Accountantsverslag Eshuis Registeraccountants B.V.
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG
Gemeente
23
2024
Borger-Odoorn
juni 2025
Per saldo
persoonlijker
sta
®)
PrimeGlobal
vi» Eshuis Aan de raad T.a.v.
de gemeente Borger-Odoorn
van
|. Oosting,
mevrouw
griffier
Postbus 3
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van
7875 ZG
EXLOO
Behandeld
door:
onze
controle
Ons kenmerk:
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Datum:
Resultaat
Geachte
en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
de
controle
Overzicht
van
niet-
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
_
Dirk Kuperus
RA en Jeroen
Wijnholds
RA
2025.187 23
juni 2025
leden van de
Raad,
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2024 verstrekt. In deze brief gaan wij in op de strekking van onze afhandeling van de jaarstukken en rapporteren
controleverklaring, mogelijke geconstateerde afwijkingen, de bestuurlijke wij, voor zover dit noodzakelijk of vereist is, over onze bevindingen en adviezen.
bevindingen en opmerkingen daarbij zijn bedoeld om jaarstukken. Onze
de
gemeenteraad
te ondersteunen
bij de bestuurlijke afhandeling van
Wij benadrukken dat verspreiding van de controleverklaring met handtekening en de gewaarmerkte jaarrekening niet In hoofdstuk 2 leggen wij uit waarom dat belangrijk is en hoe u aan de publicatieverplichtingen kunt voldoen. Met
vriendelijke groet, Registeraêcountants
Eshuis
B.V.
(geanonimise rd)
de
is toegestaan.
rit
Eshuis
Inhoudsopgave en
we
Amen
1.
DE HOOFDLIJNEN
2.
BESTUURLIJKE
3. Bestuurlijke afhandeling en publicatie ;
Resultaat
en
weerstandsvermogen
a overzicht
van
gecorrigeerde _
niet verschillen
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorr
RESULTAAT
VAN
enh
ONZECONTROLE
AFHANDELING
EN PUBLICATIE
EN WEERSTANDEVERMIERBEN:
4
KERNPUNTEN!VAN
5.
OVERZICHT VAN
6.
OVERME
7,
ONAFHANKELURHEIDSSEWBARBORED
DECONTROLE
B
aren
ien
in a
2e
Be
iddelen
ed.
entstandene
eran 7
eene
hebb
Erden
ee BIJLAGE BIJ ACCOUNTANTSVERSLAG
ben
ardea
on
6
venererdnertaideeen
NIET-GECORRIGEERDE VERSCHILLEN
CRERRURDEN
4
tetteren kadned
20
be
ea.
bemensen
noiseenee
EN
2024 SISA GEMEENTE
9
21
tien 24
enerverende
ENE
BORGER-ODOORN
25
EE
…
…
…
…
…
…
26
1.
hoofdlijnen
De
van
controle
onze
Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
controle
Strekking van de controleverklaring
Bestuurlijke afhandeling publicatie
en
Resultaat 2024 Resultaat
en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
en
vermogenspositie
de
een
goedkeurende controleverklaring
Controleverschillen van
gecorrigeerde
Wij
verschillen Kwaliteit
Overige onderwerpen
interne
van
de
beheersing
Onafhankelijkheid gewaarborgd Rechtmatigheidsverantwoording
Afsluiting
Signalen van fraude, misbruik
en
van
getrouwheid
van
de
de
Ook verklaren
onze controle
enkele controleverschillen geconstateerd. Deze hebben wij opgenomen in voornamelijk waarderings- en afgrenzingsverschillen. De controleverschillen zijn van een dat deze, per saldo, een goedkeurend oordeel niet in de weg staan.
hoofdstuk 4. Dit betreft
dusdanige
niet-
inzake de
jaarrekening 2024 verstrekt. rechtmatigheidsverantwoording. wij dat de specifieke uitkeringen, die in de SiSa-bijlage zijn opgenomen, getrouw en rechtmatig verantwoord zijn. Over 2024 is een resultaat gerealiseerd van afgerond € 2,3 miljoen positief. Het resultaat over boekjaar 2024 is de optelsom van een totaalbedrag aan gerealiseerde baten van € 107,0 miljoen en € 105,9 miljoen aan gerealiseerde lasten met daarnaast een mutatie in de reserves van € 1,1 miljoen positief. Dit betekent dat u meer heeft onttrokken aan de reserves dan toegevoegd. Dit betekent dat het eigen vermogen ultimo 2024 uitkomt op € 46,4 miljoen (2023: € 45,2 miljoen). Vanuit uw eigen analyses blijkt dat er sprake is van een gezonde financiële positie en u beschikt over een sluitende meerjarenbegroting. Onderdeel hiervan is de getrouwheid
Wij hebben tijdens
controle
Overzicht
Wij hebben
omvang
hebben
tijdens de jaarrekeningcontrole geen significante gebreken in de administratieve organisatie of interne beheersing aangetroffen die van invloed zijn op ons oordeel. In onze managementletter hebben wij onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing meer in detail beschreven. De hoofdlijn daarvan is dat de gemeente Borger-Odoorn de basiskwaliteit op orde heeft en de organisatie ook zelfkritisch is in de zoektocht naar verbeteringen. Het college heeft, op basis van een voorgeschreven format, in de jaarrekening verantwoording afgelegd over de rechtmatigheid van de jaarrekening en heeft verklaard niet rechtmatig te hebben gehandeld in 2024. Hierbij heeft het college de in de financiële verordening opgenomen, door de Raad vastgestelde, verantwoordingsgrens van afgerond € 3,6 miljoen gehanteerd. De belangrijkste oorzaken van deze conclusie betreft het niet naleven van de EU aanbestedingsregels en de begrotingsrechtmatigheid. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is opgesteld. Tijdens de controle hebben wij met u gesproken over frauderisico’s, fraudesignalen en uw interne beheersing. U heeft ons bevestigd dat er in de organisatie geen gevallen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik zijn gemeld. Wij hebben tijdens de controle ook geen aanwijzingen verkregen dat er bij u sprake is van fraude dan wel misbruik of oneigenlijk gebruik.
oneigenlijk gebruik Wij adviseren
u
om
de
frauderisicoanalyse verder door te ontwikkelen
aanvullend beleid op te stellen ter voorkoming
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
van
misbruik en
naar
een
fraudebeheerplan
oneigenlijk gebruik (M&O-beleid).
en ook
wi» Eshuis ledere jaarrekening bevat schattingen, bijvoorbeeld met betrekking tot de waardering van vaste activa, (oninbare) vorderingen, voorzieningen en het afgrenzen van verplichtingen. Binnen gemeente Borger-Odoorn hebben de belangrijkste schattingen betrekking op het inschatten van de
Belangrijke schattingen in de jaarrekening
Inhoudsopgave
toereikendheid
en
Hoofdlijnen
van
onze
controle
Verantwoording specifieke uitkeringen
Bestuurlijke afhandeling publicatie Resultaat
en
passend zijn.
