO EMMEN INNOVEERT ECONOMIE, ONDERWIJS, TALENT EN INNOVATIE
In 2050 is Regio Emmen een innovatiekoploper. De hightech
Verborgen kampioenen en nieuwe vestigers concurreren
maakindustrie, groene chemie en energieclusters zijn
volop met internationale bedrijven.
volwassen en internationaal onderscheidend. Onderwijs, ondernemers en overheid werken samen aan
Thuisbasis voor talent
talentontwikkeling en vernieuwing.
Jongeren leren, werken en groeien in eigen regio dankzij doorlopende leerlijnen van vo, mbo, hbo en universiteit.
Samenwerking als motor, kennis en innovatie
Zij starten hun werkende leven hier en kunnen hier blijven
De GreenWise Campus is de motor. De RUG-vestiging,
wonen en werken. Young professionals uit heel het land
IT Hub, logistiek kenniscentrum, DOC33, ASTRON en sterke
komen naar Regio Emmen.
MBO-partners vormen een compleet leersysteem: van praktijk tot universiteit. Jongeren kunnen in hun eigen regio
Grensoverstijgend leren en werken met Duitsland is
leren, werken en groeien. Grensoverstijgend leren en werken
vanzelfsprekend, waarbij diploma’s aan beide kanten van de
met Duitsland is vanzelfsprekend; diploma’s worden over en
grens worden erkend. Als eerste in Europa ook met
weer erkend. Naast de innovatieve en industriële
mbo-diploma’s.
kennisclustsers, is er ruimte voor de unieke Drentse vrijetijdseconomie en innovatieve landbouw. Nedersaksenlijn als gamechanger Bereikbaarheid is een vestigingsfactor. De Nedersaksenlijn is
Kern van deze programmalijn:
daarom een belangrijke gamechanger geweest. Innovatieve bedrijven groeien langs de corridor. Dat levert nationaal en
• versterken van het Nederlandse verdienvermogen;
regionaal rendement.
• ruimte voor productie, innovatie en opschaling; • Smart & Circular als handelsmerk;
Verdien vermogen van Nederland
• ruimte voor XXL-vestigers, R&D én mkb;
Het Nederlands verdienvermogen is met behulp van de
• Verborgen kampioenen worden zichtbaarder;
Regio Emmen versterkt. De Regio beschikt over een
• talentontwikkeling en doorlopende leerlijnen;
onderscheidende capaciteit in sleuteltechnologieën.
• grensoverstijgend arbeidsmobiliteit;
Productieprocessen zijn door regionale initiatieven samen
• sterke clusters van nationaal belang.
met Duitsland teruggehaald uit het buitenland. 6
REGIO EMMEN VERBINDT BEREIKBAARHEID, MOBILITEIT, ENERGIE EN SOCIALE VERBINDING In 2050 is Regio Emmen een regio waar mensen en
Energieknooppunt van Noord-West Europa
voorzieningen moeiteloos met elkaar verbonden zijn.
Regio Emmen is het energieknooppunt tussen Nederland en
Verbinding is hier geen luxe, maar de basis voor brede
Duitsland. Bestaande olie- en gasinfrastructuur is
welvaart. Onze dorpen en steden vormen samen één sociaal
hergebruikt voor waterstof, opslag en slimme netten.
en fysiek netwerk waarin iedereen mee kan doen.
Daarmee versnellen we de energietransitie en versterken we de leveringszekerheid van Nederland. Het al bestaande
Sociaal verbonden door naoberschap
energienetwerk is gerevitaliseerd.
De brede dorps- en wijkaanpak heeft geleid tot sterke gemeenschappen.Inwoners ervaren naoberschap, voelen
Rijksdiensten en defensie
zich gezien, gehoord en betrokken. De overheid is nabij en
De sterke uitgangspositie van de regio heeft ertoe geleid dat
werkt samen met inwoners aan veilige, veerkrachtige
diverse rijksdiensten en defensie zich hier inmiddels hebben
buurten. Sociale verbinding en fysieke verbinding versterken
gevestigd. Dankzij de combinatie van een hoogwaardige
elkaar.
maakindustrie, een innovatief chemisch cluster, een sterke circulaire economie en een groeiende zorg- en kennissector
Bereikbaarheid als basis
is Regio Emmen uitgegroeid tot een logisch en aantrekkelijk
Regio Emmen is een sterk multimodaal knooppunt,
knooppunt. De strategische ligging op belangrijke logistieke
onderdeel van het TEN-T Core netwerk. De regio verbindt de
corridors versterkt dit nog verder. Hierdoor hebben
Randstad, Regio’s Zwolle en Twente en Noord-Nederland
onderdelen van de verschillende ministeries hier hun plek
met Duitsland, Scandinavië en Oost-Europa via spoor, weg
gevonden.
