CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Beeldkwaliteitsplan Hollandia, Nieuw-Buinen

RAAD: Raadsvergadering 14 december 2023, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Bestemmingsplan Nieuw-Buinen, woningbouw Hollandia Noorderdiep2.889 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ONTWERP BEELDKWALITEITSPLAN

Nieuwbouwproject Hollandia Nieuw-Buinen

1

beeldkwaliteitsplan Hollandia

Beeldkwaliteitsplan nieuwbouwproject Hollandia juli 2023 Projectnummer 009729 Y. Scheringa E. Hadders In samenwerking met LYVR Architecten en Qualis Ruimte & Ontwikkeling Buro Hollema B.V. Asserstraat 12 AC Rolde 0592-241313 info@burohollema.nl www.burohollema.nl

2

beeldkwaliteitsplan Hollandia

INHOUD

1. INLEIDING 4 2. HISTORISCHE SCHETS 6 3. HUIDIGE SITUATIE 7

3

4. DE TOEKOMSTIGE ONTWIKKELING

11

5. GEWENSTE ONTWIKKELRICHTING

12

6. BEELDKWALITEIT BEBOUWING

14

7. BEELDKWALITEIT (OPENBARE) RUIMTE

16

beeldkwaliteitsplan Hollandia

1. INLEIDING AANLEIDING

Het nu nog braak liggende perceel aan het Noorderdiep in Nieuw-Buinen wordt opnieuw ontwikkeld. Voor deze locatie is een voornemen om 15 woningen te realiseren in het jasje van drie boerderijen. De ontwikkeling van deze nieuwe woningen heeft impact op de omgeving. De huidige welstandsnota biedt voor dit plan onvoldoende handvatten om te sturen op de gewenste beeldkwaliteit. Bij dit bestemmingsplan is daarom het voorliggende beeldkwaliteitsplan opgesteld. Het beeldkwaliteitsplan is dus een aanvulling op de huidige welstandsnota. Het beeldkwaliteitsplan wordt gelijktijdig met het bestemmingsplan vastgesteld. Het vastgestelde beeldkwaliteitsplan wordt bij de toetsing van de omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen geraadpleegd.

CRITERIA

Dit beeldkwaliteitsplan is opgesteld met als doel: •De ruimtelijke kwaliteit aan het Noorderdiep te waarborgen; •Te zorgen dat het ontwerp passend is in de omgeving; •De welstandscommissie een passend kader te bieden waarbinnen de toetsing van het ontwerp dient plaats te vinden. Hiermee biedt het beeldkwaliteitsplan een concrete invulling van de ruimtelijke aspecten voor het plangebied dat gesitueerd is tussen het Noorderdiep en het zonnepark Hollandia te Nieuw-Buinen. Dit beeldkwaliteitsplan sluit aan op de mogelijkheden die gegeven worden in het bestemmingsplan en geeft duidelijke criteria voor de bebouwing en een ambitieniveau voor de inrichting van de (openbare) ruimte.

REFERENTIES TER INSPIRATIE

De referentiebeelden die in dit beeldkwaliteitsplan zijn opgenomen dienen enkel ter inspiratie en geven de beoogde sfeer weer. De daadwerkelijke toetsing wordt gedaan aan de hand van criteria voor materiaalgebruik en de inrichting van de openbare ruimte. Aan de referentiebeelden kunnen geen rechten worden ontleend.

