4. TAM-omgevingsplan H22b Exloo, De Gloep - Bijlage 1 Beeldkwaliteitsplan
Tekst van het document
Fabrieksstraat (De Gloep) Exloo B E E L D K WA L I T E I T S P L A N
Bron: Cyclomedia
Inhoudsopgave 01
I N L E I D I N G 0 5
02
P L A N G E B I E D 0 6
03
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N 0 9
04
B E E L D K WA L I T E I T B E B O U W I N G 1 0
05
B E E L D K WA L I T E I T T E R R E I N 1 6
Colofon 18
BUI NER WE G
FA BR IE KS ST RA AT
IJ D E D U O
De Gloep
K
Blauw: plangebied geldend voor dit BKP
Bron: Cyclomedia 4
Rood: Nog (deels) te realiseren bebouwing vallend onder ‘Woningbouw fabrieksterrein De Gloep Exloo’ Beeldkwaliteitsplan 29 juni 2020
01
Inleiding
Aanleiding
Leeswijzer
Voor een deel van het oude fabrieksterrein De Gloep te
Dit beeldkwaliteitsplan voorziet in beeldkwaliteitseisen
Hoofdstuk
Exloo is een nieuw stedenbouwkundig plan gemaakt. In
voor de bebouwing en de inrichting van de openbare
Hoofdstuk 2 gaat in op de ruimtelijke context en
2020 is reeds een stedenbouwkundig plan gemaakt voor
ruimte. Het document dient als inspiratiebron voor de
hoofdstuk 3 gaat in op het stedenbouwkundig plan en
deze locatie. Dit ontwerp bleek uiteindelijk niet passend
ontwikkelaar van het gebied en de architect(en) die de
de verankering ervan in de omgeving. In hoofdstuk 4
voor de vraag naar woningbouw in Exloo. Een deel van het
woningen gaan ontwerpen.
zijn beeldkwaliteitseisen en referentiebeelden voor de
plan uit 2020 zal wel tot uitvoering gebracht worden, of is al
1
bestaat
uit
een
algemene
inleiding.
vormgeving van de bebouwing opgenomen. Hoofdstuk 5
gerealiseerd. Zie het rode vlak op de plattegrond hiernaast.
Tevens vormt het document het welstandskader en
geeft beeldkwaliteitseisen en referentiebeelden voor de
Aanvullend op het momenteel vigerende beeldkwaliteitsplan
geeft het document heldere criteria voor de toetsing van
inrichting van het terrein/de openbare ruimte.
is dit plan geschreven zodat deze naadloos aansluit bij de
de bouwplannen. Het document is/wordt hiertoe door
huidige ontwikkeling. Zie ook het blauwe vlak op de kaart
de gemeenteraad als onderdeel van de welstandsnota
hiernaast.
vastgesteld.
Het nieuwe plan biedt maatwerk voor de locatie en
Afspraken
met
voorziet een nauwkeurige aansluiting op de bestaande
verlichting,
hekwerken,
bebouwingsstructuur, toekomstige ontwikkeling op de
worden
locatie van de melkfabriek en het dorpskarakter van
onderdeel van de omgevingsvergunning. De kwaliteit
Exloo.
van de inrichting van de omgeving en aansluiting op de
betrekking
vastgelegd
in
tot
groen, een
parkeren, bomen,
bestrating, paden
etc.
terreininrichtingsplan
als
openbare ruimte moet blijken uit dit inrichtingsplan dat door de gemeente wordt beoordeeld.
5
02
Plangebied
Huidige situatie Het plangebied strekt zich in noordelijke richting uit en
Een groot deel van de bebouwing op het oude fabrieksterrein
wordt hoofdzakelijk aan de westkant begrensd door de
is gesloopt. Opvallend zijn de duidelijke hoogteverschillen
achtertuinen van woningen die aan de Fabrieksstraat liggen.
in het terrein die goed waarneembaar zijn (zie bladzijde 8).
De Fabrieksstraat buigt noordwaarts af en biedt toegang
De randen van het plangebied liggen relatief hoog, terwijl
tot enkele woningen. De Fabrieksstraat transformeert in
het centrale deel lager ligt. Het noordelijkste deel van het
noordelijke richting van een verharde weg met huizen en een
plangebied ligt zelfs nog aanzienlijk hoger, waar op dit
oud fabrieksgebouwen naar een halfverhard pad met huizen
moment nog de laatste bebouwing van het fabrieksterrein
en percelen die naar het plangebied zijn gericht, waarbij de
aanwezig is: de voormalige melkfabriek. Ter voorbereiding op
tuinen georiënteerd zijn op het plangebied. De Fabrieksstraat
de vorige plannen is in het gebied al een wadi gerealiseerd.
aan de noordzijde, gaat over in een weelderige groene
Deze zal ook onderdeel uitmaken van de nieuwe plannen.
