Bestemmingsplan Nieuw-Buinen, Parklaan 10-12 - toelichting, regels en bijlagen
Tekst van het document
Het hemelwater wordt, net als in de huidige situatie, eveneens op het riool afgevoerd. Inrichting watersysteem De inrichting van het watersysteem blijft ongewijzigd. Natuur en ecologie Het plan voorziet niet in ingrepen in de bestaande watergangen rondom het plangebied. Het plan heeft daardoor geen effecten op de doorstroming en ecologische waarden van het water. 4.10.3 Conclusie Gelet op het vorenstaande en het advies van het waterschap wordt gesteld dat voldoende rekening gehouden is met water in het voornemen.
4.11 Mer-beoordeling 4.11.1 Algemeen In het Besluit m.e.r. is aangegeven welke activiteiten in het kader van het bestemmingsplan planmer-plichtig, projectmer-plichtig of mer-beoordelingsplichtig zijn. Voor deze activiteiten zijn in het Besluit m.e.r. drempelwaarden opgenomen. Wanneer niet voldaan wordt aan de drempelwaarden moet het bevoegd gezag bij de betreffende activiteiten nagaan of mogelijk sprake is van belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. Daarbij lettend op de omstandigheden als bedoeld in bijlage III van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling. Deze omstandigheden betreffen: de kenmerken van de projecten;
37/183
de plaats van de projecten; de kenmerken van de potentiële effecten. In bijlage D van het Besluit m.e.r. (D11.2) is de aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject opgenomen. Ten aanzien van woningen ligt de drempelwaarde op een aaneengesloten gebied met 2.000 of meer woningen. Dit bestemmingsplan maakt slechts 18 woningen mogelijk en is dus niet rechtstreeks planmer-, projectmer of mer-beoordelingsplichtig. Gelet op de aard en omvang van de nieuwe ontwikkeling wordt het project niet als een stedelijk ontwikkelingsproject gekwalificeerd in de zin van onderdeel D 11.2. Dat de activiteiten geen belangrijke nadelige milieueffecten hebben, wordt voldoende onderbouwd met dit Hoofdstuk 4 Omgevingsaspecten. De conclusie is dan ook dat geen vormvrije m.e.r.-beoordeling hoeft plaats te vinden.
38/183
Hoofdstuk 5 5.1
Juridische aspecten
Algemeen
Voor de regels en de systematiek is aangesloten bij het geldende bestemmingsplan voor Borger-Odoorn.
5.2
De bestemmingsbepalingen
Voor het plangebied zijn de volgende bestemmingen en gebiedsaanduiding opgenomen. Bestemming 'Woongebied' De bestemming 'Woongebied' geldt voor het gehele plangebied. Binnen de bestemming zijn gebouwen voor woningen al dan niet in combinatie met een vrij beroep in een woning mogelijk. Het gaat hierbij om een gestapeld woongebouw van maximaal 12 meter hoog. Het woongebouw dient binnen het aangegeven bouwvlak te worden gebouwd, deze is afgestemd op de footprint van het initiatief met daarbij enige marge.
39/183
Hoofdstuk 6
Uitvoerbaarheid
Voor de uitvoerbaarheid van dit bestemmingsplan is het van belang te weten of het bestemmingsplan economisch uitvoerbaar is. De economische uitvoerbaarheid wordt enerzijds bepaald door de exploitatie van het plan (financiële haalbaarheid) en anderzijds door de manier van kostenverhaal van de gemeente (grondexploitatie).
6.1
Economische uitvoerbaarheid
Voor de uitvoerbaarheid van dit bestemmingsplan is het van belang te weten of het bestemmingsplan economisch uitvoerbaar is. De economische uitvoerbaarheid wordt enerzijds bepaald door de exploitatie van het plan (financiële haalbaarheid) en anderzijds door de manier van kostenverhaal van de gemeente (grondexploitatie). 6.1.1 Financiële haalbaarheid Dit plan heeft betrekking op een particulier initiatief waarmee de gemeente geen directe financiële bemoeienis heeft. De kosten voor het realiseren van de ontwikkeling worden gedragen door de initiatiefnemer. Aangenomen wordt dat deze over voldoende financiële middelen beschikt om de woningen te kunnen realiseren. De kosten met betrekking tot het begeleiden van de bestemmingsplanprocedure en daaraan verwante kosten worden verhaald via de leges van de gemeente. Het plan wordt hiermee economisch uitvoerbaar geacht. 6.1.2 Grondexploitatie Door middel van de grondexploitatieregeling beschikken gemeenten over mogelijkheden voor het verhalen van kosten, bijvoorbeeld voor het bouw- en woonrijp maken en kosten voor de ruimtelijke procedure. Indien er sprake is van bepaalde bouwplannen, dient de gemeente hiervoor in beginsel een exploitatieplan op te stellen. Van deze verplichting kan worden afgezien als het kostenverhaal anderszins verzekerd is. Dit kan door middel van een anterieure overeenkomst.
Voor vaststelling van het planologisch besluit dient duidelijk te zijn op welke wijze de kosten zullen worden verhaald. In dit geval is een anterieure overeenkomst met de initiatiefnemers gesloten om het kostenverhaal te verzekeren. Hierin is onder andere het aspect planschade afgedekt.
6.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
6.2.1 Bewonersparticipatie nieuwbouw Parklaan 10-12 Voor de bewoners en belangstellende rondom de ontwikkelingslocatie zijn verschillende overleg momenten geweest over het planvoornemen. Tijdens de momenten zijn verschillende punten geformuleerd waarop de bewoners meer duidelijkheid en aandacht voor hebben gevraagd. In bijlage 6 is een verslag en uitwerking van de vragen bijgevoegd.
40/183
6.2.2 Vooroverleg ontwerpbestemmingsplan In het kader van het vooroverleg is het plan ter kennisgeving toegezonden aan de overlegpartners. De Gasunie, Astron, het Waterschap en de Veiligheidsregio/brandweer hebben aangegeven geen opmerkingen te hebben. De GGD en de provincie hebben het plan bekeken en het onderstaande meegegeven. In bijlage 7 en 8 zijn de volledige reacties geanonimiseerd opgenomen. Provincie De aspecten cultuurhistorie en wonen zijn van provinciaal belang. Het provinciaal belang cultuurhistorie wordt gerespecteerd. De provinciale ambities omtrent cultuurhistorie zijn voldoende benoemd in het bestemmingsplan. Daarnaast geeft de provincie het volgende ter inspiratie mee. De wijk behoort tot het veenkoloniale gebied van het Drents-Gronings type. De wijk waarbinnen het plangebied valt is ontwikkeld na 1965 (post '65). Architectuur, stedenbouw en landschap ontworpen na 1965 zijn in veel gevallen nog niet gewaardeerd en hebben geen status. Op nationaal en provinciaal niveau wordt er momenteel een waarderingsslag gemaakt om deze recentere periode op te nemen in verschillende cultuurhistorische waardekaarten. Op basis van de waarderingsslag die gemaakt wordt in 'post 65' erfgoed, kunnen de karakteristieken van deze periode in meerdere mate vorm worden gegeven in het ontwerp van het appartementencomplex en de buitenruimte (incl. groenstructuren).
Het is vanuit cultuurhistorisch oogpunt aan te raden dat het zogenoemde 'afwijkende 'eigen' architectuur' inspiratie haalt uit de post '65 architectuur. Deze suggestie wil de provincie nog aan het plan meegeven. In een ambtelijke mail heeft de provincie deze suggestie uitgebreider toegelicht. Ambtelijke mail Op basis van de waarderingsslag die gemaakt wordt in 'post 65' erfgoed, kunnen de karakteristieken van deze periode in meerdere mate vorm worden gegeven in het ontwerp van het appartementencomplex en de buitenruimte (incl. groenstructuren). Het is vanuit cultuurhistorisch oogpunt aan te raden dat het zogenoemde 'afwijkende 'eigen' architectuur' inspiratie haalt uit de post '65 architectuur. Wat bijvoorbeeld een mooie aanzet is, zijn de vier 'voorkanten', zoals benoemd op pagina 9 van het beeldkwaliteitsplan. Dit kan gezien worden als referentie naar post '65 architectuur. De post '65 ontmoetingsplekken zoals dorps-en buurthuizen zijn vaak niet-hiërarchisch; alzijdig en met meerdere ingangen. Deze architectuur materialiseert de democratiseringsgolf uit de eind '60 jaren, begin '70 jaren. Het plan heeft dus al enigszins karakteristieken van post '65 architectuur. Ook zou de inpassing van eventuele groenstructuren inspiratie kunnen halen uit de ontwerpgedachten van de post '65 wijk. Vanuit het aspect wonen heeft de provincie geen opmerkingen op het plan.
