Bijlage 1 - Achtergrondinformatie
Tekst van het document
Bijlage 1 Achtergrondinformatie Nationaal Park Drentsche Aa Het Drentsche Aa-gebied stond sinds 1965 regelmatig op de lijst als potentieel Nationaal Park. Het Drentsche Aa-gebied bestaat voor ongeveer een derde uit landbouwgrond. Hierdoor was een Nationaal Park in traditionele zin (hoofdzakelijk bestaande uit natuurgebied) geen optie. In 2002 is gekozen voor een bijzonder Nationaal Park, namelijk met een verbrede doelstelling dat de eigen sfeer en identiteit heeft kunnen behouden. Naast de zorg voor natuur en landschap dient het Drentsche Aa-gebied een leefbaar platteland en ook een toekomstbestendige grondgebonden economie te houden. Vanaf 2007 is deze werkwijze ‘uitgeklapt’ naar het totale stroomgebied: van de brongebieden in het zuiden (inclusief omgeving Gasselte) tot de benedenloop in Groningen. In 2013 is deze begrenzing vastgelegd in het tweede Beheer-, Inrichtings- en Ontwikkelingsplan Drentsche Aa 2.0 (2012- 2020) en hebben Gedeputeerde Staten van Drenthe daarmee ingestemd. In 2018 is dit vervolgens door de Provinciale Staten geformaliseerd met de vaststelling van de Omgevingsvisie Drenthe. In 2021 is het derde BIOplan Nationaal Park Drentsche Aa (2021-2030) tot stand gebracht in lijn met de eerdere BIOplannen voor wat betreft de ambitie om gezamenlijk de totale kwaliteit van het Drentsche Aa-gebied als één geheel in stand te houden en te versterken.
De provincie heeft de intentie de Drentsche Aa te laten uitgroeien tot de nieuwe standaard voor Nationale Parken (Nationale Parken Nieuwe Stijl). Het Nationaal Park Drentsche Aa kent twee overlegstructuren: 1. Bestuurlijke Adviescommissie Drentsche Aa (BAC) hieronder valt de opgave vanuit de provincie voor PNP (doelen NNN, N2000 en KRW). 2. Overlegorgaan werkt aan de uitvoering van het BIO-plan, dit is de bestuurlijke vertegenwoordiging. Het programmateam is de ambtelijke vertegenwoordiging. Naast het programmateam zijn er nog werkgroepen voor o.a. voor educatie, toerisme en recreatie. Begrenzing Op 6 mei 2019 besloot het Overlegorgaan Drentsche Aa om afscheid te nemen van de officiële naam: ‘Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa’. Ook de naam ‘Nationaal Landschap Drentsche Aa’ wordt niet meer gebruikt. Voor het gehele Drentsche Aa-gebied wordt enkel nog gebruik gemaakt van de naam ‘Nationaal Park Drentsche Aa’. Naast het feit dat verschillende namen voor verwarring zorgen, volgt deze naamsverandering ook vanuit inhoudelijk oogpunt uit ‘Nationale Parken Nieuwe Stijl’. Op 16 februari 2021 hebben Gedeputeerde Staten van Drenthe een formeel verzoek ingediend bij het ministerie van LNV om de naamgeving en grens van het Nationaal Park Drentsche Aa in overeenstemming te brengen met de Omgevingsvisie Drenthe (2018).
Dit verzoek is nog in behandeling en onderdeel van Nationaal Park Nieuwe Stijl.
