CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2. Bestuursakkoord 2021-2027 Focus en ruimte

RAAD: Lijst ingekomen stukken 9 september 2021, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Samenwerking Noordelijke Vechtstromen, evaluatie bestuursakkoord 2017-2020 en Bestuursakkoord 2021-2027 (o)10.333 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bestuursakkoord 2021-2027 Focus en ruimte

Versie 19 maart 2021

Inhoud Inleiding op het nieuwe akkoord............................................................................................................. 2 Samenwerken aan het DPRA ................................................................................................................... 3 Ruimte voor wat langs gaat komen......................................................................................................... 4 Samenwerken in de keten ....................................................................................................................... 5 Communicatie en planvorming ............................................................................................................... 6 Focus en ruimte ....................................................................................................................................... 6 Bijlage A: Plan van Aanpak Ruimtelijke adaptatie SNV 2021 en verder .................................................. 7 Impulsgelden Ruimtelijke Adaptatie uit Deltafonds ................................................................ 10 Inbedding DPRA binnen SNV: een strategie voor korte en langere termijn ............................ 12 Uitwerking acties en planning ..................................................................................................

15 Bijlage B: Plan van aanpak Keten SNV 2021 en verder ......................................................................... 25 GRP 2.0 ..................................................................................................................................... 27 Branchestandaard .................................................................................................................... 28 Verder met de hoofdpost ......................................................................................................... 29 Bijlage C: Aanpak Financiering SNV 2021-2027..................................................................................... 31 Inleiding .................................................................................................................................... 33 Uitgangspunten ........................................................................................................................ 33 Invloed van de dynamiek van het samenwerkingsproces op de jaarlijkse kosten................... 34 Basiskosten voor Samenwerking Noordelijke Vechtstromen .................................................. 34

1

Inleiding op het nieuwe akkoord Als Samenwerking Noordelijke Vechtstromen (SNV) gaan we voor de periode 2021-2027 het derde bestuursakkoord op rij aan. We staan met elkaar een pragmatische en organisch groeiende samenwerking voor die past binnen de cultuur van het gebied. Reden om door te gaan met de samenwerking is dat de formule werkt, de doelen gerealiseerd worden en omdat partijen veel waarde hechten aan het gebouwde netwerk (nader uitgewerkt in een separate evaluatie van de samenwerking). Hier komt bij dat er zowel op het terrein van het aanpassen aan veranderende klimaatomstandigheden als ook nog in de keten grote opgaven liggen (De opgaven vanuit het Delta Programma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en de vervangingsopgave in de keten) waarvoor de partijen gezamenlijk aan de lat staan. De titel van het nieuwe akkoord is focus en ruimte. De focus gaat over vooral werken aan twee duidelijke taken (DPRA en waterketen). Ruimte gaat over die andere kansen die ongetwijfeld langskomen, die we niet allemaal van te voren kunnen definiëren, maar waar we als samenspel van partijen ook echt wat mee willen of zelfs moeten. Omdat we met elkaar constateren dat de formule werkt, gaan we door op dezelfde voet. Dit wil zeggen dat dit nieuwe akkoord een voortzetting is van de beide voorgaande akkoorden.

Afspraken, zoals in deze akkoorden geformuleerd over de governance, blijven van kracht, tenzij hieronder anders geformuleerd.

Over de doelen van de samenwerking: In dit derde bestuursakkoord herbevestigen we de bestaande doelen van de samenwerking. De doelen zijn de 3 K’s van kosten (doelmatigheid) kwetsbaarheid en kwaliteit en de D van duurzaamheid.

Kosten Kosten/doelmatigheid is en blijft een belangrijke basis onder de samenwerking, zeker omdat de kosten voor waterbeheer in de toekomst stijgen. Ondanks het feit dat er geen mindermeer-opgave1 vanuit Den Haag meer is zit kostenbewustzijn diep in de vezels en gaan we als vanzelf voor het hoogst maatschappelijke rendement tegen de laagst maatschappelijke kosten. Dit hoogst maatschappelijk rendement kent verschillende uitingsvormen. Dat kan bijvoorbeeld kwaliteit van investeringen betreffen maar ook het met elkaar werken aan voldoende water van voldoende kwaliteit.

Verminderen kwetsbaarheid We blijven eveneens werken aan het verminderen van kwetsbaarheid. Kwetsbaarheid blijft een probleem en in de afgelopen jaren hebben we geleerd dat door samen te werken zaken wel van de grond komen die we afzonderlijk waarschijnlijk niet of niet in die mate gerealiseerd hadden.

Verbeteren kwaliteit Voor het verbeteren van kwaliteit geldt hetzelfde als bij het verminderen van kwetsbaarheid. Door samen te werken verbetert de kwaliteit. Er is immers sprake van het stapelen van expertise. De best mogelijke “expertisemix” leidt nu eenmaal tot het beste mogelijke resultaat. Ook hier geldt dat we door samen te werken producten opleveren waar we ook echt blij van worden. 1

Minder meer: vanuit het rijk was de opgave vanuit het Bestuursakkoord Water 2010 om de kostenstijging in de afvalwaterketen af te vlakken met 10%.

2

Duurzaamheid Het doel duurzaamheid wordt nog uit verschillende invalshoeken aangevlogen, maar het begint in toenemende mate een gezamenlijk item te worden. Duurzaamheid is in ieder geval een belangrijke drijfveer bij veel deelnemers. Het feit dat we er nog niet helemaal uit zijn past goed bij de pragmatische en organische ontwikkeling die wij als samenwerkingsverband door maken.

Over het samenwerken We kiezen ervoor de huidige wijze van samenwerken te versterken. Dit houdt in dat we werkelijk invulling geven aan het voor elkaar uitvoeren van werkzaamheden waar dat nodig is en mogelijk is. Het specialistenmodel is daarbij ons uitgangspunt. De gezamenlijke hoofdpost fungeert als proeftuin voor de inzet van de “specialisten”. In het DPRA-traject en de overige ketensamenwerking worden kansen, die zich voor doen, benut. Voorwaarde is dat het werk dat de specialist in eigen huis achter laat, als deze voor de ander werkt, opgevangen wordt.

Over de kostenverdeling We werken met een vaste verdeelsleutel waarbij het profijtbeginsel uitgangspunt blijft. Dit houdt in dat er de mogelijkheid is om te werken in gelegenheidscoalities met een eigen kostenverdeelsleutel. Tegelijkertijd geldt ook dat “elkaar wat gunnen” de basishouding is. De kosten van de samenwerking werken we uit in het uitvoeringsprogramma, hierbij worden onder meer de kosten voor programmamanagement en procesbegeleiding geregeld. De voorkeur voor de inzet van eigen personeel blijft gehandhaafd.

Over de looptijd van het nieuwe akkoord In dit bestuursakkoord gaan we een tweetal trajecten met elkaar aan, die een relatief lange looptijd kennen. Dit zijn het werken aan het DPRA, waaronder gebruik maken van de impulsregeling valt en het verder bouwen aan de regionale hoofdpost. De DPRA impulsregeling loopt tot en met 2027. Daarom kiezen we er voor een langere looptijd voor dit derde akkoord (2021 t/m 2027). Omdat de looptijd vrij lang is kiezen we er nu al voor om een tussentijdse evaluatie in te plannen. 2023 ziet er op dit moment uit als een logisch moment, als opmaat naar de 2e fase DPRA. Uiteraard kan er ook een andere aanleiding zijn om een tussentijdse evaluatie te starten.

Over de governance We houden de governancestructuur zoals deze is, omdat deze goed functioneert. Wel geldt dat we een uitvoeringsprogramma maken dat meer op hoofdlijnen is. De reden hiervoor is dat we weten dat gaandeweg de looptijd urgenties en prioriteit kunnen veranderen, zeker nu de looptijd 7 jaar bedraagt. We hebben behoefte aan flexibiliteit in de samenwerking en vooral dat te doen wat op dat moment belangrijk is. De twee hoofdtaken (DPRA en keten) worden uitgewerkt en er is ruimte ingebouwd voor inschieters. Als bijlage A vindt u bijgevoegd het plan van aanpak voor ruimtelijke adaptatie SNV 2021 en verder. Als bijlage B is het plan van aanpak keten bijgevoegd. Omdat aan de voorkant niet alles is vastgelegd zullen we gaandeweg de looptijd van het akkoord aanvullende besluiten moeten nemen. Dit zal vooral resulteren in meer tussentijdse besluiten van het managersoverleg. Deze besluiten gaan over uit te voeren projecten en trajecten en ook over de bijbehorende mensen en middelen. Als bijlage C vindt u de aanpak financiering Samenwerking Noordelijke Vechtstromen 2021-2017 bijgevoegd.

