20250502 Jaarverslag Hunebedcentrum 2024
Tekst van het document
Door de grote vernieuwing in 2021 is het aftreedschema niet geheel geleidelijk verlopen. Dit heeft de aandacht van het bestuur. Met de directeur heeft een functioneringsgesprek plaatsgevonden. De directeur heeft ook gesprekken gevoerd met alle vaste medewerkers van het Hunebedcentrum. Het bestuur heeft een zelfevaluatiegesprek gehouden waarin besproken is hoe we gezamenlijk ver-
45
der kunnen bouwen aan een sterk Hunebedcentrum. Ook zijn gewenste, verwachte en mogelijke toekomstplannen besproken, zodat het bestuur goed voorbereid is op wat komen gaat. Ontwikkelingen bezoekerscentrum De ontwikkelingen rondom een nieuw bezoekerscentrum zijn na jaren van voorbereiding in een nieuwe fase terechtgekomen. Op 17 oktober 2024 hebben De Hondsrug Unesco Global Geopark, Het Drentse Landschap, de gemeente Borger-Odoorn en de provincie Drenthe, samen met het Hunebedcentrum, een intentieverklaring ondertekend. Daarmee onderstrepen zij het belang van samenwerking gericht op vernieuwing, verduurzaming en uitbreiding. De basis voor deze samenwerking is de verkenning uitgevoerd door LAOS Landschapsarchitecten. In dit rapport worden de belangrijkste voorwaarden en uitgangspunten benoemd. Op basis hiervan heeft RYSE de regie op zich genomen om de plannen verder uit te werken. Dit heeft geleid tot de ondertekende intentieverklaring. Het doel is om in 2025 een compleet bidbook gereed te hebben, dat kan worden gebruikt voor het aantrekken van financiers voor deze uitbreiding. Nieuwe Hunebedbouwers In 2024 zijn drie bijeenkomsten van de Nieuwe Hunebedbouwers georganiseerd.
De Nieuwe Hunebedbouwers is een groep mensen die op persoonlijke titel zijn uitgenodigd om deel te nemen aan innovatieve sessies waarin de toekomst van Drenthe centraal staat — in de geest van onze voorouders, de hunebedbouwers. Vanuit het bestuur is dit opgezet door Dineke Wichers, samen met de directeur. Expert op het gebied van Artificial Intelligence, Yvonne Kooi, liet zien dat we, net als de hunebedbouwers met hun destijds meest moderne technieken, ook nu onze omgeving positief kunnen beïnvloeden. Of, zoals zij het noemde: van steen naar code. Kunstenaar Maria Koijck gaf een geheel nieuwe interpretatie aan wat afval is en kan zijn — een bijzonder relevante discussie binnen een Green Key-museum als het Hunebedcentrum. In het najaar is gestart met een derde reeks bijeenkomsten. Sterrenkundige en theoloog Marco de Vos beet het spits af met een lezing over tijd en de intrigerende vraag wat tijd nu eigenlijk is en wat we daarvan kunnen leren. Na afloop van de laatste bijeenkomst van het sei-
46
zoen 2023/2024 is een vragenlijst verstuurd naar de genodigden, met als doel toekomstige bijeenkomsten verder te verbeteren. Risicoparagraaf Het bestuur signaleert de volgende risico’s voor de komende periode en is in overleg met de directeur om scenario’s te formuleren om deze risico’s het hoofd te bieden: • Inflatie (intern): met name personeelskosten en energieprijzen. Risico: hoog. Effect: hoog. • Inflatie (extern): verminderde koopkracht van bezoekers. Risico: hoog. Effect: middel. • Tekort op de arbeidsmarkt: vervanging van personeel bij ziekte of vertrek. Risico: middel. Effect: middel. • Subsidies: mogelijke wegval van subsidies. Risico: laag. Effect: hoog. Het Hunebedcentrum blijft alert op deze risico’s en heeft maatregelen getroffen om de kans op en de impact van de genoemde risico’s zoveel mogelijk te beperken. Governance Code Cultuur De stichting hanteert de Governance Code Cultuur. Deze is vastgelegd in de statuten van de stichting en wordt jaarlijks getoetst. In 2024 heeft het bestuur opnieuw een zelfevaluatie uitgevoerd. Algemeen Het bestuur bestond in 2024 uit: Pepijn Vemer (voorzitter), Riek Siertsema (penningmeester), Dineke Wichers (secretaris), Bert Harskamp, Hans Agterberg en Dorien Fröling, en werd bijgestaan door Evelien Radix. Het bestuur kwam dat jaar acht keer bijeen.