Hiermee is betreft de provincie voldaan aan het vooroverleg als bedoeld in het Besluit ruimtelijke ordening. De reactie van de provincie is meegenomen in het ontwerp bestemmingsplan. Ten aanzien van de karakteristieken van de post '65 architectuur wordt bij de verdere uitwerking van het bouwplan en de buitenruimte onderzocht in hoeverre de ontwerpgedachten van de post '65 wijk als inspiratie kunnen dienen. De architectuur van het gebouw, met de vier 'voorkanten' in de vorm van een alzijdig gebouw, refereert al enigszins aan de karakteristieken van de post '65 architectuur, zoals de provincie al heeft aangegeven.
41/183
GGD Samengevat geeft de GGD de volgende adviezen: Analyseer de geluidbelasting op de gevel van het beoogde appartementencomplex. Neem hierbij de gezondheidskundige advieswaarden in acht. Zorg voor een goede menging van functies. Analiseer of het realiseren van appartementen op deze locaties wenselijk is vanuit het oogpunt van het goed mengen van functies als wonen, werken en voorzieningen. Zorg voor voldoende en betaalbare levensloopbestendige woningen. Analyseer of het beoogde plan voorziet in de woonbehoefte van de inwoners in de gemeente op dit moment maar ook ten aanzien van ambities van de gemeente op de demografische ontwikkelingen. Stimuleer bewegen en ontmoeten. Gebruik openbare ruimte zoveel mogelijk voor het creëren van een aangename leefomgeving i.p.v. voor het creëren van parkeergelegenheden. Zorg voor een prettig binnenklimaat. Denk aan voldoende en goede ventilatiemogelijkheden, beperken van emissies van stoffen en van geluidshinder en aan klimaatadaptief bouwen. Communiceer actief en betrek omwonenden. Onze ervaring is dat communicatie beïnvloedt hoe overlast ervaren wordt. Deze adviezen neemt de gemeente in acht, en komen in de verschillende paragrafen van onderhavig plan aan de orde (onder meer in het hoofdstuk omgevingsaspecten, hoofdstuk 4).
Daarnaast worden de adviezen meegenomen bij de verdere uitwerking van het plan 6.2.3 Zienswijzen ontwerpbestemmingsplan Het ontwerpbestemmingsplan wordt gedurende zes weken ter inzage gelegd. Tijdens deze periode wordt eenieder in de gelegenheid gesteld om een zienswijze in te dienen (artikel 3.8 Wro). De uitkomsten hiervan kunnen nieuwe niet voorziene uitgangspunten voor het bestemmingsplan geven. 6.2.4 Zienswijzen vaststellingbestemmingsplan Het bestemmingsplan wordt vervolgens, al dan niet gewijzigd, vastgesteld. Het besluit tot vaststelling wordt gepubliceerd en het bestemmingsplan ligt zes weken ter inzage. Tijdens die periode bestaat de mogelijkheid beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in te dienen tegen het besluit en het plan.
42/183
Bijlagen Toelichting
43/183
44/183
Bijlage 1
45/183
Beeldkwaliteitsplan
BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN 10 - 12 NIEUW-BUINEN DEFINITIEF
1
APRIL 2022 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
PROJECT: Beeldkwaliteitsplan Parklaan 10 - 12 PROJECTNR: 20210483 PROJECTLEIDER: Ing. C. Tasma UITVOERING: Ir. M.A. Rekswinkel Ing. T. V. Walstra
Rho adviseurs voor leefruimte Weena 505 (Delftse Poort) Hoofdingang Rho 36e verd. 3013 AL Rotterdam t: 010-2018555 e: info@rho.nl w: www.rho.nl APRIL 2022 2 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
INHOUD 1. INLEIDING
4
2. HISTORISCHE SCHETS
5
3. HUIDIGE SITUATIE 4. DE TOEKOMSTIGE ONTWIKKELING
6
5. GEWENSTE ONTWIKKELRICHTING
9
6. BEELDKWALITEIT BEBOUWING
10
7. BEELDKWALITEIT (OPENBARE) RUIMTE
13
3 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
8
1. INLEIDING AANLEIDING De ruimte tussen de Rozenlaan, Parklaan, Tulpenlaan en Hyacintstraat wordt in zijn geheel heringericht. Voor de locatie aan de Parklaan 10 – 12 liggen voornemens voor de bouw van woningen in de vorm van een appartementenblok en behoud van een bloemenwinkel als zelfstandig paviljoen. De ontwikkeling heeft stedenbouwkundig impact op de omgeving. Voor dit gebied geeft de huidige welstandsnota niet voldoende handvaten om te sturen op beeldkwaliteit. Dit beeldkwaliteitsplan voorziet daarin. JURIDISCH KADER en RELATIE TOT WELSTANDSNOTA Voor het gebied geldt de huidige welstandsnota Borger-Odoorn 2013. Bij de ontwikkeling van de Parklaan vormt dit beeldkwaliteitsplan het kader voor de ontwikkeling en vormt het uitgangspunt voor de welstandstoets. Dit beeldkwaliteitsplan is een aanvulling op de bestaande welstandsnota en wordt ook als zodanig vastgesteld. Op basis van dit beeldkwaliteitsplan kan de toekomstige welstandsbeoordeling van het bouwplan aan de Parklaan plaatsvinden. CRITERIA Dit beeldkwaliteitsplan geeft een meer concrete invulling aan de ruimtelijke aspecten voor het plangebied ingeklemd tussen Rozenlaan,
4 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
Parklaan, Tulpenstraat en Hyacintstraat. Het sluit daarbij aan op de mogelijkheden die het bestemmingsplan gaat bieden. Er worden duidelijke criteria gegeven voor de bebouwing en een ambitieniveau voor de inrichting van de (openbare) ruimte. Het kwaliteitsdocument is opgesteld met als doel om: • De ruimtelijke kwaliteit aan de Parklaan te waarborgen; • Te zorgen dat het ontwerp passend is in de omgeving; • De welstandscommissie een passend kader te bieden waarbinnen de toetsing van het ontwerp dient plaats te vinden. REFERENTIES TER INSPIRATIE In dit beeldkwaliteitsplan zijn referentiebeelden opgenomen. Deze zijn enkel ter inspiratie. Aan deze referenties kunnen geen rechten worden ontleend. De opgenomen referentiebeelden geven de beoogde sfeer weer. Toetsing van de bouwplannen vindt plaats aan de hand van de criteria. Dit geldt zowel voor het materiaalgebruik als de inrichting van de openbare ruimte.
2. HISTORISCHE SCHETS Het dorp Nieuw-Buinen is ontstaan in de 19de eeuw tijdens de vervening van de omgeving. Het historische lint kenmerkt deze oorsprong nog altijd. In de jaren ’70 vonden de eerste planmatige uitbreidingen van het dorp plaats. Uit deze periode stamt ook het complex waar nu ontwikkelplannen voor worden gemaak. Het complex bestaat uit drie onderdelen; de voormalige supermarkt, cafetaria en een bloemenwinkel. De laatst genoemde blijft bestaan en zal als zelfstandig ‘paviljoen’ verder functioneren.
circa 1910
Het dorp is ontwikkeld in de veenontginningrichting en de hieraan verwante sloten zijn de laatste jaren langs de Linnaeuslaan en Akelei teruggebracht. Aan de zuidzijde van de Parklaan bevindt zich een fraai park, ter hoogte van Noorderdiep. Het park aan de Jasmijnstraat, ten noorden van het plangebied, is na het afbreken van bebouwing rond 2010 gerealiseerd. De Parklaan is sindsdien niet alleen een groene laan met een breed dwarsprofiel, maar ook een verbindende route tussen twee parken in Nieuw-Buinen. In het midden van deze route is het plangebied gelegen.
circa 1950
circa 2000 5 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
circa 1975
circa 2020
N374
Supermarkt
3. HUIDIGE SITUATIE Historisch lint
Park
t en
rk
he
ste en
gro ter
rak
ka
k Par n
Dw
laa
d ars iep
an
Kadastrale grens
i ele
terk et s
Ak
at m
stra
R
groe n ka er
rakt
Park
Historisch lint
Zorg en onderwijs
iep
rd
No
BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
n ge
Dr
et
sla an
nla
e oz
e ord
6
in on
tm
aa
Gr
s tr
Plangebied
eu
De kwadranten worden vervolgens van elkaar gesplitst door de Rozenlaan, de enige weg in het kwadrant met een rechte verbinding tussen de watergang en het Dwarsdiep en de Parklaan, een brede straat met een vrij groene uitstraling. Het plangebied ligt op de kruising van de Parklaan en de Rozenlaan. Vanuit de wijk gezien biedt deze gunstige locatie kansen om op in te zetten.
na
Na de ontwikkeling van de watergang langs de Linnaeuslaan en Akelei is de wijk van het plangebied in te delen in vier duidelijke zogenoemde kwadranten. De kwadranten worden aan de westkant begrensd door de nieuwe watergang, aan de oost- en- zuidzijde door het historische lint en aan de noordzijde door een supermarkt en de N374 richting Hogeveen en Stadskanaal.