Samenwerken aan het DPRA Het DPRA zien we, voor de komende jaren als onze primaire opgave. We zijn als SNV aangemeld als DPRA-werkregio en we besluiten daar ook daadwerkelijk invulling aan te geven. We onderschrijven als SNV de doelstelling van het DPRA, die een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van 3

het gebied in 2050 inhoudt. Dit betekent dat we stappen gaan zetten op het terrein van wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. We volgen hierbij op onze eigen manier de in het DPRA geformuleerde werkwijze in de vorm van de 7 ambities. We erkennen aan de voorkant dat we niet allemaal dezelfde ambitie, focus op thema’s, snelheid en investeringsomvang zullen hanteren. Maar in de Samenwerking Noordelijke Vechtstromen willen we elkaar ondersteunen, willen we zo veel mogelijk samen optrekken, van elkaar leren en de doelstelling (klimaatbestendig en waterrobuust ingericht in 2050) realiseren. Nu weten we nog niet precies hoe we dat allemaal gaan doen. Op het moment van schrijven van dit bestuursakkoord wordt ingeschat dat er voor de periode tot en met 2027 een bedrag van circa € 5 miljoen aan impulsgeld beschikbaar is voor Samenwerking Noordelijke Vechtstromen. Wij gaan deze impuls gelden verzilveren en er voor zorgen dat de gelden ook echt als impuls fungeren. Ook ontwikkelen we met het oog op lange termijn een visie voor de aanpak van klimaatopgaven. Met deze adaptatiestrategie richten wij ons primair op gemeenschappelijke opgaven in het gebied. De beide provincies en het waterschap Hunze en Aa’s zitten aan als partner voor het onderdeel DPRA. Concreet zien we de komende jaren twee sporen: 1.

Ontwikkelen en uitvoeren van adaptatiemaatregelen door partners SNV, gekoppeld aan een pragmatische verdeling van impulsgelden in lijn met de SNV-verdeelsleutel (2021 tot uiterlijk 2027). o Aanvraag impulsgelden in drie fasen aan de hand van uitvoeringsprogramma’s voor 2021, 2022 en 2023, waarbij geldt dat onbenut geld van de ene partij, in het uitvoeringsprogramma 2023, beschikbaar komt voor andere partijen. 2. Onderzoek uitvoeren naar verdieping van de regionale samenwerking met het oog op adaptatieopgaven en -doelstellingen voor de langere termijn (vanaf 2023). o Waar liggen de kansen en opgaven vanuit een regionaal perspectief voor gemeenten, waterschappen, provincies en waterbedrijven ten aanzien van een doelmatige samenwerking? Eind 2022 volgt besluitvorming over de totstandkoming van de Regionale Adaptatie Strategie SNV 2023 en verder. o Bij deze regionale adaptatiestrategie betrekken we ook bodemdaling en veenoxidatie als onderwerpen die gezamenlijke aandacht vragen. We zien dat, door te werken aan het DPRA, het werk verandert en dat ook andersoortige mensen (dan waterketenmensen) nodig zijn om dat werk goed te doen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan RO, openbaar groen en wegen en ook het Sociaal domein. Daar hebben we oog voor en gaandeweg de looptijd van het nieuwe bestuursakkoord passen we het palet aan mensen in de samenwerking geleidelijk daar op aan.

Ruimte voor wat langs gaat komen Hier sluiten we weer aan bij de pragmatische en zich organisch ontwikkelende samenwerking die past binnen de cultuur van het gebied. Dit houdt in dit geval in dat we nu zien dat er meer op ons af gaat komen. Het DPRA zien we als een traject waar mogelijk meer achter vandaan komt. Daar nemen we nu geen beslissingen over. Als het zich aandient besluiten we of we het als samenwerkingsverband oppakken, hoe we het oppakken, in welke samenstelling en zo meer. Voor nu beperken we ons tot de gedachte dat het voor de hand ligt dat het zal gaan over 4

watersysteemonderwerpen, (drink)waterkwaliteit, (drink)waterbeschikbaarheid, droogteproblematiek en dergelijke. We zullen zien hoe het komt, we zullen zien hoe we het oppakken en we werken het niet van te voren uit. We houden dus de ruimte om de nieuwe onderwerpen die langskomen op te pakken. Op het moment dat ze langskomen maken we projectplannen en bereiden we besluiten daarover voor.

Samenwerken in de keten De beschikbare capaciteit Nu al, maar vooral in de toekomst, is er een tekort aan technisch geschoold personeel. Steeds minder mensen kiezen voor techniek. Daarbij komt dat de keten niet als de meest “aantrekkelijke” sector te boek staat. De vrees bestaat dat het moeilijk zal zijn om goed nieuw personeel aan te trekken, zeker als afzonderlijke partijen. Tegelijkertijd geldt dat er in de keten veel werk is, de huidige formatie en bezetting krap is, de vergrijzing gewoon doorgaat en het vasthouden van het personeel lastig blijkt. Om goed zicht te krijgen op de huidige en toekomstige formatie en bezetting in de regio (in aantallen, kennis en competenties) voeren we de branchestandaard2 uit. Met dit onderzoek kunnen we de toekomstige regionale capaciteit goed onderbouwen. Bundelen van capaciteit ligt voor de hand. Vervolgens voor elkaar werken conform het specialistenmodel is de gekozen oplossingsrichting. De technische breedte van het ketenwerk is bij uitstek geschikt voor het delen van specialismen. Gedurende de looptijd van dit nieuwe akkoord laten we in de praktijk zien dat het kan! Hierbij wordt aangetekend dat het delen van specialismen/ de specialisatie wel mogelijk moet zijn en dat het werk dat de specialist in eigen huis achter laat, als deze voor de ander werkt, opgevangen wordt.

De regionale hoofdpost Met de regionale hoofdpost vullen we een basisvoorwaarde in voor het verbeteren van de kwaliteit van werken en onze assets. Door te meten en te monitoren en door de opgehaalde gegevens vervolgens te valideren en analyseren vergroten we het zicht op het werkelijk functioneren van het systeem. Uit de praktijk weten we dat het theoretische en het werkelijk functioneren flink van elkaar kan verschillen. We hebben dit zicht op het werkelijk functioneren van het systeem nodig, om echt stappen te kunnen zetten in het samen “beheren van de keten als ware het één geheel”. Dat zicht is ook nodig om systeemoptimalisaties te kunnen doorvoeren met oog voor ieders belang: de goede dingen doen (goed onderbouwde beslissingen nemen). De hoofdpost staat er ondertussen. Begin 2021 zijn alle deelnemende partijen er op aangesloten. Hierna organiseren en bemensen we het werken met de hoofdpost. Daar ontstaat de proeftuin voor het specialistenmodel in de Samenwerking Noordelijke Vechtstromen. Specialisten zijn nodig in het beheer van de hoofdpost en de data, bij validatie van de meetgegevens en bij de analyse ervan. Hetzelfde geldt voor het traject van de analyseresultaten naar er mee werken in de dagelijkse praktijk. Op deze takken van sport zetten we onze specialisten in, voor zover we ze in huis hebben. Daarbij hebben we aandacht voor het werk dat ze achterlaten.

Waar we de specialisten niet in huis hebben worden voorstellen voor inhuur/ werving voorbereid. Naast werken met de hoofdpost, werken we in een concreet stappenplan uit hoe we de hoofdpost door-ontwikkelen.

2

Branchestandaard is een instrument van Rioned en de VNG om benodigde capaciteit in de keten te onderbouwen in termen van fte’s en benodigde competenties

5

GRP 2.0 In 2021 wordt voor de keten ook het nieuwe gezamenlijke opgestelde GRP opgeleverd. Dit GRP is een wezenlijk onderdeel van de ketensamenwerking omdat de deelnemers daarmee hun rioleringsbeleid actualiseren en ook de (project)planningen en kosten. Dit GRP wordt opgesteld in de geest van de Omgevingswet en in de geest van de Global Goals. Met het nieuwe GRP ontstaat dan ook een actueel beeld van de werkvoorraad voor de komende tijd in de keten en van de bijbehorende kosten. De gemeente Emmen kiest in dit traject de positie van meedraaien in het traject en geen nieuw GRP opstellen. Dit is een voorbeeld van een gelegenheidscoalitie waar niet elke partij in mee doet.