Uw
IT-omgeving vraagt steeds meer aandacht en krijgt die ook. De eisen die in de praktijk gesteld worden aan IT dataveiligheid nemen nog steeds toe maar op alle fronten de norm halen is gelet op uw schaalgrootte uitdagend geworden. Mede door nieuwe regelgeving met betrekking tot data- en cyberbeveiliging vraagt dit om een actievere rol van zowel de gemeentelijke organisatie als van de raad als toezichthouder. en
en
Dataveiligheid
en
IT
In overeenstemming
Kernpunten
van
de
niet-
van
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
met artikel 2:393
Verslaggeving en WNT
de controle
van
het
Burgerlijk Wetboek
aanleiding de jaarrekening geen zaken geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. van
controle
Overzicht
(onderhouds)voorzieningen en de inbaarheid van de vorderingen. In de basis heeft u hier wij hebben vastgesteld dat de door het college gehanteerde schattingen redelijk, consistent
Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd met inachtneming van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole die hierover regels bevat. Wij hebben bij de voor u van toepassing zijnde specifieke uitkeringen geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de rapporteringstolerantie voor specifieke uitkeringen overschrijden.
en
weerstandsvermogen
van de
voldoende grip op
van
over de
delen
wij u overigens
betrouwbaarheid
en
mee
dat
er
naar
de continuïteit
van
de
Uit onze controle blijkt dat de jaarrekening 2024 overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften is opgesteld. Wij hebben daarnaast vastgesteld dat de overige informatie die in de jaarverslaggeving is opgenomen niet inconsistent is met de informatie in de jaarrekening en de door ons verkregen controle-informatie. Ook hebben wij vastgesteld dat is voldaan aan de WNT en bovendien dat de WNT verantwoording 2023 op een juiste wijze is hersteld en verantwoord
in de
verantwoording 2024.
mi» Eshuis à&. Bestuurlijke afhandeling Inhoudsopgave Hoofdlijnen van
onze
Bestuurlijke afhandeling publicatie
Kernpunten
van
de
controle
van
niet-
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag Gemeente
en
bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken bestaat uit de volgende stappen: het college van burgemeester en wethouders behandelt in de betreffende vergadering de jaarstukken, met inbegrip van de jaarrekening, en stelt de jaarstukken daarmee vervolgens op. Op dat moment ontstaan formeel de jaarstukken. De gemeenteraad behandelt vervolgens de jaarstukken en stelt deze vast. Er zit enige tijd tussen de verzending van de conceptstukken aan de Raad en de vergadering waarin de vaststelling van de jaarstukken plaatsvindt. Mochten in de periode tot de vaststelling van de jaarrekening omstandigheden blijken die aanpassing van de jaarrekening noodzakelijk maken, dan moet een dergelijke aanpassing nog worden gemaakt. Dat geldt ook in geval de jaarrekening om andere redenen gewijzigd wordt alvorens tot vaststelling wordt overgegaan. Wij verzoeken de gemeente in deze gevallen met ons in contact te treden om gezamenlijk de noodzakelijke vervolgstappen te bespreken.
en
weerstandsvermogen
Overzicht
publicatie
De
controle
Resultaat
en
2024
Borger-Odoorn
Openbaarmaking Bij de jaarstukken hoort de controleverklaring die wij hebben gedateerd op 23 juni 2025. Wij hebben één exemplaar van de controleverklaring voorzien van een originele handtekening. Dit exemplaar is ten behoeve van uw eigen archief en mag niet worden gepubliceerd. Het andere exemplaar van de controleverklaring is voorzien van de naam van onze accountantspraktijk en de naam van de accountant, echter zonder persoonlijke handtekening. Deze mag openbaar gemaakt worden. Het is niet toegestaan de origineel getekende verklaring openbaar te maken. Deze
werkwijze is van belang om misbruik van onze handtekening te voorkomen. Als wij constateren dat toch gebruik gemaakt is controleverklaring met onze handtekening zullen wij u verzoeken dit te herstellen, bijvoorbeeld door de jaarstukken van het internet af te halen, dan wel de fysieke verspreiding ongedaan te maken. Vanzelfsprekend treden wij in die situaties met u in overleg over de manier waarop dit moet plaatsvinden. van
een
Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat het afschrift van onze controleverklaring zonder persoonlijke handtekening wordt openbaar gemaakt in de jaarrekening, mits de opgemaakte jaarrekening ongewijzigd blijft. Openbaarmaking van de controleverklaring is slechts toegestaan tezamen met de jaarstukken. Hiervoor gebruikt u een exemplaar zonder ons waarmerk. De gewaarmerkte versie van de jaarrekening is uitsluitend voor uw eigen archief. Als u de jaarstukken en de controleverklaring opneemt op internet, dient u te waarborgen dat de jaarstukken goed zijn afgescheiden van andere informatie op de internetsite. Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat (“u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening"). Dit accountantsverslag brengen wij uit in een versie met en zonder handtekening. De versie zonder handtekening kan in het kader van de bestuurlijke behandeling worden verspreid. De versie met handtekening is alleen bestemd voor uw archief. Verspreiding daarvan is niet toegestaan. Ook is het publiceren van het concept accountantsverslag niet toegestaan.
wi» Eshuis 3. Inhoudsopgave
Resultaat
onze
U heeft het
boekjaar 2024 afgesloten met een positief gerealiseerd resultaat van € 2,26 miljoen. De begroting na wijziging van € 736.000. Het positieve resultaat is als “resultaat na bestemming” afzonderlijk zichtbaar in de balans.
controle
resultaat zien
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Het saldo van baten en
Resultaat
€ 1,1
en
weerstandsvermogen van
de
controle
Overzicht
van
weerstandsvermogen
3.1 Resultaat 2024
Hoofdlijnen van
Kernpunten
en
liet een
lasten is het verschil tussen het totaal aan baten enerzijds (bij u over 2024 € 107,0 miljoen) en het totaal aan lasten (van € 105,9 miljoen). Het saldo van baten en lasten komt daarmee uit op afgerond € 1,2 miljoen positief. Daarnaast heeft uw raad goedkeuring verstrekt aan een aantal mutaties op de reserves. Het saldo van de dotaties en de onttrekkingen komt uit op
miljoen. De som van het saldo van de baten en lasten van € 1,2 miljoen jaarrekeningresultaat 2024 en betreft afgerond € 2,3 miljoen positief.
en
deze mutaties
van
€ 1,1
miljoen
is het
Bij de analyse van uw positieve resultaat over 2024 blijkt dat incidentele factoren een belangrijke rol hebben gespeeld. In uw jaarstukken is in de resultaatanalyse en in de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening (per programma/thema) te zien hoe het resultaat tot stand is gekomen.
niet-
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
3.2
Vermogenspositie
Door de
positieve resultaten van de afgelopen jaren is er sprake geweest van een positieve vermogensontwikkeling. Hoewel het een hebben stevige vermogenspositie niet uw primaire doelstelling is, heeft eigen vermogen ook een functie als financieringsmiddel voor activa en het genereren van liquiditeit voor transacties. Een minimumbuffer is dan ook wenselijk. van
In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en Risicomanagement’ is uitgebreid ingegaan op de risico’s die de gemeente signaleert, de daarvoor benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Als gemeente streeft u ernaar om de impact van risico’s te minimaliseren door voldoende buffers (weerstandscapaciteit) te hebben om de mogelijke impact hiervan op te vangen. Door de
gekwantificeerde
en
op
geld gezette risico’s af te zetten tegen de aanwezige weerstandscapaciteit bepaalt u de
weerstandsratio.
Uw eigen analyse komt uit op een ratio van 3,24, terwijl u een ratio groter dan 2 als uitstekend aanmerkt. Dit betekent dat u de aanwezige weerstandscapaciteit als ‘uitstekend’ kwalificeert. Naast het kijken naar risico’s en de weerstandscapaciteit zijn er nog meer methoden om de financiële weerbaarheid bepalen. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van diverse kengetallen die elke gemeente verplicht is om te rapporteren en die voor elke gemeente op eenzelfde wijze worden berekend. Uit deze analyse blijkt dat uw gemeente voor de solvabiliteit en de belastingcapaciteit (eigenaren) niet in de minst-risicovolle categorie valt zoals deze door de toezichthouder (de provincie) zijn gedefinieerd. Hierbij valt tevens op dat solvabiliteit met 7 procentpunt is gedaald wat grotendeels veroorzaakt is door forse investeringen.