De vergaderingen werden samen met de directeur voorbereid in het zogenoemde Voorbereidend Overleg. Het bestuur en de directeur worden ondersteund door een Raad van Advies, bestaande uit Hans van der Laan, Henk Huttinga, John Boersma en Olav Reijers. De Raad van Advies is in 2024 uitgebreid met de twee vertrekkende bestuursleden: Daan Raemaekers en Fred van den Beemt. In dat jaar heeft een afvaardiging van de Raad van Advies één keer vergaderd samen met een afvaardiging van het bestuur.
Namens het bestuur Voorzitter Pepijn Vemer
47
Bijlage 2 Samenwerkingsverbanden Het Hunebedcentrum is een organisatie die bestaat uit een grote groep mensen en organisaties die samen de stichtingsdoelen uitdragen. Daarnaast zijn er nog tal van andere organisaties waarmee een relatie bestaat. De belangrijkste worden hier op een rij gezet: Hondsrug UNESCO Global Geopark Het Hunebedcentrum is de hoofdpoort van het Hondsrug Unesco Geopark. De expositie over het Hondsruggebied, met betrekking tot ijstijden en prehistorie, is te zien in het Hunebedcentrum. Via diverse lijnen is het Hunebedcentrum verbonden met de organisatie van het Geopark: van de agendacommissie tot het gezamenlijk uitvoeren van projecten, presentaties (Hondsrugacademie), educatieve programma’s, arrangementen en activiteiten. Sinds 2022 is de organisatie gehuisvest in het Hunebedcentrum. In 2025 wordt nagedacht over een update van de expositie en worden nieuwe elementen gepland. Ook wordt er een nieuwe huisstijl geïntroduceerd, waardoor er een nieuwe look and feel zal ontstaan. In 2025 wordt de samenwerking gecontinueerd en wordt gezamenlijk gewerkt aan nieuwe toekomstplannen en exposities. Stichting het Drentse Landschap Het grootste hunebed van Nederland ligt pal naast het Hunebedcentrum. Omdat dit terrein wordt beheerd door Het Drentse Landschap, bestaat er reeds een jarenlange vriendschap.
Sinds 2021 is een vergaande samenwerking tot stand gekomen op allerlei terreinen, van activiteiten tot marketing en van educatie tot wandel- en fietstochten. Een medewerker van Het Drentse Landschap is twee dagen in de week werkzaam in het Hunebedcentrum. In 2025 wordt de samenwerking gecontinueerd en wordt gezamenlijk gewerkt aan nieuwe toekomstplannen en exposities.. GIA/RUG – Groninger Instituut voor Archeologie Met deze organisatie is een samenwerking aangegaan om nieuwe projecten te initiëren en kennis te delen in het kader van de ontwikkeling naar kenniscentrum. Nieuwe kennis over hunebedden/ prehistorie komt van kennisinstituten, waarvan het
48
RUG/GIA de belangrijkste is. Het Hunebedcentrum probeert deze informatie zo goed mogelijk te vertalen naar het publiek. Naast kennisoverdracht in brede zin is er samenwerking met de WEAG (Werkgroep Experimentele Archeologie Groningen), waarmee afspraken over experimentele archeologie zijn gemaakt. Ook worden er af en toe stagiaires geplaatst bij het Hunebedcentrum. Een vertegenwoordiger van het GIA heeft zitting in de Raad van Advies van de Stichting Hunebedcentrum. Samen met het GIA wordt gewerkt aan een groots driejarig Faro-project. Gea Drenthe De organisatie voor liefhebbers van geologie in Drenthe heeft haar thuisbasis bij het Hunebedcentrum. Hun lezingen en vergaderingen vinden hier plaats. Er zijn daarnaast meerdere activiteiten die in samenwerking met Gea Drenthe worden georganiseerd, zoals het Weekend van de Wetenschap en diverse lezingen. IVN Borger Odoorn Het IVN is opgericht vanuit het Hunebedcentrum. Sindsdien vinden er diverse activiteiten plaats. De Ydille, de vlinder- en bijentuin in het Oertijdpark, wordt gemonitord door het IVN. AWN – Vereniging van Vrijwilligers in de Archeologie Met deze landelijke organisatie, met ook een afdeling in het noorden, is een samenwerking aangegaan om nieuwe projecten te initiëren in het kader van het Hunebedcentrum als kenniscentrum.
