Algemene Beschouwingen Leefbaar Borger-Odoorn
Tekst van het document
BRV 24 juni 2021 – Kadernota 2021 Algemene beschouwingen Leefbaar Borger-Odoorn Geachte voorzitter, college, raadsleden , luisteraars thuis en andere aanwezigen. De laatste kadernota van deze bestuursperiode. Leefbaar wil graag van de gelegenheid gebruik maken om terug te blikken naar de start van deze coalitie. Een moeizame start, waarbij er veel beloftes zijn gemaakt. Allereerst de installatie van de extra wethouder, wat veel discussie deed oplaaien want er was juist zo’n behoefte om het ambtenaren apparaat uit te breiden. De keuze was toch de extra wethouder, ten slotte zou deze zich maar liefst 3 keer terug gaan verdienen door de focus te leggen op het binnen halen van extra subsidies. Deze opbrengsten zien wij helaas niet terug in de financiële stukken. Onder het motto vertrouwd, vernieuwend en vooruit is het college voortvarend van start gegaan. Veel ambities en weinig middelen. Het voorwoord van de kadernota geeft aan dat het college verwacht om in de begroting 2022 het Bestuursprogramma 18-22 volledig af te ronden. De genoemde speerpunten zijn inderdaad nog steeds actueel en en ook de ambities onderschrijven wij. Met de 13 genoemde punten in het Bestuursprogramma, hebben we meer moeite. Een aantal ambities zijn in beleidsstukken en visiedocumenten uitgewerkt, o.a het GVVP, de binnensport, buitensport, huisvesting &onderwijs en onze buitenruimte.
Wat vaak ontbreekt is de doorberekening van al deze plannen. Wat gaat het kosten en hebben we daar als gemeente ook geld voor? We lezen in de Kadernota dat er een wens is om verder te investeren in Borger-West, de kosten daarvoor zijn onbekend. Voor de Proeftuin 2e Exloërmond is er de behoefte aan 2 ton om te investeren in de openbare ruimte. Wij willen het college er aan herinneren dat er ook kleine dorpen zijn met wensen. Het onderhoudsniveau groen naar niveau B is ook een wens van het college. Mag dat dan ook het onderhoudsniveau groen, in de buitengebieden zijn, daar is echt extra aandacht voor nodig. Besturen is vooruitkijken en soms bijsturen, voortschrijdend inzicht wordt het ook wel genoemd. Over sturen gesproken: de treinverbinding langs ons veengebied leek een hersenspinsel maar werd ineens toch een stuk realistischer. Wij blijven ervoor pleiten om de uitvoering van beleid niet als in beton gegoten te zien. Situaties kunnen veranderen en vragen om een andere houding of uitvoering, hou daar rekening mee in het opstellen van beleidsstukken, wees wendbaar en hou de regie. De burgerparticipatie heeft onder dit college ook vorm gekregen: Informeren, luisteren, uitwerken, plannen bijstellen, en dan de daadwerkelijke besluitvorming. Een mooie opsomming van hoe het in theorie zou kunnen werken.
Als het goed gaat dan is het vernieuwend, maar helaas in veel gevallen gaat het nog niet zo heel erg goed. De uitwerking van Zonneoogst was hiervan een voorbeeld, mensen voelden zich niet gehoord. Inwoners zeggen vaak dat het niet uitmaakt wat je zegt, ze doen toch wat ze willen. Voorbarige toezeggingen en het niet tijdig of juist uitvoeren van de gemaakte afspraken maakt dat veel van onze inwoners nog steeds weinig vertrouwen hebben in de politiek. Dat is niet de bedoeling en er zal echt een verdieping moeten komen in de participatie. Het plan sportpark Odoorn lijkt qua participatie goed te zijn gegaan maar wij vinden het lastig hoe om te gaan met de verdere uitwerking. Er zijn verwachtingen gewekt maar naast de andere uitgaven
zoals het Esdal College, hoe gaan wij dat financieren? Het plan Exloo lijkt goed onder controle dus het inzetten van de manager mag wat ons betreft per direct stoppen. Dit geld kunnen wij nu beter besteden of besparen. Hiervoor zullen wij een motie indienen. Leefbaar heeft de sterk verouderde woonvisie een aantal keren onder de aandacht gebracht, deze behoefde lange tijd geen prioriteit omdat er geen enkele belangstelling was voor wonen in de gemeente Borger-Odoorn, we waren tenslotte ook een krimpgemeente. Onlangs is in opmars naar de nieuwe visie een tussenvorm vastgesteld die de mogelijkheid moet bieden om initiatieven voor woningbouw toe te kunnen staan. Helaas lijkt het erop dat aanvragen hiervoor nog steeds worden getoetst aan de oude visie en inwoners bot vangen. Dat is jammer en wij roepen het college dan ook op hier aandacht voor te hebben. Zorg dat de huidige tussenvorm word uitgedragen op de afdelingen die de aanvragen behandelen. Leefbaarheid zit in onze woonomgeving. Incidentele verkeersmaatregelen nemen omdat onze inwoners hinderlijke overlast ervaren of dat er onveilige situaties waren ontstaan zijn de laatste jaren vrijwel niet toegepast. De reden was dat precedent werking zou kunnen ontstaan en dat zou weer in strijd zijn met het te voeren verkeersbeleid. Wij betreuren dat, een goede onderbouwing zou precedentwerking kunnen beteugelen.