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
ri» Eshuis Uw conclusie laat zien dat er
sprake is van
een
gezonde financiële positie die wij op basis van de jaarrekening
2024 en de
begroting
onderschrijven.
2025-2029
In het onderstaande
overzicht vatten
we
uw
vermogenspositie
samen, zowel vanuit de balans als vanuit
uw
exploitatie (in € 1.000):
Inhoudsopgave Vermogenspositie Hoofdlijnen
van
controle
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Algemene reserve Bestemmingsreserves Resultaat na bestemming Totaal eigen vermogen
Resultaat
Solvabiliteit in %
en
weerstandsvermogen
Kernpunten
van de
controle Overzicht
van
niet-
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen
Onafhankelijkheid gewaarborgd
Realisatie 2024
Hoewel
de
werkelijke effecten van het ‘ravijnjaar’ nog onzeker blijven, houdt u in de begroting 2025-2028 er rekening mee dat u de grote daling van het gemeentefonds financieel op kunt vangen. Als deze ramingen uitkomen, dan neemt uw reservepositie ultimo 2028, op basis van de jaarrekening 2024 en de meerjarenbegroting 2025-2029, toe tot € 47,6 miljoen. Onder andere doordat uw totale reserves met ongeveer € 1,2 miljoen stijgen blijft u binnen de normen die u tot nu toe heeft gehanteerd voor de beoordeling van de financiële positie. Naast de continue beweging in de financiering door het Rijk, zijn belangrijke ontwikkelingen voor de financiële
positie binnen Borger-Odoorn de kosten van de jeugdzorg en de knelpunten rondom de instandhouding van voorzieningen. Die kunnen de komende jaren behoorlijke invloed hebben op het financiële beeld. Doordat de u voor de
huidige bestuursperiode 2022-2026 afloopt heeft jaren vanaf 2026 ervoor gekozen om beleidsarm te Het risico bestaat dat
begroten. collegeakkoord meer ambitie en financiële risico’s met zich meebrengt waardoor de financiële positie zich minder positief zal ontwikkelen dan geraamd.
Gemeente
2024
Borger-Odoorn
Ontwikkeling reservepositie (in min) 50 40 30 20
pn ee
10
Afsluiting
Accountantsverslag
Realisatie 2023
onze
een
minder
beleidsarm nieuw
)
Begroting
2025
Begroting 2026
Algemene (incl. resultaat)
reserve
Totaal
reserves
Begroting
2027
Begroting 2028
== Bestemmingsreserve
ri» Eshuis Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling publicatie
en
Resultaat
en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
de
controle
Overzicht van niet-
gecorrigeerde
4.
Kernpunten
4.1
Rechtmatigheidsverantwoording
van
de controle
Sinds het
boekjaar 2023 neemt u een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Hiermee wordt door het college verantwoording afgelegd over het naleven van de financiële afspraken binnen de gemeente. Wij hebben vastgesteld dat het college in de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening concludeert niet rechtmatig te hebben gehandeld. Dit betekent dat de door het college geconstateerde rechtmatigheidsbevindingen de verantwoordingsgrens hebben overschreden. De verantwoordingsgrens is door de Raad in de financiële verordening vastgesteld op 3% van de totale lasten en komt voor 2024 uit op afgerond € 3,6 miljoen. De onrechtmatigheid is becijferd op € 14,5 miljoen.
Wij hebben
in het kader van
onze
jaarrekeningcontrole vastgesteld dat de
rechtmatigheidsverantwoording getrouw verantwoord
in de
is. De drie relevante criteria waarover
jaarrekening opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording wordt
zijn als volgt:
Voorwaardencriterium
verschillen
Overige onderwerpen
Het voorwaardencriterium
ziet toe op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De hebben onder andere betrekking op het voldoen aan wet- en regelgeving bijvoorbeeld de Europese aanbestedingsregels en het verstrekken van subsidies. Bij gemeente Borger-Odoorn is de van toepassing zijnde wet- en regelgeving voorwaarden
Onafhankelijkheid gewaarborgd
vastgelegd in het normenkader dat op 23 januari 2025 door de zijn nageleefd, kan dit leiden tot een onrechtmatigheid.
Afsluiting
Vanuit
vastgesteld. Als de van toepassing zijnde voorwaarden
niet
zijn voor een bedrag van € 1,4 miljoen onrechtmatigheidsfouten gebleken (2023: € 552.000), die aan de Europese aanbestedingswet. betrekking Wij hebben vastgesteld dat u de intern uitgevoerde controles met voldoende diepgang heeft uitgevoerd en dat u hierbij de juiste conclusies heeft getrokken. uw
eigen
Raad is
interne controles
hebben op het niet voldoen
Begrotingscriterium Het
begrotingscriterium
lasten
en
Gemeente
2024
Borger-Odoorn
budgetrecht van de Raad. Financiële handelingen, die ten grondslag liggen aan de baten balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting begroting is hiermee kaderstellend en afwijkingen hiervan zijn in principe onrechtmatig.
de mutaties in de
(begrotingscriterium). De
Accountantsverslag
ziet toe op het
en
In
principe geldt dat alle afwijkingen tussen de begroting en de realisatie onrechtmatig zijn. Overschrijdingen van lasten en investeringskredieten zijn altijd onrechtmatig en voor overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten kan de Raad nadere afspraken maken en aangeven wanneer deze niet onrechtmatig zijn. Inhoudsopgave Hoofdlijnen
De financiële
van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat
en
weerstandsvermogen Kernpunten
verordening die op
van
de
25 mei 2023 door de Raad is vastgesteld,
speelt daarbij een cruciale rol in de wijze waarop Borgergeautoriseerde begroting en welke afwijkingen als onrechtmatig dienen te worden aangemerkt. In deze financiële verordening is opgenomen dat overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten als rechtmatig mogen worden aangemerkt als deze tijdig aan de Raad zijn gemeld. Omdat het begrip tijdigheid nog niet nader geduid is door de Raad, heeft het college (terecht) alle afwijkingen ten opzichte van de begroting als onrechtmatig aangemerkt. Op grond van een inhoudelijke analyse en in lijn met de veronderstellingen zoals opgenomen in de ‘Inleiding op het overzicht van baten en lasten’ op pagina 177 van dejaarstukken heeft het college een gedeelte van de onrechtmatigheden als acceptabel aangemerkt. Odoorn dient om
In lijn met onze op
te nemen
te gaan
de
met
aanbevelingen die in onze managementletter zijn opgenomen adviseren wij om de duiding van het begrip tijdigheid verordening.
in de financiële
Overige onderwerpen
Op basis hiervan heeft het college voor een bedrag van € 2.468.000 aan lastenoverschrijdingen op de programma’s (incl. algemene dekkingsmiddelen en VPB), een bedrag van € 197.000 als overschrijding van de investeringskredieten, een bedrag van € 593.000 aan ongeautoriseerde mutaties reserves en een bedrag van € 9.865.000 aan overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten als onrechtmatig aangemerkt. Het college is trouwens van mening dat van de totale onrechtmatigheden van € 13.124.000 alle onrechtmatigheden als acceptabel kunnen worden aangemerkt doordat er sprake is van afwijkingen die voortvloeien uit de uitvoering van bestaand beleid.
Onafhankelijkheid gewaarborgd
Wij hebben vastgesteld dat de begrotingsonrechtmatigheden de rapportagegrens van afgerond daarom terecht in de paragraaf bedrijfsvoering zijn opgenomen.