Communicatie en planvorming Net als in de voorgaande bestuursakkoorden zetten we ook de komende periode in op communicatie, zowel intern als extern. Het doel van interne communicatie is dat we kennis delen, leren van elkaar en dat klimaatadaptatie op het netvlies van alle collega's staat en een regulier onderdeel wordt van alle werkprocessen. Het doel van externe communicatie is dat inwoners, bedrijven en instellingen waterbewust(er) worden en hun gedrag daarop afstemmen. We bieden ook handelingsperspectief wat mensen zelf kunnen doen op www.laatunietverrassen.nl . Naast communicatie zorgen we ook voor een goede verantwoording, goede bijstelling van plannen indien nodig en budgetdiscipline. We houden de ruimte om de nieuwe onderwerpen die langskomen op te pakken, op het moment dat ze zich voordoen. Pas dan worden projectplannen gemaakt en het projectplan en besluiten daarover voorbereid.

Focus en ruimte Met dit bestuursakkoord maken we een nadrukkelijke keuze voor focus op twee hoofdonderwerpen (meters maken in de het DPRA-werk en de keten). Tegelijkertijd willen we de ruimte behouden om de kansen die zich voordoen te verzilveren.

6

Bijlage A: Plan van Aanpak Ruimtelijke adaptatie SNV 2021 en verder

7

Plan van Aanpak Ruimtelijke adaptatie SNV - 2021 en verder

WERKGROEP SNV DPRA VERSIE 30 MAART 2021 8

Plan van Aanpak Ruimtelijke adaptatie SNV - 2021 en verder De werkregio Samenwerking Noordelijke Vechtstromen bestaat formeel uit de vijf gemeenten en waterschap Vechtstromen. Ook de provincies Drenthe en Overijssel en waterschap Hunze en Aa’s zijn betrokken bij de DPRA-opgave voor onze werkregio en er is ook ruimte voor meer betrokkenheid vanuit de waterbedrijven. Dit document gaat in op de vraag hoe partners binnen de werkregio Samenwerking Noordelijke Vechtstromen (SNV) op praktische en slagvaardige wijze tot een verdeling en benutting van de landelijke impulsregeling Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) kunnen komen en een succesvol vervolg kunnen geven aan de samenwerking op het gebied van ruimtelijke adaptatie met het oog op de langere termijn (bijlage 1 en 2). Dit sluit aan op het (concept) Bestuursakkoord SNV 3.0 dat een pragmatische en organisch groeiende samenwerking voorstaat die past binnen de cultuur van het gebied. Verder zijn de acties op het gebied van ruimtelijke adaptatie voor 2021-2023 uitgewerkt (bijlage 3). Daarin is ook een verantwoording opgenomen van de in 2019 en 2020 uitgevoerde activiteiten in het door het rijk financieel ondersteunde “Versnellingspakket DPRA 2019-2020”.

Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie De Samenwerking Noordelijke Vechtstromen (SNV) vormt een van de 42 werkregio´s in het licht van het landelijke Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Binnen SNV is afgesproken dat elke organisatie in beginsel zelfverantwoordelijk is voor de implementatie van DPRA en tegelijkertijd om via SNV wel goed samen op te trekken. Bestuurders willen de samenwerking op regionaal niveau onder meer langs de lijn van DPRA de komende jaren verder uitbouwen. We volgen tot nu toe de stappen zoals die vanuit het landelijke DPRA zijn geformuleerd. Als eerste stap hebben we in 2019 gezamenlijk een klimaatatlas ontwikkeld die inzicht geeft in de kwetsbaarheid voor weersextremen. Dit vormt de basis voor ruimtelijke adaptatie. De Klimaatatlas geeft een eerste indruk van (toekomstige) dreigingen van wateroverlast, droogte en hitte in een bepaald gebied. Hiermee hebben we aan stap 1 (stresstest) van DPRA voldaan. Stap 2 is het voeren van de risicodialoog - die wij liever klimaatdialoog noemen. Hiervoor hebben we in 2020 gezamenlijk een website, een campagne en een toolbox ontwikkeld. Daarmee kan elke organisatie met zijn inwoners en partijen in dialoog gaan over de effecten van klimaatverandering, ook om deze effecten te duiden.

Het is de bedoeling om als Stap 3 op basis van de stresstesten en klimaatdialogen een uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie op te stellen. Het uitvoeringsprogramma vormt tegelijkertijd de grondslag voor het vrijmaken van impulsgelden die het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie tussen 2021 en 2023 exclusief aan onze werkregio beschikbaar gaat stellen. De aanvraag van impulsgelden en verantwoording van bestedingen brengt het nodige regelwerk met zich mee, ook gelet op de eisen die het rijk stelt. Daarvoor kunnen we inmiddels gebruik maken van een coördinator DPRA die op het niveau van Rijn-Oost diverse werkregio´s als de onze ondersteuning en ontzorging gaat bieden.

9

Impulsgelden Ruimtelijke Adaptatie uit Deltafonds Het Rijk stelt tijdelijk middelen uit het Deltafonds (impulsgelden) beschikbaar aan decentrale overheden voor maatregelen rondom klimaatadaptatie (wateroverlast, droogte, hitte, overstromingsrisico’s). Het gaat voor de werkregio Samenwerking Noordelijke Vechtstromen (SNV) om een totaalbedrag van circa 4,5 miljoen euro ex btw3, gebaseerd op 33,3% cofinanciering vanuit het rijk. Het rijk streeft met de impulsgelden DPRA twee doelen na: 1

2

Gemeenten (en andere decentrale overheden) ondersteunen in hun organisatieontwikkeling richting meer klimaatbestendig ontwerpen en beheren, inclusief een zorgvuldige afweging van prioriteiten op basis van stresstesten en risicodialogen; Regionale samenwerking stimuleren op het gebied van ruimtelijke adaptatie.

Met deze Impulsgelden DPRA kunnen: 1 2 3

Voorgenomen adaptatiemaatregelen versneld worden uitgevoerd; Geplande ruimtelijke maatregelen worden uitgebreid met een adaptatiecomponent; Nieuwe adaptatiemaatregelen worden opgepakt.

De gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen, Hardenberg en Ommen zijn door het rijk aangemerkt als decentrale overheden binnen de werkregio SNV. Op basis van een formeel door de werkregio vastgesteld regionaal uitvoeringsprogramma kunnen zij tot en met 2023 een keer per jaar impulsgelden aanvragen4 5. Ook waterschappen kunnen maatregelen uitvoeren. Vervolgens dienen de maatregelen uiterlijk in 2027 te zijn doorgevoerd. Bijlage 1 biedt aanvullende informatie over de randvoorwaarden vanuit het rijk aan de impulsgelden. Verder is in bijlage 2 een voorbeeldlijst opgenomen van mogelijke maatregelen en in bijlage 3 het landelijke indieningsformat (wederom met voorbeeld). SNV zal bij de indiening van de impulsgeldaanvragen gebruik maken van ondersteuning vanuit Rijn Oost.

3

Werkregio SNV kan aanspraak maken op 2,712% van het rijksbudget (200 miljoen euro inclusief BTW). Formeel dienen de vijf gemeenten en waterschap Vechtstromen in meerderheid te besluiten. Daarnaast is altijd een handtekening van een waterschap of provincie vereist. 5 Impulsgelden vormen financieel-juridisch een ‘specifieke uitkering’ vanuit het rijk. 4

10

Nationaal Deltaprogramma Het Nationale Deltaprogramma is opgebouwd rond drie thema’s: Waterveiligheid: dijkversterkingen, kustonderhoud en meer ruimte voor rivieren. Zoetwater: projecten die zorgen voor voldoende zoetwater, nu en in de toekomst. Ruimtelijke adaptatie: extremen van de natuur – hitte, droogte, wateroverlast en de gevolgen van overstromingen – goed opvangen. Ook als die extremen in de toekomst vaker en heviger optreden door klimaatverandering. Er is een stimuleringsregeling voor Zoetwater en DPRA. De impulsgelden DPRA zijn in beginsel niet bedoeld voor maatregelen ten aanzien van de beschikbaarheid van zoetwater en vice versa. De stimuleringsregeling vanuit Deltaprogramma Zoetwater krijgt onder andere via Rijn-Oost (ZON) op dit moment een verdere invulling. Daarbij gaat het onder meer om het tegengaan van verdroging van natuurgebieden in droge zomers en optimalisering van de landbouw door middel van afspraken over en maatregelen ten behoeve van de beschikbaarheid van zoetwater. De ZON-gelden landen grotendeels in het landelijk gebied (>80%).

