Bijlage 1.3 Discussienota Huis van de Gemeenschap 220429 - kopie
Tekst van het document
| Notitie
Project Betreft Datum Kenmerk
1.
Exloo, gemeentehuis Borger-Odoorn Discussienota Huis van de Gemeenschap 29 april 2022 discussienota Huis van de Gemeenschap 220215
Inleiding Het gemeentehuis van Borger-Odoorn is centraal gelegen aan de Hoofdstraat in Exloo. In de directe nabijheid liggen diverse voorzieningen zoals: horecagelegenheden, een multifunctioneel centrum en sportvelden. Het gemeentebestuur is van mening dat het gemeentehuis meer moet zijn dan een plek waar raadsvergadering plaatsvinden en paspoorten worden verlengd. Er is behoefte om het een multifunctioneler gebruik te geven waardoor het aantal bezoekers toeneemt, maar vooral dat er meer ‘reuring’ is. ‘Reuring’ is een prachtig woord en staat synoniem voor ‘bedrijvigheid’. Op dit moment huurt de politie een aantal ruimten in het gemeentehuis. De bezoekers van de politie komen binnen via de centrale hal van het gemeentehuis en melden zich bij de receptiebalie van de gemeente. Vooralsnog gaan we ervan uit dat die situatie zo blijft bestaan. Corona ligt grotendeels achter ons en medewerkers mogen weer op het gemeentehuis komen werken. Onderzoek wijst uit dat veel medewerkers ook in de toekomst deels thuis willen blijven werken. Er wordt gezocht naar een nieuwe balans. Hybride werken met een volwaardige werkplek thuis blijft dus bestaan. WorkWire doet momenteel onderzoek naar de behoefte van de medewerkers en zal daar een nieuw ruimtelijk functioneel programma van eisen op baseren.
Duidelijk is wel dat dit zal leiden tot substantieel minder werkplekken dan in de situatie voor maart 2020 aanwezig waren. Toen waren er nog 175 werkplekken. Hoewel de gemiddelde werkplek iets groter zal worden, neemt de totale ruimtebehoefte wel af. In vergelijkbare projecten is dat ongeveer 20% minder ruimtebehoefte. Dit kan betekenen dat er misschien wel 1.000 m² bvo vrijkomt. De vrijvallende ruimte kan een nieuwe functie krijgen. In deze notitie zoeken we naar aanknopingspunten bij de behoefte van het college om meer een Huis van de Gemeenschap te worden; de vrijvallende ruimte kan wellicht aan die behoefte invulling geven.
2.
Huis van de Gemeenschap: wat betekent dit? Veel gemeenten hebben inmiddels de naam van ‘Huis van de Gemeenschap’ gekoppeld aan hun gemeentehuis. Veelal zijn het dan relatief nieuwe gemeentehuizen waar andere publieksfuncties aan zijn toegevoegd zoals een bibliotheek, een kunstencentrum of soms een commerciële functie. Veelal is dan een groot publieksgebied het hart van dit Gemeenschapshuis. Een publieksgebied waar dan ook de balies van de gemeente aan grenzen. Als de term ‘Gemeenschapshuis’ wordt gegoogled, dan komen de volgende synoniemen tevoorschijn: ‘dorpshuis’, ‘cultureel centrum’ en ‘gemeenschapscentrum’. Huis van de Gemeenschap geeft verrassend weinig hits op Google. We gaan de mogelijkheden verkennen die passen bij de situatie van het gemeentehuis in Exloo.
LindHorst huisvestingsadviseurs bv
pagina 1 van 4
3.
Wat is er mogelijk? Voor de invulling als Huis van de Gemeenschap kan worden gedacht aan de volgende ontwikkelingen: De vrijvallende ruimte wordt permanent verhuurd. De vrijvallende ruimte wordt tijdelijk verhuurd. Het gemeentehuis biedt ruimte voor incidentele activiteiten. Het gemeentehuis biedt ruimte voor structurele verhuringen. Er kunnen ook combinaties van gebruiksmogelijkheden voorkomen. In 3.1 t/m 3.4 worden de opties toegelicht.
3.1
De vrijvallende ruimte wordt permanent verhuurd Voor de vrijkomende ruimte na invoering van het nieuwe werkplekconcept, kan een huurder worden gezocht die de ruimte wil huren voor vijf jaar of langer. Die situatie is dan vergelijkbaar met de politie die nu ook een deel huurt. Om de doelstelling reuring te realiseren, zou dat bij voorkeur een organisatie moeten zijn die ook gebruik kan maken van de centrale entree van het gemeentehuis. De centrale organisatie van het Sociaal Domein is als kandidaat genoemd. Die huurt nu nog ruimte van derden in Borger. Vanuit de gemeentelijke werkorganisatie, feitelijk is het een gemeentelijke dienst, kan deze invulling interessant zijn. De extra huurinkomsten kan de gemeente inzetten ter dekking van de investeringskosten. Deze invulling kan financieel interessant zijn, maar leidt echter beperkt tot meer reuring in het gemeentehuis. Een invulling als bibliotheek, muziekschool of vergelijkbare organisatie levert meer ‘nieuwe’ bedrijvigheid op. Een dergelijke nieuwe functie zal meer betekenis geven aan het Huis van de Gemeenschap en trekt meer jeugdige en andere bezoekers naar het gemeentehuis. Exloo wordt veel bezocht door toeristen. Een toeristisch informatiepunt grenzend aan de centrale hal levert dan weer een hele nieuwe groep bezoekers op. De receptioniste van de gemeente kan zich zo ontwikkelen tot een soort gastvrouw met diverse taken.
