CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Beantwoording motie en toezegging inzake toepassing GOW30 binnen het huidige GVVP

RAAD: Afhandeling raadsinstrumenten 20 maart 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Beantwoording motie en toezegging toepassing GOW30 binnen het huidige GVVP4.823 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Ons kenmerk

Gemeenteraad Borger-Odoorn

11509-2025:249172 Behandeld door

J. Ymker Doorkiesnummer

14 0591 Bijlage 1

Datum

11 februari 2025 Onderwerp

Beantwoording motie inzake toepassing GOW30 binnen het huidige GVVP

Geachte leden van de raad,

Op 23 januari 2025 heeft uw raad de motie ‘Toepassingsmogelijkheid van de nieuwe categorie GOW (30) binnen het huidige GVVP’ (ID 107) aangenomen. Hierin verzoekt u het college om met een voorstel aan de raad te komen om de wegcategorie GOW30 op te nemen in het huidige Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP). Daarnaast verzoekt u deze wegcategorie samen met de verkeerswerkgroep Exloo en de participatiegroep te overwegen als mogelijkheid tot verbetering van de verkeerssituatie van de Hoofdstraat in Exloo. De motie wordt met deze brief beantwoord. Daarnaast doen we met deze brief eveneens de toezegging af van wethouder Hartsuiker om voor de voorjaarsvakantie een brief aan de raad te sturen waarin wordt uitgelegd wat een GOW30 is en daarbij ook de hiervoor genoemde motie te beantwoorden (ID 235). GOW30

2 Binnen de bebouwde kom onderscheiden we op dit moment in het wegennet erftoegangswegen en gebiedsontsluitingswegen. Erftoegangswegen (ETW’s) hebben een verblijfsfunctie; er is menging van verkeerssoorten en de maximumsnelheid is 30 km/u. Gebiedsontsluitingswegen (GOW’s) hebben een verkeersfunctie; er is een scheiding van verkeerssoorten en de maximumsnelheid is 50 km/u. In de praktijk zijn er ook wegen die zowel een verkeersfunctie als een verblijfsfunctie vervullen en het is niet altijd mogelijk om een GOW binnen de bebouwde kom volledig conform de CROW-richtlijnen in te richten, bijvoorbeeld doordat ruimte ontbreekt voor een vrijliggend fietspad. Een lagere snelheid kan in zo’n geval de verkeersveiligheid vergroten. Daarom is een nieuwe wegcategorie GOW30 geïntroduceerd die kan worden toegepast bij gebiedsontsluitingswegen om de snelheidslimiet te verlagen naar 30 km/h. Toepassing van de GOW30 betreft echter maatwerk, waarbij verschillende belangen tegen elkaar moeten worden afgewogen. Daarnaast is het van belang dat de weginrichting en de omgevingsfactoren geloofwaardig aansluiten bij het gewenste snelheidsregime van 30km/u. De wegcategorie GOW30 is een nieuw fenomeen is in Nederland. In mei 2023 heeft het CROW de handreiking ‘Voorlopige inrichtingskenmerken GOW30'1 gepubliceerd.

De handreiking gaat in op de algemene uitgangs- en aandachtspunten bij de inrichting van een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/uur, de GOW30. De belangrijkste zijn: •

Een GOW30 wordt toegepast bij herinrichting van bestaande wegen en niet bij aanleg van nieuwe wegen.

•

Een GOW30 heeft een vorm van voorrang ten opzichte van zijwegen (uitritten, voorrangskruispunten) vanwege de gewenste doorstroming op een GOW.

•

Een GOW30 heeft altijd fietsvoorzieningen (fietspaden of voldoende brede fietsstroken).

•

Omgevingsfactoren (dichtheid en afstand van bebouwing langs de weg; functies langs de weg zoals wonen, winkelen en onderwijs) zijn van grote invloed op de geloofwaardigheid van de snelheidslimiet van 30 km/h.

1

https://www.crow.nl/actueel/voorlopige-inrichtingskenmerken-voor-gow30/

3 •

De acceptabele lengte van een GOW30 is afhankelijk van deze omgevingsfactoren, de lengte van de rechtstand van de weg en uiteraard de weginrichting zelf.