Afsluiting
Misbruik
controle
Overzicht
van
niet-
gecorrigeerde verschillen
en
oneigenlijk gebruik
€ 100.000 hebben
overschreden
criterium
Onder misbruik wordt verstaan: het
opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten -uitkeringen te verkrijgen, dan wel met het doel om voor een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Misbruik van overheidsgelden kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude, om zich onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen. Bij fraude passen beheersmaatregelen zoals fraudepreventie, handhaving, fraudeopsporing en onrechte overheidssubsidies of
sancties.
Accountantsverslag 2024 Gemeente
Borger-Odoorn
en
vi: Eshuis Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de
wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden.
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling publicatie
Wij hebben vastgesteld dat u niet beschikt over een afzonderlijk beleid met betrekking tot het voorkomen en detecteren van misbruik en oneigenlijk gebruik. In lijn met ons advies welke in de managementletter met het college is gecommuniceerd adviseren u om hierover beleid voor stellen. te hebben dat het het wij afzonderlijk op voornemen heeft om dit in de loop Wij begrepen college van
2025 te realiseren.
en
Resultaat
en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
de
controle
Overzicht
niet-
van
gecorrigeerde
verschillen
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
Gemeente
eigen
criterium.
interne controles
zijn geen onrechtmatigheidsfouten gebleken met het betrekking tot het misbruik en oneigenlijk hebben Wij vastgesteld dat u de intern uitgevoerde werkzaamheden met voldoende diepgang heeft uitgevoerd en dat u hierbij de conclusies heeft getrokken. juiste 4.2 Actualisaties
grondexploitaties
belangrijke balanspost met schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Borger-Odoorn betreft de voorraad werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar (gestegen) balanswaarde van € 1,1 miljoen (2023: € -0,1 miljoen), maar ook vanwege de schattingselementen, relevant voor de Een
onderhanden
accountantscontrole. Door het in 2024 in exploitatie nemen van het
realiseren baten in totaal inmiddels vormen
resultaat
tezamen van
de
€ 6,2
miljoen
en
complex Oosterwijk
in Nieuw-Buinen
bedragen
de te realiseren lasten € 4,3 miljoen. De nog te realiseren baten
met de boekwaarde de basis voor het oordeel over de
waardering
in
de nog te en
lasten
dejaarrekening, oftewel het verwachte
projecten.
Tussentijdse winstneming Voor alle grondexploitaties met een positief resultaat is de Percentage of Completion (POC) methode toegepast. Op basis van deze methode is in 2024 een tussentijdse winst van € 422.000 berekend en verantwoord. Wij hebben vastgesteld dat bij het bepalen van de tussentijdse winst er rekening wordt gehouden met een risico-afslag die de tussentijdse winsten verlaagt. Uit een eerste analyse blijkt dat dit voornamelijk algemene risicoafslagen te zijn die niet project specifiek zijn. Dit is op basis van het BBV niet toegestaan. Het gevolg is dat er ultimo 2024 voor een bedrag van € 93.000 te weinig (tussentijdse) winst is verantwoord waardoor de grondexploitatie voor ditzelfde bedrag te laag is gewaardeerd. Dit hebben wij als controleverschil opgenomen in hoofdstuk 5 “Overzicht van niet-gecorrigeerde verschillen’.
Afsluiting
Accountantsverslag
Uit uw
gebruik
2024
Borger-Odoorn
Belangrijkste aandachtspunten waardering grondexploitaties waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hiervoor bestaande kans op een materiele fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten alsmede ook het voortgangspercentage van het complex. Wij hebben vastgesteld dat het college, overigens in lijn met voorgaande jaren, bij de waardering ten onrechte geen rekening heeft gehouden met toekomstige kosten en opbrengstenstijgingen waardoor de eindwaarde en dus ook de daaraan gerelateerde boekwaarde onjuist is bepaald. Vanuit een nadere analyse blijkt dat per saldo daardoor de nog te maken kosten ongeveer € 107.000 te laag en daarmee het resultaat te hoog is verantwoord. Dit hebben wij als controleverschil opgenomen in hoofdstuk 5 ‘Overzicht van niet-gecorrigeerde verschillen’. Als onderdeel van de controle van de
Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat
en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
de
controle Overzicht
Ontwikkelingen in de grondexploitaties In 2024 is complex Oosterwijk in exploitatie genomen waardoor er ultimo 2024 sprake is van 9 lopende grondexploitaties. Op basis van de genoemde risicoschatting is het complex Oosterwijk het belangrijkste onderwerp in onze controle van de grondexploitatie geweest.
Waardering Doordat de
waardering van grondexploitaties in hoge mate afhangt van een toekomstgerichte inschatting, is er per definitie een in de waardering aanwezig. De laatste tijd wordt op landelijk niveau steeds meer gesproken over de haalbaarheid van nieuwbouwprojecten vanwege problemen met vergunningen (zoals stikstofproblematiek), netcongestie maar ook vanwege de gestegen bouwkosten en mogelijke onzekerheden met betrekking de renteontwikkeling. Daardoor worden in Nederland projecten op dit moment uitgesteld of afgeblazen. Met deze recente ontwikkelingen is in uw waardering nog niet expliciet rekening gehouden. U heeft daarnaast ook expliciet aangegeven (nog) geen rekening te hebben gehouden met mogelijke financiële impact van de kansen waarvan de impact momenteel nog onzeker is, bijvoorbeeld de komst van de Nedersaksenlijn. inherente onzekerheid
niet-
van
gecorrigeerde
verschillen
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
Rekening houdend met de benoemde inherente onzekerheden hebben wij vastgesteld dat de door het college opgenomen schattingen, en daarmee de balanswaardering per ultimo 2024, redelijk en passend zijn.
Afsluiting
4.3
Voorzieningen
De materiële
voorzieningen zijn net als voorgaand jaar de pensioenverplichting en de onderhoudsvoorzieningen en daarnaast heeft van nieuwe BBV voorschriften voorzieningen gevormd voor personeelsgerelateerde verplichtingen die van niet jaarlijks gelijkblijvende omvang zijn. u
in 2024 op basis
4.3.1
Pensioenvoorziening pensioenvoorziening is ultimo 2024 € 3,5 miljoen (2023: € 3,1 miljoen) waarbij de stijging ten opzichte van voorgaand jaar voornamelijk te wijten is aan een daling van de voorgeschreven rekenrente. Wij hebben vastgesteld dat deze voorziening juist is gewaardeerd De
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
rí- Eshuis 4.3.2
Verwerking personeelsgerelateerde verplichtingen verslaggevingsvoorschriften voor Borger-Odoorn zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Het BBV kent een aantal specifieke bepalingen die vanuit een bedrijfseconomische invalshoek minder logisch zijn. Een van deze afwijkende bepalingen betreft het verbod op het opnemen van een schuld of voorziening voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen die van een jaarlijks vergelijkbaar volume zijn. Dat is ook de reden dat op de balans geen schuld voor bijvoorbeeld vakantiegeld is opgenomen. De laatste jaren, en ook nog recent, heeft de Commissie BBV een aantal uitspraken gedaan over regelingen die ook voor uw medewerkers gelden. In die uitspraken wordt het hierboven genoemde basisprincipe in een aantal gevallen ten dele losgelaten. De
Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling publicatie
en
Resultaat
en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
de
controle Overzicht
die reden voldoen
Om
vergelijkbaar In de
een
aantal arbeidskosten
gerelateerde verplichtingen
niet
langer aan het uitgangspunt
van
een
jaarlijks
volume voldoen.
jaarrekening
2023 had
voorzieningen getroffen
u
voor
al een beperkte voorziening voor spaarverlof opgenomen overmatig verlof, IKB verlof en RVU.
en
ultimo 2024 heeft
u
nog aanvullende
Voor het
overmatig verlof en het IKB verlof heeft u aangetoond dat, mede doordat er nog geen sprake is van gemeentelijk beleid, er sprake de jaarlijkse verplichtingen niet van gelijkblijvende omvang zijn. U heeft een onderbouwd standpunt ingenomen dat het een verplichting van niet gelijkblijvende omvang betreft en heeft u voor een totaalbedrag van € 694.000 hier voorzieningen voor gevormd. Daarnaast heeft u voor een bedrag van € 40.000 een voorziening gevormd voor de ultimo 2024 aanwezige verplichtingen inzake de Regeling Vervroegd Uittreden (RVU). Mede in relatie tot recente vragen en is van ‘verlofstuwmeren’ waardoor
niet-
van
gecorrigeerde
verschillen
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
antwoorden
op de website
van
hier afzonderlijke voorzieningen
de commissie BBV achten voor
wij het aanvaardbaar
dat samen
met de
verplichting
voor
verlofsparen
zijn opgenomen.