11

Inbedding DPRA binnen SNV: een strategie voor korte en langere termijn Het voorstel is om binnen SNV in te zetten op twee sporen ten aanzien van DPRA, in aansluiting op de rijksdoelen: 3. Ontwikkelen en uitvoeren van adaptatiemaatregelen door partners SNV, gekoppeld aan een pragmatische verdeling van impulsgelden in lijn met de SNV-verdeelsleutel (2021 tot uiterlijk 2027). 4. Onderzoek uitvoeren naar verdieping van de regionale samenwerking met het oog op adaptatieopgaven en -doelstellingen voor de langere termijn (vanaf 2023).

Ontwikkelen en uitvoeren van adaptatiemaatregelen Door de SNV-verdeelsleutel toe te passen, weet elke organisatie van tevoren waar die aan toe is. Ieder kan in eigen tempo en op eigen wijze zijn uitvoeringsprogramma ontwikkelen met rekenschap van de beschikbare impulsgelden en een eigen prioriteitstelling. Er hoeven geen procedures opgetuigd te worden om tot een regionale prioritering te komen en men hoeft niet op elkaar te wachten. De criteria uit de regeling voor het toekennen van de subsidie zijn voldoende om projecten te beoordelen of ze al dan niet in een uitvoeringsprogramma thuishoren. Dit alles scheelt tijd en strijd en sluit aan op de wijze waarop SNV tot nu toe functioneert. Verder blijft er ruimte en gelegenheid om programma’s en maatregelen op regionaal niveau onderling af te stemmen, zodat kansen ten aanzien van samenhang en synergie benut kunnen worden. Dit geldt eventueel ook voor afstemming van maatregelen in bebouwd en landelijk gebied. Binnen SNV is eerder afgesproken dat de gemeenten zich wat betreft klimaatdialoog en maatregelen primair richten op het bebouwd gebied en waterschap Vechtstromen samen met provincies en in afstemming met waterschap Hunze en Aa’s op het landelijk gebied.

Als de impulsgelden DPRA in lijn met de SNV-verdeelsleutel worden verdeeld, komt 83% in de basis beschikbaar voor adaptatiemaatregelen in het bebouwd gebied en 17% voor maatregelen in het landelijk gebied. Er is ruimte voor nadere afstemming, in het bijzonder daar waar stedelijke en landelijke gebieden in elkaar overgaan.

Partner

SNVverdeelsleutel

33,3% cofinanciering incl btw

66,7% eigen middelen incl btw

Totaalinvestering incl btw

Primair voor bebouwd gebied: Borger-Odoorn 8% € 433.920 € 867.840 € 1.301.760 Emmen 37% € 2.006.880 € 4.013.760 € 6.020.640 Coevorden 12% € 650.880 € 1.301.760 € 1.952.640 Ommen 6% € 325.440 € 650.880 € 976.320 Hardenberg 20% € 1.084.800 € 2.169.600 € 3.254.400 Primair voor landelijk gebied: Uit aandeel 17% 922.080 € 1.844.160 € 2.766.240 Vechtstromen* Totaal 100% * voor maatregelen in afstemming met waterschap Hunze en Aa’s en provincies 12

excl 21% btw € € € € €

1.075.835 4.975.736 1.613.752 806.876 2.689.587

€ 2.286.149 € 5.424.000

Het is de bedoeling dat elke organisatie in 2021 en/of 2022 voldoende programma ontwikkelt om de beschikbare impulsgelden volledig in te zetten. Mocht blijken dat er nog impulsgelden onbenut blijven, worden deze in 2023 beschikbaar gesteld aan andere organisaties binnen SNV ter financiering van extra maatregelen. Op die manier kunnen alle door het rijk beschikbaar gestelde impulsgelden worden ingezet. Het is nog niet duidelijk hoe de beschikbare middelen voor het landelijk gebied beschikbare middelen ingezet gaan worden. De waterschappen Vechtstromen en Hunze en Aa’s en de provincie Drenthe verwachten met een maatregelenpakket te gaan komen. Overijssel wil de impulsgelden vanuit het rijk juist gaan aanvullen met aanvullende middelen richting alle Overijsselse gemeenten.

Aanvullende middelen vanuit provincie Overijssel voor Hardenberg en Ommen De provincie Overijssel stelt zijn gemeenten een extra bijdrage in het vooruitzicht, als aanvulling op de impulsgelden vanuit het rijk. Hardenberg en Ommen kunnen hiervan profiteren. Het voorstel is om deze extra middelen verder buiten beschouwing te laten bij de toedeling van de impulsgelden binnen SNV.

Verdieping regionale samenwerking op het gebied van ruimtelijke adaptatie Het tweede spoor richt zich op verdieping van de regionale samenwerking voor de langere termijn, als uitwerking van het bestuursakkoord 3.0. Waar liggen de kansen en opgaven vanuit een regionaal perspectief voor gemeenten, waterschappen en provincies ten aanzien van een doelmatige samenwerking? En hoe zou men hier verder invulling aan kunnen en willen geven en dit ook afdoende kunnen afbakenen? Vanuit de betrokkenheid van waterschappen en provincies kunnen op termijn eventueel ook maatregelen rondom zoetwater (ZON) binnen SNV besproken of gecoördineerd worden. Dit geldt ook voor veenoxidatie en bodemdaling. Op die manier ontstaat een regionale adaptatiestrategie, waarmee SNV ook een basis heeft voor verdere samenwerking en stimuleringsregelingen vanuit provincie en rijk. Bij deze regionale adaptatiestrategie betrekken we ook bodemdaling en veenoxidatie als onderwerpen die gezamenlijke aandacht vragen. Onderzoek naar deze regionale strategie kost extra tijd en aandacht, in de wetenschap dat de beschikbare ambtelijke tijd binnen SNV op dit moment beperkt is. Daarbij is ervaring met het opstellen van soortgelijke regionale strategieën nuttig en gewenst. Vanuit het eerste versnellingspakket (2019/2020) zijn nog wat middelen beschikbaar, het gaat om een bedrag van €25.000 ex BTW6.

Het voorstel is om hieruit (externe) ondersteuning te bekostigen voor het ontwikkelen van deze strategie in 2021/2022: 1. Waar liggen kansen en opgaven voor gemeenten, waterschappen, provincies en waterbedrijven ten aanzien van een doelmatige regionale samenwerking binnen SNV op het gebied van ruimtelijke adaptatieopgaven richting 2050? Welke winst levert dit op ten opzichte van de aanpak tot nu toe?; 2. Hoe zou SNV hier concreet verder invulling aan kunnen en willen geven en dit ook afdoende kunnen afbakenen? Ook in relatie tot bestuurlijk draagvlak, het Bestuursakkoord 3.0, het Deltaprogramma Zoetwater en ZON.

6

In maart 2019 heeft gemeente Hardenberg namens SNV een aanvraag ingediend voor de zogenoemde versnellingsgelden. Daaruit valt per 1-1-2021 een bedrag van €30.000 incl. BTW vrij dat aanvankelijk bedoeld was voor een pilot risicodialoog droogte en een Expertpool. Zie verder bij hoofdstuk 3.

13

De werkgroep DPRA zorgt voor aansturing en ondersteuning. Mochten de beschikbare middelen en tijd ontoereikend zijn, dan wordt het managementteam gevraagd in een oplossing te voorzien (meer tijd nemen, inzet van extra middelen of afwachten).