Hierbij kan worden gedacht aan de Archeohotspot, de website hunebeddeninfo.nl, het Hunebedcentrum als PAN-locatie en het project van het archeologische opgravingsveld in het Oertijdpark. Zij nemen ook deel in het eerder genoemde Faro-project. DPV – Drents Prehistorische Vereniging Met deze Drentse organisatie van geïnteresseerden in de prehistorie wordt al jarenlang samengewerkt. De samenwerking varieert van het delen van een bibliotheek tot het gezamenlijk delen van kennis en het uitvoeren van projecten. Zij nemen ook deel in het eerder genoemde Faro-project.
49
Bijlage 3 MVO jaarverslag Hunebedcentrum Hunebeddenbeheergroep Het Hunebedcentrum zit samen met de RCE (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed), Het Drentse Landschap, Staatsbosbeheer en de provincie Drenthe in dit samenwerkingsverband. Samen wordt ervoor gezorgd dat de hunebedden beheerd en beschermd worden en dat de juiste informatie aan het publiek wordt gegeven. In samenwerking met het GIA is een hunebeddenonderzoeksagenda opgesteld. Oktobermaand Kindermaand Het Hunebedcentrum zit in de stuurgroep van het jaarlijks terugkerende activiteitenprogramma in oktober. In 2024 en 2025 vervult de directeur het voorzitterschap van de stuurgroep.
Megalithic Routes De directeur van het Hunebedcentrum zit sinds 2020 in het bestuur van de internationale organisatie Megalithic Routes. Dit is een netwerk van organisaties in Europa waar gebieden, musea en universiteiten met een relatie tot megalithische monumenten samenwerken. Samen worden activiteiten en producten ontwikkeld, zoals een website en de jaarlijkse European Day of Megalithic Culture. Megalithic Routes is onderdeel van het netwerk van ‘Cultural Routes of Europe’. Dit netwerk wordt beheerd en ontwikkeld door de Raad van Europa. In 2024 is veel aandacht besteed aan de evaluatie van de organisatie. Dat is behaald, waardoor we weer vier jaar verder kunnen. Een belangrijk streven voor de komende jaren is het werven van nieuwe leden, zodat het netwerk met meerdere landen kan groeien.
De stichting Hunebedcentrum heeft als doelstelling de archeologische monumenten in Drenthe, in de context van het landschap, te beschermen door middel van communicatie en educatie. De stichting bestaat al meer dan 50 jaar, waarbij het museum een van de belangrijkste dragers is om de doelstelling te bereiken. Deze doelstelling wordt uitgevoerd vanuit het Hunebedcentrum in Borger op een duurzame manier. In het MVO-jaarverslag gaan we verder in op deze duurzame manier van werken. Sociale duurzaamheid Al tientallen jaren is het Hunebedcentrum een plek waar mensen werken in een sociale omgeving. Samen met vrijwilligers, stagiaires, oproepkrachten, trajectkandidaten en medewerkers vertellen wij het verhaal over de oudste monumenten van Nederland aan bezoekers. Binnen het team streven we diversiteit en inclusiviteit na. Het Hunebedcentrum draagt bij aan de maatschappij door sociale initiatieven te ondersteunen of erin te participeren. De locatie in Borger is een plek van samenwerking waar welzijnsorganisaties, verenigingen en stichtingen gebruik van maken. In 2023 waren er in totaal 277 mensen werkzaam bij het Hunebedcentrum in allerlei hoedanigheden. Samen ontvingen zij in 2024 76.000 bezoekers. Ze zorgen ervoor dat de gasten een aangename dag hebben. Om dit te organiseren en in stand te houden, wordt er veel gedaan om een goede sfeer te creëren in een professionele omgeving.