4

beeldkwaliteitsplan Hollandia

5

beeldkwaliteitsplan Hollandia

1

2. HISTORISCHE SCHETS Nieuw-Buinen ligt in het gebied van de Drents-Groninger veenkoloniën. Bepalend voor deze veenkoloniën is het orthogonale en hiërarchische stelsel van kanalen, monden en wijken, aangelegd voor de veenontginning. Langs de hoofdlijnen ontwikkelden zich na het afgraven de lintdorpen, geplaatst in een rechtlijnig stelsel van verkavelingen met bebouwing, waterwerken en beplanting. Het verkavelingspatroon van Nieuw-Buinen is van het type dubbelkanaal. Het Noorderdiep en het Zuiderdiep vormden de twee hoofdkanalen waarover de turf werd afgevoerd. Nadat het veen was afgegraven, zijn de gronden omgezet in landbouwgrond. De teelt van vooral aardappels trok bijbehorende agrarische industrie aan, die welvaart en groei met zich meebracht, en waarvan de gebouwen en de vloeivelden mede het beeld bepaalden. De bebouwingsstructuur kan als volgt beschreven worden. Langs één zijde van het kanaal ligt de weg, een bomenrij accentueert deze lijn. De boerderijen staan aan de andere kant, op de koppen van de landbouwpercelen en met de voorzijde en voorerf op het kanaal georiënteerd. Het plangebied is hier geen uitzondering op.

1900

1940

1980

2020

6

Aanleg van de kanalen Noorderdiep en Zuiderdiep.

Aanleg van de eerste ‘wijken’, boerderijen zijn gebouwd.

Demping van de wijken, Noorderdiep is gedempt.

Beide diepen zijn gedempt, bebouwing is gesloopt.

beeldkwaliteitsplan Hollandia

3. HUIDIGE SITUATIE HET DORP

Het perceel is gelegen in het lintdorp Nieuw-Buinen. Nieuw-Buinen ligt in de provincie Drenthe op de grens met de provincie Groningen. De belangrijkste wegen zijn langs het historisch lint, namelijk het Noorderdiep en Zuiderdiep. Deze wegen lopen parallel aan elkaar en volgen de lijnen van het veenontginningslandschap. De kanalen, nu de twee hoofdwegen, lopen als rode draad door het dorp. Vanaf daar is het dorp telkens uitgebreid. In het landschap is de ligging van het voormalig kanaal goed waarneembaar door een laagte in het landschap en de aanwezigheid van een dubbele bomenrij. De veenkoloniale boerderijen liggen ten noorden van het Noorderdiep. De te realiseren woonboerderijen zijn qua vorm en ligging op dit type boerderij geïnspireerd. Op het Noorderdiep geldt een maximale snelheid van 30 km/u. De weg wordt voornamelijk gebruikt voor bestemmingsverkeer. Het naastgelegen Zuiderdiep maakt deel uit van de hoofdroute en is de weg waarop het Noorderdiep wordt ontsloten.

7

beeldkwaliteitsplan Hollandia

2

Zonnepark

Plangebied

Voormalig diep Bed & Breakfast

Noorderdiep

Eikenlaan

Hollandialaan Basisschool

Zuiderdiep

Zuiderdiep

Voormalig diep

Zonnepark

8

beeldkwaliteitsplan Hollandia

3

4

5

6

7

8

9

beeldkwaliteitsplan Hollandia

DE KAVEL

Het perceel wordt ontsloten via een half verharde weg aan de westzijde (afb. 3). Deze verlengt zich in de Hollandialaan. Ernaast ligt agrarische grond welke toebehoort aan de boerderij op Noorderdiep 21 (afb. 4). Aan de achterzijde ligt het in 2021 geopende Zonnepark Hollandia. Deze is te bereiken via de half verharde weg aan de westkant. Omsloten door een ‘dijk’ (afb. 6) is het zonnepark niet zichtbaar vanaf de kavel, noch vanaf het Noorderdiep. Aan de oostzijde ligt een weg naar het perceel Noorderdiep 27 (afb. 7). In de boerderij zelf is een bed & breakfast gesitueerd. Aan de voorkant van de kavel staat een dubbele rij eiken die de ligging van het voormalige kanaal markeert (afb 8). Gescheiden door een weg staan aan de overkant van het perceel twee typologieën bebouwing; vrijstaande huizen en enkele, kleine twee onder één kap woningen. Daartussen ligt sporadisch een stuk grond dat wordt gebruikt als hobbydierenweide. Woningen verschillen tussen boerderijen aan de noordzijde van het Noorderdiep en arbeiderswoningen aan de zuidzijde. Deze historische opbouw is veelal in tact gebleven. De boerderijen zijn sober in opbouw en staan haaks op de weg. Ze staan relatief ver achter op de kavels. Daarentegen zijn de arbeiderswoningen vaak klein en bestaan slechts uit één bouwlaag met kap. Het plangebied is tot begin jaren 90 bewoond geweest.