Gelukkig is er wel aandacht gegeven aan de inrichting rondom scholen, dit is absoluut een verbetering. Dat het GVVP structureel op geld is gezet is voor ons erg belangrijk maar de uitvoering voor onze inwoners nog belangrijker. Als we het hebben over onze leefomgeving dan kunnen wij onze ogen niet sluiten voor het steeds verder toenemen van de verrommeling van onze omgeving, de vernielingen en ander a-sociaal gedrag dat moet worden aangepakt. Dit laten voortduren geeft op termijn steeds meer problemen. Op de DPL staat de post BOA inzet op PM. Eerder gaven wij al aan dat de programmamanager Exloo voor ons geen priotiteit meer hoeft te hebben, dus zien het bedrag dat daarvoor is opgenomen graag toegevoegd aan het budget voor de BOA inzet. Hiervoor dienen wij een motie in. Het college heeft incidenteel zaken opgepakt en aangepakt. Zo word er al een tijd gewerkt aan de verbetering van ons Klant Contact Centrum en aan een vernieuwde website. Inmiddels zijn we 3 jaar verder en de ervaring leert dat de klanttevredenheid nog steeds ver te zoeken is. Bij aanvang van het college vroeg Dhr Tuin van het CDA zich af wat er de voorgaande jaren was gedaan met de middelen die keer op keer voor dit doel ter beschikking waren gesteld, er was maar nog weinig resultaat.
Weer werd er een financiële injectie gegeven en nu moet Leefbaar helaas constateren dat de signalen vanuit onze inwoners nog steeds niet positief gestemd zijn. Als echt dienstverlenend wordt deze gemeente niet ervaren en wij hadden dit onderwerp graag als één van de 13 punten gezien die het college naar een goed einde wil brengen. Naast alle ambities van dit college was er ook de nodige zorg over de tekorten in het sociaal domein, en de alsmaar oplopende begrotingstekorten bij de Gemeenschappelijke regelingen. Onze oproep om te zien of een vernieuwende werkwijze of een andere richting soelaas zou bieden waren ondenkbaar en min of meer onbespreekbaar bij de start van dit college. Links om of rechtsom: de kosten die we maken die moeten we dekken. Ten aanzien van het kritisch bekijken of een werkwijze nog de juiste is waren wij erg verheugd dat er bij de Wedeka werd nagedacht over andere scenario’s. Helaas heeft de werkelijkheid ons ingehaald. En moesten wij deze week uit de pers vernemen dat Borger Odoorn heeft ingestemd met het besluit om de Wedeka verder om te bouwen tot Leer-Werkbedrijf. Wij vinden het zeer kwalijk dat de raad hierin niet is meegenomen omdat dit wederom op onze begroting gaat drukken. Jaarlijks worden wij geconfronteerd met almaar stijgende
kosten, wij hadden graag gezien dat wij als gemeente zelf weer de regie in handen hadden genomen. Mogelijk dat andere GR’en ook eens tegen het licht moeten worden gehouden omdat de kosten steeds verder oplopen. Om al deze en andere kosten te dekken is de OZB de melkkoe. Leefbaar is tegen het stelselmatig verhogen van deze belasting maar bij iedere poging om dit te voorkomen waren we kansloos. De OZB is in Borger-Odoorn een structurele verhoging, dat is nu eenmaal zo. Wij zijn van mening dat je belastingen alleen moet verhogen als er echt een noodzaak toe is, de mei circulaire heeft duidelijk gemaakt dat er veel compensatiegelden worden uitgekeerd dus naar onze mening is de noodzaak er niet. Wij stemmen binnen de financiële kaders dan ook niet in met deze verhoging. Als de OZB structureel kan worden verhoogd dan vragen wij ons af waarom dit met de toeristenbelasting niet kan. Iedere wijziging leidt tot eindeloze overwegingen en er wordt krampachtig mee omgegaan. Waarom? Onze omgeving is de moeite waard en de recreatieve sector doet enorm zijn best om het allemaal zo aantrekkelijk mogelijk te maken, daar doet een iets hogere toeristenbelasting niets aan af. Je komt voor wat er wordt geboden. Ook het aandeel wat de gemeente levert om de toeristen het naar de zin te maken is groot en kost veel geld.