en water. Basisvoorzieningen zijn lokaal binnen 15 minuten en regionale voorzieningen binnen 30 minuten bereikbaar. Er is sprake van een slimme mobiliteitsmix. De auto is nog
Kern van deze programmalijn:
steeds belangrijk, maar wordt schoner en slimmer ingezet. Mobiliteitshubs, slimme OV‑verbindingen en doorfietsroutes
• naoberschap, sociale verbinding en sterke
maken reizen sneller, gezonder en duurzamer.
gemeenschappen; • bereikbare voorzieningen binnen 15–30 minuten;
Het mobiliteitsnetwerk is de ruggengraat van onze
• slimme mobiliteit voor een landelijke regio;
bereikbaarheid. Ze verbindt talent met onderwijs,
• het mobiliteitsnetwerk als ruggengraat van
werknemers met banen en inwoners met zorg en cultuur.
bereikbaarheid;
De Nedersaksenlijn speelde hierbij een belangrijke rol.
• energienetwerken internationaal verbinden;
Deze maakte woningbouw en economische groei langs
• versterking van nationale en internationale logistieke
knooppunten mogelijk en heeft onze positie in Noord- en
ketens;
Oost‑Nederland versterkt. We verkennen de
• aantrekkelijke vestigingsplek voor rijksdiensten
spoorverbinding Emmen–Hoogeveen als ontbrekende
en defensie.
schakel om de regio intern volledig te verbinden. 7
REGIO EMMEN LEEFT WONEN EN LEEFBAARHEID
In 2050 is Regio Emmen de groenste en gezondste regio van
losse projecten, maar door een integrale aanpak waarin
Nederland en daarmee een aantrekkelijke regio om te
onderwijs, gezondheid, leefomgeving en bestaanszekerheid
recreëren. Een regio waar mensen bewust kiezen voor
samenkomen. Kinderen groeien op met echte perspectieven
kwaliteit van leven. We staan bekend als het Scandinavië van
en gelijke kansen.
Nederland: groen, gezond, veilig en met ruimte om te leven. Hier groeien kinderen op met kansen, vinden gezinnen rust
Culturele motor
en perspectief, en blijven ouderen langer vitaal en
Regio Emmen is een geliefde bestemming voor recreatie,
verbonden.
toerisme en cultuur. Met festivals, openluchtproducties, sterke attracties en unieke natuurgebieden zoals het
Woningbouw
UNESCO geopark de Hondsrug en het Bargerveen.
We bouwden 30.000 woningen tussen 2025 en 2050. Niet als versnipperde uitbreidingen, maar als sterke buurten rond bestaande kernen en mobiliteitsknooppunten. We bouwden voor elke levensfase en versterken tegelijkertijd het landschap en erfgoed. Wonen en natuur gaan hand in hand. Kern van deze programmalijn:
Sterke voorzieningen Dorpen en wijken zijn het kloppend hart van de regio.
• 30.000 woningen in sterke, groene buurten;
Dorpshuizen, scholen en zorgpunten zijn vernieuwd en
• wonen en landschap versterken elkaar;
functioneren als plekken van ontmoeting, ondersteuning en
• dorpen en wijken zijn het fundament van brede
verbinding. Naoberschap is zichtbaar in het dagelijks leven
welvaart;
en vormt de basis voor veerkrachtige gemeenschappen.
• sterke voorzieningen in de hele regio;
Er zijn sterke voorzieningen in heel de regio. Dat brengt
• doorbraak in intergenerationele armoede;
kwaliteit, continuïteit en aantrekkingskracht. Gezinnen en
• gezonde leefomgeving en toekomstbestendige zorg;
professionals kiezen bewust voor onze regio omdat
• cultuur, recreatie en natuur als belangrijke drager
voorzieningen dichtbij, betrouwbaar en goed bereikbaar zijn.
voor de leefbaarheid; • k waliteit van leven als onderscheidende kracht van
Doorbraak
de regio.
In 2050 is intergenerationele armoede doorbroken. Niet door 8
VOORUITBLIK WAT ONS NOG TE DOEN STAAT OP WEG NAAR HET PLAN VAN DE REGIO
GOVERNANCE
Deze koers is de basis. In 2026 werken we samen met
We kiezen een passende samenwerkingsvorm.
het Rijk en regionale partners aan het Plan van de Regio
De precieze governance wordt uitgewerkt in het
Emmen. Daarin worden keuzes verder uitgewerkt en
Plan van de Regio.
onderbouwd.
UITVOERINGSAGENDA
PARTICIPATIE
De programmalijnen worden vertaald naar concrete
We betrekken gemeenten, provincie, ondernemers,
acties. Met meetbare doelen en duidelijke
kennisinstellingen, maatschappelijke partners en
verantwoordelijkheden. Daarbij hoort vanzelfsprekend
inwoners.
ook een financieel plaatje. Wat kunnen we zelf en waar kunnen we gebruikmaken van bestaande regelingen. En tenslotte: waar mist er iets en hoe kunnen we er samen toch voor zorgen dat het gerealiseerd kan worden?
9
© 2026
10