Via tal van maatregelen wordt ervoor gezorgd dat iedereen een volwaardige functie heeft. Voorbeelden zijn: • Er wordt met vrijwilligers een vrijwilligerscontract met bijbehorende verzekeringen en portfolio met ontwikkelplan opgesteld. • Er is een geactualiseerd vrijwilligersbeleidsplan. • Er is een vrijwilligerscoördinator die zorgdraagt voor het werven en het goed functioneren van alle vrijwilligers, een oor heeft voor de problemen en continu in de gaten houdt of alles functioneert. • Er is een interne jobcoach en trajectbegeleider voor de trajectkandidaten van het leerwerkbedrijf.
50
• Er is een jaarlijks opleidingsprogramma waar mensen vrijwillig aan deel kunnen nemen. Tientallen cursussen, workshops, excursies en presentaties worden gegeven, zodat iedereen zichzelf kan ontwikkelen. • Er worden jaarlijks een aantal activiteiten georganiseerd voor iedereen. • Er is beleid ontwikkeld omtrent ongewenst gedrag en daaraan gekoppeld zijn twee vertrouwenspersonen aangesteld. Nieuw in 2022 is een beleidsdocument omtrent ongewenst gedrag inclusief twee vertrouwenspersonen. Er is met iedereen in de organisatie gecommuniceerd over dit beleid en bij nieuwe medewerkers wordt dit vanaf het eerste gesprek meegenomen. Duurzaamheid Sinds enkele jaren is er meer en meer aandacht besteed aan het duurzaam maken van alles wat er bij het Hunebedcentrum gebeurt, maar ook daarbuiten. Het Hunebedcentrum heeft duurzaamheid hoog in het vaandel. In dat kader hebben we ons verbonden aan een aantal organisaties die duurzaamheid als kernbeleid hebben, waaronder Het Drentse Landschap en Hondsrug Unesco Global Geopark. Beiden hebben kantoren in de gebouwen van het Hunebedcentrum. In het hoofdgebouw is een informatiewand van Het Drentse Landschap geplaatst, en in het kantorengebouw is een Geopark-expositie over het Hondsruggebied, die continu wordt vernieuwd en aangevuld met nieuwe expositieonderdelen.
Naast deze organisaties wordt veel samengewerkt op het gebied van duurzaamheid met de IVN Borger-Odoorn, de Gea Drenthe (amateur-geologen), de AWN (Archeologische Vereniging Nederland) en de DPV (Drents Prehistorische Vereniging). Ook zijn we onderdeel van het netwerk van Cittaslow, een netwerk van vele gemeenten in Europa die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben. In 2023 is het Green Key gouden keurmerk behaald en inmiddels opnieuw behaald in 2024. Dat is een continu proces waarbij vooral het gedrag van de
51
Bijlage 4 De codes waarmee het Hunebedcentrum werkt medewerkers cruciaal is. We werken continu door aan het verbeteren van de duurzaamheid. Er zijn al veel maatregelen genomen, zoals: • Energiebesparende maatregelen • Waterbesparende maatregelen • Inkoopmaatregelen waarbij duurzame alternatieven de voorkeur krijgen • Verduurzaming horeca door meer vegetarische en veganistische gerechten te serveren en alternatieven te bieden • Afvalvermindering • Biologisch werken in de groenvoorziening en biodiversiteit stimuleren
we vormen van energie. Samen met de provincie Drenthe en het bedrijf Archipunt is een plan gemaakt om van het Hunebedcentrum een energiehub te maken met een mix van nieuwe energievormen, zoals zonnepanelen en warmtepompen. In 2024 worden, in samenwerking met RobinDoet, de eerste projecten doorgevoerd, waarbij de aanleg van het zonnepark de belangrijkste is. Duurzaamheid is niet iets wat alleen met fysieke maatregelen gepaard gaat; het heeft vooral te maken met gedragsverandering. In dat kader worden op allerlei plekken in de organisatie cursussen gegeven en een-op-een gesprekken gevoerd om mensen bewuster te maken van duurzaam gedrag en gebruik.
Een van de belangrijkste maatregelen waar volop aan wordt gewerkt, is energiebesparing en nieu-
Door de Museumvereniging, diverse fondsen en de provincie Drenthe worden eisen gesteld aan het functioneren van een officieel geregistreerd museum. Het Hunebedcentrum werkt met vier codes. De codes worden stap voor stap geïmplementeerd en continu gemonitord. Het is niet zo dat alle codes in 2024 al 100% werkzaam zijn, maar er wordt aan gewerkt om ze steeds beter te implementeren. Ook de codes zelf worden geëvalueerd door de tijd; daar waar nodig worden wijzigingen toegepast. Het Hunebedcentrum onderschrijft de Governance Code Cultuur, de Fair Practice Code, de Culturele Diversiteit & Inclusiviteit en de Ethische Code voor musea. Naast deze codes die specifiek voor musea zijn, hanteren we ook een breed scala aan maatregelen die met duurzaamheid te maken hebben en direct gelinkt zijn aan het keurmerk van Green Key.