Op dit moment wordt het plangebied als dierenweide voor het hobbymatig houden van dieren gebruikt. Het gedempte kanaal ten noorden van het Noorderdiep wordt ook gebruikt als grasland. Dat hier een kanaal heeft gelegen is zichtbaar doordat het maaiveld hier verlaagd is.

10

beeldkwaliteitsplan Hollandia

4. TOEKOMSTIGE ONTWIKKELING UITGANGSPUNTEN HERONTWIKKELING

De woningen zullen circa tussen de 100 en 150 m2 GBO zijn. Dit zal nog nader uitgewerkt worden. Alle woningen zullen twee slaapkamers hebben.

Het perceel aan het Noorderdiep is al enkele decennia niet meer bewoond, terwijl enkele decennia geleden hier wel degelijk gewoond en gewerkt werd. In de loop der jaren verloor de boerderij haar functie en zijn de twee gebouwen in verval geraakt. Hierdoor zijn ze uiteindelijk gesloopt in de jaren 90. Desalniettemin was de boerderij er één in een reeks die nog altijd bestaat. Herstel van deze reeks zal de continuïteit in het straatbeeld bevorderen. De voorgenomen planontwikkeling bestaat uit het realiseren van drie veenkoloniale woonboerderijen. In deze drie hoofdgebouwen worden 15 starterwoningen gerealiseerd. De situering, nokrichting en vorm van de drie woonboerderijen is gebaseerd op de cultuurhistorische agrarische bebouwing aan deze zijde van het Noorderdiep.

DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING

Nieuw-Buinen heeft, zoals veel dorpen en steden in deze regio, te maken met vergrijzing. Dit in combinatie met versobering van de ouderenzorg maakt dat ouderen steeds langer in hun huis blijven wonen. Dit stokt de doorstroom, waardoor jongeren minder mogelijkheden hebben om een passende woning te kopen in de nabije omgeving. Uiteindelijk versterkt dit de vergrijzing in het gebied. De doelgroep van de te ontwikkelen woningen wil graag in het dorp blijven wonen. Om geboren en getogen Nieuw-Buiners de mogelijkheid te geven om te blijven, dienen woningen gebouwd te worden die gericht zijn op het vestigen van jongere generaties. Daarnaast moeten deze woningen betaalbaar zijn en ruimte bieden voor gezinsuitbreiding. Immers ligt daar groot deel van de oplossing tegen ernstige vergrijzing.

PROGRAMMA EN ONTWERP VAN DE KAVEL

Het voornemen is om een klimaat te ontwerpen waarin het prettig wonen is, en waar tevens nadrukkelijk rekening wordt gehouden met de vormgeving die passend is in de huidige omgeving. In gedachten houdend welke normen en waarden toekomstige bewoners in acht houden, is het ontwerp gemaakt voor de drie woonboerderijen. Het plan bestaat uit drie zorgvuldig ontworpen woonboerderijen, ieder bestaand uit vijf woningen. Het programma bestaat daarnaast uit een begane grond met daarop een bovenverdieping en zolder. De begane grond bevat onder andere de berging.