Overzicht ontstaansgeschiedenis NP Drentsche Aa: 2002 NP kleiner gebied en gericht op zelfvoorzienend watersysteem, exclusief Borger-Odoorn 2007 Nationaal Landschap groter geheel, inclusief Borger-Odoorn 2013 Nationaal Landschap en NP samengevoegd naar NP NS, inclusief Borger Odoorn 2018 PS heeft over definitieve begrenzing besloten Nationaal Park Nieuwe Stijl (NP NS) Het beleid voor NP NS wordt vormgegeven in het beleidsprogramma Nationale Parken 20242030. In een brief vanuit het ministerie LNV gaat de minister in op het beleidsprogramma. De ontwikkeling van de parken kan niet los gezien worden van de grote veranderingen in het natuur- en landschapsbeleid en het landelijk gebied. De voorgestelde aanpak houdt de kwaliteit van het (internationale) label Nationaal Park in ere en combineert die met de mogelijkheden om het Nationaal Park van waarde te laten zijn bij de urgente opgaves in het landelijk gebied. Het beleidsprogramma biedt duidelijkheid over de basiseisen waar elk park aan moet voldoen, hiermee wordt het internationale IUCN-label zo veel mogelijk in ere gehouden. Nationale parken krijgen 5 jaar ontwikkeltijd om aan de basiseisen te voldoen. Wanneer zij in 2030 niet aan de basiseisen voldoen, kán de status Nationaal Park worden ingetrokken. Deze basiseisen zijn: 1.
Omvang: het Nationaal Park is een logisch en samenhangend gebied gebaseerd op een landschapsecologisch systeem met ten minste één natuurkern van minimaal 1000 hectare ingebed in het daarmee samenhangende landschapsecologische- en cultuurhistorische systeem. 2. Kwaliteitseisen natuur, landschap en cultuur: het Nationaal Park voldoet aan alle drie de kwaliteitseisen (cumulatief, én, én): 1. Het Nationaal Park kent meerdere en/of samenhangende ecosystemen met duurzaam functionerende abiotische en biotische relaties. 2. In het gebied komen dier- en plantensoorten, geomorfologische locaties en habitats voor met een bijzonder natuurwetenschappelijk, educatief en recreatief belang. 3. In het gebied zijn natuurwaarden en/of landschappelijke waarden en/of cultureel erfgoed van (inter)nationaal belang aanwezig (en in ontwikkeling). In de huidige wet zijn deze eisen geformuleerd als alternatief (of, of). Daarom wordt tot een eventuele wetswijziging op termijn de huidige wet gevolgd. 3. Bescherming: Het Nationaal Park omvat een fraai historisch of anderszins bijzonder landschap. De functies en gebruiksvormen in het Nationaal Park doen geen noemenswaardige afbreuk aan de veerkracht van het landschapsecologisch systeem en de biodiversiteit.
De hiervoor benodigde beschermingsregimes maken geen deel uit van de aanwijzing van een nationaal park, maar vloeien voort uit natuurwetgeving en afspraken over bestemmingen van gebieden.
4. Toegankelijkheid: Het gebied is opengesteld voor bezoekers voor educatieve,
culturele en recreatieve doeleinden. Wel kunnen aan deze openstelling voorwaarden en beperkingen worden gesteld om de wezenlijke kenmerken van het gebied te behouden. Openstelling moet in balans zijn met de ecologische integriteit van het gebied. Niet elke vierkante meter van het nationaal park hoeft te worden opengesteld. Het nationaal park draagt bij aan het versterken en verankeren van de verbinding van mensen met natuur en landschap in hun eigen leefomgeving. 5. Uniciteit: Het gebied onderscheidt zich duidelijk van reeds aangewezen Nationale Parken. De basiseisen zijn vastgelegd in de natuurwetgeving en zullen worden verduidelijkt in een beleidsregel. In de tweede helft van 2023 worden de basiseisen uitgewerkt in een beleidsregel. Dit is juridische borging en hoe de verhouding is met het reeds aanwezige juridische kader via de Omgevingsverordening is op dit moment nog onduidelijk. De keuze om de huidige criteria te verduidelijken in een beleidsregel in plaats van de Wet natuurbescherming aan te passen, is ingegeven door het feit de inwerkingtreding van de Omgevingswet nog niet is gerealiseerd en dat wetsaanpassing een langdurig traject is. De beleidsregel biedt de aangehouden statusaanvragen duidelijkheid op korte termijn. Statusaanvragers moeten meteen aan de eisen voldoen. De toekenning van het label leidt niet tot een extra beschermingsregime.
De bescherming van de natuurgebieden in het park vloeit voort uit de wettelijke eisen uit de Wet natuurbescherming, die zal opgaan in de Omgevingswet. Kaart begrenzing Nationaal Park Drentsche Aa, alles onder zwarte lijn is grondgebied Borger-Odoorn.