Het uitgangspunt bij een GOW30 is volgens de CROW-handreiking een elementenverharding (klinkers). Het is ook mogelijk om een gesloten verharding (asfalt) toe te passen, maar in dat geval wordt een deel van het dwarsprofiel in klinkerachtige verharding (klinkers of asfalt met klinkerprint) uitgevoerd. Het kan bijvoorbeeld gaan om een middenstrook en/of rabatstroken. Het asfalt heeft bij voorkeur een andere kleur en/of textuur dan op een GOW50. De handreiking gaat bewust over ‘voorlopige’ inrichtingskenmerken. De reden hiervoor is dat eerst nog meer ervaring moet worden opgedaan in de praktijk. Definitieve inrichtingskenmerken of ontwerprichtlijnen kunnen pas vastgesteld worden wanneer de effecten in de praktijk voldoende zijn onderzocht. De verwachting is dat dit over een paar jaar het geval zal zijn. In de bijlage hebben wij een nadere reflectie opgenomen over de toepassing van GOW30. Toepassing GOW30 binnen het huidige GVVP In het raadsdebat op 23 januari 2025 hebben de indieners van de motie aangegeven met opname van de GOW30 in het huidige GVVP te beogen dat deze wegcategorie kan worden toegepast in Borger-Odoorn en dus onderdeel uitmaakt van de ‘gereedschapskist’. Dat is echter verkeers-juridisch al geregeld met het aanpassen van de Uitvoeringsvoorschriften Besluit administratieve bepalingen wegverkeer (BABW) per 1 oktober 2023. Dit instrument is dus al beschikbaar.

Toepassing betekent echter wel dat moet worden afgeweken van de door uw raad binnen het GVVP vastgestelde wegencategorisering. Bovendien is bij concrete toepassing in de praktijk juridische onderbouwing op basis van een verkeersbesluit vereist. Het opnemen van de categorie GOW30 in het huidige GVVP vraagt om een zorgvuldige beleidsmatige afweging van de condities waaronder deze

4 wegcategorie wordt toegepast en de daarbij te hanteren inrichtingskenmerken. En daarmee om een wijziging van het beleid zoals vastgelegd in het GVVP. Het enkel opnemen van de GOW30 als instrument – conform het verzoek van de motie – leidt niet tot een beleidswijziging. Daarnaast is in het GVVP al rekening gehouden met het spanningsveld op gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom tussen enerzijds de doorstroming van het doorgaande verkeer en anderzijds de verblijfsfunctie in het hart van een dorpskern door op die wegvakken ETW30 toe te passen. Wij zijn van oordeel dat het integraal opnemen van de GOW30 en de toepassing daarvan binnen de beleidsmatige kaders van het huidige GVVP allereerst vraagt om een zorgvuldige en brede evaluatie van het huidige verkeersbeleid. Een logisch moment hiervoor ligt gezien de looptijd van het GVVP in de volgende bestuursperiode. Daarbij nemen we ook de mogelijke beleidsmatige toepassing van de GOW30 mee. De eerste effectmetingen vanuit andere gemeenten die de GOW30 al hebben toegepast zijn dan waarschijnlijk ook beschikbaar. Groot onderhoud Hoofdstraat Exloo Groot wegonderhoud voor de Hoofdstraat in Exloo, tussen de Boslaan en de westelijke komgrens Exloo, is aanstaande. Naar aanleiding van de door uw raad aangenomen motie heeft wethouder Hartsuiker op 5 februari jl.

nogmaals overleg gevoerd met vertegenwoordigers van de verkeerswerkgroep Exloo en de participatiegroep Hoofdstraat Exloo. Hierbij was eveneens een vertegenwoordiger van Veilig Verkeer Nederland (VVN) als adviseur van de verkeerswerkgroep Exloo aanwezig. In het gesprek is ingegaan op de door inwoners ervaren knelpunten, de mogelijkheid tot verlaging van de maximumsnelheid tot 30 km/u door toepassing van de wegencategorie GOW30 en de gewenste toepassing van verkeersremmende maatregelen. Het grootste knelpunt is de snelheid van het verkeer en het onveilige gevoel wat dit veroorzaakt bij de aanwonenden. Door verlaging van de maximumsnelheid kunnen volgens de vertegenwoordigers van de verkeerswerkgroep Exloo en participatiegroep Hoofdstraat Exloo aanwonenden fatsoenlijk hun opritten verlaten, fietsers en voetgangers veiliger oversteken en is er minder overlast van

5 trillingen en geluid. Geconstateerd is dat dit laatste mede wordt veroorzaakt door de slechte onderhoudstoestand van de asfaltverharding. De wens van de verkeerswerkgroep Exloo en participatiegroep Hoofdstraat Exloo is om de maximumsnelheid te verlagen naar 30 km/u. Samen is allereerst gekeken naar het herinrichtingsontwerp in het kader van het geplande groot onderhoud aan de Hoofdstraat Exloo, tussen de Boslaan en de westelijke komgrens Exloo. Voorzien is de toepassing van asfaltverharding, rode fietsstroken, accentuering van de kruisingen met ETW’s met een attentievlak en de realisatie van een extra fietsoversteek in de slinger bij de komgrens. De extra fietsoversteek bij de komgrens wordt door alle partijen als waardevolle toevoeging gezien die bijdraagt aan de verkeersveiligheid. Om u een beeld te geven, vindt u in figuur 1 het inrichtingsontwerp van het gebied nabij de komgrens met de extra fietsoversteek.