11

beeldkwaliteitsplan Hollandia

5. GEWENSTE ONTWIKKELRICHTING Voor de locatie aan het Nooderdiep liggen voornemens voor de bouw van 15 woningen in de vorm van drie woonboerderijen. Hierbij is er de mogelijkheid om deels op het eigen terrein te parkeren en deels in de openbare ruimte. De kavel staat in een reeks historische boerderijen met grote cultuurhistorische waarde. Een aansluitend ontwerp is van groot belang voor het behoud hiervan. De nieuwe woonboerderijen moeten aansluiten op de rest van de boerderijen, welke tevens als referentie zijn gebruikt. Er bestaat echter een fundamenteel verschil met de overige boerderijen in de straat, namelijk de hoeveelheid woningen en daarmee het aantal bewoners van de kavel. Hiermee zal de activiteit rondom de kavel toenemen, alsmede door het ontwikkelen van een wandelronde over de dijk van het zonnepark, wat de kavel een unieke positie in de reeks boerderijen geeft. De grond rondom de privékavels geeft ruimte voor gezamenlijke activiteiten voor bewoners; speelelementen, een kruidentuin en boomgaarden. De uitwerkrichting van de woning sluit naadloos aan op haar omgeving. Dat houdt in dat de boerderij bestaat uit één bouwlaag met daarop een grote kap, waarin de eerste verdieping zich verschuilt. De nieuwe woonboerderijen krijgen een duidelijke voorzijde. De koppen van de boerderijen zijn uniek.

Deze verschillen in metselwerk, steensoorten, daklijsten, vorm en raampartijen. Kenmerkend is de hogere goot in deze gevel. De kappen van de boerderijen zullen vrijwel identiek zijn. De woningen ontsluiten zich allen over de rechter, lange zijde. Tot slot is het van belang dat de kavel ook aansluit op de overige kavels in de straat. Dat houdt in dat het groene karakter behouden moet blijven. De bestaande boomstructuur blijft behouden, daar waar het van cultuurhistorische waarde is. Dit is het geval bij de bomenrij die de kavel in twee ‘wijken’ splitst. Daarnaast moet de weidsheid als karakterkenmerk blijven bestaan. De versoberde, voormalige slingertuinen bevatten vooral gazonvlaktes met solitaire bomen en beperkte vakbeplanting. Erfafscheidingen dienen groen van karakter te zijn en het doorzicht zo min mogelijk te verstoren.

12

beeldkwaliteitsplan Hollandia

9

13

beeldkwaliteitsplan Hollandia

6. BEELDKWALITEIT BEBOUWING WELSTANDSCRITERIA Ligging De boerdeijen staan in een rij van boerderijen aan de noordzijde van het Noorderdiep. Dit past binnen het beeld van de boerderijen aan de noordzijde van het Noorderdiep en aan de zuidzijde van het Zuiderdiep, met arbeiderswoningen op de strook tussen het Noorderdiep en Zuiderdiep. De voorgevellijn van de boerderijen aan het Noorderdiep is bepalend. Net als de andere boerderijen staan de hoofdgebouwen loodrecht op de weg georiënteerd. De bestaande nokrichting van de boerderijen aan het Noorderdiep wordt ook in de drie nieuwe hoofdgebouwen gehandhaafd. Massa en vorm De gebouwen zijn in de basis gelijk aan elkaar én aan de historische boerderijen in de straat. Echter zijn accenten voor iedere boerderij verschillend. Hierdoor zijn de gebouwen individueel herkenbaar. Dit sluit aan op de traditionele bouw van boerderijen in de veenkoloniale gebieden. De hoofdgebouwen hebben een rechthoekige plattegrond. De hoofdgebouwen zullen worden uitgevoerd met een beelddominante kap. De boerderijen hebben een haaks op het Noorderdiep staande nok. De naar het Noorderdiep gerichte gevel heeft een hogere goot ten opzichte van de zij- en achtergevel. De hiërarchie volgt duidelijk de hiërarchie van de overige boerderijen aan het Noorderdiep.