Wij benadrukken dat de analyse of er sprake is van een verplichting van gelijke omvang minimaal jaarlijks bij het opstellen van jaarrekening dient te worden uitgevoerd. Indien er dan wordt vastgesteld dat er inmiddels sprake is van een verplichting van gelijkblijvende omvang, dient de voorziening alsnog en in zijn geheel vrij te vallen. 4.4
de
Rapporteren over fraude
Door
maatschappelijke ontwikkelingen is er in toenemende mate aandacht voor fraudepreventie, maar ook op onderwerpen zoals corruptie, omkoping en (het bewust niet naleven van) wet- en regelgeving. Onder andere door de toenemende aandacht voor deze onderwerpen, wordt van organisaties steeds vaker gevraagd informatie te verstrekken over de visie, het beleid en het toezicht op integer handelen binnen alle afdelingen van uw organisatie.
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
U beschikt over een
in 2022
opgestelde frauderisicoanalyse waarbij u onder andere aan de hand van de fraudedriehoek (druk, motivatie/gelegenheid rationalisatie) per proces de belangrijkste frauderisicofactoren, risico’s en beheersmaatregelen in kaart heeft gebracht. Dit vinden wij een goede zaak. Echter, wij adviseren u ook om de frauderisicoanalyse verder door te ontwikkelen door bijvoorbeeld een expliciete koppeling te maken met de, te plannen, werkzaamheden van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) en aanvullend beleid op te stellen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O-beleid). In tegenstelling tot een frauderisicoanalyse zal dit beleid vooral extern gericht zijn. en
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat
en
van
de
controle Overzicht
eigen rol als accountant dienen wij ook een inschatting te maken van de frauderisico’s, en gepaste werkzaamheden uit om te borgen dat er geen fraudes van materieel belang hebben plaatsgevonden. Onderdeel hiervan is het risico dat het management de interne beheersing doorbreekt, wat bij iedere organisatie een risico is. In dit kader beoordelen wij interne processen, zoals (de totstandkoming van) schattingen, ongebruikelijke transacties buiten de normale bedrijfsvoering en onzakelijke transacties met verbonden partijen. Onze werkzaamheden zien onder andere toe op vaststellen dat prestaties geleverd zijn en de wijze waarop u dit zelf borgt, het naleven van het interne inkoopbeleid en voor u relevante aanbestedingsregels. Bepaalde delen van de opbrengstverantwoording kunnen ook onderdeel zijn hiervan. Vanuit
onze
te voeren
weerstandsvermogen Kernpunten
Wij hebben ook geconstateerd dat het rapporteren over de verrichte werkzaamheden en uitkomsten van fraude en/of misbruik en oneigenlijk gebruik nog in onvoldoende mate terugkomt in de planning & control cyclus. Daarmee is er geen solide basis voor uw eigen rapportage in de jaarrekening over frauderisico’s en de getroffen maatregelen.
van
niet-
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
Als
we aanwijzingen hebben van fraude communiceren wij dit met het bestuur. Indien fraude plaatsvindt in de top van de organisatie of als er niet voldoende herstelwerkzaamheden worden getroffen, zullen wij dit melden bij de externe toezichthouder.
Tijdens
de controle hebben
merken
op dat
wij geen 4.5
wij een professioneel-kritische houding betracht ten opzichte van frauderisico’s in de jaarrekening. Wij primair gericht is op het ontdekken van fraude. Tijdens de uitvoering van onze controles hebben dat er sprake is van materiële fraude. aanwijzingen verkregen onze
controle niet
Continuïteitsbeoordeling
Afsluiting In het kader van de
jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de organisatie om de activiteiten in de komende Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de voor het komende begroting boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren. Naast ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants leiden de hogere inflatie, de energieprijsontwikkeling en de reactie van de deelnemende overheden hierop, tot een andere beoordeling van continuïteitsrisico’s. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. twaalf maanden
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
voort te zetten.
Net als ten aanzien van het
onderwerp fraude is ook rapportering in de controleverklaring over continuïteit met ingang van 2022 verplicht. vanwege de wettelijke waarborgen feitelijke discontinuïteit van uw gemeente als geheel niet aan de orde is, kan onder omstandigheden de financiële positie wel aanleiding zijn tot het schrappen van taken of het afstoten van activa. Ook externe ontwikkelingen zoals inflatie en beschikbaarheid van personeel zijn van invloed op de manier waarop naar uw financiële positie gekeken wordt. In onze controleverklaring is meer informatie dan voorheen opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Ons werk begint immers met uw eigen inschattingen over Hoewel
Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
de toekomst.
controle U hebt in de
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat
4.6
en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
de
controle
Overzicht
paragraaf Weerstandvermogen en risicobeheersing aangegeven dat er geen directe indicaties bestaan om op termijn taken of activiteiten te beëindigen en u bent van mening dat de continuïteit gezekerd is. Die conclusie kunnen wij onderschrijven.
van
niet-
gecorrigeerde verschillen
korte
Verantwoording Specifieke uitkeringen
voorkoming van onnodige verantwoordingsdruk verstrekt het Rijk een groot aantal specifieke geldstromen die via het systeem Single Information Single Audit (SiSa), moeten worden verantwoord. De verantwoordingsgegevens voor deze regelingen worden opgenomen in de zogeheten SiSa-bijlage bij de jaarrekening. In tegenstelling tot de andere onderdelen van de jaarrekening is de controleverklaring bij de jaarrekening 2024 niet alleen van toepassing op de getrouwheid, maar ook op de rechtmatigheid van de in deze bijlage opgenomen bestedingen. In de SiSa-bijlage zijn vrijwel alleen financiële gegevens opgenomen.
Ter
van
De
laatste jaren is het aantal SiSa regelingen dusdanig toegenomen, met de bijbehorende verantwoordingsdruk, dat het kabinet
is het aantal specifieke uitkeringen drastisch te verminderen. Het aantal in de jaarrekening 2024 te verantwoorden specifieke uitkeringen van 27 (2023: 24) is echter nog niet afgenomen en zelfs gestegen waardoor er nog altijd sprake is van een stevige verantwoordingsdruk. voornemens
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
De controlevoorschriften voor de
SiSa-bijlage zijn opgenomen
Hierin staat onder meer de
waarop de controle moet
in de Nota
verwachtingen accountantscontrole. ingestoken beschreven en zijn specifieke rapporteringsgrenzen
wijze voorgeschreven, te weten per specifieke uitkering: e _ € 12.500 als de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan € 125.000. e _ 10% indien de omvangsbasis groter is dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan € 1,0 min. e _ € 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan € 1,0 min.