Figuur 1: gedeelte tekening onderhoudsplan met extra fietsoversteek op de komgrens.

Zowel de participatiegroep Hoofdstraat Exloo als VVN geven aan – in aanvulling op het ontwerp van de gemeente – een meerwaarde te zien om het punt waar de fietsers de rijbaan opkomen, verhoogd aan te brengen met een drempelplateau om de snelheid extra te remmen. Beseft wordt dat dit geluids- en trillingsoverlast kan geven. Op basis van de wens van de inwoners hebben wij besloten het ontwerp hierop aan te passen.

6 Vervolgens is gesproken over de verlaging van de maximumsnelheid tot 30 km/u door toepassing van de wegcategorie GOW30. Geconstateerd is dat er geen ruimte is om een vrijliggend fietspad te realiseren. Op basis van het door het CROW in 2021 gepubliceerde afwegingskader 30km/u (figuur 2) zou dan toepassing van een GOW30 kunnen worden overwogen. Omdat alle partijen van oordeel zijn dat de bestaande 30-kilometerzone (ETW) goed functioneert en er op de rest van de Hoofdstraat geen sprake is van gepland onderhoud is daarbij gesproken over het wegvak tussen de slinger bij de westelijke komgrens en de kruising met de Boslaan. De participatiegroep Hoofdstraat Exloo heeft aangegeven dat het toepassen van klinkerverharding en aanvullende verticale snelheidsremmende

Figuur 2: afwegingskader 30km/u.

maatregelen als drempels en/of plateaus zoals opgenomen in de voorlopige inrichtingskenmerken voor GOW30 onwenselijk is. Om het verkeer af te remmen, is door de verkeerswerkgroep Exloo en de participatiegroep Hoofdstraat Exloo geopperd om het verkeer op zijwegen van rechts voorrang te geven. Dit past echter niet binnen de voorlopige inrichtingskenmerken en uitgangspunten voor toepassing van de GOW 30. VVN is van mening dat de inrichting met fietsstroken op de rijbaan en gekleurde attentievlakken bij de kruising met ETW’s passend is voor een GOW30. Daarbij verwacht VVN niet dat deze inrichting de snelheid van het verkeer zal verlagen. Oordeel toepassen GOW30 bij op de Hoofdstraat Exloo De Hoofdstraat in Exloo tussen de Boslaan en de westelijke komgrens Exloo is dringend toe aan groot onderhoud. Op basis van het gesprek met de

7 verkeerswerkgroep Exloo en de participatiegroep Hoofdstraat Exloo concluderen wij dat het herinrichtingsontwerp aansluit bij de wensen vanuit de omgeving. De door de inwoners gewenste fietsoversteek bij de komgrens en een verhoogd plateau waar de fietsers de rijbaan opkomen en/of oversteken ten behoeve van de verkeersveiligheid maken daarvan onderdeel uit. Wij hebben daarom besloten om het groot onderhoud conform dit plan uit te voeren. Dit groot onderhoud is voorzien in de periode die loopt van 17 februari t/m 18 april 2025. Wij zijn ervan overtuigd dat de uitvoering van dit plan de leefbaarheid en verkeersveiligheid versterkt. Het wegvak wordt vooralsnog niet ingericht als een GOW30. Het inrichtingsplan voldoet namelijk niet aan de voorlopige inrichtingskenmerken voor een GOW30. Wel blijft de mogelijkheid bestaan om bijvoorbeeld na het toevoegen van verkeersremmende maatregelen de weg in de toekomst alsnog in te richten als een GOW30. Voor het wel of niet toepassen van de GOW30 op de Hoofdstraat in Exloo willen we echter eerst een gedegen en zorgvuldig afgewogen beleidskeuze maken. Ten slotte willen wij nog opmerken dat wij de betrokkenheid van onze inwoners bij hun leefomgeving zeer waarderen en middels participatie daaraan ook recht willen doen door naar hen te luisteren en wensen en ideeën waar mogelijk te betrekken bij de uitvoering.

Uitgangspunt voor het participatieproces vormen de beleidsmatige kaders van het GVVP zoals vastgesteld door uw raad. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. De motie beschouwen we hiermee als afgehandeld. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn, de secretaris,

