20250228 Monitor Sociaal Domein
Tekst van het document
Update sociaal domein
12 februari 2025 Opgesteld door: Sander Bus In opdracht van: Anita van der Schuur
1
Update sociaal domein
Wmo
2
Algemene opmerkingen over de uitgevoerde analyses De analyses over Wmo-voorzieningen zijn gemaakt op basis van: • data uit CiVision m.b.t. de factureringsgegevens over zorg in natura (ZIN) • data van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) over de uitgekeerde bedragen van PGB's t.b.v. de Wmo De ZIN-data is completer, waardoor er meer diepgaande analyses over ZIN aanwezig zijn in dit rapport. PGB komt wel voor in de totaaloverzichten. Meetmoment: 7 februari 2025 (data is in de nacht van 6 op 7 februari uit de systemen gehaald)
3
Wmo
ZIN & PGB
Ontwikkeling kosten Wmo-voorzieningen afgelopen jaren € 6.968.000 € 5.903.000
2021
€ 6.101.000 € 5.560.000
2022
2023
2024
Opvallend
1. We zien in 2024 een stijging van 14% van de kosten t.o.v. 2023. Dit komt vooral door een indexaties. 2. We zagen in 2023 een stijging van 10% van de kosten t.o.v. 2022. Dit komt vooral door een stijging van het aantal cliënten bij ‘Hulp bij huishouden’.
4
Wmo
ZIN & PGB
Prognose kosten Wmo € 7.700.000 € 6.968.000 € 6.101.000
€ 6.277.000
Kosten 2023
Begroot 2024
Kosten 2024
Begroot 2025
Opvallend
1. Het hier getoonde bedrag voor Begroot 2024 is de initiële begroting. 2. De begroting 2024 is in de loop van het jaar bijgesteld naar €7.008.000 Dit ligt dichtbij de werkelijk kosten. 3. De begroting 2025 is met name hoger in verband met een nieuwe aanbesteding voor huishoudelijke hulp.
5
Wmo
ZIN & PGB
Verloop unieke inwoners met een Wmo-indicatie & gemiddelde kosten Wmo 1649
1686
1733
1728
€4.032
€3.580
Leeswijzer Aantal inwoners die gebruik maken van Wmo-voorzieningen
Leeswijzer Gemiddelde kosten per inwoner die gebruik maakt van Wmovoorzieningen
€3.520 €3.298
2021
2022
2023
2024
Opvallend
1. Aantal inwoners met Wmo-indicatie is iets gedaald t.o.v. 2023, terwijl het gemiddelde bedrag per inwoner, die gebruik maakt van Wmo, stijgt van €3.520 naar €4.032. 2. De stijgende prijzen (als gevolg van indexatie en een vernieuwd contract met hogere tarieven) verklaren de stijging van de totale kosten. Als voorbeeld: in oktober 2023 zijn de tarieven voor huishoudelijke hulp met 15% geïndexeerd 3. In tegenstelling tot Jeugdzorg, wordt de toename van kosten Wmo niet gedreven door de duurste casussen. De top 20 duurste casussen kostten in 2023 €700k en in 2024 €800k.
6
Let op De volgende analyses laten PGB buiten beschouwing
Wmo ZIN
Aantal Wmo-cliënten per leeftijdsgroep Zorg in natura 500 420
2023
222
2024
152 7
26
0-9
10-19
75
90
116
88
Aantal cliënten 20-29
30-39
40-49
50-59
60-69
70-79
80-89
90+
16 7
5 0 -1
-1
-1
Verandering aantal cliënten t.o.v. 2023
1 -2 -12
Opvallend
1. We zien dat meer inwoners gebruik maken van Wmo-voorzieningen in de hogere leeftijdsgroepen. 2. Tussen 60 en 69 jaar maakt 5% van onze inwoners gebruik van één of meer Wmo-voorzieningen. Tussen 70 en 79 is dat 15%. Boven de 80 is dat 40%. 3. We zien geen grote verandering in aantal inwoners per leeftijdsgroep die gebruik maken van Wmovoorzieningen.