Afsluiting
Wij hebben
worden
geen fouten of onzekerheden geconstateerd met betrekking tot de SiSa-bijlage 2024 van de gemeente Borger-Odoorn die deze grenzen overschrijden. In de bijlage bij dit accountantsverslag nemen we de verplichte tabel op. Deze tabel dient aan het ministerie van BZK ter beschikking te worden gesteld.
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
ri
Eshuis TT
4.7 Het maken van
schattingen
4.7.1
Schattingen: algemeen Bij het opmaken van een jaarrekening is het noodzakelijk dat u schattingen en oordelen toepast om te komen tot betrouwbare cijfers. Niet zelden worden schattingen niet als zodanig onderkend, omdat ze een vast onderdeel van uw administratieve proces zijn. Tijdens onze controle besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de belangrijke schattingen omdat deze, bedoeld of onbedoeld, het
Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
controle
Binnen
Bestuurlijke afhandeling publicatie en
weerstandsvermogen KERDUREERISA an ie)
BE
beïnvloeden.
organisatie hebben
,
van
_
niet-
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen
Onafhankelijkheid
gewaarborgd Afsluiting
en
de
belangrijkste schattingen betrekking op het inschatten van de vorderingen.
van
de toereikendheid
van
de
de inbaarheid
4.7.2
Schattingen: Methoden en evalueren uitkomsten schattingen Tijdens onze werkzaamheden hebben wij verder geen tekortkomingen aangetroffen in de schattingsmethoden en vastgesteld dat de wijze waarop deze tot stand komen niet is gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Wij aanvaarden uw schattingen, maar wij melden volledigheidshalve dat inherent is aan schattingen dat de uiteindelijke uitkomst kan afwijken. Daarnaast vinden
ae
| controte ah
Overzicht
uw
(onderhouds)voorzieningen
en
Resultaat
resultaat kunnen
wij het belangrijk dat u in de periode na afloop van het boekjaar de uitkomsten van de gemaakte schattingen we backtesting. Op die manier maakt u beter inzichtelijk hoe schattingen in de praktijk zijn uitgepakt. Deze informatie kunt u vervolgens gebruiken om de gehanteerde schattingsmethoden en uitgangspunten voor de komende jaren te verbeteren. Borger-Odoorn heeft nog geen standaardwerkwijze om backtesting uit voeren. te op schattingen evalueert.
Dat noemen
4.8 Sociaal domein 4.8.1
Uitvoering PGB WMO
Er is ten aanzien
en
Jeugdwet
door de SVB
de PGB's nog steeds
sprake van “gedwongen winkelnering” voor gemeenten. De uitvoering van de PGB's geschiedt door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De controle op de uitvoering en de financiële verantwoording aan de gemeenten wordt gedaan door de interne accountant van de SVB. Bij de verantwoordingen over 2024 heeft deze accountantsdienst, evenals met een verklaring beperking afgegeven. voorgaande jaren, Hoewel
van
de SVB de administratieve
uitvoering van de PGB's verzorgt, doet zij zelf geen onderzoek naar de prestatielevering. Bestedingen Jeugd (zowel ZiN als PGB) worden intern gecontroleerd op rechtmatigheid binnen de Dit is onderdeel van het toewijzing. reguliere controleplan. Daarnaast heeft de gemeente gericht cliëntonderzoek gedaan naar de Daaruit prestatielevering. komen geen onzekerheden die uitgaan boven onze rapporteringsgrens. uit hoofde
Omdat
van
WMO
en
de gemeente deze eigen controles heeft uitgevoerd houdt dit per saldo in dat wij als accountant van de gemeente Odoorn kunnen uitgaan van de door de SVB gemelde projectie van de “meest waarschijnlijke fout” in de zoals
Borgeruitvoering opgenomen in de projectiebrieven WMO en Jeugd. Bij de “meest waarschijnlijke fout” gaat het bij gemeente Borger-Odoorn om bedragen die onder de grens van onze rapporteringstolerantie liggen.
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
« Eshuis 4.8.2 CAK
verantwoordelijk voor de inning van de eigen bijdragen gevallen zijn de mensen aan wie ondersteuning wordt toegekend een eigen bijdrage verschuldigd. Stichting Centraal Administratie Kantoor AWBZ (CAK) is de instantie die de berekening en inning van de eigen bijdrage verzorgt en deze doorbetaalt aan de gemeente. Net als bij de uitvoering van de PGB's zijn gemeenten verplicht het CAK in te schakelen en heeft men niet de In verschillende
keuze
Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling publicatie
en
Resultaat
en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
de
controle
Overzicht
niet-
van
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen
Afsluiting
het zelf ter hand te nemen.
Gemeenten
hebben geen inzicht in de berekening
van de hoogte van de eigen bijdrage en kunnen daar dus ook geen verantwoordelijkheid voor dragen. Systeemtechnisch betekent dit dat gemeenten alleen verantwoordelijk zijn voor de aanmelding van cliënten bij het CAK. In de Kadernota rechtmatigheid is aangegeven dat de juistheid en de volledigheid van de eigen bijdrage niet vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en daarmee ook niet onder de reikwijdte van uw rechtmatigheidsverantwoording. Dat neemt niet weg dat de gemeente Borger-Odoorn wel zelf moet waarborgen dat cliënten zijn aangemeld bij het CAK. Hierop controleert u zelf. Uit ons werkzaamheden blijken geen tekortkomingen. Wij adviseren u periodiek na te gaan of cliënten allemaal bekend zijn bij het CAK.
4.8.3
Jeugdwet en Wmo daadwerkelijke uitvoering van de zorg heeft gemeente Borger-Odoorn zelf, dan wel samen met andere opdrachtgevers, tal van zorgaanbieders gecontracteerd om de feitelijke zorg te leveren. De gemeente verstrekt zorg op basis van door de gemeente zelf vast te stellen indicaties (Wmo), dan wel op basis van doorverwijzingen door daartoe bevoegde professionals (Jeugdwet). Er is uiteraard in de loop van het jaar het nodige contact tussen gemeente en zorgaanbieders, en tussen gemeente en cliënten, in belangrijke mate via elektronisch berichtenverkeer. Voor de
Intern worden controles
rechtmatigheid van de bestedingen en verstrekkingen uit hoofde van WMO en Jeugdwet na afloop van het boekjaar van de zorgleveranciers productieverantwoordingen, boven een een waarbij afgesproken grens controleverklaring van de accountant van de zorgaanbieder vereist is. De gemeente analyseert de ontvangen verantwoordingen en controleverklaringen, legt verbanden met de eigen gemeentelijke administratie, klachtenregistraties, contacten met zorgaanbieders en cliënten en vormt zich op basis van het totaal van deze informatie een oordeel over de vraag of de zorg in voldoende mate is geleverd en daarmee de zorgkosten juist en rechtmatig zijn betaald. vast te
Onafhankelijkheid gewaarborgd
om
uitgevoerd om
de
stellen. Als sluitstuk ontvangt de gemeente
Wij hebben
analyses van de gemeente beoordeeld en constateren dat als gevolg van administratieve verschillen en productieverantwoordingen van zorgaanbieders er sprake is van onzekerheden tot een totaal van € 249.000. Mede door het aanpassen van de Bado, zie paragraaf 4.11, is het voor de jaarrekeningcontrole van volgend jaar van een (nog) groter belang dat u ook zelfstandig een uitgebreide analyse maakt van de aanwezige interne beheersing en de door u uitgevoerde controlemaatregelen en op welke wijze en voor welke bedrag deze de onzekerheden met betrekking tot prestatielevering verminderen. Wij denken graag met u mee. ontbrekende
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
deze
rr Eshuis 4.8.4
Participatiewet gedeelte van de taken met betrekking tot de uitvoering van onder andere de Participatiewet wordt onder verantwoordelijkheid van het college, in samenwerking met de gemeente Coevorden, door de gemeente Emmen uitgevoerd. Onze controlewerkzaamheden ten aanzien van de uitvoering van de Participatiewet brengen geen fouten en onzekerheden boven de rapporteringstoleranties naar voren. Noch ten aanzien van de dossiercontroles, noch ten aanzien van de baten, lasten en balansmutaties zijn er zaken geconstateerd die in dit verslag onder uw aandacht moeten worden gebracht. Onze bevindingen Een groot
Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
sluiten
aan op zowel de uitkomsten Emmen voor ons heeft verricht.