Oude melkfabriek gelegen aan de Fabrieksstraat.
openbare ruimte. In de huidige situatie is het plangebied op twee punten Langs de zuidelijke en zuidwestelijke zijde wordt het terrein
verbonden met het dorp en de directe omgeving. Het
begrensd door bedrijfsgebouwen en een paar woningen aan
noordelijke deel heeft toegang via de Fabrieksstraat. In
De Gloep. Aan de oostkant wordt het terrein afgebakend door
noordoostelijke richting is er een informele aansluiting
het kleinschalige woonwagenkamp De Wissel, het wandel-/
op de Buinerweg. Het centrale deel van het gebied wordt
fietspad genaamd De Wissel en de oude spoordijk. Deze
in zuidelijke richting ontsloten via De Gloep.
Het plangebied gezien vanaf De Gloep
spoordijk valt op door zijn verhoogde ligging en de aanwezige weelderige begroeiing. Als gevolg van deze spoordijk is de Buinerweg niet zichtbaar vanuit het plangebied.
Noordelijke begrenzing aan de Fabrieksstraat. Bron: Cyclomedia
6
Ruimtelijke analyse Exloo is een dorp in de Nederlandse provincie Drenthe, gemeente Borger-Odoorn, op de Hondsrug. Het plangebied ligt op de grens van hoog en laag gebied. Het gebied ten westen van het plangebied ligt hoog en behoort tot de rand van de Noorder Esch. Het plangebied zelf behoorde oorspronkelijk tot een ontgonnen veengebied dat gekenmerkt werd door een 1850
optrekkende verkaveling haaks op het Exlosche Diep. De ligging in een voormalig veengebied verklaart ook de lagere ligging van het plangebied. Exloo is een karakteristiek esdorp op de Drentse zandgronden. Het landschap rond Exloo kenmerkt zich door essen (zie de afbeelding uit 1850), bossen (Boswachterijen Exloo en Odoorn, Hunzebos), heide (Molenveld) en veen (Zoersche Landen). Door de aanleg van de spoorweg, het station en de Buinerweg is het plangebied afgesneden geraakt van het open gebied en is een geïsoleerd laag liggend gebied ontstaan. Het voormalige station is nog aanwezig. Een klein deel van dit gebied is in de
1950
loop van de tijd bebouwd geraakt. De bebouwing is door de jaren heen gegroeid langs de meerder ontsluitingsroutes die het dorp heeft (zie de afbeelding uit 1950). Gedurende een korte periode heeft er in het gebied ook een weg/pad gelegen ten westen van het spoor; ongeveer waar nu het wandel-/fietspad De Wissel ligt. Later zijn enkele uitbreidingswijken ontstaan die zichtbaar zijn in de verbeelding van 2022, aan de oostzijde van het dorp.
2022 Bron: Topotijdreis.nl
7
Het gebied ten westen van het plangebied ligt hoog en behoort tot de rand van de Noorder Esch. Het plangebied zelf
behoorde
oorspronkelijk
tot
een
ontgonnen
veengebied. De ligging in een voormalige veengebied verklaart ook de lagere ligging van het plangebied. Door de aanleg van de spoorweg, het station en de Buinerweg is het plangebied geen onderdeel meer van het open gebied, maar bij het dorp getrokken. Opvallend zijn de goed waarneembare hoogteverschillen in het terrein. De randen van het plangebied liggen relatief hoog, terwijl het middendeel relatief laag ligt. Het meest noordelijke deel van het plangebied ligt duidelijke hoger en is bebouwd met een verwaarloosd, maar markant fabriekspand (voormalige melkfabriek). Het terrein is deels al klaargemaakt voor woningbouw. Bron: www.ahn.nl
Een deel van de bebouwing is al gesloopt, de riolering is aangelegd en op het lage middendeel is al een wadi gerealiseerd. De oude melkfabriek staat er nog wel.