Lin
DE WIJK Het plangebied is gelegen in het dorp NieuwBuinen. Het ligt in de provincie Drenthe op de grens met de provincie Groningen, tegen Stadskanaal aan. De belangrijkste wegen van het dorp zijn de wegen langs het historische lint, de Dwarsdiep en Noorderdiep. Deze twee haaks op elkaar staande wegen volgen de lijnen van het veenontginningslandschap en zijn daarmee belangrijk voor de ontwikkelrichting van het verdere dorp.
2.
R
5.
n klaa
t aa str int ac Hy
n
laa
n oze
Par
DE KAVEL De kavel waar de ontwikkeling op plaats moet vinden wordt ontsloten via vier zijdes. De Parklaan, Tulpenstraat en Rozenlaan fungeren echt als voorkanten van de kavel (afbeeldingen 1 en 2). Op afbeelding 2 is de bloemenwinkel te zien. De Hyacintstraat kan momenteel gezien worden als de achterkant van de kavel. Afbeelding 3 laat deze huidige achterkant zien waar ook een achttal garageboxen op ontsloten zijn. Bij de ontwikkeling van een nieuw gebouw dient met deze hiërarchie rekening gehouden te worden. Aan de Rozenlaan staat het appartementencomplex ’t Aailand; een wooncomplex met een maatschappelijke functie (afbeelding 4). Dit complex is op het hoogste punt vier bouwlagen hoog. De overige bebouwing rondom de kavel bestaat uit woningen met twee lagen en een kap. Deze woningen variëren in de typologie van rijwoningen, twee onder één kap woningen en vrijstaande woningen.
4.
3.
e
lp Tu 1.
t
aa
tr ns
1.
2.
3.
4.
5.
Op dit moment is de kavel grotendeels verhard voor de functie van parkeren en een trottoir. Tegelijkertijd biedt de verharding ruimte voor een ontmoetingsplaats met enkele bankjes. De Parklaan is een straat met aan weerszijden een groene inrichting, zoals op afbeelding 1 is te zien. Deze groene inrichting wordt alleen ter hoogte van de kavel onderbroken, zoals afbeelding 5 laat zien.
7 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
4. DE TOEKOMSTIGE ONTWIKKELING UITGANGSPUNTEN HERONTWIKKELING De supermarkt in het hart van buurt staat al lang leeg. Het is een teken van de tijd waarin grootwinkelbedrijven in concurrentie met elkaar steeds meer bedrijfsoppervlakte nodig hebben om te overleven. Wij gaan deze centrale plek in de wijk weer opnieuw een duidelijk hart geven, een hart in de vorm van een bijzonder gebouw met een duidelijk eigen karakter voor een belangrijke doelgroep uit Nieuw-Buinen. Veel scholen maar ook winkels zijn verdwenen uit woonbuurten. Hiermee verdween vaak ook het hart uit de buurt, met deze herontwikkeling brengen wij het hart weer terug in de buurt. Het zal een belangrijke plek worden voor de (ouder wordende) Nieuw-Buiner die zoekt naar comfort van een appartement in de vertrouwde omgeving. Door de enorme hoeveelheid grondgebonden woningen in deze omgeving in combinatie met het zeer beperkte aanbod van appartementen zal de vraag naar deze herontwikkeling groot zijn. DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING Nieuw-Buinen en Stadskanaal zijn geen uitzondering op de trend van de landelijke vergrijzing. Met het langer thuis wonen van senioren en het sluiten van de verzorgingshuizen is er dringende behoefte
8 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
aan woningen in toegankelijke en vertrouwde buurten nabij voorzieningen en dichtbij plekken waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Tussen thuis en het verpleeghuis in zijn andere woonvormen nodig. De nieuwe generatie senioren en ouderen heeft andere woonwensen dan de vorige. Onze woonvormen bieden in grote mate beschutting en bescherming aan haar bewoners.
ziel. Gebouwen waar mensen zich thuis voelen, trots op zijn en waar een prettige woonomgeving wordt gemaakt waar mensen graag willen wonen. Het plan bestaat uit een hoogwaardige herontwikkeling van circa 18 appartementen met bergingen in een gebouw met 3 en 4 lagen. Dit programma is noodzakelijk voor een kwalitatief goede en duurzame ontwikkeling.
De doelgroep van deze ontwikkeling wil graag in de wijk blijven wonen en daarom bouwen wij bij voorkeur midden in de bestaande omgeving. Dit zorgt voor behoud van de sociale contacten maar zorgt ook voor levendigheid en doorstroom in de woonwijk. Veel senioren willen zo veel mogelijk zelf blijven doen, zolang ze maar in contact kunnen blijven met familie en vrienden. De babyboomgeneratie wordt ouder en blijft langer vitaal dan ooit, heeft meer geld te besteden en is gewend voor zichzelf te zorgen.
Appartementen - levensloopbestendig De oppervlaktes van de appartementen zullen circa tussen de 75 en 90 m2 GBO zijn. Maar dit zal nog nader uitgewerkt worden. De appartementen zullen levensloopbestendige zijn en worden voorzien van 1 of 2 slaapkamers die na ingebruikname in de toekomst nog flexibel aanpasbaar zijn, optimaal aansluitend bij de doelgroep.
Het wonen in een comfortabel huis, vitaal blijven, sociale contacten in de buurt en de beschikbaarheid van zorg aan huis mocht dat nodig zijn staan steeds meer centraal. PROGRAMMA EN ONTWERP Wij realiseren aantrekkelijke en zorgvuldig vormgegeven gebouwen met een nadrukkelijke
Max aantal bouwlagen
5. GEWENSTE ONTWIKKELRICHTING Wijkontsluitingsweg
t
aa
BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
Hoofdparkeerterrein
str int ac Hy
9
Ruimte voor een (kleine) speelplek
vier ‘voorkanten’
n
Tot slot is het van belang dat de nieuwe ontwikkeling aansluit op de rest van de wijk. Het groene karakter van de Parklaan moet versterkt worden middels het doortrekken van de groenstructuur.
Paviljoen
klaa
De nieuwe ontwikkeling krijgt vier ‘voorkanten’ in de vorm van een alzijdig gebouw. Vooral voor de zijde van de Hyacintstraat (nu een ‘achterkant‘) dient aandacht besteed te worden aan de ruimtelijke kwaliteit. Met name de verdiepingen krijgen een ‘voorkant’uitstraling. Op de begane grond wordt hier met groen gewerkt.
en Roz
Par
Door de bijzondere ligging van de kavel in de wijk, is een hoogwaardige ontwikkeling van belang. Het nieuwe woongebouw past in het straatbeeld en sluit qua beeld aan op de bloemenwinkel, die een referentie blijft naar het (voormalig) centrum van de wijk. Het gebied neemt hiermee een zelfstandige positie in ten opzichte van de omgeving. Deze positie kan met een eigen architectuur geaccentueerd worden. De centrale plek, waarbinnen ook ruimte is voor ontmoeten middels zitelementen, is geconcentreerd aan de Parklaan tussen de bloemwinkel en het nieuwe woongebouw in. Afhankelijk van de uitwerkingsrichting kan richting de Rozenlaan hoger (maximaal vier bouwlagen) gebouwd worden dan aan de Tulpenstraat (maximaal drie bouwlagen). Dit om een duidelijk onderscheid te maken tussen het karakter van een woonstraat (Tulpenstraat) en straten met een met een meer maatschappelijk- en centrumkarakter (Parklaan en Rozenlaan).
n
laa
Voor de locatie aan de Parklaan 10 – 12 liggen voornemens voor de bouw van 18 woningen in de vorm van een appartementenblok en een (bestaande) bloemenwinkel als zelfstandig paviljoen.
Ruimte voor ontmoeten op de centrale plek. Verbinden groenstructuur
lpe Tu
t
aa
tr ns
Erftoegangsweg
6. BEELDKWALITEIT BEBOUWING WELSTANDSCRITERIA •
De ontwikkeling heeft een passende maat en schaal
•
Het gebouw heeft een alzijdige uitstraling. Dit komt
•
passend in de historische context. De locatie
terug in het ontwerp door daglicht-openingen aan
die vanaf de appartementen in het zicht liggen
kenmerkt zich als het centrale hart van de wijk.
alle zijdes van het gebouw te plaatsen.
hebben hier de focus. Denk hierbij aan het dak
Dit legitimeert een meer bijzonder gebouw met een klein hoogteaccent. Een gebouw dat
van de kiosk/ het paviljoen. •
Het gebouw krijgt een afwijkende, ‘eigen’,
zich om die reden mag onderscheiden van de
architectuur. Hiermee wordt de centrale positie
omliggende gebouwen. Middels een geleed
van de wijk geaccentueerd.