7
Wmo ZIN
Kosten Wmo-voorzieningen per leeftijdsgroep Zorg in natura € 1.731.478 € 1.697.404
€ 1.010.220 € 756.725 € 362.240 € 29.121
€ 87.756
0-9
10-19
€ 371.333
€ 481.147 € 234.629
Kosten 2024 20-29
30-39
40-49
50-59
60-69
70-79
80-89
90+
€ 308.383
Verandering kosten t.o.v. 2023
€ 222.255 € 123.245 € 9.682
€ 7.342
€ 18.506
€ 156.086
€ 25.232
€ 17.279
€ -16.271
Opvallend 1. 2. 3. 4.
Logischerwijs worden er meer kosten gemaakt in de hogere leeftijdsgroepen De grootste toename zien we in de groep van 70 tot 80 jaar. De kosten binnen de groepen 50 tot 80 stijgen met ca. 20% t.o.v. 2023. De kosten in de groep 80 tot 90 stijgen met ca. 15% t.o.v. 2023
8
Wmo ZIN
Kosten WMO-voorzieningen per categorie Zorg in natura € 3.868.974
2023 2024
€ 1.756.161
€ 404.951
BEGELEIDING
HUISHOUDEN
ROLSTOEL
€ 390.399
VERVOER
€ 341.567
Kosten 2024
WOON
€ 476.486
Verandering kosten t.o.v. 2023 € 151.892 € 85.978
€ 49.533
€ 107.850
Opvallend
1. Zowel de meeste kosten, als de grootste groei zitten in ‘Hulp bij huishouden’. Deze groei wordt veroorzaakt door indexatie. 2. De toename van kosten in de categorie Rolstoel wordt voor de 30% veroorzaakt door een individueel geval. De rest van de toename wordt verklaard door hogere tarieven. 3. De kosten van grotere woningaanpassingen zijn hoog (>€20.000 per cliënt). De gemeente zet zich samen met omliggende gemeenten in om aangepaste woningen te ‘hergebruiken’. Als een reeds aangepaste woning vrijkomt, wordt gekeken of er een huurder in kan, die dezelfde aanpassing nodig heeft.
9
Wmo
• Conclusies
• •
•
De uitgaven voor Wmo-voorzieningen zijn in 2024 gestegen, voornamelijk door indexaties en door een nieuw contract met hogere tarieven (hulpmiddelen). Het aantal inwoners dat gebruik maakt van Wmovoorzieningen is iets gedaald. De meeste Wmo-kosten worden gemaakt voor 70plussers en met name voor hulp bij huishouden. Verdere kostenstijging van Wmo is niet onwaarschijnlijk, door verdere prijsstijgingen, vergrijzing en/of vakere voorkomen van hoge kosten van bijzonder prijzige, eenmalige voorzieningen.
10
Update sociaal domein
Jeugd
11
Algemene opmerkingen over de uitgevoerde analyses De analyses over Jeugdzorgvoorzieningen zijn gemaakt op basis van: • data uit CiVision m.b.t. de factureringsgegevens over zorg in natura (ZIN) • data van het SVB over de uitgekeerde bedragen van PGBs t.b.v. jeugdzorg De ZIN-data is completer, waardoor er meer diepgaande analyses over ZIN aanwezig zijn in dit rapport. PGB komt wel voor in de totaaloverzichten. Meetmoment: 5 februari 2025 (data is in de nacht van 4 op 5 februari uit de systemen gehaald)
12
Jeugd
ZIN & PGB
Ontwikkeling kosten Jeugdzorgvoorzieningen € 7.691.000
2021
€ 7.348.000
€ 5.727.000
€ 5.873.000
2022
2023
2024
Opvallend
1. De kosten voor jeugdzorg zijn in 2024 fors gestegen NB. De structurele daling vanaf 2022 komt door de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel
13
Jeugd
ZIN & PGB
Prognose kosten Jeugdzorgvoorzieningen € 7.348.000
€ 5.873.000
€ 5.903.413
Kosten 2023
Begroot 2024
Kosten 2024
€ 7.152.409
Begroot 2025
Opvallend
1. Het hier getoonde bedrag voor Begroot 2024 is de initiële begroting. 2. De begroting 2024 is in de loop van het jaar bijgesteld naar €7.346.416 Dit ligt dichtbij de werkelijk kosten. 3. Begroting 2025 is vastgesteld in de buurt van kosten 2024.