3.2
Vrijvallende ruimte wordt tijdelijk verhuurd Informeel ontmoeten wordt straks een belangrijk onderdeel waarvoor de medewerkers naar het gemeentehuis komen. Een voorziening, die we voorlopig maar het werkcafé noemen, is dan een belangrijke plek. Een plek waar diverse soorten informele ontmoetingen, bilaterale gesprekken en kleine vergaderingen kunnen plaatsvinden en waar ambtenaren kunnen lunchen. Het is ook de plek waar de raad na de raadsvergaderingen nog kan verblijven. Het kan zelfs een plek zijn waar externen gebruik van kunnen maken. Het werkcafé is het hart van het gemeentehuis waar we elkaar spreken. (Voorbeeld: burgerzaal wordt werkcafé in het gemeentehuis van Maassluis: klik hier voor een impressie.) De gemeente kan de vrije ruimte ook beschikbaar stellen aan jonge perspectiefrijke bedrijven (startups) en organisaties die zich nog geen hoge huren en langlopende huurcontracten kunnen veroorloven, maar wel een goede faciliteit nodig hebben. Bedrijven en organisaties kunnen dan voor korte of langere tijd units in het gemeentehuis huren. Deze bedrijven kunnen ook gebruik maken van
LindHorst huisvestingsadviseurs bv
pagina 2 van 4
het werkcafé voor gesprekken en ontmoetingen. Hier wordt de kern van het Huis van de Gemeenschap geraakt.
3.3
Het gemeentehuis biedt ruimte voor incidentele activiteiten Bepaalde functies in het gemeentehuis worden slechts enkele keren per week gebruikt. Daarom zien we bij nieuwbouw van gemeentehuizen momenteel ook steeds meer dat efficiënt ruimtegebruik een belangrijk thema is. Flexibiliteit is daarbij dan een belangrijke voorwaarde. De raadszaal is daarbij de meest prominente ruimte waar efficiënt ruimtegebruik een discussiepunt is. De wat oudere raadszalen hebben vaak niet de flexibiliteit om andere functies mogelijk te maken. Er zijn echter mooie voorbeelden van de raad niet eens de hoofdgebruiker is. De raadszaal van de gemeente Coevorden is daarbij een mooi voorbeeld in de regio. Theater De Hofpoort, met een professionele programmering, lijkt de belangrijkste gebruiker van de ruimte en voor de raad wordt de ruimte enkele keren per maand omgebouwd. De ruimte wordt ook gebruikt voor recepties en lezingen. Zie de foto’s verderop. Als er wordt nagedacht over vernieuwing van de raadszaal kan een verbreding van het gebruik een goed optie zijn. Presentaties en voorstellingen met een incidenteel karakter zouden dan wellicht in een vernieuwde raadszaal kunnen plaatsvinden. Alle gemeentelijke informatiebijeenkomsten, die nu nog deels extern plaats moeten vinden wanneer de groep te groot is, zouden dan in eigen huis kunnen.
Ook vergaderruimten en het werkcafé kunnen incidenteel multifunctioneel worden gebruikt. Alleen zal hier wel snel de vraag kunnen komen of hier dan geen sprake is van paracommerciële activiteiten. Zeker met verschillende horecagelegenheden in de buurt lijkt dat dan geen goede keuze. Het beschikbaar stellen van ruimte voor een ideëel doel lijkt echter niet bezwaarlijk.
3.4
Het gemeentehuis biedt ruimte voor structurele verhuringen De bestaande gebruiksruimte structureel verhuren aan derden lijkt niet een haalbare optie. Tenminste als het gaat om ruimten die de gemeente ook zelf gebruikt. Daarmee wordt het gemeentehuis een concurrent van andere aanbieders als het multifunctioneel centrum en de horecagelegenheden. Dat is anders voor aan de gemeente gelieerde overlegorganen of organisaties waar de gemeente deelnemer van is, maar dat zal waarschijnlijk nu ook al gebeuren. Enkele voorbeelden
LindHorst huisvestingsadviseurs bv
pagina 3 van 4
in Coevorden is de raadzaal een multifunctionele voorziening. De raadzaal wordt ook gebruikt als theater met 250 zitplaatsen. Door de schuiftribune kan de zal ook als burgerzaal worden gebruikt voor recepties, lezingen en bijeenkomsten. Nadeel voor de gemeente is wel dat de raadstafel wel twee keer maand moet worden opgesteld. Voordeel is dat er een belangrijke culturele voorziening is ontstaan tegen beperkte kosten.
In het gemeentehuiscomplex in Coevorden is ook een grandcafé opgenomen. De ruimte is eigendom van de gemeente en wordt gepacht op basis van een langlopend contract. Tussen 12.00 en 14.00 uur wordt de ruimte deels ook gebruikt als restauratieve voorziening voor de medewerkers van de gemeente; een standaard lunch kan dan voor een aantrekkelijk bedrag worden afgenomen. Zo snijdt het mes aan twee kanten. Bovendien is het ook de plek waar nagepraat wordt na de raadsvergadering.
Jan Drogt Senior adviseur
LindHorst huisvestingsadviseurs bv
pagina 4 van 4