de burgemeester,

8 E.W. Bennema

mr. J. Seton

9

Bijlage ‘Een nadere toelichting op de toepassing van GOW30’ Wat is de status van de invoering van wegcategorie GOW30? In opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft onafhankelijk kennisplatform CROW in 2021 het ‘Afwegingskader 30 km/u’ (hierna ook: afwegingskader) uitgewerkt. Het afwegingskader biedt wegbeheerders handvatten wanneer een GOW30 toe te passen. In opdracht van het Ministerie van IenW heeft CROW in mei 2023 een Handreiking ‘Voorlopige inrichtingskenmerken GOW30’ (hierna ook: handreiking) gepubliceerd. Hierin zijn handvatten opgenomen hoe een GOW30 in te richten indien een wegbeheerder besluit om een weg binnen de bebouwde kom om te vormen tot een GOW30. In de handreiking, en eerder in het afwegingskader, is aanbevolen om de Uitvoeringsvoorschriften Besluit administratieve bepalingen wegverkeer (BABW) – wettelijk kader – op twee punten te wijzigen. Het CROW heeft hiervoor de volgende twee redenen genoemd. Een GOW30 heeft conform het afwegingskader en de handreiking voornamelijk een verkeersfunctie of volledig een verkeersfunctie. Een bord 30 km/u en 30 km/u-zone mag conform de Uitvoeringsvoorschriften BABW alleen worden toegepast op wegen met voornamelijk een verblijfsfunctie. Daarom zijn de Uitvoeringsvoorschriften BABW op dit punt aangepast.

Door deze wijziging is het mogelijk voor een wegbeheerder om binnen de bebouwde kom het bord 30 km/u en bord 30 km/u-zone te plaatsen op wegen met voornamelijk een verkeersfunctie of volledig een verkeersfunctie. Een GOW30 heeft conform het afwegingskader en de handreiking een vorm van voorrang op kruispunten vanwege de gewenste doorstroomfunctie van een gebiedsontsluitingsweg. Het bord B6 (verleen voorrang aan bestuurders op de kruisende weg) mag conform de Uitvoeringsvoorschriften BABW binnen 30 km/u en 30 km/u-zones slechts worden toegepast bij rotondes en kruispunten met een vrijliggende busbaan, vrijliggend fietspad, vrijliggend fiets/bromfietspad of een hoofdfietsroute. De Uitvoeringsvoorschriften BABW zijn daarom op dit punt aangepast. Met deze wijziging vervalt voor de wegbeheerder de beperkte

10 toepassing om binnen de bebouwde kom een bord B6 te plaatsen op rotondes en kruispunten op een 30 km/u weg en in een 30 km/u zone. Verkeers-juridisch kan hiermee de GOW30 worden toegepast. Welke wettelijke eisen zijn van toepassing? De Uitvoeringsvoorschriften BABW blijven van toepassing voor wegbeheerders. Bij invoering van GOW30 is een wegbeheerder bijvoorbeeld verplicht zich te houden aan de volgende artikelen:

Paragraaf 4, punt 1: De in te stellen maximumsnelheid dient in overeenstemming te zijn met het wegbeeld ter plaatse. Dit betekent dat waar nodig de omstandigheden op zodanige manier zijn aangepast dat de beoogde snelheid redelijkerwijs voortvloeit uit de aard en de inrichting van de betrokken weg en van zijn omgeving. Paragraaf 4, stukje uit punt 4: Voor bord A1 (30 km/h binnen en buiten de bebouwde kom en 60 km/h buiten de bebouwde kom) gelden de volgende aanvullende eisen: -

met het oog op snelheidsbeperking en attentieverhoging is extra aandacht besteed aan potentieel gevaarlijke punten, zoals: a. plaatsen waar voetgangers, in het bijzonder schoolkinderen en bejaarden, plegen over te steken; b. kruispunten met een hoofdroute voor fietsers en eventueel bromfietsers; c. kruispunten waar de voorrang door middel van borden geregeld is;

-

de overgangen naar een andere maximumsnelheid zijn door de constructie duidelijk herkenbaar;

-

indien de overgang naar een hogere maximumsnelheid binnen 20 meter van een kruisende weg ligt, dan is de voorrang geregeld door middel van verkeerstekens of een in- en uitritconstructie, tenzij de kruisende weg geschikt is om in het betrokken gebied opgenomen te worden.

Paragraaf 4, punt 5:

11 Het bord wordt niet toegepast: a. indien dit tot gevolg heeft dat de maximumsnelheid vanaf het passeren van het bord meer dan 30 km/h lager is dan voor het passeren van het bord; b. na een ander bord A1 dat een hogere maximumsnelheid aangeeft dan het nieuwe bord, indien dat volgende bord op een kortere afstand zou staan van het vorige bord dan de afstand die redelijkerwijs nodig kan zijn voor feitelijke aanpassing van de snelheid aan de maximumsnelheid die dat volgende bord aangeeft. Wat is de status van de inrichtingskenmerken GOW30? De inrichtingskenmerken van een GOW30 hebben nog de status van voorlopig. Hetzelfde geldt voor aanscherping van de inrichtingskenmerken GOW50 en ETW30 die zijn opgesteld om het verschil met GOW30 aan de weggebruiker enigszins duidelijk te maken. Het GOW30-principe is vanwege de status ‘voorlopig’ nog niet opgenomen in het ASVV, het basisboek voor wegontwerpen binnen de bebouwde kom. Wel is in het ASVV inmiddels opgenomen: het is ongewenst om meer dan een uitzondering op het basisontwerp te maken. Wanneer wordt de status ‘Voorlopig’ gewijzigd? Eerst doet SWOV (Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) een evaluatiestudie, zodat kennis en ervaring uit de praktijk wordt verzameld. SWOV heeft een Stappenplan Evaluatie GOW30 opgesteld.

