Bijlage 1 - Verslag participatiebijeenkomsten toekomstbestendig begraafplaatsenbeleid
Tekst van het document
Verslag inwonersbijeenkomsten begraafplaatsenbeleid Op 17 juni in Nieuw-Buinen en op 18 juni in Odoorn is een informatiebijeenkomst gehouden voor inwoners van de gemeente Borger-Odoorn. De bijeenkomsten zijn bezocht door in totaal 24 belangstellenden. Tijdens de avond is uitgelegd welke uitdagingen, mogelijkheden en kansen er liggen wat betreft de gemeentelijke begraafplaatsen. Ook is een bezoek gebracht aan de begraafplaats zelf om de voorbeelden en onderwerpen die leven met eigen ogen te aanschouwen. Tijdens beide avonden is informatie opgehaald als vertrekpunt voor de verdere uitwerking van het nog op te stellen beleid. Onderstaand de belangrijkste punten die zijn opgehaald gedurende de avond: Dienstverlening • Meer keuzemogelijkheden qua looptijd bij uitgifte en verlenging van graftermijnen zijn wenselijk. Bijvoorbeeld in veelvoud van tien jaar. • Er is draagvlak voor onderhoudsvrije (natuur)graven, mits duidelijk afgebakend van de ‘traditionele’ begraafmogelijkheden en met een subtiele overgang. Het karakter van de huidige begraafplaats mag niet worden aangetast. Niet alle plekken zijn namelijk geschikt. • Huidige begraafplaatsen moeten geen natuurbegraafplaatsen worden, dit is verwarrend. Onderhoudsvrije (natuur)graven op een aparte plek als onderdeel van een huidige ‘traditionele’ begraafplaats wordt wel mogelijk geacht.
• Een monument voor (kleine) gedenkplaatjes bij ruiming van graven, uitgifte graven zonder monument, verstrooiingen wordt als meerwaarde gezien. • Er wordt positief aangekeken tegen het aanbieden van as bestemmingen (bijv. urnengrafjes) in een groener en kleurrijk decor met bijvoorbeeld vaste planten. Dit wordt meer gewaardeerd dan grote versteende blokken en zuilen. • Er wordt verschillend gedacht over een dierenbegraafveld op een gemeentelijke begraafplaats, echter een grote groep vind dit absoluut niet wenselijk en respectvol richting overledenen op onze begraafplaatsen. Kortom dit lijkt geen goed idee. Terreinonderhoud begraafplaats • Onderhoud op de begraafplaats hoort netjes te zijn. Over wat netjes is verschillen de meningen. Ecologisch beheer ter versterking van de biodiversiteit kan ook acceptabel zijn zolang de graven goed bereikbaar blijven. • Onderhoud is de laatste jaren verbeterd, echter het extensief maaionderhoud van grafvelden wordt niet op alle plekken gewaardeerd (met name Odoorn). Hier moet kritisch gekeken worden waar dit, rekening houdend met het aantal bezoekers, wel kan en waar niet kan. • De begaanbaarheid en bereikbaarheid van de looppaden een belangrijk thema, graven moet bezocht kunnen worden door alle (ook mindervalide) bezoekers. Kort gemaaide graspaden volstaan in veel gevallen wel mits de waterhuishouding op orde is.
Halfverharde paden kunnen dan mogelijk uitkomst bieden. Historische en oude graven • De waarde van historische graven wordt erkend, maar ook is algemeen de stelling dat er kritisch mag worden gekeken wat nu echt historisch en belangrijk is. Dit i.s.m. de historische verenigingen. • Grootschalig verval van (historische) monumenten moet worden voorkomen. Dit is geen goed aangezicht voor de begraafplaats, als opknappen niet gebeurd dan liever opruimen wanneer een monument uit elkaar valt. Of belangrijke monumenten bij elkaar zetten op een aparte plek. • De grootschalige ruimingen van de afgelopen jaren hebben het beeld op veel begraafplaatsen verbeterd, wens is om door te blijven gaan het ruimen van ‘slechte’ onbepaalde tijd graven zonder rechthebbende. • Aandachtspunt is wel de open plekken in grafvelden die ontstaan. Opvulling is gewenst door nieuwe uitgifte of een andere (groen)invulling. Communicatie/overige • Het verder uitbouwen van een begraafplaats als park en ontmoetingsplek wordt als positief gezien, achter wel vraagtekens in hoeverre dit haalbaar is op elke begraafplaats. • Het zou waardevol als de begraafplaats in een dorp (weer) een centralere plek krijgt in de samenleving en bijvoorbeeld ook jeugd hiermee in contact komt. • Er wordt wisselend gedacht over het contact met de gemeente, er zijn goede ervaringen maar ook minder goede ervaringen.