14

Uitwerking acties en planning Voor de periode 2021-2023 zien we de volgende werkzaamheden voor de werkgroep DPRA: 1. Uitvoeringsprogramma Impulsgelden DPRA (eerste spoor) 1e Aanvraag impulsgelden (2021) Elke betrokken gemeente selecteert zelfstandig maatregelen die lokaal gewenst en vanuit de impulsgelden subsidiabel zijn (relatie met stresstest, klimaatdialoog en water). Het waterschap Vechtstromen coördineert de selectie van maatregelen in landelijk gebied in afstemming met provincies en waterschap Hunze en Aa’s. Deze maatregelen worden gebundeld tot een aanvraag van impulsgelden vanuit werkregio SNV. Op die manier kan elke organisatie al in 2021 extra middelen verwerven en lokale maatregelen uitvoeren die nu al om aandacht vragen. • •

• • •

19 maart 2021: bestuurlijke besluitvorming werkregio SNV; o Borging van een evenwichtige verdeling van de impulsgelden (2021 tot en met 2023); April / mei 2021: gemeenten, provincies en waterschappen; De gemeenten, provincies en waterschappen leveren uiterlijk 14 mei 2021 een lijst met concrete maatregelen aan die zij in aanmerking willen laten komen voor deze 1e aanvraag impulsgelden DPRA (2021); Mei 2021: opstellen bijbehorend concept-Uitvoeringsprogramma 2021 door werkgroep DPRA; Juni / juli 2021: vaststellen Uitvoeringsprogramma 2021; Aansluitend: formeel indienen 1e aanvraag impulsgelden DPRA (2021) op basis van Uitvoeringsprogramma 2021.

2e Aanvraag impulsgelden (2022) De 2e aanvraag impulsgelden (2022) volgt dezelfde aanpak. De voorbereidingen starten in het najaar van 2021, zodat de formele aanvraag begin 2022 kan worden ingediend. •

• • •

November 2021: gemeenten, provincies en waterschappen De gemeenten, provincies en waterschappen leveren uiterlijk in november 2021 een lijst met concrete maatregelen aan die zij al in aanmerking willen laten komen voor deze 2e aanvraag impulsgeldregeling DPRA (2022); December 2021: opstellen bijbehorend concept-Uitvoeringsprogramma 2022 door Werkgroep DPRA; Januari / februari 2022: vaststellen Uitvoeringsprogramma 2022; Aansluitend: formeel indienen 2e aanvraag impulsgeldregeling DPRA (2022) op basis van Uitvoeringsprogramma 2022.

3e Aanvraag Impulsgelden (2023) De 3e aanvraag impulsgelden (2023) volgt aanvankelijk dezelfde aanpak als bij de 1e en 2e aanvraag. Voor zover blijkt dat er impulsgelden onbenut blijven, worden deze beschikbaar gesteld aan andere organisaties binnen SNV ter financiering van extra maatregelen. Op die manier kunnen alle door het rijk beschikbaar gestelde impulsgelden worden ingezet. •

Januari/februari 2023: uitvoeren evaluatie van alle met de impulsgelden verband houdende maatregelen die door de betreffende organisatie(s) zijn aangevraagd, voorbereid, uitgevoerd, gewijzigd, vervallen of nog niet uitgevoerd, ook in relatie tot het effect op het restant aan beschikbare impulsgelden. De evaluatie beoogt het potentieel aan onbenutte 15

•

• • •

impulsgelden goed boven tafel te krijgen, zodat deze (alsnog) kunnen worden benut door organisaties die nog voldoende maatregelen op de plank hebben liggen. Doel is dus om alle beschikbare impulsgelden voor SNV daadwerkelijk vóór eind 2027 te hebben aangewend; De gemeenten, provincies en waterschappen leveren uiterlijk in april 2023 een lijst met concrete maatregelen aan die zij nog in aanmerking willen laten komen voor de 3e aanvraag impulsgeldregeling DPRA (2023); Mei-juni 2023: opstellen bijbehorend concept-uitvoeringsprogramma 2021 door werkgroep DPRA; September-oktober 2023: vaststellen Uitvoeringsprogramma 2023; Aansluitend: formeel indienen 3e aanvraag impulsgeldregeling DPRA (2023) op basis van Uitvoeringsprogramma 2023.

2. Verdieping regionale samenwerking op gebied van ruimtelijke adaptatie (tweede spoor) In 2021 wordt een externe adviseur geworven om onderzoek uit te voeren en advies uit te brengen over de mogelijkheden en voordelen van een gedragen regionale adaptatie strategie voorbij 2022. Het onderzoek maakt onder meer gebruik van de informatie en inzichten die organisaties in 2021 verwerven bij het samenstellen van een maatregelenpakket met het oog op de 1e en 2e aanvraag impulsgelden. Onderzoeksvragen •

•

Waar liggen kansen en opgaven voor gemeenten, waterschappen, provincies en waterbedrijven ten aanzien van een doelmatige regionale samenwerking binnen SNV op het gebied van ruimtelijke adaptatieopgaven richting 2050? Welke winst levert dit op ten opzichte van de aanpak tot nu toe?7; Hoe zou SNV hier concreet verder invulling aan kunnen en willen geven en dit ook afdoende kunnen afbakenen? Ook in relatie tot bestuurlijk draagvlak, het Bestuursakkoord 3.0, het Deltaprogramma Zoetwater en ZON.

Tijdpad • September - november 2021: afronden opdrachtformulering, werven/selecteren (externe) adviseur; • December 2021 - maart 2022: uitvoeren onderzoek en uitwerken Voorstel voor totstandkoming Regionale Adaptatie Strategie SNV 2023 en verder: o Putten uit ervaringen elders; o Bespreking en discussie op ambtelijk niveau (via managementoverleg); o Onderzoek en interviews; o Concreet maken en verdiepen van effectieve gezamenlijke maatregelen (gebruik makend van al beschikbare input voor Uitvoeringsprogramma Impulsgelden 2021/2022); o Afbakening regionale samenwerking; • April-mei 2022: bestuurlijke bespreking van voorstel voor totstandkoming Regionale Adaptatie Strategie SNV 2023 en verder; • Juni-juli 2022: verwerken bestuurlijke opmerkingen; • September-december 2022: Bestuurlijke besluitvorming over totstandkoming Regionale Adaptatie Strategie SNV 2023 en verder.

7

Denk bijvoorbeeld aan thema’s als bodemdaling, grondwater, beekdalen, etc.

16

3. Afronding van de activiteiten in het “Versnellingspakket DPRA 2019-2020” In maart 2019 heeft gemeente Hardenberg namens SNV bij het rijk een aanvraag ingediend voor de zogenoemde versnellingsgelden. In de onderstaande tabel is een verantwoording opgenomen. Sommige onderdelen zijn niet of anders gerealiseerd dan beloofd aan het rijk tijdens de aanvraag. In 2021 zal daaraan nog worden doorgewerkt en in de jaarrekeningen verantwoord. Twee onderdelen is geen invulling gegeven (1c en 2). Het voorstel is, als eerder aangegeven, om dit bedrag (€30.000 incl. BTW, €25.000 ex BTW) aan te wenden voor het onderzoek naar de totstandkoming van een regionale adaptatiestrategie.

Onderdeel

50.000

Subsidie (incl BTW) 50.000

Vechtstrome n en Emmen

10.000

10.000

Is ingevuld door Emmen

Vechtstrome n

10.000

10.000

Geen invulling aan gegeven

Expertpool

Allen

20.000

20.000

Geen invulling aan gegeven

Risicodialoog Gouden Regenstraat Gramsbergen Vergroening binnenstad Emmen Integratie klimaat in Citadelpunt Coevorden

Hardenberg

20.000

20.000

Nog geen invulling aan gegeven, actie uitvoering in 2021

Subsidiebedrag opnemen in budget SNV en bestemmen voor DPRA gerelateerde activiteiten en meenemen naar 2021 Subsidiebedrag opnemen in budget SNV en bestemmen voor DPRA gerelateerde activiteiten en meenemen naar 2021 Subsidiebedrag overboeken naar Hardenberg

Emmen

20.000

20.000

Coevorden

20.000

20.000

Actie loopt en wordt in 2021 afgerond Actie loopt en wordt in 2021 afgerond

Subsidiebedrag overboeken naar Emmen Subsidiebedrag overboeken naar Coevorden

1. a

Communicati e-strategie en tools

1. b

Pilot “klimaat in het ontwerpproce s” Pilot “risicodialoog droogte”

2

3. a

1. c

3. b 3. c

Cofinanciering door Allen

Cofinanciering

17

Stand van zaken en vervolg

Actie verrekening

Opdracht afgerond Uitgaven € 98.351

Restant van €1649 toevoegen aan budget SNV en meenemen naar 2021 €10.000 overboeken naar Emmen