Hiermee kunnen gemeenten nagaan of de verkeersveiligheid er echt op vooruit is gegaan en of er aanvullende maatregelen nodig zijn. SWOV gaat de resultaten van gemeentelijke evaluaties samenvoegen om de verkeersveiligheidseffecten op landelijk niveau te bestuderen, om eventueel verdere aanbevelingen voor de inrichting te geven en kennisuitwisseling tussen gemeenten te stimuleren. Pas na deze onderzoeksperiode van de SWOV zal besloten worden tot definitieve inrichtingskenmerken. Zolang er nog geen definitieve inrichtingskenmerken zijn is het ook nog een mogelijkheid dat geconcludeerd wordt dat GOW30 lastig of niet in te voeren is.

12 Is er een juridische procedure nodig voor invoering van GOW30? Voor het wijzigen van de maximumsnelheid is een verkeersbesluit nodig. Hierin moet onderbouwd worden waarom een lagere maximumsnelheid gewenst is en welke maatregelen genomen worden om te komen tot een bijbehorend wegbeeld. Ook is adviesaanvraag bij de politie een wettelijke verplichting in een verkeersbesluitprocedure. Kan de politie positief adviseren op een GOW30 inrichting? Bij de politie is nagevraagd hoe zij tegen een GOW30 aankijken. De politie zal alleen positief advies geven als de inrichting voldoet aan de (voorlopige) inrichtingskenmerken voor een GOW30. Ook zal aangetoond moeten worden dat voldoende snelheidsremmende maatregelen worden genomen om de snelheid ook daadwerkelijk te beïnvloeden.

Hoe ziet een GOW30 inrichting eruit? In de Handreiking ‘Voorlopige inrichtingskenmerken GOW30’ is opgenomen dat een ander snelheidsgedrag bij weggebruikers niet vanzelf ontstaat na het plaatsen van borden. Dit betekent dat forse ingrepen in de inrichting moeten worden gedaan om een lagere snelheidslimiet geloofwaardig te maken en de gereden snelheid daadwerkelijk te laten dalen. Ook wettelijk gezien moet een GOW30 zodanig zijn ingericht dat de toegestane maximumsnelheid van 30 km/u geloofwaardig is, gegeven de aard van de weg zelf en zijn omgeving. In de publicaties die inmiddels zijn verschenen wordt uitgebreid ingegaan op de voorlopige inrichtingskenmerken van een GOW30. Een aantal aspecten zijn zeer belangrijk toe te passen bij een GOW30. Zo moeten rode fietsstroken worden toegepast. Ook moet klinkerverharding worden toegepast, minimaal tussen de rode fietsstroken. De rode fietsstroken mogen wel uit asfalt bestaan. Daarnaast moeten lange rechtstanden voorkomen worden en moeten minimaal op de kruispunten maatregelen getroffen worden, zoals kruispuntplateaus/drempels. Ook moet de openbare verlichting worden afgestemd op een GOW30 inrichting (lage lichtmasten). Aandachtspunt bij toepassing van een GOW30 inrichting is de

13 ervaring dat aanwonenden veel meer geluidsoverlast zullen ervaren van klinkers en/of drempels op 30 km/u-wegen dan bij asfalt op 50 km/u-wegen. Hieronder een voorbeeld uit de handreiking voorlopige inrichtingskenmerken voor een inrichting GOW30.

Wat zijn de verschillen tussen GOW30 en andere wegcategorieën? Er zijn basiskenmerken/herkenbaarheidskenmerken voor een minimale inrichting van een GOW50. Bij invoering van GOW30 wordt het echter belangrijk om duidelijker onderscheidt te maken tussen een GOW30 inrichting en andere wegcategorieën. Bij invoering van GOW30 gelden voor dit wegtype nieuwe, voorlopige, basiskenmerken/herkenbaarheidskenmerken. Ook gelden bij invoering van GOW30 de aangescherpte nieuwe, voorlopige, basiskenmerken/herkenbaarheidskenmerken voor GOW50 en ETW30. Een belangrijk verschil in de voorlopige herkenbaarheidskenmerken tussen een GOW50 en GOW30 is het toepassen van klinkers bij een GOW30 en asfalt/beton bij een GOW50. Wel hebben zowel een GOW30 als GOW50 voorrang op de kruispunten. Kruispunten zijn bij een ETW30 juist gelijkwaardig. Bij invoering van een categorie GOW30 geldt bij de aangescherpte kenmerken voor een GOW50