Het enige verschil met de overige boerderijen is dat de drie nieuwe gebouwen niet alleen woningen herbergen in het ‘voorhuis’ maar ook in de ‘schuur’. Om te voorkomen dat er drie blokken aan rijtjeshuizen komen te staan, wordt de vorm van de veenkoloniale boerderij nadrukkelijk aangehouden. Het ‘voorhuis’ is opvallend, de huizen daarachter behouden het uiterlijk van een schuur. Dit onderscheid is ook waarneembaar in het kleur en materiaalgebruik. Het uitgangspunt is dat de ruimte rondom de boerderijen openbaar toegankelijk wordt. Hierdoor zijn dakkapellen op de zijdakvlakken niet vergunningsvrij. Enkel op het achterdakvlak mag onder voorwaarden zonder vergunning een dakkapel wordel gerealiseerd. Daarnaast mogen energievoorzieningen (zoals warmtepompen) niet in het zicht vanaf het Noorderdiep geplaatst worden en er mogen geen bijgebouwen in de achtertuinen worden geplaatst.

14

Detaillering en gevelindeling Veenkoloniale boerderijen hebben in de basis een sobere detaillering. Uitzondering hierop is de voorgevel van het gebouw, die vaak wel rijk gedetailleerd zijn. De gevels van de nieuwe gebouwen worden allen in Groninger rode steen uitgevoerd, met verticale geleding. Daarnaast worden enkele accenten op de voorgevel uitgevoerd met geglazuurde baksteen in horizontale streklagen, gootlijsten of metselwerkkaders. De voorkant van het gebouw is per voertuig of per fiets niet bereikbaar, en kan daardoor niet verward worden met de entree van de woning. De daadwerkelijke entrees zijn ontsloten via de erftoegangsweg. Kleur- en materiaalgebruik Gevels en daken worden in gedekte kleurstelling uitgevoerd. Dit past bij de sobere uitstraling van de veenkoloniale boerderijen, op de hiervoor genoemde detaillering in de gevel na. De bergingen onderscheiden zich van het hoofdgebouw door een afwijkend materiaalgebruik. Passend zou bijvoorbeeld zijn een houten gevelbekleding, verticaal geleed en geventileerd uitgevoerd in de kleur zwart. Installaties voor duurzame energieopwekking zijn geïntegreerd in het ontwerp. Duurzame energieopwekking is gewenst, maar mag de uitstraling van de bebouwing niet aantasten. In het ontwerp is ruimte voor de plaatsing van zonnepanelen op de bergingen.

De kleur van de zonnepanelen dient afgestemd te worden met het kleurgebruik in het hoofdgebouw. Bijbehorende bouwwerken Aan de zijde van de voordeur bevinden zich de bergingen. aan de andere zijde van de woningen zijn bijbehorende bouwwerken planologisch niet toegestaan.

REFERENTIES BEELDKWALITEIT WELSTANDSCRITERIA De hiervoor genoemde welstandscriteria zijn weergegeven in de beeldreferenties op de volgende pagina’s (afb. 10 t/m 13). Deze referenties en de welstandscriteria zijn verwerkt in de gevelimpressies op de pagina’s daarna. De bergingen en schuren zijn verwerkt in de hoofdgebouwen. De drie boerderijen zijn alledrie uniek in het vooraanzicht en de gevels zijn uitgevoerd in Groninger rode steen met accenten vergelijkbaar met boerderijen uit de rest van de straat.

beeldkwaliteitsplan Hollandia

10

Vergelijkbare architectuur met unieke voorgevels

11

12

Geglazuurde stenen speklaag

13

Speklagen in de voorgevel

Metselwerkkader

15

beeldkwaliteitsplan Hollandia

16

beeldkwaliteitsplan Hollandia

7. BEELDKWALITEIT RUIMTE

(OPENBARE)