•
silhouet moet het geheel wel in de stedelijke
Installaties op het dak (waaronder pv panelen) maken onderdeel uit van het ontwerp van het gebouw. Ze hebben voldoende afstand tot de
volume met gevelsprongen en een gevarieerd •
De ontwikkeling dient gebruik te maken van zachte,
dakrand om zicht vanaf maaiveld te voorkomen.
warme aardse tinten, van oker tot donkerbruin
context ingepast worden.
(zie spectrum hiernaast), met een nadruk op •
Groene daken zijn waar mogelijk gewenst. Daken
•
De rooilijn aan de Tulpenstraat moet ten minste
donkere tinten, verwijzend naar de donkere
2 meter terug liggen ten opzichte van het
bouwhoogtes. Het appartementencomplex is
veengronden. Felle contrasterende kleuren zijn
verlengde van de voorgevelrooilijn van de
maximaal 4 bouwlagen hoog, waarvan de 4
te afwijkend voor de omgeving.
woningen Tulpenstraat 2 t/m 10.
Er wordt gebruik gemaakt van verschillende de
bouwlaag aan de Tulpenstraat middels een setback van minimaal 2,5 meter naar achter is
•
Gevels worden overwegend in metselwerk uitgevoerd. Dat sluit aan op de traditie in het
gelegen.
veenkoloniale gebied. •
Er worden geen uitlogende materialen toegepast.
•
Om de groene structuren en duurzaamheid en natuurinclusief bouwen te versterken worden groene gevels in de vorm van gevelbegroeiing toe gepast. Gevelgroen dat zelfstandig groeit met relatief beperkt onderhoud heeft de voorkeur.
10 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
VOORBEELD VAN DONKERE AARDSE TINTEN
GEVELGROEN DAT ZELFSTANDIG GROEIT •
Aan de Parklaan wordt een terugspringende gevellijn toegepast.
•
Bij de ontwikkeling dient rekening gehouden te worden met inpassing van de huidige bloemenverkoop. Dit verkooppunt sluit aan bij het te ontwikkelen gebouw. Langs de huidige dakrand wordt aan de zijde waar de supermarkt gesloopt wordt, in overleg met de eigenaar van de bloemenverkoop, een overstek en een pui aangebracht. Ter hoogte van de parkeerplaatsen
DAK INSTALLATIES MET VOLDOENDE AFSTAND TOT DE DAKRAND
wordt een gemetselde gevel aangebracht met gevelbeplanting. •
Balkons zijn maximaal uitkragend. Bij de positioneren aan de gevel is aandacht besteed aan privacy voor omwonenden. Inkijk in tuinen wordt geminimaliseerd.
GEBOUW MET EEN AFWIJKENDE ‘EIGEN’ ARCHITECTUUR 11 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
GEBOUW IN DONKERE AARDSE TINTEN MET UITKRAGENDE BALKONS
GEBOUW MET TERUGLIGGENDE 4DE VERDIEPING
7. BEELDKWALITEIT (OPENBARE) RUIMTE
BEELDKWALITEIT (OPENBARE) RUIMTE
vanaf Parklaan naar de Hyacintstraat. Door bij
•
Het groene karakter van de Parklaan wordt
de entree van het parkeerhaventje bomen (3e
versterkt door de groenstructuur aan weerszijden
grootte/ orde) te planten wordt het beeld op de
van de Parklaan door te trekken.
garageboxen gefilterd.
met een hoogwaardige uitstraling. •
Afvalcontainers, inclusief de huidige containers aan de noordoostzijde worden of ondergronds gebracht of met hagen zo veel mogelijk uit het
•
De bestaande bomen blijven zo veel mogelijk
•
gehandhaafd.
De ruimte onder de bomen wordt ingezaaid met
zicht gebracht.
gras en mogelijk met bloembollen (stinzen). •
•
Om een bijzondere plek te creëren en/of te
•
Voor het bevorderen van de klimaatadaptatie
versterken worden de nieuwe bomen niet in een
wordt zoveel mogelijk groen ingepast en wordt
laanstructuur gesitueerd (zoals elders aan de
verharding geminimaliseerd om een zo groen
Parklaan) maar los over het perceel ‘gestrooid‘.
mogelijk beeld te creëren.
Aan de Parklaan wordt parkeren gehandhaafd. Hier is het groene parkkarakter doorslaggevend.
•
Rond de parkeervakken komen lage heggen (van veldesdoorn, meidoorn, haagbeuk of beuk) om de invloed van de geparkeerde auto’s, waar
•
In verband met klimaatadaptatie en een
•
afwisselend beeld worden verschillende inheemse
De bestrating van parkeerplekken bestaat uit
mogelijk, op de beeldkwaliteit zoveel mogelijk
grasklinkers of kunststof honingraten.
te beperken.
boomsoorten gebruikt, passend op veengrond. Deze zijn van de 2e grootte/ orde zoals
•
•
•
Om het karakter van de Hyacintstraat als
veldesdoorn, wilg en zwarte els. Incidenteel ook
van extra bomen en nestelmogelijkheden in de
een parkeerstraat die begrensd wordt door
grotere soort zoals fladderiep toepassen.
gevel indien daarvoor geschikte plekken worden
gagargeboxen te verzachten, is het wenselijk
gevonden.
dat deze straat een groene uitstraling krijgt. Dit gebeurd door de toepassing van graskeien,
Voor een bijzonder beeld kunnen deze aangevuld worden met soorten met een bijzondere
•
uitstraling, zoals een mooie bloesem of herfstkleur. •
Biodiversiteit krijgt extra aanadacht in de vorm
Tussen de twee gebouwen door is een doorkijk
13 BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN
Op de centrale plek wordt ruimte geboden aan ‘ontmoeten’; er worden zitelementen aangebracht.
•
Op de centrale plek wordt bestrating toegepast
heggen, groene gevels en zo mogelijk bomen.
bomen los verspreid in gazon
zitelement
stinzenbeplanten
speelplek met hoogwaardige materialen
hoogwaardige uitstraling
ONDERSTEUNENDE BEELDEN BIJ DE ‘OPENBARE’ RUIMTE
De centrale plek is hoogwaardig van kwaliteit. De openbare ruimte geeft plek aan ontmoeten, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Bomen mogen los verspreid over het gebied. Er kan gespeeld worden met kleurgebruik in de verschillende seizoenen.
fladderiep
bloesem
herfstkleuren
toepassing van hoogteverschillen en zitelementen
BEELDKWALITEITSPLAN PARKLAAN 10 - 12
Bijlage 2
61/183
Planvoornemen
P A R K L A A N 1 0 - 12 NIEUW–BUINEN HET NIEUWE WIJKHART
Project van NOVO BV
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART INHOUDSOPGAVE 1. Uitgangspunten herontwikkeling
pagina 3
2. Analyse door Stedenbouwkundige Harmen Postma
pagina 5
3. Toekomstige bewoners
pagina 18
4. Herontwikkeling en ontwerp
pagina 22
5. Haalbaarheid van het plan
pagina 31
6. Duurzaamheid
pagina 32
Project van NOVO BV
2
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART 1. UITGANGSPUNTEN HERONTWIKKELING Wij willen deze historisch centrale plek in de wijk weer opnieuw een duidelijk hart geven, een hart in de vorm van een bijzonder gebouw met een eigen karakter voor een belangrijke doelgroep. Het zal een plek worden voor de (ouder wordende) Nieuw-Buiner die zoekt naar een levensloopbestendig appartement in zijn of haar vertrouwde omgeving. Nieuw-Buinen en Stadskanaal zijn namelijk geen uitzondering op de trend van de landelijke vergrijzing. Het aandeel jongeren in de bevolking is ongeveer gelijk aan de situatie voor heel Nederland, maar het aantal ouderen in Nieuw-Buinen en Stadskanaal is aanzienlijk hoger. De vraag naar seniorenhuisvesting is snel toegenomen en hoog op dit moment, ook in deze buurt. Veel senioren willen graag midden in hun vertrouwde buurt blijven wonen en daarom is deze locatie ideaal. Dit zorgt voor behoud van de sociale contacten, levendigheid op deze plek en vooral ook voor de belangrijke doorstroom in de woonwijk. Scholen maar ook winkels zijn verdwenen uit woonbuurten. Hiermee verdween vaak ook het hart uit de buurt, met deze herontwikkeling brengen wij het hart weer terug in de buurt. Provinciaal beleid Deze herontwikkeling sluit optimaal aan op zowel provinciaal beleid als gemeentelijk beleid ten aanzien van de thema’s Wonen en Ruimtelijke kwaliteit.