4. Afstemming risicodialoog en uitvoering van de gezamenlijk onderdelen Binnen de werkgroep DPRA zijn een aantal afspraken gemaakt voor de risicodialoog: a. Waterschap en provincie gaan aan de slag met de risicodialoog voor het landelijk gebied. Nadruk daarbij ligt op: i. Wateroverlast in landelijkgebied; ii. Droogte in landelijk gebied en de effecten op landbouw en natuur; b. Er wordt vanuit SNV een regionaal hittesymposium georganiseerd (Bijlage 4); c. Er vindt gezamenlijke afstemming met de woningcorporaties plaats (Bijlage 5); d. Er vindt gezamenlijke afstemming met de veiligheidsregio’s plaats. Voor de gezamenlijk onderdelen wordt gewerkt aan voorstellen om hier invulling aan te geven, ook rekening houdend met Corona. De resultaten van risicodialoog landelijk gebied, hittesymposium en de afstemming met woningcorporaties en veiligheidsregio’s worden eind 2021 teruggekoppeld aan de stuurgroep. 5. Gezamenlijke communicatie De werkgroepen DPRA en Communicatie van SNV stemmen regelmatig met elkaar af wat er speelt, hoe dit doorwerkt en hoe zaken praktisch aangepakt en helder kunnen worden. De communicatiestrategie vanuit de Werkgroep Communicatie is/wordt nader uitgewerkt in het “Plan van aanpak vervolg campagne “Laat u niet verrassen”.

Soms zou binnen SNV samen opgetrokken kunnen worden, bijvoorbeeld naar aanleiding van specifieke gemeente overstijgende gebeurtenissen (droogte, hittesymposium, overleg met woningcorporaties etc.), of om de website www.laatunietverrassen.nl breed onder de aandacht te brengen. Verder kan elke organisatie voor zichzelf gebruik maken van de in het licht van “Laatu-niet-verrassen” ontwikkelde tools. Het beheer van de website “Laat-u-niet-verrassen” en het bijbehorende kaartmateriaal vanuit de stresstest wordt doorlopend afgestemd tussen de werkgroepen DPRA en Communicatie. De werkgroep Communicatie stuurt primair Puur Idee aan (website en tools Laat u niet verrassen) en de werkgroep DPRA Aveco de Bondt (onderliggende datasets en kaarten vanuit stresstesten). 6. Deelname DPRA trekkers Rijn Oost Voor het delen van kennis functioneert er een Rijn Oost werkgroep “DPRA trekkers” en een afstemming tussen de bestuurlijke DPRA trekkers. Deze beide gremia fungeren tevens als kanaal naar het Rijk en zijn van groot belang voor de afstemming van DPRA met het programma ZON en de grondwateragenda. De werkregio wordt ambtelijk vertegenwoordigd door de projectbegeleider van de DPRA werkgroep.

18

BIJLAGE 1

Landelijke randvoorwaarden aan Impulsgelden DPRA en ZON

Het rijk verbindt randvoorwaarden aan de impulsgelden, zowel wat betreft de aanvraag als wat betreft de bestedingen. Enkele belangrijke randvoorwaarden op een rijtje8: •

• • • •

•

• •

8

Hooguit één gezamenlijke aanvraag vanuit de werkregio per jaar tussen 2021 en 2023, maar het mag in beginsel ook direct in één keer worden aangevraagd. Elk met impulsgelden gedekt project dient uiterlijk in 2027 te worden afgerond; Maximaal 1/3e subsidie, dus 2/3e dekking uit eigen middelen; Maatregelen dienen op een of andere manier aan water gerelateerd te zijn, omdat de Impulsgelden samenhangen met de Waterwet; Elke aanvraag voor een bijdrage vanuit de impulsregeling, vereist een omschreven maatregelenpakket met bijbehorend investeringsvoorstel; Alleen gemeenten en provincies kunnen impulsgelden aanvragen. Dat sluit niet uit dat ook projecten vanuit een waterschap voor impulsgelden in aanmerking kunnen komen, als de aanvraag maar afkomstig is van een gemeente of provincie; Steun van een meerderheid van deelnemers aan SNV. In formele zin vormen op dit moment de gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen, Ommen en Hardenberg samen met waterschap Vechtstromen en Waterleidingmaatschappij Drenthe de deelnemers aan SNV.

De provincies Drenthe en Overijssel en waterschap Hunze en Aa’s zijn verder betrokken bij werkregio SNV, maar staan dus formeel (nog) niet te boek als deelnemer; Steun van ten minste twee overheidslagen (gemeente + waterschap en/of gemeente + provincie); De Impulsgelden DPRA zijn in beginsel niet bedoeld voor maatregelen ten aanzien van de beschikbaarheid van zoet water. Daarvoor loopt immers het ander Deltaprogramma met eigen middelen, het Deltaprogramma Zoetwater. Onze regio werkt daar in Rijn-Oost-verband aan onder de noemer Zoetwater Oost-Nederland (ZON). Binnen de regeling voor Impulsgelden DPRA staat helder omschreven hoe regio’s in voorkomende gevallen praktisch om kunnen gaan met projecten die aan beide doelstellingen raken.

Meer informatie: https://ruimtelijkeadaptatie.nl/overheden/sra/impulsregeling-klimaatadaptatie/

19

BIJLAGE 2

Voorbeeldlijst maatregelen Impulsregeling klimaatadaptatie

Bron: https://ruimtelijkeadaptatie.nl/overheden/sra/impulsregeling-klimaatadaptatie/ De maatregelen waarvoor financiering toegekend kan worden dienen te voldoen aan de kaders van en de scope van het Deltafonds en DPRA. Dat betekent dat alleen maatregelen tegen wateroverlast, droogte of ter beperking van gevolgen van overstromingen, getroffen door overheden in het kader van hun waterbeheertaken in de openbare ruimte gesubsidieerd kunnen worden. Om wateroverlast, droogte of de gevolgen van overstromingen te verminderen kunnen maatregelen getroffen worden in de volgende categorieën: • • • •

Ruimtelijke inrichting Water vasthouden en benutten Water bergen (capaciteitsvergroting) Vergroten van de afvoercapaciteit

Onderstaande lijst bevat voorbeelden van dit type maatregelen.

Soort maatregel Inrichtingsmaatregelen Laagte aanbrengen in openbare ruimte Slimme inrichting buitenruimte gericht op gebiedskenmerken Beekherstel en/of herprofilering leggerwaterlopen Plaatsen stuwen detailwaterlopen Groenblauwe structuren Vasthouden en benutten Ontstenen verhard oppervlak Vergroening (met als doel water vasthouden) Infiltratievoorziening Hergebruik regenwater Onderwaterdrainage Waterconservering/vasthouden Flexibel grondwaterbeheer Vernatting Greppels afsluitbaar maken Bergen Oppervlaktewater aanleggen Bufferzones rondom natuur/kwelgebieden Duikers verhogen of verkleinen Bergingscapaciteit creëren waterberging vergroten Vergroten boezemcapaciteit Sloten verdiepen of afdammen Afvoercapaciteit vergroten Pomp(over)capaciteit vergroten (riool) Afvoercapaciteit van de riolering vergroten (bovennormatief) Peilbeheersing door stuw/dam Vergroten afvoercapaciteit van watersysteem

Droogte

Wateroverlast

Gevolgbeperking

x

x x

x x

x x

x

x x x x x

x x x x

x x x

x

x x x

x

x

x

x x x x x x x

x

20

x x

x

BIJLAGE 3

Indieningsformat maatregelen Impulsregeling (met voorbeeld)

21

BIJLAGE 4

Opzet Hittesymposium

Een regionaal symposium vanuit partners binnen SNV vormt een eerste stap richting een uitvoeringsprogramma rondom het thema hitte. Hiervoor is een bedrag van 10.000 euro opgenomen in de begroting SNV voor 2021. Het hittesymposium wordt een fysieke bijeenkomst en is daarmee ook afhankelijk van de bestrijding van Corona. Binnen SNV hebben we gezamenlijke een stresstest uitgevoerd. Voor wat betreft het thema hitte moeten we constateren dat er weinig specifieke kennis is, dat de kwetsbare groepen wel benoemd, maar niet in beeld zijn. Tijdens hittegolven sterven er 400 mensen in Nederland. Stergevallen die te vermijden zijn met de juiste aanpak. Toch zijn de gemeenten nog erg zoekend naar een goede invulling van DPRA voor het thema hitte. Daarnaast constateren we dat de groepen waarmee we ten aanzien van het thema hitte de risicodialoog zouden willen voeren zoals GGD en zorgverlening veelal bovengemeentelijk georganiseerd zijn. Doel van het symposium - Kennisuitwisseling, begripsdefinitie en stand van zaken landelijk: waar hebben we het eigenlijk over; - Samen met stakeholders doorspreken en benoemen van de relevante kwetsbare groepen en thema’s; - Bespreken van een aanzet tot een vervolg voor onze regio, zoals uitvoeringsmaatregelen en beleid, al dan niet in samenwerking. Voorlopige opzet symposium Dagdeel, nader uit te werken in samenspraak met de GGD.