die de accountant
van
de
gemeente
legesverordening, waarin afspraken en tarieven voor tal van dienstverleningsproducten zijn opgenomen, heeft u bepaald dat heffingsmoment voor de leges het moment van in behandeling nemen van de aanvraag is. Los van de vraag of dit bedrijfseconomisch het meest logische moment is, volgt u in de jaarrekening 2024 dit uitgangspunt niet. Op dit moment verantwoordt Borger-Odoorn de legesopbrengst pas bij het besluit over het al dan niet afgeven van de vergunning. Daarmee handelt u in strijd met uw eigen verordening. uw
het
en
weerstandsvermogen Kernpunten
de interne controle als de controlewerkzaamheden
Afgrenzing legesopbrengsten
4.9
In Resultaat
van
van
de
controle
lijkt vooral een rechtmatigheidsvraagstuk, maar omdat dit ook de opbrengstverantwoording cijfers raakt, valt dit in het domein van de accountant. Dat
Overzicht van niet-
gecorrigeerde
en
dus de getrouwheid
van
de
verschillen Vanuit een nadere
Overige onderwerpen
analyse blijkt dat niet alle aanvragen juist en volledig in 2024 zijn verantwoord, maar gezien de financiële impact onze rapporteringstolerantie hebben wij dit niet opgenomen in het ‘overzicht van niet-gecorrigeerde
hiervan kleiner is dan
verschillen’. Wij adviseren
Onafhankelijkheid gewaarborgd
u
om
in 2025
een
wijze
van
4.10
Vordering Specifieke uitkering Sport
keuze
te maken
tussen
het
wijzigen
van
de verordening dan wel het aanpassen
van
de
toerekening.
Afsluiting
u
U maakt
gebruik van de Specifieke uitkering (Spuk) stimulering sport 2024 waar via de SiSa bijlage verantwoording over dient af te Hiervoor heeft u in 2024 een bedrag van ongeveer € 166.000 ontvangen dat gelijk is aan het toegekende bedrag. In de SiSa heeft u op basis van de werkelijke bestedingen een bedrag aan totale bestedingen van € 1.544.000 verantwoord. Dit bedrag is aanzienlijk hoger dan de aanvraag. Het verschil tussen het voorschot en de totale bestedingen heeft u alsnog te ontvangen bedrag in de balans opgenomen. leggen.
Omdat
regeling is opgenomen dat er sprake is van een relatief laag uitkeringsplafond, schatten wij de raming van het nog te ontvangen bedrag ad € 1.378.000 vooralsnog als optimistisch in. U heeft op pagina 150 in uw jaarstukken als onderdeel van de ‘toelichting op de balans’ een nadere toelichting opgenomen die inhoudt dat er sprake is van een onzekerheid van circa € 1,3 miljoen waardoor deze onzekerheid expliciet uit de jaarstukken blijkt.
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
in de
U heeft gemotiveerd
grootste gedeelte
van
aangegeven dat doordat deze Spuk specifiek betrekking heeft op investeringen in sportinvesteringen het niet ontvangen gedeelte geactiveerd zal worden op de balans en daarna in jaarlijkse zal worden
termijnen
afgeschreven. Inhoudsopgave
De
cijfermatige impact
kunnen
Hoofdlijnen
van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat
weerstandsvermogen van
de
controle
Overzicht van
niet-
gecorrigeerde verschillen
vordering zal leiden tot een overschrijding rekening mee was gehouden. 4.11
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Gemeente
van
de
investeringskredieten en hogere toekomstige afschrijvingslasten
dan
waarbij
eerst
Aanpassing Bado leidt tot aanscherping controlegrenzen
Medio
langverwachte aanpassing van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden van kracht geworden. ingang van het boekjaar 2025 de grens van de zowel de rechtmatigheidsverantwoording als de accountantscontrole veranderen. Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat de maximale grens daalt van 3 procent naar 2 procent. Ook de berekeningsgrondslag verandert omdat de toevoegingen aan de reserves niet langer meetellen als lasten.
april 2025
is de
Wij adviseren u om na te gaan of deze wijziging moet leiden tot aanpassingen in uw financiële en controleverordening. Daarnaast merken wij op dat de verwachting gerechtvaardigd is dat vaker geconcludeerd zal worden dat het college niet-rechtmatig heeft gehandeld. Voor de accountantscontrole het
Accountantsverslag
op zowel het resultaat als op de balanstotalen is daarmee naar verwachting beperkt/niet materieel en wij instemmen met de huidige verwerkingswijze. Wij benadrukken dat het eventueel niet volledig ontvangen van deze
Dat betekent dat met
en
Kernpunten
daarom
2024
Borger-Odoorn
nu
geldt
de
norm
van
gehanteerde onderscheid tussen fouten
het sociaal
2 procent ook.
Dat
lijkt een verruiming ten opzichte van de huidige 1 procent,
maar
en onzekerheden
komt te vervallen. Daardoor wegen onzekerheden, bijvoorbeeld in is. Dat betekent dat het bepalen van het mogelijke effect van onzekerheden
domein, zwaarder dan tot nu toe het geval op de jaarrekening belangrijker gaat worden. Wij gaan u dan ook bij de controle over 2025 nadrukkelijker vragen om bij schattingen van deze posten expliciet te beoordelen (backtesting).
en
geïdentificeerde onzekerheden
de
afloop
5. Overzicht Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
Bestuurlijke afhandeling en
publicatie en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
de
controle
Overzicht
van
gecorrigeerde
niet-gecorrigeerde
verschillen
De
controle
Resultaat
van
niet-
verschillen
jaarrekeningcontrole voeren wij uit met een bepaalde marge. Deze marge noemen we de materialiteit. De materialiteit is voorgeschreven in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (Bado) en bevestigd in uw controleprotocol. Daarbij kan rekening worden gehouden met specifieke factoren of risico’s, de zogenaamde “kwalitatieve materialiteit”. Ook gelden scherpere grenzen voor de naleving van de WNT. Het Bado stelt dat de maximaal te hanteren materialiteit 1% bedraagt van het totaal van de lasten (inclusief toevoegingen aan de reserves). De bij u gehanteerde materialiteit bedraagt neerwaarts afgerond € 1.200.000. Mochten wij niet-gecorrigeerde controleverschillen onderkennen die dit bedrag overschrijden dan kunnen we geen goedkeurende verklaring afgeven. Voor geconstateerde onzekerheden geldt een marge van 3% en dus een bedrag van € 3.600.000. Het bedrag van € 3.600.000 is ook (afgerond) het door uw eigen raad vastgestelde verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording. In het kader van de bestuurlijke afhandeling en het dechargeproces melden wij eventuele geconstateerde afwijkingen die niet meer gecorrigeerd zijn in de jaarrekening. Deze zijn vanaf een lager bedrag dan de materialiteit mogelijk voor u relevant. Wij melden alleen afwijkingen boven een bepaalde grens. Deze bedraagt bij u € 60.000.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen
in euro's
Bedrag
Invloed eigen vermogen
ultimo jaar
Invloed resultaat
Tussentijdse winsten grondexploitaties niet volledig verantwoord (zie paragraaf 4.2)
€ 93.000
+/+€ 93.000
+/+€
93.000
Toekomstige kostenstijgingen grondexploitaties niet volledig verantwoord (zie paragraaf 4.2)
€ 107.000
-/-€
-/-€
107.000
Totaal verschillen getrouwheid
€ 200.000
-/-€ 29.000
-/-€ 29.000
Prestatielevering sociaal domein (zie paragraaf 4.8)
€ 249.000
Totaal onzekerheden getrouwheid
€ 249.000
+/+€ 249.000 +/+€ 249.000
+/+€ 249.000 +/+€ 249.000
Overige onderwerpen
Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluitin 8
Daarnaast informeren
tekortkomingen moeten
worden
wij u over gecorrigeerde controleverschillen of andersoortige afwijkingen die het gevolg zijn van significante beheersing, frauderisico’s met zich meebrengen of naar onze mening onder uw aandacht zouden gebracht. Er zijn in het controleproces geen afwijkingen geconstateerd die op grond van het bovenstaande in de interne
gerapporteerd zouden
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
107.000
moeten
worden.