Voor wat betreft het Wonen wordt hierin gestreefd naar gevarieerde en leefbare woonmilieus die voorzien in de woonvraag waarbij vraag en aanbod op de woningmarkt in balans worden gehouden. Voor wat betreft de Ruimtelijke Kwaliteit wordt aangesloten op de kernkwaliteit van oorspronkelijkheid. Het afleesbaar houden van de oorspronkelijke stedenbouwkundige opzet past in die kernkwaliteit. Daarnaast draagt deze herontwikkeling bij aan het herstel van de ruimtelijke kwaliteit van deze plek. Ook het uitgangspunt van zorgvuldig ruimtegebruik (verdichting in plaats van uitbreiding en nieuwe bebouwing realiseren binnen bestaande structuren) is bij dit plan dan ook nadrukkelijk aan de orde. Tot slot zet de Provincie in op de kwaliteit van de woonomgeving als antwoord op de mogelijke krimp opgave. Met de nieuwe inrichting rond het plan wordt nadrukkelijk ingezet op een kwaliteitsimpuls van de (openbare) ruimte en krijgt de buurt weer een nieuw hart. Ruimtelijk Beeld Dit plan kan worden gezien als een vorm van herstructurering waarbij een andere functie (wonen), een ander woningtype (appartementen) en een ander ruimtelijk en architectonisch beeld wordt toegevoegd aan de wijk. Het geeft de mogelijkheid om de wijk naast een ontstaansgeschiedenis ook een ontwikkelingsgeschiedenis mee te geven die kan zorgen voor een aantrekkelijker ruimtelijk beeld.
Dit sluit tevens aan bij de ruimtelijke doelstellingen en streefbeelden die zijn geformuleerd in het Bestemmingsplan. Harmen Postma – stedenbouwkundige
Project van NOVO BV
3
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Programma en ontwerp Het plan, mede gebaseerd op het welstandsadvies van Libau, bestaat uit een aantrekkelijk en zorgvuldig vormgegeven gebouw met een niet heel aanwezig maar wel eigen karakter. Een nieuw duurzaam gebouw waar mensen zich thuis zullen voelen, trots op zijn en waar een prettige woonomgeving wordt gemaakt waar mensen spoedig graag willen wonen. Het is een herontwikkeling naar appartementen met bergingen in een gebouw van drie en deels vier lagen. Dit programma is noodzakelijk voor een kwalitatief goede en duurzame ontwikkeling. De eerste aanzet van het ontwerp is in nadrukkelijke harmonie met de omgeving gemaakt. De oppervlaktes van de appartementen zullen circa tussen de 75 en 90 m2 GBO zijn. De appartementen zullen levensloopbestendige zijn en worden voorzien van een of twee slaapkamers die na ingebruikname in de toekomst nog flexibel aanpasbaar zijn, optimaal aansluitend bij de doelgroep. Wij willen deze centrale plek in de wijk weer opnieuw een duidelijk hart geven, een hart in de vorm van een bijzonder gebouw met een duidelijk eigen karakter voor een belangrijke doelgroep. Door de enorme hoeveelheid grondgebonden woningen in deze omgeving in combinatie met het zeer beperkte aanbod van levensloopbestendige appartementen is de vraag naar deze herontwikkeling groot.
Het plan betreft een gedifferentieerd programma van circa 17 appartementen verdeeld over drie en gedeeltelijk vier bouwlagen. Deze plek biedt, vanuit historische en stedenbouwkundig perspectief, de ruimte voor een gebouw met karakter en dit volume. Deze plek zal weer opnieuw het hart van de wijk gaan worden waar de Nieuw-Buiner met een gevoel van trots zal gaan wonen. Hierna volgt een stedenbouwkundige analyse van Harmen Postma en de verdere uitgangspunten van deze herontwikkeling.
Project van NOVO BV
4
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART 2. STEDENBOUWKUNDIGE ANALYSE NIEUW-BUINEN EN WIJKHART Algemeen De naam Nieuw-Buinen verwijst naar het dorp Buinen. In de 19e eeuw ontstond tijdens de vervening ten oosten van Buinen een nieuw lintdorp langs de Buinermond, dat Nieuw-Buinen werd genoemd. Stadskanaal ligt in de provincie Groningen. Anno 2020 heeft het 19.035 inwoners en behoort daarmee tot de grootste plaatsen in de provincie. Samen met het over de provinciegrens van Drenthe gelegen NieuwBuinen, vormt het een dubbelkern met net geen 24.000 inwoners. De plaats is ontstaan als veenkolonie en is uitgegroeid tot een regionaal centrum dat de derde winkelstad van de provincie is.
Geschiedenis, de aanleg van het kanaal en de eerste bewoners De aanleg van het kanaal en de bouw van de plaats werden voorafgegaan door een geheim besluit van de stad Groningen in 1762, waarin overeen werd gekomen om vanaf de Groninger stadslanden in het geheim ook de Drentse gronden te gaan vervenen. Daartoe moest een kanalenstelsel naar het zuidoosten worden gegraven om vandaar uit ook het veen uit de Drentse gebieden te kunnen afvoeren. De traditionele 'stichtingsdatum' van de plaats is 11 februari 1765, toen de burgemeester en de raad van de stad Groningen het besluit namen om het Oosterdiep bij Wildervank te verlengen tot aan Bareveld en van daaruit parallel aan de Semslinie 335 meter ten noordoosten daarvan een nieuw kanaal te graven naar het zuidoosten om de veenkoloniën van het zuidoosten van de provincie Stad en Lande en het oosten van het Landschap Drenthe te kunnen vervenen. Dit werd het Stadskanaal, dat letterlijk ‘kanaal van de Stad (Groningen)’ betekent. De eigenlijke stichting van de plaats vond echter pas plaats in 1787 toen de eerste veenplaatsen werden uitgegeven en de eerste twaalf houten huizen van Stadskanaal verrezen ten noorden van de Pekelderweg
Project van NOVO BV
5
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART De eerste huizen verrezen bewust aan de noordzijde van het kanaal omdat de stad Groningen alleen Groningers en geen Drenten als bewoners wilde. Deze houding zorgde ervoor dat er tot op heden veel minder huizen aan zuidzijde van het kanaal staan. Vervolgens werd de eerste houten sluis (het Springersverlaat) aangebracht in het kanaal. In 1789 was het hoofddiep gevorderd tot de Buinerstreng (de huidige Buinerweg). Het kanaal zorgde voor een enorme groei van de plaats. Tussen 1818 en 1849 nam de bevolking met 600 procent toe, waardoor er een lintdorp van vooral boerderijen en woonhuizen ontstond aan beide zijden van het hoofddiep en aan de noordzijde van het Boerendiep. Pas rond 1900, lang na Hoogezand-Sappemeer en Veendam, verrees de eerste industrie van enige betekenis bij Stadskanaal. In de jaren 1900 werd Stadskanaal aangesloten op de spoorlijn. In 1910 verrezen de coöperatieve strokartonfabriek ‘Ons Belang’ en de coöperatieve aardappelmeelfabriek C.V. 'Ons Belang', in 1914 gevolgd door aardappelmeelfabriek ‘De Twee Provinciën’ aan het Stadskanaal ten noorden van het Pekelderdiep. Deze laatste fabriek was de grootste van Nederland (12,5% van de nationale productie). Ook verrezen een confectiefabriek en een aantal constructiewerkplaatsen bij de plaats en over de Drentse grens in Nieuw-Buinen twee glasfabrieken.