Bron: Topotijdreis.nl
8
03
Stedenbouwkundig plan
Ontwerp Het ontwerp bestaat uit een dorpse mix van verschillende woningbouwtypes. De ontsluitingsroute loopt door het midden van het terrein, waarbij ook een ruime groene ruimte is gesitueerd. Deze route is tevens belangrijk voor het afvoeren van regenwater in extreme situaties. De voormalige spoordijk wordt doorbroken zodat overtollig regenwater het plangebied kan verlaten. Daarbij geeft deze een doorkijk naar lager gelegen polder. Naast het appartementengebouw is een ruime wadi gelegen die een groot deel van het water opvangt wat naar het plangebied stroomt. Aan de zuidzijde, net onder de locatie van de oude melkfabriek zal een woonwijk gerealiseerd worden dat bestaat uit een mix van rijwoningen, levensloopbestendige woningen, twee-onder-een-kapwoningen en vrije kavels. Het ontwerp sluit aan bij het dorpse en groene karakter van Exloo en wordt een aantrekkelijke woonlocatie. Daarbij wordt ingezet op een dorpse mix van woningen met zowel een lage als een hoge goothoogte met verschillende bouwhoogtes, maar altijd met een kap wat kenmerkend is in Exloo. De variëteit helpt om een speels en aantrekkelijk straatbeeld te creëren. De variatie in de woningen wordt verder uitgebreid door verschillende gevelmaterialen en kleuren te gebruiken die goed aansluiten bij de natuurlijke omgeving. Het gebruik van hout en natuursteen, benadrukt de verbinding met de natuur.
Het groene karakter in het midden van het plan zorgt voor ontmoeting en waterinfiltratie door het gebruik van een wadi. Parkeren Binnen het plan zijn verschillende parkeerkoffers, zodat parkeren niet opvalt in het straatbeeld. Op sommige plekken in het plangebied is er ruimte om op grasbetonblokken langs de straat te parkeren.
Stedenbouwkundig plan (Ad Fontem)
9
04
Beeldkwaliteit bebouwing
Welstandscriteria en beeldkwaliteitseisen
Twee gebieden Het plangebied is opgedeeld in twee verschillende deelgebieden. Hieronder staan ze kort beschreven. Voor beide gebieden geldt een andere uitwerking met welstandscriteria. Op de volgende bladzijde wordt “De Brink” als eerste behandeld, daarna is “De Straat” aan bod. “De Brink” De woningen in dit deel van het gebied oriënteren allemaal op
“De Straat”
de nieuwe Brink. De woningen dienen in samenhang ontworpen te worden. Er bevinden zich twee twee-onder één kap woningen in dit gebied. Er is een rijwoning bestaande uit vier woningen en een rij met vijf woningen. Op de volgende bladzijde zijn de welstadscriteria voor dit deelgebied te zien. “De Straat” In dit deelgebied bevinden zich drie twee onder een kap woningen en een drietal vrijstaande woningen. De woningen staan allemaal aan de centrale straat. Op bladzijde 13 staan de welstandscriteria voor dit gebied.
10
“De Brink”
Deelgebied “De Brink” Ligging
Kleur & materiaalgebruik
•
De woningen zijn georiënteerd op de straat
•
Rijwoningen zijn uitgevoerd in metselwerk met natuurlijke en aardse tinten (zie voorbeelden);
•
De woningen staan parallel aan de straat.
•
Rijwoningen hebben een dorpse- en landelijke uitstraling, dit kan door het toevoegen van rollagen, reliëf in het metselwerk of overstekken.
• Massa & vorm
Door combinaties van kleuren, details of reliëf in metselwerk ontstaat er differentiatie tussen de woningen;
•
Woningen hebben een eigentijdse en dorpse architectuur;
•
Accenten of bijgebouwen kunnen uitgevoerd worden in een andere kleurtint of hout;
•
Aan– en uitbouwen, serres, pergola’s en dakkappelen zijn ondergeschikt en in duidelijke
•
Daken zijn bedekt met keramische pannen (of vergeklijkbaar) in een gedekte donkere (matte)
samenhang met het hoofdgebouw ontworpen; •
De rijwoningen hebben een beelddominante kap waarbij de toegestane kapvormen een
kleur of in antraciet/zwart; •
zadeldak of een schilddak zijn; • •
Daken zijn uitgevoerd in niet uitlogende materialen, zoals geprepatineerd zink, rvs of gecoat aluminium;
De rijwoningen hebben een hoge goothoogte. De goothoogte bedraagt niet meer dan 6 m
•
Dakpanplaten zijn niet toegestaan;
conform het TAM IMRO omgevingsplan;
•
Voortuinen aan de openbare ruimte hebben een lage (ca. 90 cm) haag;
Volgens het TAM IMRO omgevingsplan voor Exloo - Fabrieksstraat mag de bouwhoogte niet
•
Achtertuinen aan de openbare ruimte hebben een hoge groene erfafscheiding, zoals een
meer dan 10,5 m bedragen;
haag of andere groene erfafscheiding; •
Hekwerken van hout of staal waarbij klimbeplanting het hekwerk begroeit zijn toegestaan.