rí» Eshuis
6.1
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat
6. Overige onderwerpen Cybersecurity vraagt
steeds meer
aandacht, ook van de Raad
Organisaties zijn in toenemende mate afhankelijk van IT-systemen. Steeds vaker zijn er kleinere en grotere incidenten die aantonen dat veel organisaties kwetsbaar zijn voor cybersecurity-incidenten. De Europese NIS2-richtlijn is bedoeld om organisaties weerbaarder te maken. De implementatie vindt in Nederland plaats door invoering van de Cyberbeveiligingswet. Gemeenten zijn in de cyberbeveiligingswet als essentiële entiteit aangemerkt. Dit betekent dat voor u het nemen van voldoende beveiligingsmaatregelen een wettelijke verplichting wordt. De implementatie van NIS2 was initieel gepland in oktober 2024, maar mede door de complexiteit is de implementatie hiervan uitgesteld naar eind 2025.
en
weerstandsvermogen
Net als
bij andere wet- en regelgeving heeft de Raad een toezichthoudende rol bij de naleving van de cyberbeveiligingswet, terwijl Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) toezicht houdt op de naleving door overheden. Aanwijzingen, aanbevelingen en boetes behoren tot het handhavingsinstrumentarium van de RDI. ook de
Kernpunten
van
de
controle In het kort betekent de
Overzicht
van
niet-
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen
cyberbeveiligingswet voor u dat, ten opzichte van de huidige regels, de zichtbaarheid en aantoonbaarheid risicoanalyses, genomen maatregelen, de toetsing van de werking ervan en de rapportering daarover explicieter moet. Ook het invullen van alle verplichte rollen in de IT-governance is daar een onderdeel van. Kortom een planning en controlcyclus op het gebied van cybersecurity. Ook adequate rapporteringsystemen en incidentregistratie horen daarbij. De nieuwe wetgeving heeft overigens ook ketenwerking, dus u zult moeten nagaan of bijvoorbeeld de gemeente Emmen adequaat invulling geven aan de voor hen geldende verplichtingen. van
Onafhankelijkheid gewaarborgd
In de
paragraaf Bedrijfsvoering en specifiek onder het kopje ‘Informatisering & Automatisering’ beschrijft u de voor de gemeente Borger-Odoorn belangrijkste ontwikkelingen, de visie en belangrijkste beheersmaatregelen waarbij u tevens expliciet rekening
Afsluiting
houdt met NIS2.
Versterking van het risicomanagement, verdere bewustwording en training zijn belangrijke elementen, net als een open (meld)cultuur als het gaat om incidenten, om de komende periode onder de aandacht te brengen. De Raad, als toezichthouder op dit onderwerp, moet zich ook afvragen of er voldoende kennis aanwezig is om dat toezicht effectief te kunnen invullen. Tot slot vragen
wij ook aandacht voor crisismanagement en crisiscommunicatie wijze waarop cyberincidenten aangepakt worden.
ontstaat door de
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
om
dat in de
praktijk veel (imago)schade juist
rr Eshuis
6.2
Automatiseringsomgeving
In
overeenstemming met artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek delen wij u mee dat er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening geen zaken betreffende de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken.
Inhoudsopgave
Onze
Hoofdlijnen van
onze
doen
controle
van
Bestuurlijke afhandeling publicatie Resultaat
en
jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of
onderdelen
daarvan.
Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts díe onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Hiervoor is een specifiek daarop gericht onderzoek noodzakelijk. Gelet op de beperkte mate van geautomatiseerde beheersmaatregelen in uw is een onderzoek niet
jaarrekening,
en
noodzakelijk voor de uitvoering van
weerstandsvermogen
deze rapportage willen attenderen.
Kernpunten
6.3
van de
Verantwoordelijkheden
in het
onze
werkzaamheden.
Uit onze controle
organisatie dergelijk zijn geen bijzonderheden gebleken
waarop
wij u via
controleproces
controle In de Overzicht
van
niet-
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen
Onafhankelijkheid gewaarborgd
controleverklaring wijzen wij op de verdeling van de verantwoordelijkheden van de gemeente Borger-Odoorn en de controleproces. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarstukken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten. Het is, en dat beschrijven we ook in de controleverklaring, onze verantwoordelijkheid om de controle van deze jaarrekening uit te voeren met inachtneming van Nederlands recht, waaronder het besluit accountantscontrole decentrale overheden en uw eigen controleprotocol. Het voldoen aan gedragsnormen, waar onafhankelijkheid zoals in de vorige paragraaf een onderdeel van is, hoort daarbij. accountant in het
Onze controle
onjuistheden
Afsluiting
plannen wij zodanig dat we een redelijke mate van zekerheid bereiken dat de jaarrekening geen materiele gevolg van fouten of fraude. Doordat we werken met steekproeven en andere technieken, bestaat de kans
bevat als
dat fouten ondanks het
naar
behoren
uitvoeren van de controle niet ontdekt worden.
Het is overigens de
primaire verantwoordelijkheid van het college om, onder toezicht van de Raad, voldoende maatregelen te fraude te voorkomen. Daarbij hoort eveneens dat maatregelen ter opsporing in de organisatie worden getroffen. In onze controle besteden wij om die reden uitgebreid aandacht aan deze maatregelen en voeren wij zelf werkzaamheden uit op posten en stromen die, in zijn algemeenheid of bij u, meer dan gemiddeld risicovol zijn. Dat betreft onder andere schattingsposten, correctieboekingen, memoriaalboekingen en de beoordeling van de zakelijkheid van (mogelijk) ongebruikelijke transacties. nemen
Ter dat
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
om
fouten
en
afsluiting van het controleproces verstrekt het college aan ons de bevestiging bij de jaarrekening. Hierin geeft het college aan zij alle door ons benodigde gegevens hebben verstrekt en dat de jaarrekening naar de laatste inzichten is opgemaakt.
rie
Eshuis nere
Wel hebben continuïteit
gevolg van sprake van Inhoudsopgave Hoofdlijnen
van
onze
controle
Bestuurlijke afhandeling publicatie Resultaat
en
weerstandsvermogen Kernpunten
van
de
controle
Overzicht
van
niet-
gecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen
Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag Gemeente
2024
Borger-Odoorn
en
wij in de bevestiging bij de jaarrekening aandacht voor continuïteit van de organisatie en de activiteiten. Hoewel de bij decentrale overheden door het Rijk gegarandeerd is, kunnen wel degelijk effecten in de jaarrekening ontstaan als keuzes in de activiteiten van de gemeente. De toevoeging behelst de bevestiging dat daar bij u op dit moment geen is.
7.
Onafhankelijkheid gewaarborgd