De fabrieken zorgden voor veel werkgelegenheid en een grote bevolkingsgroei. Deze huizen verrezen op open plekken in de bebouwingslinten langs het hoofddiep, de monden en nabij het centrum tussen het hoofddiep en het Boerendiep. Na de Tweede Wereldoorlog groeide Stadskanaal sterk. Voornaamste oorzaak hiervan was het feit dat de gemeente Onstwedde Philips in 1955 wist te bewegen om een fabriek voor halfgeleiders te bouwen op het nieuwe bedrijventerrein Dideldom. Deze komst zou de aanwezige grote werkloosheid in het gebied in een klap teniet doen. Topografische kaart 1: 25.000
Project van NOVO BV
6
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART In 1960 werd uiteindelijk de grote fabriekslocatie aan de Brugstraat en Electronicaweg in gebruik genomen, waar dat jaar reeds 1.000 medewerkers werkten en vervolgens ook een beeldbuisfabriek werd gevestigd, waardoor het aantal werknemers opliep tot meer dan 3.000. Voor deze werknemers werden nieuwe wijken opgezet zoals het plan Ter Maars, waarbij ten noordoosten van het vroegere Boerendiep vanaf 1959 in vier jaar tijd de uitlegwijk Maarsstee uit de grond werd gestampt. In de jaren 1960 werd vervolgens de wijk Maarswold aangelegd, gevolgd door de wijk Maarsveld eind jaren 1960. Het reeds in aanbouw zijnde Ceresdorp (1953) onder Musselkanaal werd in 1977 eveneens uitgebreid om Philips-medewerkers te kunnen huisvesten. Ook de 60er jaren uitbreiding van Nieuw Buinen, praktisch tegen het Philipsterrein aangelegen, werd ten behoeve van de huisvesting van werknemers bebouwd. Hierdoor groeide Stadskanaal uit tot de op twee na grootste gemeente van de provincie, na de stad Groningen.
Bouw Philips complex
Project van NOVO BV
7
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Jaren ‘60 wijk rondom de Parklaan in Nieuw Buinen Stedenbouw De wijk, waarvan de projectlocatie het middelpunt is, is gebouwd als een voorbeeld van de stedenbouw uit dat tijdsgewricht. Deze wijk heeft een duidelijk orthogonale structuur die sterk is ingegeven door de oorspronkelijke en historische verkaveling. Deze verkaveling is nog goed afleesbaar, alleen bij de aanleg van de Parklaan heeft men zich enige vrijheid veroorloofd.
Oorspronkelijke verkaveling
Huidige verkaveling
Project van NOVO BV
8
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Wijkhart De wijk heeft een duidelijke stedenbouwkundige opzet en een hiërarchische structuur. De historische en nieuwe ontsluitingsroutes zorgen op een hoger schaalniveau voor de verbindingen met de omgeving en Stadskanaal en zijn stedenbouwkundig de belangrijkste (1e orde). Hier sluiten de wijkontsluitingsroutes, Rozenlaan en Parklaan (2de orde) op aan. Deze twee wijkontsluitingsroutes vormen een assenkruis. Op de kruising daarvan is volgens het 60er jaren ‘boekje’ en geheel vanzelfsprekend een centraal gelegen wijkvoorziening gerealiseerd. De woonstraten zijn allen van dezelfde stedenbouwkundige betekenis (3de orde). Tot slot zijn er tussenstraten die leiden naar garageboxen e.d. (4de orde). Voor de wijk noodzakelijke overige voorzieningen liggen in het omringende groen. Deze locatie is dan ook een karakteristiek middelpunt van de wijk maar heeft op dit moment niet die uitstraling door het detonerende gebouw.
Stedenbouwkundige Hoofdstructuur
Jaren ‘60 wijk gearceerd met wijkhart
Project van NOVO BV
9
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Groen De wijk is zeer ruim opgezet en heeft daardoor een aangenaam en groen karakter. De Parklaan is daar het meest treffende voorbeeld van. Alle overige woonstraten hebben een breed profiel met ruime voortuinen. Het huidige winkelcentrum met de openbare ruimte eromheen is in het beeld van de Parklaan in zijn huidige situatie een dissonant. In plaats van het groen is hier de verharding, inherent aan de functie, bepalend voor het beeld en vrijwel rond om het blok aanwezig.
Bebouwing In de bebouwing en de woningtypes langs de Parklaan vinden we de stedenbouwkundige betekenis van deze route terug in de begeleidende bebouwing van veelal vrijstaande of twee-onder-een-kap-woningen. Rijwoningen komen alleen voor waar de bebouwing afstand neemt tot de route middels een plantsoen. Vrijstaande woningen hebben veelal een hoogte van 3 lagen (2 bouwlagen met een kap). De tweeonder-een-kapwoningen zijn allen 3 lagen (2 bouwlagen met een kap). Rond het winkelcentrum komt ook hogere bebouwing voor, een appartementencomplex in 3 en 4 bouwlagen. Deze bebouwing heeft een maatschappelijke functie. Zij benadrukt met haar hoogte de grotere betekenis van de plek op stedenbouwkundig niveau. Verderop aan de Parklaan zijn in een recenter verleden eveneens nog twee appartementenblokken gebouwd met 4 bouwlagen.
Bestaande situatie Op dit moment staat de supermarkt in het hart van het buurt leeg. Dat is een teken van de tijd waar in de concurrentie met elkaar grootwinkelbedrijven steeds meer bedrijfsoppervlakte nodig hebben om te kunnen overleven. Een nieuwe Aldi aan het einde van de Parklaan, maar alleen direct bereikbaar vanaf de provinciale weg, is niet alleen een functie die van betekenis is op de schaal van het buurt of de wijk maar kan met haar voortreffelijke bereikbaarheid in principe een groot deel van Stadskanaal bedienen. In het bestaande winkelcentrum is slechts een bloemenzaak overgebleven.
Project van NOVO BV
Overzicht jaren 60 wijk Nieuw Buinen met stempelstructuur en groen
10
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Stedenbouwkundige inpassing Met haar volume, functionele invulling en ruimtelijke setting op een groen plein benadrukt het nieuwe gebouw de bijzondere betekenis van de plek in stedenbouwkundige zin en houdt de opzet van het oorspronkelijke plan zichtbaar in het ruimtelijke beeld aldus Harmen Postma. Daarbij wordt het karakter van lommerrijke Parklaan nadrukkelijk vertaald in dit plan en vouwt zich zelfs om in de Rozenlaan en Tulpenstraat. De nieuwe, groene, openbare ruimte wordt over de diagonaal van het plein opgespannen door de bestaande 4-laagse bebouwing aan de Rozenlaan (’t Aailand) en het nieuwe volume van eveneens 4 bouwlagen (circa 12 meter). Daarmee onderscheidt het volume zich net voldoende van de omgeving die met 2 bouwlagen plus een kap een hoogte van circa 9 meter heeft.
Tekening stedenbouwkundige Harmen Postma met ruimtelijke inpassing
Project van NOVO BV
11
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Aansluiting bij provinciaal beleid Deze herontwikkeling sluit optimaal aan op het Provinciaal Beleid ten aanzien van de thema’s Wonen en Ruimtelijke kwaliteit. Voor wat betreft het Wonen wordt hierin gestreefd naar gevarieerde en leefbare woonmilieus die voorzien in de woonvraag waarbij vraag en aanbod op de woningmarkt in balans worden gehouden. Voor wat betreft de Ruimtelijke Kwaliteit wordt aangesloten op de kernkwaliteit van oorspronkelijkheid. Het afleesbaar houden van de oorspronkelijke stedenbouwkundige opzet past in die kernkwaliteit. Daarnaast draagt de ontwikkeling bij aan de ruimtelijke kwaliteit van de plek. Ook het uitgangspunt van zorgvuldig ruimtegebruik (verdichting in plaats van uitbreiding en nieuwe bebouwing realiseren binnen bestaande structuren) zijn in het onderhavige plan dan ook nadrukkelijk aan de orde. Tot slot zet de Provincie in op de kwaliteit van de woonomgeving als antwoord op de mogelijke krimp opgave. Met de nieuwe inrichting rond het plan wordt nadrukkelijk ingezet op een kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte.
Weergave inpassing binnen bestaande structuren en dimensies
Project van NOVO BV
12
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Ruimtelijk Beeld Stadskanaal samen met Nieuw Buinen als derde grote stad van de provincie Groningen kan worden aangemerkt als een stedelijke omgeving. Inherent aan het wonen in een stedelijke omgeving is dat het ruimtelijk beeld in de loop van de tijd kan veranderen. Elke generatie geeft o.a. met architectuur mede vorm aan het beeld en de kwaliteit van de openbare ruimte. Kenmerk van het stedelijke is de grote mate van verschillende architectonische beelden naast elkaar. Het kenmerk van 60er jaren wijken is dat zij in één keer zijn gebouwd waardoor zij vaak een wat eentonig architectonisch beeld hebben. De onderhavige opgave kan worden gezien als een vorm van herstructurering waarbij een andere functie (wonen), een ander woningtype (appartementen) en een ander ruimtelijk en architectonisch beeld wordt toegevoegd aan de wijk. Het geeft de mogelijkheid om de wijk naast een ontstaansgeschiedenis ook een ontwikkelingsgeschiedenis mee te geven die kan zorgen voor een aantrekkelijker ruimtelijk beeld. Dit sluit tevens aan bij de ruimtelijke doelstellingen en streefbeelden die zijn geformuleerd in het Bestemmingsplan.