GOVERNANCE CODE CULTUUR (GCC) GOVERNANCE CODE CULTUUR (GCC) Het bestuur van het Hunebedcentrum is zich zeer bewust van de Governance Code Cultuur, alsmede ook de daaraan gerelateerde WBTR-wetgeving. In alles wordt de code meegenomen. De principes zoals genoemd in de Governance Code Cultuur 2019, zoals ze door het Hunebedcentrum worden gehanteerd, zijn als volgt:
Medewerkers van het Hunebedcentrum
52
Principe 1: waarde scheppen voor en in de samenleving. Het Hunebedcentrum is een stichting die zorgdraagt voor de archeologische monumenten in Drenthe. Dit gebeurt door middel van communicatie en educatie. In de nieuwe statuten
staat dit maatschappelijke doel nog meer dan vroeger, aangevuld met het feit dat het nu ook een kenniscentrum is en dat we een geregistreerd museum zijn met bijbehorende doelen. Er zijn duidelijke afspraken gemaakt tussen bestuur en directie (huishoudelijk reglement en directiestatuut). In het vernieuwde bestuur is goed gekeken naar de samenstelling. Nieuwe bestuursleden worden openbaar geworven. De nevenfuncties staan op de website. Ieder bestuurslid heeft een duidelijke taak. Principe 2: toepassing code en ‘pas toe en leg uit’. Het jaarverslag staat op de website. Principe 3: Bestuursleden en directie zijn onafhankelijk en handelen integer. Alle nevenfuncties zijn genoemd op de website en er zijn geen zakelijke of artistieke belangen. Er wordt getoetst op belangenverstrengeling. Alle bestuursleden werken op vrijwillige basis. Principe 4: De bestuursleden en directie zijn zich goed bewust van hun eigen rol en taken. Het bestuur en de directie komen gemiddeld eens in de zes weken bij elkaar, waarbij de directie iedereen op de hoogte brengt van de lopende zaken, projecten, medewerkers, activiteiten, relaties, samenwerkingsverbanden, stakeholders, enz. Daarnaast heeft ieder bestuurslid eigen taken, die op regelmatige basis worden afgestemd met het overige bestuur en de directie. Vanaf 2023 is een jaarlijkse zelfevaluatie ingevoerd.
Principe 5: Het bestuur is eindverantwoordelijk voor de algemene leiding. De directie zorgt voor de dagelijkse leiding. Dit is goed vastgelegd in het directiestatuut. Over het functioneren van zowel bestuur als directie wordt regelmatig gesproken. Eens per jaar vindt er een functioneringsgesprek plaats met de directeur. Principe 6: Het bestuur gaat zorgvuldig en verantwoord om met de mensen en de middelen van de organisatie. EEen veilige werkomgeving is een centraal onderdeel van het beleid van de organisatie, dat gaat via een breed scala aan maatregelen van vertrouwenspersonen tot goede verzekerin-
53
gen, van een preventiemedewerker (RI&E-plan) tot een vrijwilligerscoördinator. Voor het beloningsbeleid wordt de CAO Sociaal Werk gevolgd. In 2022 is beleid omtrent ongewenst gedrag opgesteld, aangevuld met twee vertrouwenspersonen. Dit is op allerlei mogelijke manieren gecommuniceerd met alle medewerkers. Principe 7: Het bestuur is verantwoordelijk voor zijn samenstelling. De samenstelling van het bestuur, ieders rol, zittingstermijn, openbare vacatures en andere onderdelen van de code en de WBTR worden toegepast. Dit is vastgelegd in de nieuwe statuten en bijbehorend huishoudelijk reglement.