- Opening door bestuurder - Presentatie stresskaart hitte o Toelichting op klimaateffecten aan de hand ‘bollenschema’ DPRA - Presentatie deskundige op het gebied van hitte-effecten o Inzoomen op gezondheidseffecten ▪ hitte en gezondheid: GGD/ landelijke expert ▪ hitte en arbeidsproductiviteit: ARBO arts ▪ maatregelen (binnen, buiten, gedrag, werkrooster, regionaal/lokaal hitteplan, privaat, individueel, overheid) o Samenhang, kruisverbanden met hittekaart SNV, maatregelen. - Discussie in deelgroepen: Hoe druk moeten we ons er over maken, wat is al ergens geregeld/belegd? Bijvoorbeeld nationaal hitteplan, zorg voor botulisme, blauwalg etc. o Directe gevolgen hitte op gezondheid (slaaptekort, lichamelijke belasting) o Indirecte effecten hitte op gezondheid (waterkwaliteit, droogte, muggen, ziektes, etc) o Economische effecten (afname productiviteit, extra energieverbruik, extra drukte op recreatievoorzieningen, hitte in de landbouw) - Inventarisatie mogelijk acties en verantwoordelijkheden (brainstorm, stickeren, …..) door: o Gemeente ▪ Fysieke inrichting ▪ Maatschappelijk Domein o stakeholders o inwoners/mantelzorgers - welke kennislacunes zijn er? Kunnen we die op korte termijn oplossen? - vervolgafspraken 22

Uit te nodigen stakeholders: - Stuurgroepleden - Leden dpra werkgroep - GGD Drenthe - GGD Overijssel - Medewerkers maatschappelijk domein/gezondheid gemeenten - Woningcorporaties: o Vechtdal Wonen (Ommen en Hardenberg) o Lefier o Domesta o Woonservice - Zorginstellingen o Schepers o Ropke Zweers / Saxenburghgroep o Herbergier Emmen/Gees o Tangenborgh o Thuiszorg/Buurtzorg o Baalderborgh groep o Sprank o Huisartsenpraktijken o Welzijnsgroep SEDNA - ARBO dienst/bedrijfsartsen t.a.v. hitte voor werknemers -

7 7 1 1 5 2

1 1

1 1

1 2

Industriekringen, Vereniging Parkmanagement Bedrijventerreinen Emmen Projectontwikkelaars en stedenbouwkundigen: wat betekent hitte voor projectontwikkeling Centrummanagement – ondernemersverenigingen Emmen/Hardenberg/ondernemend Coevorden Veiligheidsregio’s LTO Noord, dierenartsen?

2 3

2 2 2

Totaal geschat aantal deelnemers

circa 40

Kosten (indicatief) - Zaalhuur en catering

€ 1.500

-

Externe sprekers

€ 2.500

-

Dagvoorzitter/mediator Voorbereiding/organisatie

€ 1.000 € 5.000 €10.000

23

BIJLAGE 5

Opzet Klimaatdialoog met woningcorporaties

Binnen SNV hebben we gezamenlijk stresstesten uitgevoerd. We willen/moeten klimaatdialogen voeren over de uitkomsten van de stresstesten voor de thema’s droogte, hitte en wateroverlast. Er zijn stakeholders binnen SNV die bovengemeentelijk georganiseerd zijn. Zo vormen ook de woningcorporaties een belangrijke speler in het DPRA speelveld. De gemeenten en het waterschap graag met de woningcorporaties van gedachten wisselen over de uitkomsten van de stresstesten en het handelingsperspectief voor de woningcorporaties. Het voorstel is dan ook om als partners binnen SNV een regionaal symposium met de woningcorporaties te organiseren, als eerste stap op weg naar een uitvoeringsprogramma. Doel van het symposium - Kennisuitwisseling, begripsdefinitie: waar hebben we het eigenlijk over. - Samen met de woningcorporaties de effectkaarten doorspreken en de relevante kwetsbare groepen en thema’s benoemen. - Bespreken van een aanzet tot een vervolg voor onze regio, zoals uitvoeringsmaatregelen en beleid, al dan niet in samenwerking.

Voorlopige opzet symposium Dagdeel, nader uit te werken met (o.a.) Domesta - Opening door bestuurder - Presentatie stresskaarten door deskundige - Toelichting op mogelijke effecten aan de hand bollenschema - Toelichting op effecten (Adviseur duurzame en klimaatadaptieve steden bij woningcorporatie WBO Wonen te Oldenzaal) - Discussie in deelgroepen: Hoe druk moeten we ons er over maken, wat is het handelingsperspectief ten aanzien van de drie thema’s - Inventarisatie mogelijke acties en verantwoordelijkheden - Vervolgafspraken Uit te nodigen: - Stuurgroepleden - Leden DPRA werkgroep - Externe adviseurs - Woningcorporaties: o Vechtdal Wonen (Ommen en Hardenberg) o Lefier o Domesta o Woonservice Totaal geschat aantal deelnemers

2 7 2 3 3 3 3 25

Kosten (indicatief) - Zaalhuur en catering

€ 1.000

-

Externe sprekers

€ 1.000

-

Dagvoorzitter/mediator Onvoorzien Totaal

€ 1.000 € 2.000 € 5.000 24

Bijlage B: Plan van aanpak Keten SNV 2021 en verder

25

Plan van Aanpak Keten SNV - 2021 en verder

VERSIE 08 FEBRUARI 2021

26

Plan van Aanpak Keten SNV - 2021 en verder In deze bijlage bij het bestuursakkoord wordt geschetst hoe het ketendeel uit het nieuwe bestuursakkoord de komende tijd wordt aangepakt. De komende tijd is een variabel begrip want met het GRP zijn we aan het einde van 2021 klaar, de hoofdpost daarentegen zal de komende jaren een terugkerend onderwerp zijn.

Vooraf “De samenwerking is gestart vanuit het idee: vanuit Den Haag willen ze dat we samenwerken op de drie K’s en de D. Wij doen dat hier op een wijze waarop wij er wat aan hebben. Dit is ook de kracht die de samenwerking continuïteit geeft en een pragmatische en organisch groeiende samenwerking oplevert die past binnen de cultuur van het gebied.” Deze zin is opgetekend tijdens de evaluatie van de samenwerking in het kader van het nieuwe bestuursakkoord. Dit lijkt een heel erg ware zin te zijn. Voor dit plan van aanpak betekent dit dat we heel pragmatisch stap voor stap verder werken aan de samenwerking in de keten. We vertrekken vanuit het hier en het nu met concrete stappen en niet vanuit een vergezicht, omdat het vergezicht gaandeweg geformuleerd wordt, het is er nu nog niet. Waar we het nu voor de keten over eens zijn is dat we een GRP 2.0 opstellen, dat we de branchestandaard gaan uitvoeren en we de volgende stappen gaan zetten in de ontwikkeling van de gezamenlijke hoofdpost.