14 een vrijliggend fietspad, bij een GOW30 rode fietsstroken en bij een ETW30 geen onderscheidt tussen fietsers en gemotoriseerd verkeer. Een uitgebreidere lijst met verschillen tussen de wegcategorieën is te vinden op pagina 12. Wat is het doel van een GOW30? Tot dusver worden in Nederland binnen de bebouwde kom doorgaans twee wegcategorieën toegepast, namelijk Erftoegangswegen en Gebiedsontsluitingswegen. Erftoegangswegen zijn daarbij vooral de wegen zonder belangrijke ontsluitende functie voor een gemeente, gebied of dorp en Gebiedsontsluitingswegen zijn juist wegen met een belangrijke ontsluitende rol, bij voorkeur zonder veel uitwisseling van verkeer op de wegvakken. Er zijn echter gebiedsontsluitingswegen die door gebieden lopen waar veel uitwisseling van verkeer is. Dit geeft spanning tussen de verblijfsfunctie van dit gebied en de doorstroomfunctie van een gebiedsontsluitingsweg. Het nieuwe wegtype GOW30 zou een oplossing kunnen bieden voor gebiedsontsluitingswegen waar zowel doorstroming van verkeer als veel uitwisseling van verkeer plaatsvindt. Daarnaast kan het een oplossing bieden voor gebiedsontsluitingswegen die kunnen worden ingericht conform de richtlijnen voor 50 km/u-wegen, bijvoorbeeld vanwege ruimtegebrek. Wat is de invloed van een GOW30 inrichting op de maximumsnelheid? De GOW30 is een nieuwe wegcategorie.

Daarom is nog niet duidelijk welke invloed een GOW30 inrichting daadwerkelijk heeft op de snelheid van het verkeer. Komende jaren zullen de lopende pilots van gemeenten worden geëvalueerd. De gemeente Amsterdam heeft een eerste evaluatie op invoering GOW30 opgesteld. Uit deze evaluatie blijkt onder andere dat de gemiddelde snelheid van het verkeer op GOW30-wegen ongeveer 5% lager ligt dan in dezelfde periode een jaar eerder (toen er nog 50 km/u gereden mocht worden). De maximumsnelheid is echter 40% verlaagd. Het effect van GOW30 op basis van deze eerste evaluatie is daarom beperkt te noemen. Het is echter een eerste tussenevaluatie, waardoor

15 nog geen definitieve conclusies getrokken kunnen worden over het effect van GOW30. Heeft GOW30 of GOW50 in de basis de voorkeur? Het heeft altijd de voorkeur een gebiedsontsluitingsweg in te richten conform GOW50, met vrijliggende fietspaden. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het pleidooi van de Handreiking ‘Voorlopige inrichtingskenmerken GOW30’. Daarin wordt gesteld dat bij aanleg van nieuwe wegen altijd gekozen moet worden tussen GOW50 of ETW30, omdat dan voldoende mogelijkheden zijn dit veilig en conform richtlijnen te realiseren. GOW30 is dus bedoeld voor bestaande situaties die in de toekomst niet opgelost kunnen worden met herinrichting van de openbare ruimte. Kan een GOW30 als tijdelijke maatregel worden uitgevoerd? Een GOW30 zou als een soort tijdelijke weginrichting gezien kunnen worden, in afwachting van een definitieve inrichting als GOW50. Deze wegcategorie wordt echter niet gezien als tijdelijke oplossing, maar als permanente oplossing voor situaties waarbij duidelijk is dat in de toekomst geen GOW50 inrichting met vrijliggend fietspad mogelijk is. Ook is het wettelijk gezien lastig om eerst de maximumsnelheid te verlagen naar 30 km/u en later weer te verhogen naar 50 km/u na een herinrichting van de openbare ruimte. Dit door geluidswetgeving.

Er kan dus beter gewacht worden op een toekomstige herinrichting van de openbare ruimte waarbij een gewenste GOW50 inrichting gerealiseerd kan worden in plaats van invoering van een (jarenlange) tijdelijke GOW30 inrichting. Hoe gaat het GVVP om met de spanning ‘doorstroming versus uitwisseling’? Bij het opstellen van het GVVP werd duidelijk dat in onze gemeente op enkele plaatsen spanning ontstaat tussen enerzijds de doorstroming van het doorgaande verkeer en anderzijds de verblijfsfunctie in het hart van een dorpskern. Voor wegen met de wegcategorie Gebiedsontsluitingsweg-lokaal is daarom de keuze gemaakt om ter hoogte van dorpsharten toch te kiezen voor de wegcategorie Erftoegangsweg, ook al is deze onderdeel van een gebiedsontsluitende route. Het gaat daarbij om de volgende wegen: -

Hoofdstraat Exloo, tussen de Boslaan en Hoofdstraat 30 (hier vindt concentratie van winkels en horeca plaats)