•
Dichte houten en betonnen schuttingen of gebouwde erfafscheidingen zijn niet toegestaan.
Detaillering & gevelindeling •
Woningen hebben robuuste details, bijvoorbeeld stevige rollagen of royale overstek;
•
Woningen worden uitgevoerd zonder overstek óf met ruime overstek (> 60 cm);
•
Gevelopeningen zijn ondergeschikt aan de hoofdvorm waarbij verdiepingshoge ramen op de
Voorbeelden van kleurtinten metselwerk en houtaccenten
verdieping niet wenselijk zijn; •
Installaties en installatieonderdelen zijn geïntegreerd in het architectonische ontwerp en/of verdekt opgesteld;
11
Referenties voor deelgebied “De Brink”
Rollaag verbindt kozijnen en voorbeeld van Rijwoning met differentiatie door gevelgeleding
Hoekaccent door verdraaiing van de kap en pergola
horizontale gevelgeleding
Aardse tinten, betonnen kaders zorgen voor individualitiet, Rijwoning in aardse tinten en verticale verbinding raamkozijn bij dwarskap. Twee onder één kap ook met dwarskap mogelijk (zie stippellijnen)
12
kozijnen worden horizontaal verbonden door rollaag
Gemetselde kaders voor individualiteit
Deelgebied “De Straat” Ligging
Kleur & materiaalgebruik
•
De woningen zijn georiënteerd op de straat.
•
•
De woningen staan parallel aan de straat.
Massa & vorm
De tweekappers en vrijstaande woningen sluiten aan bij rijwoningen doordat ze gebruik maken van dezelfde kleurtinten;
•
Accenten of bijgebouwen kunnen uitgevoerd worden in een andere kleurtint of hout;
•
Daken zijn bedekt met keramische pannen (of vergeklijkbaar) in een gedekte donkere (matte)
•
Woningen kennen een eigentijdse en dorpse architectuur;
•
De woningen hebben een eenduidige massa-opbouw;
•
Aan– en uitbouwen zijn ondergeschikt en in samenhang met het hoofdgebouw ontworpen;
•
Elke woning wordt gekenmerkt door een beelddominant zadeldak;
•
Dakpanplaten zijn niet toegestaan;
•
Dakkapellen zijn meeontworpen met het hoofdvolume óf dakkapellen zijn ondergeschikt aan
•
Voortuinen aan de openbare ruimte hebben een lage (ca. 90 cm) haag;
het hoofdvolume, maar dienen uitgevoerd te worden in gedekte kleuren;
•
Achtertuinen aan de openbare ruimte hebben een hoge groene erfafscheiding, zoals een
• •
kleur of in antraciet/zwart; •
Daken zijn uitgevoerd in niet uitlogende materialen, zoals geprepatineerd zink, rvs of gecoat aluminium;
Woningen kunnen verschillende goothoogten hebben. De goothoogte bedraagt niet meer
haag of andere groene erfafscheiding;
dan 4,5 meter;
•
Hekwerken van hout of staal waarbij klimbeplanting het hekwerk begroeit zijn toegestaan.
Volgens het TAM IMRO plan voor Exloo - Fabrieksstraat mag de bouwhoogte niet meer dan
•
Dichte houten en betonnen schuttingen of gebouwde erfafscheidingen zijn niet toegestaan.
10,5 m bedragen. Detaillering •
Bij een hoeksituatie dienen de, naar de openbare weg of openbaar groen toegekeerde gevels,
Voorbeelden van kleurtinten metselwerk en houtaccenten
niet blind te zijn, bijvoorbeeld door ze te voorzien van ramen of de entree van de woning; •
Detaillering is robuust en eigentijds;
•
Detaillering in metselwerk; denk bijvoorbeeld aan vlakverdeling in metselwerk, rollagen of houten elementen;
•
Gevelpannen of knippannen zijn toegestaan;
•
Woningen worden uitgevoerd zonder overstek óf met ruime overstek (> 60 cm);
•
Installaties en installatieonderdelen zijn geïntegreerd in het architectonische ontwerp en/of verdekt opgesteld.