En ondertussen…… Ondertussen heeft het ketennetwerk elkaar sinds de start van de coronacrisis nauwelijks in levende lijve ontmoet en eigenlijk alleen digitaal met elkaar overleg gevoerd, de laatste tijd vooral over GRP 2.0). Emmen en Borger-Odoorn die samen aan de hoofdpost werken hebben in het ketendeel frequenter contact dan de overige partijen. Het is belangrijk om het netwerk te voeden. Dit gaan we doen door in het voorjaar van 2021 een aantal inhoudelijke uitwisselingsbijeenkomsten te organiseren. Zo zullen we met elkaar de werkende hoofdpost verkennen, gaan we van het waterschap horen waar zij met de centrale regiekamer aan werken en nodigen we Dries Jansma uit voor een gesprek over het beheer van de statische gegevens. We hopen dat we een deel van deze bijeenkomsten in levende lijve kunnen organiseren

GRP 2.0 Binnen de SNV stellen we gezamenlijk een GRP nieuwe stijl (2.0) op. Nieuwe stijl? Enerzijds omdat we deze opstellen in de geest van de Omgevingswet (van kracht per 1.1. 2022) en anderzijds omdat we ons voor de riolerings- en watertaken laten inspireren door de Sustainable Development goals van de verenigde naties (Global Goals). Gemeente Emmen participeert in dit traject en brengt kennis en expertise in, maar stelt zelf geen GRP 2.0 op. Dit vanwege de langere looptijd van het huidige Emmense GRP (tot 1.1. 2024). We halen de herhaalfactor uit het opstellen van het plan en verhogen de kwaliteit door kennis en expertise te delen. Door gezamenlijk in te kopen hebben we een mooie aanbieding gekregen van SWECO. De essentie is dat we straks per organisatie een maatwerkproduct hebben, dat: • •

het bestuur informeert over de mate waarin de voorgaande planperiode de beoogde effecten zijn bereikt; een vertaling bevat van de gemeentelijke ambities (global goals, missie en visie op riolering en vertaling naar concrete doelen (input omgevingsvisie), een adequate strategie (o.a. 27

• •

stelselkeuze en dimensioneringsgrondslagen) en benodigde activiteiten (input omgevingsprogramma en plan). Daarmee wordt voor de buitenwereld duidelijk waar de gemeente wel en niet verantwoordelijk voor is; het bestuur in staat stelt te besluiten welke middelen het beschikbaar moet stellen in de komen planperiode om de gewenste en vastgestelde effecten te behalen; de activiteiten vastlegt. Deze vastlegging zorgt ervoor dat management deze benodigde activiteiten ook daadwerkelijk faciliteert en laat uitvoeren.

Planning en projectgroep Planning: •

oplevering GRP-beleidsdeel: juli 2021

Projectgroep: • •

Beleidsmedewerkers riolering Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen, Ommen en Hardenberg Waterschap: Procesbegeleider

Branchestandaard In het bestuursakkoord staat: Nu al, maar vooral in de toekomst, is er een tekort aan technisch geschoold personeel. Steeds minder mensen kiezen voor techniek. Daarbij komt dat de keten niet als de meest “aantrekkelijke” sector te boek staat. De vrees bestaat dat het moeilijk zal zijn om goed nieuw personeel aan te trekken, zeker als afzonderlijke partijen. Tegelijkertijd geldt dat er in de keten veel werk is, de huidige formatie en bezetting krap is, de vergrijzing gewoon doorgaat en het vasthouden van het personeel lastig blijkt. Om goed zicht te krijgen op de huidige en toekomstige formatie en bezetting in de regio (in aantallen, kennis en competenties) voeren we de branchestandaard uit. Met dit onderzoek kunnen we de toekomstige regionale capaciteit goed onderbouwen. Met de branchestandaard brengen we lacunes in competenties en bezetting in beeld. Er kunnen aan de hand van het onderzoek conclusies getrokken worden over welke risico’s er zijn bij de diverse gemeenten in de uitvoering van de watertaken. Na het onderzoek zal er nog een proces volgen of en hoe de lacunes verholpen kunnen worden. De branchestandaard is primair een kwalitatieve analyse van de beschikbare bezetting (zijn kennis en competenties voldoende?).

Medewerkers vinden dit zinvol maar vinden de kwantitatieve component (zijn er voldoende mensen van een bepaalde soort, om het werk gedaan te krijgen?) belangrijker. Deze vraag gaan we beantwoorden parallel aan en aanvullend op de branche standaard. Gelet op de verwachte moeite om mensen vast te houden is ook een salarisvergelijking met het landelijk beeld voorgesteld als onderdeel bij dit traject (combinatie van soorten functies/ soorten competenties en bijbehorend salarisniveau). Onze voorkeur gaat er naar uit om het resultaat van de branchestandaard mee te nemen in het GRP 2.0. De uitkomsten kunnen dan financieel in het GRP meegenomen worden. Dit houdt in dat de resultaten in mei opgeleverd moeten worden het proces start in januari, offerte aanvraag in februari, onderzoekfase maart april. Of deze planning realistisch is, is vooral afhankelijk van de beschikbaarheid van de uitvoerend adviseur. Rioned zal de opdrachtnemer zijn aangezien de branchestandaard hun tool is. Zij hebben adviseurs beschikbaar die de opdracht op locatie uitvoeren. 28

Punt van aandacht bij snelheid in het traject is dat zorgvuldigheid daar niet onder mag leiden. Het gaat over mensen en hun competenties en het is heel belangrijk om aan de voorkant goed na te denken over wat je met de exercitie wilt bereiken, hoe je het instrument in gaat zetten en hoe met onderzoeksresultaten wordt omgegaan. Voor het begeleiden van het onderzoek wordt een begeleidersgroep in het leven geroepen. Deze begeleidingsgroep draagt zorg voor de zorgvuldigheid in het traject en fungeert als sparringpartner bij de offertefase (wat gaan we precies uitvragen en past het instrument van Rioned bij de cultuur van de samenwerking, uitmondend in een Go - No Go ) en het duiden van het onderzoeksresultaat (wat betekent de uitkomst?).

De begeleidingsgroep: • • • •

2 managers/ teamleiders 2 inhoudelijk medewerkers P&O-er Procesbegeleider

Elke ketenmedewerker krijgt met het onderzoek te maken. Aanname aan de voorkant is dat zowel de gemeenten als het waterschap deelnemen. Voor de Branchestandaard hebben we € 40.000 geraamd.

Verder met de hoofdpost Waar GRP en branchestandaard voornamelijk in 2021 spelen geldt voor de verdere ontwikkeling van de hoofdpost dat het om een meerjarig traject gaat. In de praktijk blijkt dat de beelden waar de hoofdpost zich naar toe ontwikkelt verschillen. Het is belangrijk om deze beelden weer eens te delen en om aan de groep rondom deze hoofdpost te werken. Het gaat om weer bouwen aan “het samen”. Juist in dit traject is het organische, het pragmatische en het stap voor stap benaderen van de materie een belangrijke voorwaarde voor succes. Nu te ver voor de troepen uit is weinig zinvol. Medewerkers zijn het over de hoofdlijn wel eens (aansluiten, ervaring opdoen met hoe het werkt, validatie, analyse). “Wat nog niet helder is, is wat we er precies mee willen, hoe we er precies mee gaan werken”. Het door Tauw in 2015 opgestelde rapport over de regiobrede aanpak Meten en Monitoren Noordelijke Vechtstromen biedt veel aanknopingspunten voor het vervolg maar moet geactualiseerd worden naar de huidige tijd. De groep rondom de hoofdpost gaat met elkaar heel pragmatisch het beeld naar de toekomst invullen over hoe de hoofdpost benut gaat worden en wat daar voor nodig is. Algemene wens is om in 2021 de hoofdpost goed te laten functioneren. De stip op de horizon volgt later wel.

Tijdlijn verder werken aan de ontwikkeling van de hoofdpost 2021 • •

KW1 focus op aansluiten van Coevorden, Ommen Hardenberg, en waterschap Voorjaar: uitwisselingsbijeenkomsten in de brede hoofdpostgroep (beleid en beheer) o Presentatie van de hoofdpost (hoe werkt de hoofdpost, wat kan eigenlijk allemaal al) Ervaringen met de hoofdpost o waterschap vertelt over traject regiekamer 29

o

• • • •

De stichting Rioned vertelt over de organisatie van de samenwerking in Bedum (statische gegevens) Vanaf KW2 werken met de hoofdpost, ervaringen op doen in de praktijk, actief ervaringen delen en leren van elkaar. Tweede helft 2021: actualiseren Tauw rapportage naar de huidige tijd, de stappen naar de toekomst weer eens op een rij zetten (gezamenlijk proces). De eerste versie van een stip. Tweede helft 2021: ook eens kijken bij andere gezamenlijke hoofdposten (buiten binnen halen) KW4 Een beeld maken van de mensen die we in huis hebben en wat we daarmee in de hoofpost kunnen bereiken en wat er nog meer nodig is.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=24de16c8-f161-4055-b424-1683f03b7fbd