16 -

Hoofdstraat Buinerveen, op het kruispunt bij het dorpshuis/eetcafé

-

Vrijheidslaan Valthermond, tussen De Wieke en het Zuiderdiep (hier zitten het MFA en de supermarkt)

Voor de weggebruiker is deze afwijking op de functie Gebiedsontsluitingsweg 50 km/u begrijpelijk gezien de functies langs deze weg. Bij herinrichting van de Melkweg van Klijndijk is vanwege een raadsbesluit het kruispunt MelkwegVisserstraat toegevoegd als Erftoegangsweg-inrichting, omdat dit het belangrijkste punt op de Melkweg betreft. De genoemde wegen die ondanks de functie Gebiedsontsluitingsweg toch zijn aangewezen als Erftoegangsweg zijn ingericht conform onze herkenbaarheidskenmerken van een Erftoegangsweg, zoals gelijkwaardige kruispunten en toepassing van snelheidsremmende maatregelen zoals klinkers, drempels en/of wegversmallingen. Wat zijn de kenmerken voor een GOW-lokaal in het GVVP? Voor de categorie Gebiedsontsluitingsweg (GOW) binnen de bebouwde kom wordt in het GVVP toegewerkt naar een wegbeeld met minimaal de volgende herkenbaarheidskenmerken. Hierbij is zoveel mogelijk aangehaakt bij de landelijke en Drentse richtlijnen. Soms is vanwege inpassing in de lokale situatie afgeweken van landelijke en Drentse richtlijnen. Herkenbaarheids- GOW – lokaal

Toelichting

kenmerk Maximumsnelheid

50

De maximumsnelheid is dus minimaal 50 km/u.

Markering

Geen

Het kenmerk ‘geen markering’ is als

markering

minimaal kenmerk aangewezen. Het is dus wel mogelijk om meer te doen dan het minimale, zoals wel toepassen van asmarkering, wat de voorkeur heeft bij een GOW

Voorrang

Voorrangsweg

Een GOW is dus altijd een voorrangsweg

17 Fietsvoorzieningen

Fietsstroken

Het kenmerk ‘fietsstroken of gemengd’

of gemengd

is als minimaal kenmerk aangewezen. Het is dus wel mogelijk om meer te doen dan het minimale, zoals wel toepassen van een vrijliggend fietspad, wat de voorkeur heeft bij een GOW

Is er noodzaak om op dit moment een extra categorie GOW30 in te voeren? Gezien deze keuze in het GVVP is er geen acute noodzaak een extra wegcategorie GOW30 in te voeren. Met het GVVP is immers al rekening gehouden met het spanningsveld tussen een gebiedsontsluitende functie en voorzieningen/doorsnijden van dorpshart met voorzieningen. En hier zelfs verder gegaan is dan invoering GOW30 door een ETW-inrichting toe te passen op dit deel van de gebiedsontsluitende route. Als een wegcategorie GOW30 wordt toegevoegd, welke wegcategorie zal met name in aanmerking komen voor herbeoordeling? De delen van een gebiedsontsluitende route die in het GVVP een uitzondering hebben gekregen op de functie GOW zijn de meest voor de hand liggende wegvakken die vragen om een herbeoordeling GOW30 of ETW30. Juist op deze plekken komen de gebiedsontsluitende functie en de (dorps)voorzieningen bij elkaar. Dit zal dan echter wel leiden tot een andere inrichting, zoals herinvoering van voorrang op de Hoofdstraat Exloo in het dorpshart. Wordt een GOW30 wegcategorie toegevoegd aan het GVVP, dan zal op basis van de voorlopige (aangescherpte) basiskenmerken ook voor gebiedsontsluitingswegen zonder fietspad binnen de bebouwde kom nader bekeken moeten worden of in de toekomst een vrijliggend fietspad te realiseren is en zo niet of deze wegen dan ook een GOW30 status moeten krijgen.

Ligt een GOW zonder fietspad echter strak tussen twee huizen, dan is het onmogelijk in de toekomst een vrijliggend fietspad te realiseren en kan bij evaluatie en actualisatie van het GVVP een GOW30 overwogen worden. Welke functie heeft de Hoofdstraat Exloo tussen de komgrens en de Boslaan in het netwerk?

18 Het GVVP is erop gericht om het verkeer vanaf 2e Exloërmond en Exloo via de Hoofdstraat naar de N34 leiden en niet via de route Exloo-Odoorn-Klijndijk of Exloo-Valthe-Klijndijk. Verlaging van de maximumsnelheid op de Hoofdstraat kan negatief zijn voor de routekeuze van de weggebruiker. De insteek is juist het verlagen van de maximumsnelheid, inclusief herinrichting, tussen Exloo en Valthe (uitgevoerd) en Exloo-Odoorn-Klijndijk (in toekomst) om het verkeer meer te stimuleren naar de op- en afritten bij Exloo te rijden.