De gemeente kan meer actief de samenwerking opzoeken met andere partijen. • Er is een oproep gedaan om een monument o.i.d. te creëren voor het gedenken van levenloos geboren (of vlak na de bevalling overleden) kinderen. Voor kinderen die na een zwangerschap van minder dan 24 weken levenloos ter wereld komen, geldt de Wet op lijkbezorging niet. Dit is traumatisch voor veel ouders. Een gemeenschappelijke gedenkplek zou hierin troost kunnen bieden. • De promotie van mogelijkheden vanuit de gemeente is beperkt en kan beter. Zeker als er meer keuzes zijn is het belangrijk om nieuwe keuzes duidelijker en breder te communiceren. Verslag bijeenkomst uitvaartondernemers begraafplaatsenbeleid Op 18 juni in Exloo is een informatiebijeenkomst gehouden voor uitvaartondernemers actief in de gemeente Borger-Odoorn. De bijeenkomsten zijn bezocht door in totaal 7 belangstellenden. Tijdens de bijeenkomst is samen nagedacht over welke uitdagingen, mogelijkheden en kansen er liggen wat betreft de gemeentelijke begraafplaatsen. Alle opgehaalde informatie dient als vertrekpunt voor de verdere uitwerking van het beleid. Onderstaand de belangrijkste punten die zijn opgehaald: • Meer keuzemogelijkheden qua looptijd bij uitgifte en verlenging van graftermijnen zijn wenselijk. Bijvoorbeeld in veelvoud van tien jaar.
• Wenselijk om de tarieven beter af te stemmen op het soort grafbedekking als hier onderscheid in wordt gemaakt vanuit duurzaamheidsaspect. • Er is draagvlak voor onderhoudsvrije (natuur)graven, zeker voor mensen uit het eigen dorp. Wel de vraag of het dan voldoende natuurlijk is en of de gemeente niet al achter de feiten aan loopt. Hier dan ook niet te lang meer mee wachten. • Begraafplaats Valthe is maar de vraag of natuurgraven in het bos mogelijk is in verband met boomwortels. • Sfeer en beleving is cruciaal bij uitgifte natuurgraven, hierin nog stappen te zetten qua promotie en voorlichting. Hierin is ook meer openheid nodig, kortom met alleen uitgifte natuurgraven mogelijk maken ben je er nog niet. Actievere voorlichting en zichtbaarheid op begraafplaatsen zelf is gewenst. • Nog steeds is er veel behoefte aan plaatsen van kelders bij veel mensen. De leges hiervoor zijn er duur t.o.v. vergunning voor grafmonument. • Opbouw van leges is erg complex en uitgebreid, maak dit simpeler en duidelijker. • Hou ook rekening met bereikbaarheid materieel en werkveiligheid (ARBO) bij aanpassingen in de inrichting t.o.v. nieuwe vormen van grafuitgiftes. • Qua grafbedekking liggen kansen om meer aan te sluiten bij lokale gebiedskenmerkende materialen (bijv. veldkeien). Dit ook vanuit oogpunt duurzaamheid. • Wat betreft het niet voorlopen is Borger-Odoorn niet uniek.
Regionaal zie je dit op grotere schaal. Wel wordt opgemerkt dat als het mis gaat je nat gaat als gemeente. Er liggen kansen om voorlopen onder te brengen bij de partij die verantwoordelijk is voor het grafdelven. • Verruiming van begraaftijden tot in de avonduren wordt niet perse noodzakelijk geacht, verwachting is niet dat dit direct tot meer begrafenissen leidt. Wat verruiming van de tijd op zaterdag is wel wenselijk. • Er wordt positief aangekeken tegen het aanbieden van as bestemmingen (bijv. urnengrafjes) in een groener en kleurrijk decor met bijvoorbeeld vaste planten. Dit wordt meer gewaardeerd dan grote versteende blokken en zuilen. • Er wordt verschillend gedacht over een dierenbegraafveld op een gemeentelijke begraafplaats. Er liggen zeker kansen, wel de vraag of dit een gemeentelijke taak moet zijn. • In de beheerverordening/nadere regels duidelijker omschrijving wat het onderhoud van graven nu betreft. Hierover vaak onduidelijkheid bij nabestaanden. • De aanmeldingsprocedure kan nog worden verbeterd. Proces kan worden gedigitaliseerd waarmee inboeken makkelijker wordt (voorbeeld Emmen), maar ook de nabestaande/rechthebbenden beter meegenomen kan worden in de communicatie over aan te leveren stukken. Nu is de uitvaartondernemer vaak een doorgeefluik.