BEELDKWALITEIT (OPENBARE) RUIMTE Het open karakter van het Noorderdiep wordt behouden en versterkt. Boerderijen hebben langgestrekte, sobere gazonvlaktes als voortuin. Een doorkijk tussen de boerderijen door blijft behouden. Het weidse karakter om de boerderijen, typerend voor de omgeving, blijft hierdoor i n stand. Bestaande bomen blijven zoveel mogelijk gehandhaafd. Uitsluitend inheemse boomsoorten worden gebruikt. De bomen worden veelal solitair geplant en zijn geschikt om te groeien op natte gronden, zoals i n e n rondom wadi’s en op veengrond. De te planten bomen zijn hoogstambomen van 1e en 2e grootte, p assend b ij de schaal van de boerderijen en de kavel (Noorse esdoorn, paardenkastanje, beuk en wilg. De voomalige boerderijfunctie wordt terug gebracht in de landschappelijke inrichting. Door boomgaarden en een kruidentuin aan te brengen wordt terugverwezen naar de voormalige agrarische functie van d e kavel. Deze z ijn te gebruiken d oor alle bewoners, wat de sociale cohesie bevordert. Geparkeerde auto’s zijn niet zichtbaar vanaf het Noorderdiep. Achter de boerderijen zijn een deel van de parkeerplaatsen gesitueerd. Deze zullen door de boerderijen zelf aan het zicht onttrokken worden. De overige parkeerplaatsen zijn bij de woningen zelf. Deze worden door beukenhagen aan het zicht onttrokken. Ruimte onder de bomen wordt ingezaaid met gras.

Er is ruimte om een bloemrijk zaaimengsel (M5 te gebruiken ten behoeve van de biodiversiteit. Het gazon dient kort (maximaal 10 cm te worden gehouden. Er is ruimte voor seizoensgebonden bloemenvelden zoals bijvoorbeeld verwilderingsbollen of veldbloemen.

Bestrating is sober en landelijk. Regenwater moet aflopen in het groen. Opstaande banden zijn onwenselijk. Kleurgebruik van bestrating is passend bij het ontwerp van de bebouwing. Erfontsluitingswegen bestaan uit gebakken klinkers in warme aardse tinten. Wadi’s worden gebruikt voor de infiltratie van regenwater. Regenwaterafvoer van daken en bestrating gebeurt grotendeels via wadi’s tussen en achter de bebouwing. Deze storten over op bestaande watergangen in de omgeving. Biodiversiteit krijgt extra aandacht. Door bloemrijk gazon te zaaien en inheemse boom- en plantsoorten te gebruiken trekken we fauna aan welke mede voor bevruchting zorgen van de fruitbomen in de boomgaarden. Tevens worden bosplantsoenen aangebracht. Erfafscheidingen zijn hagen. Privétuinen zijn afgescheiden door middel van een beukenhaag. Bij de entrée 1 meter hoog, bij de achtertuinen is de haag niet hoger dan 2 meter. De erftoegangswegen zijn doodlopend bij de laatste woning in de rij (zie afbeelding 9). Waar de weg eindigt wordt een beukenhaag geplant om de weg aan het zicht te onttrekken. Deze haag is passerbaar door voetgangers zodat mensen via de erftoegangsweg de voortuin van de boerderijen kunnen bereiken.

REFERENTIES BEELDKWALITEIT (OPENBARE) RUIMTE De openbare ruimte behoort van hoge kwaliteit te zijn voor bewoners. Een groen en weids karakter zijn hierin leidend. Er wordt nadrukkelijk rekening gehouden met klimaatadaptatie, waterhuishouding, biodiversiteit en saamhorigheid. Bomen zijn voornamelijk solitair en geven maat aan de schaal van het plan.

Bestrating van parkeerplekken bestaat uit waterpasserende verharding. Dit kunnen grasstenen zijn of kunststof honingraten. Verharding wordt geminimaliseerd. Het landelijke karakter blijft b ehouden d oor zo min mogelijk verharding toe te passen. Waterinfiltratie heeft de voorkeur boven afvoeren via riolering. Weids landschap met solitaire bomen

17

beeldkwaliteitsplan Hollandia

Verhoogde moes- of kruidentuin

Boomgaard

Smalle erftoegangswegen van klinkers

Fagus sylvatica - Beukenboom

Erfafscheiding door beukenhagen

Parkeren

Bloemrijke wadi’s

Rodondendron

18

Veldbloemen verhogen de biodiversiteit

beeldkwaliteitsplan Hollandia

19

beeldkwaliteitsplan Hollandia

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=db1fa8c1-72cf-4225-9b46-07ab130e09c4