Inspraakreactie Commissie Grondgebied klokkentoren en gedenkplaat 090925.pdf

Betreft: Inspraak inzake De-Twee-Eenheid d.w.z. klokkentoren met gevelsteen en gedenkplaat van het voormalig Provinciaal Ziekenhuis Santpoort (Meerenberg) - Commissie Grondgebied 9 september 2025. Geachte commissie leden, Allereerst wil ik benadrukken dat het voormalig psychiatrisch ziekenhuis Meerenberg met de overgebleven monumenten en relicten op zich zelf en vanwege de landschappelijke omgeving van de duinen uniek voor Nederland is. En toch is het voor een willekeurige voorbijganger volstrekt onduidelijk dat het hier om de eerste echte psychiatrische inrichting van Nederland gaat en symbool staat voor een belangrijke hervormingsperiode in de psychiatrie. Gemeente Bloemendaal en haar villabewoners wilden nl. sinds 1916 niet met het krankzinnigengesticht worden geassocieerd dat in de volksmond bekend stond als 'gekkenhuis'. Na de naamsverandering van Meerenberg lag het gesticht plotseling niet meer in Bloemendaal maar zogenaamd in Santpoort. Sindsdien is de geschiedenis van het psychiatrisch ziekenhuis uitgewist door alle historische namen te vervangen die aan het voormalig psychiatrisch ziekenhuis gerelateerd kunnen worden. Er is geen gemeente die een gedenkplaat en een herinneringsmonument d.w.z. de klokkentoren met gevelsteen ter herinnering aan de zorg voor de meest kwetsbare mensen uit onze samenleving heeft laten verdwijnen.

De gedenkplaat was bedoeld als een blijvende herinnering aan de unieke zorg. Het herinneringsmonument is een herkenbaar overblijfsel van de eerste grote uitbreiding van het krankzinnigengesticht. Met dit monument worden vooral ouderen met een chronische psychiatrische aandoening herdacht die door de latere bezuinigingen vele ontberingen hebben moeten ondergaan. De vervangende moderne huisvesting van Meerenberg II komt daarbij in beeld en vervolgens de verhuizingen naar Amsterdam. En de aller laatste bewoners van Meerenberg II waren de eerste patiënten van het psychiatrisch ziekenhuis die in het kader van de regionalisering van de geestelijke gezondheidszorg naar Amsterdam verhuisden. De gevelsteen is de enige bestaande gevelsteen met het oude embleem van de Provincie Noord-Holland uit de periode van 1840 tot 1907. De klokkentoren met gevelsteen kunnen als herinneringsmonument op exact de bedoelde locatie worden teruggeplaatst, zodat de ontwikkeling van de inrichting met informatieborden gevisualiseerd kan worden. De geschiedenis van het meest vooraanstaande psychiatrisch ziekenhuis van Nederland zal daardoor levend kunnen worden gehouden. Ik denk dat we het aan onze samenleving verplicht zijn om het herinneringsmonument weer in ere te herstellen. Vermoedelijk zullen verschillende partijen aan zo’n belangrijk herinneringsmonument graag hun medewerking willen verlenen.

Ook om het feit dat het monument een publieke landmark in het groen en een sieraad voor het park zal zijn. Ik zie graag van u een plan van aanpak, waarbij ik genegen ben om mee te denken. Dank voor uw aandacht. Bert Oosterop Zie ook het rapport “De Twee Eenheid en andere monumenten van Meerenberg”. Dit rapport is opgesteld naar aanleiding van de werkgroep “Behoud Cultureel Erfgoed Park Brederode” die door Gemeente Bloemendaal wordt gefaciliteerd.