14
Jeugd
ZIN & PGB Verloop aantal jeugdigen & gem. kosten voorzieningen jeugdzorg Leeswijzer Aantal jeugdigen die gebruik maken van jeugdzorgvoorzieningen
697 657 614
613 Leeswijzer Gemiddelde kosten per jeugdige die gebruik maakt van Jeugdzorgvoorzieningen €11.987
€11.034
€9.565
€8.717
2021
2022
2023
2024
Voor wat opvalt: zie volgende slide
15
Dezelfde grafieken als op de vorige pagina Nu met opvallende zaken
Jeugd
ZIN & PGB
Verloop aantal jeugdigen & gem. kosten voorzieningen jeugdzorg 697
657
614
613 €11.987
Leeswijzer Aantal jeugdigen die gebruik maken van jeugdzorgvoorzieningen
€11.034
€8.717
2021
2022
Leeswijzer Gemiddelde kosten per jeugdige die gebruik maakt van Jeugdzorgvoorzieningen
€9.565
2023
2024
Opvallend
1. Aantal jeugdigen met jeugdzorg-indicatie is na twee jaren van daling gestabiliseerd op 613. 2. Gemiddelde kosten (en daarmee de totale kosten) zijn flink gestegen t.o.v. 2023: • Gemiddelde kosten van de 20 duurste casussen zijn gestegen van €93k naar €135k: ca. €840k • Gemiddelde kosten van de subtop (21 t/m 50) duurste casussen zijn gestegen met €7k: ca. €210k • Gemiddelde kosten van de rest is gestegen met €700: ca. €400k Samen levert dat bijna €1.500.000 kostenstijging op 3. Verklaring kostenstijgingen: • Indexering van het tarief conform contractuele afspraken (indexatie OVA 6,56 %); • Stijging van complexe casuïstiek waar de gemeente (financieel) voor verantwoordelijk is, maar waar we niet altijd invloed op hebben; • In de Hervormingsagenda is afgesproken om de residentiele jeugdhulp te transformeren naar een zo thuis mogelijke, regionaal georganiseerde kleinschalige woonvorm. Voorzieningen worden fasegewijs omgebouwd tot kleinschalige woonvoorzieningen met passende etmaaltarieven. Jeugdigen uit Borger-Odoorn maken gebruik van deze voorziening; • Vanaf 01-01-2024 zijn de tarieven voor de gecertificeerde instelling gestegen naar aanleiding van de landelijke tariefstelling;
16
Let op De volgende analyses laten PGB buiten beschouwing
Jeugd ZIN
Aantal jeugdigen per categorie Zorg in natura 399 386
109 112
83
79
68
69
65
53
52
Opvallend
15
Vervoer
Verblijf
Individuele behandeling
GI
14
Gezinsbehandelin g
9
67
Dyslexie
8
43
Dagbesteding/da gbehandeling
7
Bijzonder gecontracteerde zorg
Begeleiding
2024
8
Crisis
2023
42
Let op Een jongere kan meer dan 1 jeugdzorgvoorziening ontvangen.