FAIR PRACTICE CODE
CODE CULTURELE DIVERSITEIT & INCLUSIE
De stichting onderschrijft het belang van de makers in de sector. Belangrijk is een grote diversiteit aan organisaties, ondernemingen en freelancers. Het museum zorgt voor een rechtvaardige en gunstige beloning voor organisaties, ondernemingen, freelancers, maar ook voor de medewerkers. Het Hunebedcentrum vindt een eerlijke beloning van medewerkers zeer belangrijk. De Fair Practice Code wordt toegepast op de beloning en de behandeling van alle medewerkers. De code en andere bestaande richtlijnen en checklists binnen de culturele sector dienen als handvatten voor een actief beleid en het maken van goede werkafspraken over honorering, werkomstandigheden, verzekering, enz. Elke nieuwe relatie wordt beoordeeld op eerlijke praktijk en redelijke vergoedingen, in relatie tot de omvang van de organisatie en de taak van degene die deze uitvoert. Bestaande contracten worden getoetst en waar nodig herzien. Het Hunebedcentrum hanteert een vastgesteld personeelsreglement waarbinnen de CAO Zorg en Welzijn wordt gevolgd.
De verhalen van het Hunebedcentrum en zijn tentoonstellingen bieden een platform waarbinnen meer dan één zienswijze of levensbeschouwing verenigd wordt. In de vormgeving laten we de multiculturele samenleving zien die de prehistorie was. In het museum presenteren we diverse perspectieven in de presentaties, maar ook in de educatieve programma’s en activiteiten. Centraal staat hierbij ruimte bieden voor de stem van anderen. Het Hunebedcentrum moet een plek zijn waarin iedereen zich welkom voelt.
De stichting onderschrijft een eerlijke, duurzame en transparante bedrijfsvoering en respectvol, solidair en in vertrouwen met elkaars belangen rekening te houden ten dienste van een sterke sector, die de potentie en kansen van makers ten volle benut en doet renderen.
Als museale maatschappelijke onderneming heeft de stichting altijd de deur open gehouden voor nieuwe medewerkers, zodat het museum een plek is waarin iedereen zich welkom voelt. Als museum nemen we de verantwoordelijkheid voor het bieden van stageplekken en bieden we vrijwilligers de ruimte voor sociale contacten, zelfontwikkeling en een goede werkplek. Enkele jaren geleden is
Het bestuur van het Hunebedcentrum heeft een beleidsdocument omtrent ongewenst gedrag vastgesteld. Onderdeel hiervan is dat er twee vertrouwenspersonen zijn aangesteld. Het beleid is via meerdere presentaties bekendgemaakt aan alle medewerkers en bij aanvang van een arbeidsovereenkomst/vrijwilligersovereenkomst wordt het beleid uitgebreid verteld. Het beleid is gemakkelijk in te zien via de website, inclusief de toegankelijkheid richting de vertrouwenspersonen.
54
Tot op heden heeft het museum de eerste stappen gezet met het toepassen van de code CD&I. De code is in de beleidsplannen voor de komende jaren verankerd en medewerkers worden over de gedragscodes geïnformeerd en worden op de hoogte gehouden van de stappen op dit gebied. Een open houding van iedere betrokkene bij het Hunebedcentrum is belangrijk, maar ook de mate van actief interesse tonen in de anderen.
een nieuwe samenwerking tot stand gekomen om een leerwerkbedrijf te starten. Via deze weg komen ongeveer 10 trajectkandidaten jaarlijks binnen om vaardigheden te leren die nodig zijn om daarmee opleiding of werk te vinden. Een paar medewerkers hebben via deze weg een baan bij het Hunebedcentrum kunnen verkrijgen. Met de ondertekening van de Charter Diversiteit hebben we de ambitie getoond om verder hiermee aan de slag te gaan. Tegelijkertijd zijn we ons bewust van onze beperkingen en dat we nog zoekende en lerende zijn op dit gebied. De vier principes hanteren we als leidraad om overwogen en bewuste keuzes te maken. Het gaat om het maken en laten van ruimte voor andere denkwijzen op ieder niveau: van bestuur tot organisatie, van de programmering tot het publieksbereik en de keuze van partnerships. De stichting heeft veel aandacht voor diversiteit op het gebied van publiek, programma, personeel en partners.