Overzicht basiskenmerken/herkenbaarheidskenmerken GOW Onderstaande tabel geeft de hoofdpunten weer per type wegcategorie binnen de bebouwde kom. Het voert te ver om tot in detail alle toelichting, afwegingsmogelijkheden en opmerkingen uit de handreiking voorlopige inrichtingskenmerken GOW30 en andere CROW-publicaties op te nemen in deze tabel. GOW50 minimale inrichting - huidig

GOW30 nieuw - voorlopig

GOW50 nieuw – voorlopig

ETW minimale inrichting – huidig en ETW30 nieuw - voorlopig

Verharding

Gesloten of open

Uitgangspunt: klinkers of klinkerachtig

Gesloten of open

Onverhard, open of gesloten

Geen fysieke of juridische

Fysieke rijrichtingscheiding bij

Eén rijbaan zonder rijrichtingscheiding

rijrichtingscheiding.

meerdere rijstroken per richting.

en lengtemarkering

(fietsstroken mogen wel in asfalt, maar dan extra aandacht voor andere remmende maatregelen) Fysieke

Eén rijbaan met rijrichtingscheiding

rijrichtingscheiding (ononderbroken asmarkering en geen – Lengtemarkering

kantmarkering)

Geen lengtemarkering anders dan voor Geen fiets- of suggestiestroken fietsstroken en vergevingsgezinde trottoirbanden direct langs de rijbaan

Openbare

Verlichting is aanwezig

Verlichting is aanwezig: toepassen

Verlichting is aanwezig

Verlichting is aanwezig

lage lichtmasten

verlichting Geen aparte voorzieningen

Geen kenmerk aanwezig

Geen aparte voorzieningen

Geen voorzieningen aanwezig

Oversteken

Langzaam verkeer mag oversteken op

Langzaam verkeer mag oversteken op

Langzaam verkeer mag oversteken op

Langzaam verkeer mag oversteken op

langzaam verkeer

wegvakken

wegvakken, wel geconcentreerde

wegvakken

wegvakken

Voorzieningen landbouwverkeer

oversteken stimuleren

op wegvakken Erfaansluitingen

Erfaansluitingen mogen aanwezig zijn

Erfaansluitingen mogen aanwezig zijn

Erfaansluitingen mogen aanwezig zijn

Landbouwverkeer, (brom)fietsers op

op de rijbaan

op de rijbaan

op de rijbaan

op de rijbaan

de rijbaan, voetgangers en

Menging

Landbouwverkeer en bromfietsverkeer

Landbouwverkeer en bromfietsverkeer

Voor voetgangers is een trottoir

erfaansluitingen zijn toegestaan.

verkeerssoorten

zijn aanwezig op de hoofdrijbaan. Er is

zijn aanwezig op de hoofdrijbaan.

aanwezig.

een trottoir aanwezig.

Fietsers en snorfietsers minimaal op

Fietsers rijden op vrijliggend verplicht

Specifieke toevoeging aangescherpte

fietsstroken. Er is een trottoir

fietspad, parallelweg of alternatieve

voorlopig ETW30 kenmerken:

aanwezig.

route.

Geen fietsstroken of suggestiestroken

Uitgangspunt: (rode) fietsstroken

Vrijliggend verplicht fietspad,

met witte markering

Fietsvoorzieningen

Fietsvoorzieningen zijn minimaal als (rode) fietsstroken aanwezig

parallelweg of fietsers via een alternatieve route.

20 Obstakelafstand

Voldoende obstakelafstand is

Niet van toepassing

aanwezig

Voldoende obstakelafstand is

Geen kenmerk aanwezig

aanwezig

OV-haltes

Halteren mag op de rijbaan

Uitgangspunt: Halteren op de rijbaan

Halteren mag op de rijbaan

Openbaar vervoer mag aanwezig zijn

Parkeren

In langs-parkeervakken, niet op

Parkeren op rijbaan niet toegestaan,

Geen haaks- of schuinparkeerruimte

Geen kenmerk aanwezig

rijbaan

parkeren naast een rijbaan met

naast de rijbaan.

fietsstroken alleen met aanvullende voorzieningen Horizontaal en

Ontwerpsnelheid is 50 km/u

Ontwerpsnelheid is 30 km/u.

Ontwerpsnelheid is 50 km/u

Ontwerpsnelheid is 30 km/u.

verticaal

Uitgangspunt: Korte rechtstanden en

Erftoegangswegen hebben bij

alignement

verticale snelheidsremmers op

voorkeur korte rechtstanden

overgangen, kruispunten en oversteekplaatsen. Helling talud

Veilige hellinghoek toepassen bij talud

Niet opgesteld

Niet opgesteld

Niet opgesteld

GOW in de voorrang

GOW in de voorrang

Gelijkwaardige kruispunten, tenzij

of sloot naast weg Voorrang

GOW in de voorrang

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=16659481-089a-4202-8d22-7ba1614c9e7b