13
Referenties (voorbeelden) voor deelgebied “De Straat”
Dakkapel ondergeschikt aan hoofdmassa in gedekte kleuren
Eenduidige massa-opbouw, archetypische
Eenduidige massa-opbouw, archetypische
hoofdvorm en geen dakoverstekken
hoofdvorm en geen dakoverstekken
Toepassing van knippan
Dakkapel meeontworpen met hoofdmassa
Eenheid en verscheidenheid. Differentiatie in Vlakke keramische dakpannen, uitgevoerd in matgrijs/
Gevels op eigentijdse manier beeindigen met
antraciet. Houten accenten en aardse tinten metselwerk
rollaag, eventueel met gevelpannen
14
overstek en kleurtinten
Bergingen bij appartementencomplex: •
De bergingen staan minimaal 1 meter lager dan het appartementencomplex op het maaiveld.
•
Lichtbruine houtkleuren op donker achterhout;
•
Rustig ontwerp door eenvoudige massa, deuren meenemen in het ontwerp;
•
Voorbeeld houtkleur en latten
Het dak is voorzien van een sedumdak. Sedumdak
Locatie van de bergingen
15
05
Beeldkwaliteit terrein
Uitstraling omgeving
De natuurlijke inrichting en hoogteverschillen van het
Ontwerpuitgangspunten
binnengebied en het stevig begroeide (verhoogde)
•
Groene zones met waterbuffer, zoals wadi’s zorgen voor waterinfiltratie;
tracé van de naastliggende voormalige spoorlijn zijn
•
Verbeterde en aansluitend op de bestaande waterhuishouding;
aantrekkelijke kenmerken.
•
Een open vizier naar het lager gelegen buitengebied, met verwijzing naar de voormalige sporlijn;
Het gebied heeft een waterbufferend vermogen
•
Het openbaar gebied is groen en verzorgd;
door de aanleg van wadi’s en afvoer richting en
•
De biodiversiteit binnen de woonwijk wordt bevorderd;
vanaf de wadi. De waterhuishouding wordt integraal
•
Percelen hebben een groene terreinafscheiding;
meegenomen in het omgevingsontwerp.
•
Behoud en versterking van hoogteverschillen in het plangebied;
•
Bestaande bomen dienen in het ontwerp ingepast te worden;
•
Bestaande routes van slingerende paadjes in de omgeving zijn goed bereikbaar vanuit het
Ontwerpprincipe Het gebied is op te delen in twee delen, met ieder
“De Straat”
plangebied;
een eigen accent. Zo is er een gebied om de “Brink” en
•
Ecologische waarden worden versterkt;
“De Straat”. Het benuten van de bestaande natuurlijke
•
Verdekte parkeerplaatsen in koffers omlijst met groen heggen;
kwaliteiten rondom het gebied en het toevoegen
•
Nabij de groene zones wordt er geparkeerd op grasbetonblokken;
van nieuwe groene zones zullen een meerwaarde
•
Indien speelvoorzieningen geplaatst worden zijn deze uitgevoerd in natuurlijke materialen.
zijn voor het dorp en passend zijn bij het dorpse karakter van Exloo. Om de waterhuishouding op orde te krijgen bij extreme regenbuien is een doorbraak van de voormalige spoordijk nodig. Dit levert landschappelijke kwaliteit op, een ‘vizier’ naar het lager gelegen buitengebied. Er dient met respect omgegaan te worden met de historische spoordijk.
16
“De Brink”
Referenties voor het openbaargebied en parkeren
Wadi/greppel met weelderig gras
Voorbeeld van een wadi
Grasbetonklinkers t.b.v. parkeren
Straat met centrale molgoot en langsparkeren op grasklinkers
17
Colofon NAAM
Exloo Fabrieksstraat
PLANT YPE
Beeldkwaliteitsplan
S TAT U S
Definitief
D AT U M
18-02-2025
P R O J E C T N U M M E R
23AF051
O D P R A C H TG E V E R
SDprojecten, MM Vastgoed
OPSTELLER
Cas Verkade
CO N TA C T P E R S O O N
Ad Fontem 074 255 7020 info@ad-fontem.nl www.ad-fontem.nl
WIJ MAKEN PLANNEN BINNEN UW RUIMTE