55
ETHISCHE CODE MUSEA Het Hunebedcentrum volgt deze code, zoals omschreven door de Museumvereniging. De code is een vrije vertaling van de ICOM Code of Ethics for Museums uit 2004 en dient als opvolger van de Gedragslijn voor Museale Beroepsethiek (in 1991 vastgesteld door de Museumvereniging en ICOM-Nederland en in 1999 herzien). De code is de basis voor de beroepsethiek in de museale sector in Nederland. Het biedt een instrument voor professionele zelfregulering op een aantal gebieden waar het museum specifieke deskundigheid en verantwoordelijkheid heeft. De code legt minimumnormen vast voor de handelwijze en het niveau van museummedewerkers en benoemt ook wat het publiek redelijkerwijs mag verwachten van het museale beroepsveld. Naleven van de Ethische Code voor Musea Leden van de Museumvereniging hebben bij het lidmaatschap toegezegd de Ethische Code voor Musea en de daarop gebaseerde Leidraad Afstoting Museale Objecten 2016 (LAMO) te zullen naleven. Het Hunebedcentrum is lid van de Museumvereniging en heeft een museumstatus en volgt daarom de Ethische Code voor Musea.
GREEN KEY – keurmerk voor een duurzame organisatie In 2022 is besloten om een beleid omtrent verduurzaming in te zetten. Het beleid wordt gevormd aan de hand van het Green Key keurmerk. ‘The Green Key certificate is the leading standard for excellence in the field of environmental responsibility and sustainable operation within the tourism industry.’ Onderwerpen die centraal staan bij Green Key: • inclusieve maatschappij • energie besparing, transitie, geen gasgebruik • afval beperken en scheiden • gebruik van milieuvriendelijke middelen (kleding, schoonmaak, papier, etc.) • vergroening/aandacht voor flora en fauna • beperken gebruik van grondstoffen • betrekken van regio-/omgeving • stimuleren verantwoorde en gezonde leefstijl In de onderwerpen die worden behandeld bij Green Key komen alle aspecten van duurzaamheid aan de orde, variërend van sociale kenmerken tot energie en van voedsel tot non-food. Het sociale aspect is in het vorige besproken waar de museale ontwikkelingen en codes beschreven staan. De doelen die behaald worden omtrent de bovengenoemde onderwerpen worden hier uitgewerkt. Er ligt een link met de duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties.
Verduurzaming Naast energie zijn tal van maatregelen in gang gezet. We hebben het dan niet alleen over concrete maatregelen, maar ook over gedragsverandering bij alle medewerkers. Via workshops en presentaties worden de mensen meegenomen in het veranderingsproces. Concrete maatregelen die zijn genomen, worden uitgevoerd en gemonitord, zijn:
• Zoveel mogelijk producten van schoonmaakmiddelen tot papier en van inkoop van de winkelproducten tot drukwerk worden alleen nog aangeschaft met de juiste eko/bio-keurmerken • De kaart in het museumcafé is aangepast. Er zijn nu meer biologische en vegetarische producten, er wordt gelet op het zo min mogelijk weggooien van voedsel, er worden meer streekproducten ingekocht en de koffiedik wordt apart ingezameld. • Op facilitair gebied worden allerlei maatregelen genomen variërend van het verbruik van minder water tot het vervangen van verlichting door ledlampen, van thermostaatknoppen per warmte-unit tot het lager zetten van de temperatuur. • In de groenvoorziening worden geen bestrij-
dingsmiddelen gebruikt, is een Tiny Forest aangelegd, is een voedselpad aangelegd samen met de gemeente Borger-Odoorn en werken we aan een verhoging van de biodiversiteit (door te kijken naar een goede mix in de begroeiing van het buitengebied – in samenwerking met Het Drentse Landschap en de IVN Borger-Odoorn). Al deze maatregelen gaan alleen werken als het gedrag van mensen ook mee verandert. Bij alles wat we doen houden we daar rekening mee.
Energie Energie is een van de belangrijkste onderwerpen waar iedere organisatie in 2024 mee bezig is. Dat was ook daarvoor al van groot belang, maar door de oorlog in Oekraïne sinds februari 2022, met alle gevolgen die dat met zich meebracht, was de noodzaak tot verandering groot. Het Hunebedcentrum heeft in 2022, met hulp van de provincie Drenthe, een energieplan gemaakt dat vanaf 2024 grotendeels is uitgevoerd. 2025 wordt een belangrijk jaar om het plan verder uit te voeren. De uit te voeren onderdelen, in de komende jaren, variëren van warmtepompen tot infraroodpanelen bij de balies.
56
Duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties
57