Bestemmingsplan De locatie maakt onderdeel uit van het bestemmingsplan Nieuw Buinen – Buinerveen Gemeente Borger – Odoorn vastgesteld op 06-07-2017 en heeft de enkelbestemming Detailhandel. Om nieuwbouw met de functie wonen op deze plek mogelijk te maken is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk waaraan de Gemeenteraad haar goedkeuring moet geven. Hiervoor is een procedure met inspraak op basis van deze stedenbouwkundige analyse en een architectonische planschets noodzakelijk. Harmen Postma - Stedenbouwkundige December 2020
Huidig bestemmingsplan
Project van NOVO BV
13
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Bezonning De locatie is qua bezonning en schaduwwerking ten opzichte van de omringende bebouwing zeer gunstig gelegen. De afstanden en de hoogte van het nieuwe woongebouw tot de omringende bebouwing zijn inherent aan de ruime opzet van de wijk groot te noemen. De bezonning vormt dan ook geen complicerende factor voor een succesvolle herontwikkeling en het programma op deze locatie. Er treedt ook geen enkele schaduwwerking op die belemmerend is voor het paviljoen van de bloemist.
10:00 - 21 maart en 21 september
12:00 - 21 maart en 21 september
14:00 - 21 maart en 21 september
16:00 - 21 maart en 21 september
10:00 - 21 juni
12:00 - 21 juni
14:00 - 21 juni
16:00 - 21 juni
Project van NOVO BV
18:00 - 21 juni
14
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Privacy en inkijk in (achter-) tuinen Aan de zijde van de Parklaan is er geen sprake van zicht in de achtertuinen vanuit het nieuwe gebouw. Aan die zijde grenzen alle woningen aan het openbaar gebied. Aan de zijde van de Tulpenstraat is er eveneens vrijwel geen zicht in de achtertuinen van omliggende woningen. Aan de kant van de Hyacintstraat zal er mogelijk vanaf de wat hoger gelegen lagen (beperkt) zicht zijn op de achtertuinen van de (huur-) woningen. Gedurende grote delen van het jaar wordt dit zicht overigens belemmerd door een omvangrijke boom die aan de rechterzijde van de tegenoverliggende garagebozen staat.
Project van NOVO BV
15
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Bloemenwinkel als zelfstandig paviljoen In de huidige situatie is de bloemenwinkel onderdeel van het supermarktvolume. Na het afbreken van de supermarkt en naastgelegen cafetaria blijft er een mooi ‘paviljoen’ over met een duidelijk ‘eigen’ karakter. Door het aanbrengen van bijvoorbeeld een duidelijke dakrand en mooi metselwerk ontstaat er een zelfstandig paviljoenachtig object wat goed bij de locatie past. Dit zelfstandige paviljoen zal dan geenszins meer de indruk wekken dat het eerder onderdelen was van een groter geheel. Daarnaast kan er wel verder nog gezocht worden naar een mate van afstemming in uitstraling tussen het paviljoen en het nieuwe woonvolume. Hieronder staan enkele referentiebeelden van zelfstandige (winkel-) paviljoens. Dit laat zien dat er een kwalitatief hoogwaardig object zal ontstaan in de vernieuwde (parkachtige) omgeving.
Referentiebeelden zelfstandig paviljoens
Project van NOVO BV
16
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Bloemenwinkel als zelfstandig paviljoen
B L O
Huidige situatie
E M
E N
Visualisatie paviljoen na zorgvuldige aanpassing
Project van NOVO BV
17
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART 3. TOEKOMSTIGE BEWONERS Demografische ontwikkeling Nieuw-Buinen en Stadskanaal zijn geen uitzondering op de trend van de landelijke vergrijzing. Het aandeel jongeren in de bevolking is ongeveer gelijk aan de situatie voor heel Nederland, maar het aantal ouderen in Nieuw-Buinen en Stadskanaal aanzienlijk hoger. De vraag naar seniorenhuisvesting neemt daarom in snel tempo toe. Het aantal 65-plussers groeit van de huidige 2,8 miljoen naar circa 4,7 miljoen in 2040. Het is onze ambitie om alle senioren een veilig en comfortabel thuis te bieden. Met het langer thuis wonen van senioren en het sluiten van de verzorgingshuizen is er dringende behoefte aan woningen in toegankelijke en vertrouwde buurten nabij voorzieningen en dichtbij plekken waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Tussen thuis en het verpleeghuis in zijn andere woonvormen nodig. De nieuwe generatie senioren en ouderen heeft andere woonwensen dan de vorige. Onze woonvormen bieden in grote mate beschutting en bescherming aan haar bewoners. Een groot deel van onze bewoners wil graag in de wijk blijven wonen en daarom bouwen wij bij voorkeur midden in de bestaande omgeving. Dit zorgt voor behoud van de sociale contacten maar zorgt ook voor levendigheid en doorstroom in de woonwijk.
Veel senioren willen zo veel mogelijk zelf blijven doen, zolang ze maar in contact kunnen blijven met familie en vrienden. De babyboomgeneratie wordt ouder en blijft langer vitaal dan ooit, heeft meer geld te besteden en is gewend voor zichzelf te zorgen. Het wonen in een comfortabel huis, vitaal blijven, sociale contacten in de buurt en de beschikbaarheid van zorg aan huis mocht dat nodig zijn staan steeds meer centraal. Veel scholen maar ook winkels zijn verdwenen uit woonbuurten. Hiermee verdween vaak ook het hart uit de buurt, met deze herontwikkeling brengen wij het hart weer terug in de buurt. De vraag naar deze appartementen op deze plek zal dan ook groot zijn.
Project van NOVO BV
18
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Nieuw-Buinen Nieuw-Buinen en vooral ook de directe omgeving van de Parklaan kenmerkt zich door de aanwezigheid van vrijwel alleen maar grondgebonden woningen met een tuin. Dit is opvallend. Er zijn wel (zorg-) appartementengebouwen (van 3 en 4 lagen) maar vrijwel niet in de directe omgeving. Behalve het gebouw van Levier aan de Rozenlaan dat bedoeld is voor een andere doelgroep en geen koopwoningen zijn.
Doelgroepen Het voornemen is om een belangrijk deel van deze ontwikkeling te richten op onder anderen de vergrijzende Nieuw-Buiner die zijn huis met tuin verlaat in ruil voor een comfortabel en efficiënt appartement in de vertrouwde omgeving waar hij of zij al jaren óf zelfs decennia woont. Hiermee spelen wij ook nadrukkelijk in op de ontwikkeling van het langer thuis blijven wonen. De levensloopbestendige appartementen zullen worden voorzien van 1 of 2 slaapkamers die na ingebruikname in de toekomst nog flexibel aanpasbaar zijn. Wij denken dat een goede combinatie van doelgroepen leidt tot een prettige woonomgeving waar bewoners comfortabel en veilig wonen en wij daarmee het risico op vereenzaming voorkomen.
Woningtypologie Deze ontwikkeling bestaat uit een programma van circa 17 appartementen met 2- en 3 kamers. Deze keuze is ingegeven door een aantal onderzoeken: § Nieuw-Buinen (en Stadskanaal) kenmerkt zich door een zeer groot aandeel grondgebonden woningen. Een deel van de vergrijzende doelgroep wil komende jaren graag de overstap maken van een huis met tuin naar een prettig appartement in de bekende omgeving; § het aanbod van appartementen is in een ruime omtrek om Nieuw-Buinen zeer beperkt.
Project van NOVO BV
19
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Woningbehoefte in Borger-Odoorn In het plangebied wordt de vrijgekomen supermarktlocatie benut voor circa 17 appartementen. Deze worden aan iedereen te koop aangeboden, maar de doelgroep is senioren, gelet op vergrijzing. De woningbehoefte blijkt ook uit diverse bronnen. De prognoses van de provincie laten in Borger-Odoorn tot 2030 nog een groei zien van het aantal huishoudens. Daarna zal er een daling inzetten. Belangrijk is om in deze periode van groei de juiste producten toe te voegen aan de voorraad. Er is een grote stijging van het aantal 75-plussers tot 2050 en een afname van de overige doelgroepen vanaf 2030. Advies is om in te zetten op doorstroming van deze groep zodat eengezins koopwoningen vrijkomen. Deze woningen zijn interessant voor instroom uit andere delen van Nederland. Deze groep komt niet voor een standaard woonwijk, zij zijn op zoek naar rust en ruimte en naar betaalbare woningen. Er is een mismatch tussen vraag en aanbod in 2030. In Borger-Odoorn is een tekort aan appartementen/ gelijkvloers wonen, met name in het goedkope huursegment, maar ook in de vrije sector huur en in de koop tot circa 300.000 euro. Dit is vooral te verklaren door de stijgende omvang van de 75 plussers. Wij realiseren voor deze doelgroep.