Het project Vitale Vakantieparken is daar ook een voorbeeld van naast de investeringen in fietspaden, het netjes houden van de leefomgeving etc. Waarom is het dan zo’n heikel punt om de toeristenbelasting wat verder te verhogen? Meerdere gemeenten zien de toeristen belasting tegenwoordig als een belangrijke bron van inkomsten. Een nieuwe manier van begroten. Niet ongewoon maar wel vernieuwend. Leefbaar dient hiervoor dan ook een motie in. Er heerst nu een jubelstemming over de cijfers die worden gepresenteerd, dat vinden wij in de huidige situatie niet helemaal gepast. De Energie transitie, een omgevingsvisie, een omgevingswet en een woonvisie in ontwikkeling, een bezuiniging van 500.000 duizend euro. Daarnaast een positief resultaat van 1,3 miljoen euro verkregen door Corona gelden. Na aftrek van deze middelen is er nog maar een positief saldo van 550,000 euro over. En dat terwijl de zorgen over ons sociaal domein nog niet uit de wereld zijn. Uit de mei circulaire is duidelijk geworden dat de overheid eindelijk gaat compenseren wat gemeenten in een jaar tijd meer hebben uitgegeven. Helaas is dit slechts voor een jaar, een structurele oplossing is er niet en het blijft daarmee een punt van aandacht en zorg. Er komen ook weer taken bij in het sociaal domein die aandacht gaan vragen.
De 50.000 euro die doorgeschoven is naar de doorontwikkeling van het Sociaal Domein zouden wij dan ook graag gereserveerd zien voor de ontwikkelingen als het woonplaatsbeginsel, beschermd wonen en de nieuwe wet inburgering van start gaat. Daar zijn budgetten voor maar de ervaring leert dat bij aanvang van taken er altijd geld tekort is. De aangekondigde intentie om te komen tot een meerjareninvesteringsplan vinden wij een stap in de goede richting en wij zien de eerste aanzet hiertoe voor de begroting 2022 met belangstelling tegemoet. Deze intentie verbaasde ons wel enigszins, deze bestuursperiode werd vooral gevuld met incidentele uitgaven, weinig posten werden op structureel geld gezet terwijl dat wel zou moeten. Wij vinden de Dorpsbudgetten bij uitstek een post die aan de structurele kant zou moeten staan. Een evaluatie zou een optie zijn maar vanwege Corona zal dit geen representatief beeld geven. Wel willen wij graag inzicht hebben in de verantwoording van de budgetten om te zien of het inderdaad voor de toekomst een structurele post moet worden.
U vraagt ons te komen met een top 3 uit de DPL. Een DPL met maar liefst 37 punten waarbij het incidentele geld weer hoger is dan het structurele en belangrijke uitgaven nog op PM staan, uiteindelijk is er geld voor hooguit 3 structurele en 3 incidentele uitgaven. Leefbaar heeft een keuze gemaakt en gaat ervan uit dat het college na het ophalen van alle keuzes, komt met een gedegen en haalbaar voorstel en plan van aanpak. Een voorstel waar we de komende tijd mee vooruit kunnen. U wilt een warme overdracht naar een nieuw bestuur. Onze opdracht aan het huidige college is dan ook, zet fors in op de intentie om te komen tot een meerjareninvesteringsplan. Laat dat voor de komende periode een speerpunt zijn en zorg dat de Structuur-en omgevingsvisie en daaruit voortvloeiende woonvisie voldoende aanknopingspunten bieden voor een volgend college om mee verder te kunnen. Dan kunt u trots een warme overdracht verzorgen. Wellicht krijgen onze inwoners daarmee ook weer wat meer vertrouwen in de politiek. Terugkomend op de vragen uit het raadsvoorstel, hieronder onze reactie en deze kunt u ook aanhoren als stemverklaring. 1. Instemmen met de ambities en speerpunten: Daar kunnen wij mee instemmen. 2. Instemmen met de financiële kaders: Hiermee stemmen wij in behalve met punt 14 en 15. 3. Instemmen met de autonome bestedingsvoorstellen: Hier stemmen wij mee in. 4.
Instemmen met het tarief toeristenbelasting 2022, dit valt onder de financiële kaders, punt 15: Hier stemmen wij niet mee in en zoals aangekondigd dienen wij een motie in. 5. Reactie op de bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2022: wij hebben een splitsing gemaakt tussen incidentele en structurele onderwerpen: Structureel: 1. GVVP 2. Onderhoud niveau groen, bij de behandeling IBOR zullen wij hier verder op ingaan. 3. Ouderen adviseur Incidenteel: 1. Wonen en zorg 2. Dorpsbudgetten 3. Trainnees onder voorwaarde dat dit bedrag wordt verlaagd naar € 100.000 Wij stemmen expliciet niet in met punt 9: de programmamanager Exloo, hiervoor dienen wij een motie in. Punt 18: de beheerder sportpark 2e mond, deze was en is niet noodzakelijk