Over de linie zien we dat het aantal jongeren stabiel is Uitzonderingen zijn • Dyslexie, waar 16 extra jongeren gebruik van maken (stijging van 24%) • Gezinsbehandeling, waar 9 minder jongeren/gezinnen gebruik van maken (daling van 11%)
17
Jeugd ZIN
Kosten Jeugdzorg-voorzieningen per categorie Zorg in natura € 1.913.046 € 1.880.162 € 1.025.387 € 674.391
Verblijf
Individuele behandeling
GI
€ 24.095
Gezinsbehandeli ng
Dyslexie
€ 202.586
€ 123.118
Dagbesteding/d agbehandeling
Begeleiding
2024
Bijzonder gecontracteerde zorg
€ 204.302
Crisis
2023
€ 590.394
Kosten
Vervoer
€ 674.188
€ 582.952
€ 247.868
€ 172.364
€ 68.786
€ 68.849
€ 156.115
€ 172.377 € 61.093
€ 14.354
Toename kosten t.o.v. 2023
€ -58.048
Opvallend
1. De meeste kosten worden gemaakt op Individuele behandeling 2. De grootste groei zien we op Verblijf en Begeleiding. 3. In 2025 zetten we in op leefstijl en preventie, om te voorkomen dat jongeren instromen in de jeugdzorg. 4. Schooluitval en de stop op speciaal onderwijs hebben geleid tot een sterke stijging in het aantal kinderen dat 1-op-1 begeleiding nodig heeft. De kosten hiervan zijn gestegen van €90k in 2020 naar €190k in 2023 en €370k in 2024. 5. Daarnaast wordt SMI (sociaal medische indicatie) vaker als vangnetregeling ingezet om gezinnen te ontlasten via de kinderopvang. De kosten hiervan zijn gestegen van €50k in 2020 naar €75k in 2023 en €135k in 2024. NB. Dit komt niet uit het jeugzorgbudget.
18
Jeugd ZIN
Kosten Jeugdzorg-voorzieningen per leeftijdsgroep Zorg in natura € 4.001.831 € 2.355.342 € 688.626
Tussen 12 en 17 jaar
Tussen 0 en 3 jaar
2024
Tussen 4 en 11 jaar
€ 267.850
Kosten
18 en ouder
2023
€ 1.298.096
Toename kosten t.o.v. 2023
€ 548.303 € 41.159
€ -389.527
Opvallend
1. Zowel de meeste kosten, als de grootste groei zit in de groep tussen de 12 en 17 jaar (45% toename t.o.v. 2023) 2. De groep tussen 4 en 11 jaar is daarna het grootst en laat een toename van 30% zien t.o.v. 2023
19
Jeugd
• Conclusies
• •
• •
De uitgaven voor jeugdzorgvoorzieningen zijn in 2024 flink gestegen, onder andere door indexering conform contractuele afspraken en stijging complexe casuïstiek Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van Jeugdzorgvoorzieningen is stabiel gebleven. De meeste Jeugdzorg-kosten worden gemaakt voor adolescenten tussen 12 en 17 jaar en met name voor individuele behandeling en verblijf. We stimuleren het omvormen van individuele naar meer collectieve vormen van zorg en ondersteuning We zijn erg bewust van de kostenstijgingen en nemen de verwijzers hierin mee
20
Update sociaal domein
Participatie
21
Algemene opmerkingen over de uitgevoerde analyses De uitgevoerde analyses gaan over het uitkeringsdeel van de participatiewet. De voorzieningen die geleverd worden vanuit de participatiewet zijn buiten beschouwing gelaten. De analyses over participatie zijn gemaakt op basis van: • data uit CiVision Budgetten Participatiewet t.b.v. de financiële gegevens • data uit QlikSense ‘Werk & Inkomen (Emmen)’ t.b.v. aantal inwoners en duur van de uitkeringen. Meetmoment: 5 februari 2025 (data is in de nacht van 4 op 5 februari uit de systemen gehaald)
22
Participatie Ontwikkeling kosten Participatiewetuitkeringen € 7.026.000
€ 6.671.000
€ 6.314.000 € 5.525.000
Ontwikkeling kosten overige uitkeringsregelingen (IOAZ en IOAW) € 488.000 € 363.000
2021
2022
2023
2024
2021
2022
€ 284.000
€ 263.000
2023
2024
Opvallend
1. In 2022 daalden de kosten voor de Participatiewet met 17% omdat er in 2021 grote uitstroom was naar werk door een gunstige arbeidsmarkt na het eerste coronajaar. 2. In 2023 stegen de kosten doordat het minimumloon met 10,1% werd verhoogd. 3. In 2024 stegen de kosten met 10%, deels door verhogen van het minimumloon (januari 2024 en juli 2024) en deels door toename van het aantal ontvangers van een uitkering vanuit de participatiewet. 4. De kosten overige regelingen blijven in 2024 stabiel op een relatief laag bedrag.