Het overschot aan grondgebonden koop wordt momenteel nog ingevuld door de instroom van buiten de gemeenten. Het zijn met name kleine huishoudens tussen 30 en 55 jaar en gezinnen die instromen. Met betrekking tot de woningbouwontwikkeling in de gemeente Borger-Odoorn zijn regionaal afspraken gemaakt, met de bedoeling een evenwichtige en toekomstbestendige woningvoorraad in Borger-Odoorn en omgeving te bewerkstelligen. Hieruit blijkt dat de gemeente ruimte wil bieden aan kleine inbreidingsplannen die een wezenlijke toevoeging zijn aan de ruimtelijke kwaliteit van een dorp en waarin sprake is van een woonconcept dat aansluit op de marktvraag. In totaal is tot 2030 behoefte aan het toevoegen van circa 260 woningen. In de gemeente Borger-Odoorn zijn weinig appartementen en daar is gelet op de toenemende vergrijzing behoefte aan. Dit initiatief geeft specifiek invulling aan de behoefte aan betaalbare koopappartementen.
Project van NOVO BV
20
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Grote interesse potentiele bewoners uit directe omgeving Direct na de huis-aan-huis verspreiding van de uitnodigingen voor de 1ste participatie-bijeenkomst hebben zich de eerste geïnteresseerden gemeld voor de toekomstige appartementen. Vrijwel allemaal uit de directe omgeving van het project of elders uit Nieuw-Buinen. Ook uit omliggende straten. Naar verwachting bleek dit de beoogde doelgroep met een leeftijd vanaf circa 50 jaar. Deze doelgroep wil erg graag in een comfortabel (levensloopbestendig-) appartement op een centrale plek midden in de buurt blijven wonen waar zij al vaak decennia lang wonen. Juist de nabijheid van de bestaande bebouwing met vaak kinderen en kleinkinderen is een heel groot voordeel en belangrijk voor de doelgroep. Op dit moment, zonder verdere bekendmaking, zijn er dus al reeds een groot aantal geïnteresseerden. Deze mensen wonen uitsluitend in een grondgebonden woning die na vertrek weer beschikbaar zal komen voor bijvoorbeeld (jonge) gezinnen.
Project van NOVO BV
21
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART 4. HERONTWIKKELING EN ONTWERP Het nieuwe gebouw met haar volume, functionele invulling en ruimtelijke setting op een groen plein benadrukt in stedenbouwkundige de bijzondere betekenis van de plek en houdt de opzet van het oorspronkelijke plan zichtbaar in het ruimtelijke beeld. Daarbij wordt het karakter van lommerrijke Parklaan nadrukkelijk vertaald in dit plan en vouwt zich zelfs om in de Rozenlaan en Tulpenstraat. De nieuwe, groene, openbare ruimte wordt over de diagonaal van het plein opgespannen door de bestaande 4-laagse bebouwing aan de Rozenlaan (’t Aailand) en het nieuwe volume. Daarmee onderscheidt het volume zich bewust goed van haar omgeving.
Overeenstemming met omliggende bebouwing Kleur van de gevelsteen is in overeenstemming met omliggende bebouwing en fraaie geperforeerde metalen panelen voor de balkons i.v.m. optimale privacy.
Programma en ontwerp Wij realiseren aantrekkelijke en zorgvuldig vormgegeven gebouwen met een nadrukkelijke ziel. Gebouwen waar mensen zich thuis voelen, trots op zijn en waar een prettige woonomgeving wordt gemaakt waar mensen graag willen wonen. Het plan bestaat uit een hoogwaardige herontwikkeling van 17 appartementen met bergingen in een gebouw van drie en deels met vier lagen. Dit programma is noodzakelijk voor een kwalitatief goede en duurzame ontwikkeling. Daarnaast is dit programma noodzakelijk om deze herontwikkeling van de leegstaande supermarkt daadwerkelijk te kunnen starten. Het is tot stand gekomen op basis van de volgende uitgangspunten: • •
Zorgvuldige detaillering van de gevel zodat er hoge kwaliteit gevel en gebouw ontstaat.
deze locatie is van oudsher het hart van de wijk en is daarmee een belangrijk punt wat deze bouwhoogte legitimeert. Dit aldus de stedenbouwkundige analyse en het advies van de gemeentelijke welstandscommissie Libau; het direct aangrenzende gebouw ‘t Aailand bestaat uit vier lagen en is eveneens onderdeel van deze centrumlocatie. Gezamenlijk geven beide gebouwen betekenis aan deze plek zoals ook is benoemd in het rapport van gemeentelijk welstandscommissie Libau;
Project van NOVO BV
22
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART • •
voor de haalbaarheid van dit plan is het huidige programma plan noodzakelijk. Een kleiner programma zal de haalbaarheid van het plan zeer in gevaar doen brengen; er is zorgvuldig onderzocht of het plan schaduw werpt op naastgelegen tuinen en woningen. Dat is geenszins het geval in geen enkel jaargetijde. Daarnaast ontstaat er nauwelijks inkijk in omliggende tuinen.
Kleurgebruik In plaats van een donkere gevelsteen zal er een lichte variant worden toegepast. Deze past bij de omliggende woningen waardoor het gebouw meer zal worden opgenomen in haar omgeving. Daarnaast zal door de lichte kleur het gebouw nog minder de nadruk op zich vestigen. In de verdere uitwerking van het ontwerp zal nog samen met Welstand worden gekomen tot specifieke keuzes ten aanzien van onder anderen kleur en soort gevelsteen, voegwerk etc. Om het gebouw optimaal aan te laten sluiten bij de omgeving.
Appartementen - levensloopbestendig De oppervlaktes van de appartementen zullen circa tussen de 75 en 90 m2 GBO zijn. Maar dit zal nog nader uitgewerkt worden. De appartementen zullen levensloopbestendige zijn en worden voorzien van 1 of 2 slaapkamers die na ingebruikname in de toekomst nog flexibel aanpasbaar zijn, optimaal aansluitend bij de doelgroep. Gevelsteen in overeenstemming met de omliggende bebouwing waardoor het nieuwe gebouw vrijwel opgenomen wordt in de bestaande (gebouwde) omgeving
Project van NOVO BV
23
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Advies welstand Het huidige ontwerp is mede tot stand gekomen binnen de stedenbouwkundige en ruimtelijke kaders die Libau, adviesorganisatie voor ruimtelijke kwaliteit en cultureel erfgoed in Groningen en Drenthe, voor de zomer in opdracht van de gemeente Borger-Odoorn zorgvuldig voor dit plan heeft opgesteld. Hierbij heeft Libau onderstaande invullingen (Advies 1 en 2) aangereikt als invulling voor deze plek. Op basis van deze zorgvuldige analyse is het actuele plan vervolgens tot stand gekomen.
Ongewenste invulling
Advies 1
Advies 2
Ongewenste invulling Beeld vanuit Tulpenstraat
Advies 1 Beeld vanuit Tulpenstraat
Advies 2 Beeld vanuit Tulpenstraat
Project van NOVO BV
Advies 2 Beeld vanuit Parklaan
24
P A R K L A A N 1 0 - 12 HET NIEUWE WIJKHART Zorgvuldige vormgeving gevel Op dit moment staan er geen woningen op de locatie en is er dan ook niet een situatie waar omwonenden tegenover elkaar wonen. In vrijwel elke andere straat in de directe omgeving zijn er wel (dicht) tegenover elkaar gelegen woonsituaties. Dit is dan ook normale opzet van een gemiddelde jaren ‘60 wijk en zo ook in deze wijk. Daarbij is de afstand tussen woningen aan de Parklaan en het plan ruim (circa minimaal 35m) en zal van inkijk vrijwel geen sprake zijn. Temeer de omvangrijke bomenrijen op de Parklaan vrijwel al het zicht wegnemen van voor- tot najaar. In de verdere uitwerking van het plan zal er rekening houden worden met deze opmerkingen van een enkele omwonende ten aanzien van privacy. De gevel aan de Parklaan kant zal daarom niet overmatig transparant ontwerpen worden waardoor bij de huidige omwonenden, ondanks de ruime onderlinge afstand, het gevoel van verminderde privacy weg zal worden genomen. De gevelopeningen aan de zijde van de Parklaan zullen daarom vrij smal worden uitgevoerd. Daarnaast is het nieuwe volume zo op het perceel geplaatst dat er zowel aan de Parklaan als aan de Tulpenstraat een mooie groenstrook overblijft waar ruimte is voor het planten van een aantal nieuwe bomen die voor nog meer privacy zullen zorgen.