Verslag bijeenkomst uitvaartverenigingen begraafplaatsenbeleid Op 18 juni in Exloo is een informatiebijeenkomst gehouden voor uitvaartondernemers actief in de gemeente Borger-Odoorn. De bijeenkomsten zijn bezocht door in totaal 5 uitvaartverenigingen. Tijdens de bijeenkomst is samen nagedacht over welke uitdagingen, mogelijkheden en kansen er liggen wat betreft de gemeentelijke begraafplaatsen. Alle opgehaalde informatie dient als vertrekpunt voor de verdere uitwerking van het beleid. Onderstaand de belangrijkste punten die zijn opgehaald: Eigen rol als uitvaartvereniging • Het werven van nieuw (bestuurs)leden blijft een aandachtspunt. Met name de vraag hoe je jonge aanwas bindt aan de uitvaartverenigingen en begraafplaatsen blijft actueel. Met een open dag is succes geboekt. Ook zijn er ervaringen dat kinderen opzeggen zodra ze 18 jaar zijn geworden. • Op gebied van duurzaamheid zijn er bij veel aula’s al mooie stappen gezet om gebouwen verder te verduurzamen richting de toekomst. • Alle uitvaartverenigingen beschikking over een website die up-to-date is. • De concurrentie van crematoria wordt gevoeld, bijvoorbeeld de Cereshof in Stadskanaal. Een aula in eigen dorp onderscheidt zich door de warmere sfeer/gastvrijheid en ruimere openingstijden naar behoefte.
• De uitvaartverenigingen werken samen met de firma Stout (Stadskanaal) of UGNA (Emmen) en bieden, naast een vast pakket, zodoende gereduceerde tarieven aan de leden. Dienstverlening • Meer keuzemogelijkheden qua looptijd bij uitgifte en verlenging van graftermijnen zijn wenselijk. Bijvoorbeeld in veelvoud van tien jaar. • Er is draagvlak voor onderhoudsvrije (natuur)graven, zeker voor mensen uit het eigen dorp. • Ook voor de mogelijkheid voor familiegraven of graven met een simpele duurzamere grafbedekking is steun. • Wel speelt de nuchterheid bij een groot deel van de leden nog een rol t.a.v. duurzaamheid: als er gespaard is dan hoort er ook een ‘nette’ steen op. • Verruiming van begraaftijden tot in de avonduren wordt niet perse noodzakelijk geacht. Wat verruiming van de tijd op zaterdag, zelfs met een toeslag, is wel wenselijk. • Het is wenselijk om open plekken op velden waar geruimd is opnieuw uit te geven en mensen zodoende meer keuze vrijheid te geven t.o.v. nieuwe plekken zonder keuzevrijheid. • Een monument voor (kleine) gedenkplaatjes bij ruiming van graven, uitgifte graven zonder monument en voor verstrooiingen wordt als meerwaarde gezien. • Er wordt verschillend gedacht over een dierenbegraafveld op een gemeentelijke begraafplaats, een meerderheid vindt dit absoluut niet wenselijk en respectvol richting overledenen op onze begraafplaatsen en een naar idee.
• Er wordt geopperd of het ook mogelijk is om plekken te reserveren (zonder het direct kopen van een graftermijn) eventueel tegen een vergoeding. Dit is nu niet mogelijk. Communicatie en overige • De promotie van mogelijkheden vanuit de gemeente is beperkt en kan beter. Zeker als er meer keuzes zijn is het belangrijk om nieuwe keuzes duidelijker en breder te communiceren. • Verkend zijn de mogelijkheden om de begraafplaats en aula meer open stellen voor initiatieven vanuit de samenleving waarbij niet alleen begraven centraal staat maar ook educatie, ontmoeten en samenzijn een plek krijgen. Iedereen staat hier open voor, maar lastig hoe dit dan verder handen en voeten te geven. • Begaanbaarheid op de begraafplaats in Odoorn rondom graven op velden die extensief gemaaid worden laat te wensen over. • Er wordt gevraagd of de gemeente ook beleid gaat ontwikkelen in geval van (commerciële/particuliere) aanvragen voor openen van een plek waar resomeren mogelijk is. Qua benodigde ruimte zou een Aula hiervoor mogelijk ook geschikt kunnen worden gemaakt.