23
Participatie Begroting en uitgaven Participatiewetuitkeringen € 7.026.000 € 6.314.000
€ 6.584.000
€ 6.584.000
Begroting en uitgaven IOAW/IOAZ € 496.000
€ 284.000
Kosten 2023
Begroot 2024
Kosten 2024
Begroot 2025
Kosten 2023
€ 496.000
€ 263.000
Begroot 2024
Kosten 2024
Begroot 2025
Opvallend
1. Het hier getoonde bedrag voor Begroot 2024 is de initiële begroting. 2. De begroting 2024 is in de loop van het jaar bijgesteld naar €6.857.000 Dit ligt dichtbij de werkelijk kosten. 3. De begroting van 2025 is op basis van de verwachte uitkering vanuit het Rijk. Dit bepaalt het Rijk op basis van het aantal uitkeringen 2 jaar geleden. In oktober wordt de uitkering vanuit het Rijk definitief bepaald.
24
Participatie Aantal hoofdaanvragers participatiewet Aan het begin van het jaar 361
364
367
377
Aantal hoofdaanvragers IOAW/IOAZ Aan het begin van het jaar
25 18
1 jan 2022
1 jan 2023
1 jan 2024
1 jan 2025
1 jan 2022
1 jan 2023
14
14
1 jan 2024
1 jan 2025
Opvallend
1. Aantal uitkeringen vanuit participatiewet is licht aan het stijgen sinds 1 januari 2022 2. De daling van het aantal uitkeringen vanuit IOAW en IOAZ lijkt te zijn afgevlakt.
25
Participatie Duur lopende uitkeringen participatiewet Stand 1 januari 2024
147
Leeswijzer Er waren op 1 januari 2025 147 inwoners die 5 jaar of langer een uitkering o.b.v. de participatiewet ontvangen
98 83
49
Minder dan 1 jaar
1 tot 3 jaar
3 tot 5 jaar
5 jaar of langer
Opvallend
1. Ongeveer de helft van de inwoners met een uitkering op basis van de participatiewet, hebben deze uitkering minder dan 3 jaar. De andere helft heeft de uitkering 3 jaar of langer. 2. Er is een relatief grote groep inwoners die al 5 jaar of meer een uitkering krijgt NB. Deze grafiek toont basisgegevens. Houdt er rekening mee dat er inwoners zijn die na korte tijd terugvallen naar een PW-uitkering. We zien dat van de 83 inwoners die momenteel minder dan 1 jaar een uitkering hebben, er 16 zijn die 3 maanden voor de start van de huidige uitkering, ook al een uitkering hadden.
26
Participatie Duur van afgeronde uitkeringen Leeswijzer In 2023 zijn er 58 uitkeringen afgerond, die minder dan een jaar gelopen hebben
58 55
46
Minder dan 1 jaar 1 tot 3 jaar
32 27
3 tot 5 jaar
25
5 jaar of langer
22 19
17
15 9
2022
2023
10
2024
Opvallend
1. De meeste uitstroom zien we binnen een jaar na de start van de uitkering. 2. De belangrijkste redenen voor uitstroom zijn het zelfstandig genereren van inkomen en het verhuizen uit de gemeente. Deze beide uitstroomredenen zien we ongeacht hoe lang iemand een uitkering heeft gehad. 3. Elke groep kent uitstroom. Dit houdt in dat ook inwoners die langer een participatie-uitkering krijgen, kunnen uitstromen. De kans op uitstromen wordt wel steeds kleiner. 4. Uitstroom kan zijn doordat iemand weer zelfstandig aan het werk is, maar kan bijvoorbeeld ook het gevolg zijn van verhuizen, overlijden of het bereiken van de pensionleeftijd.
27
Participatie
• Conclusies
• •
Het aantal inwoners dat gebruik maakt van een participatie-uitkering is iets gestegen. De participatie-uitkering eindigt het vaakst doordat iemand weer zelfstandig inkomen genereerd. Ook inwoners die al langer een uitkering krijgen, lukt het om weer zelfstandig inkomen te genereren. De kans hierop wordt wel kleiner.
28