A8 Verkennersverslag Coalitie Bloemendaal 2026000612.pdf

Verkenner verslag Coalitie Bloemendaal Zandvoort, 3 april 2026

Geachte leden van de gemeenteraad van Bloemendaal, Met veel genoegen bied ik u hierbij mijn verslag aan van de verkenning naar een mogelijke nieuwe coalitie voor uw gemeente. Ik dank u voor de openhartige gesprekken die ik als zeer constructief en prettig heb ervaren. Ik hoop met mijn advies recht te doen aan de wil van de kiezers in uw gemeente en heb er naar gestreefd de belangen van alle betrokkenen zo veel mogelijk te waarborgen. Ik wens u op voorhand veel succes met het vervolgtraject en ga er van uit dat Bloemendaal de komende jaren kan rekenen op een stabiel en constructief bestuur. Doel van het verkenningsproces Op woensdag 18 maart jl. vonden de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 plaats. Op 20 maart jl. vond vervolgens een duidingsdebat plaats waarin partijen konden reflecteren op de uitslag. Voorafgaand aan dit debat is mij door de fractievoorzitter van de grootste partij gevraagd of ik de rol van verkenner op mij zou willen nemen. Een vraag waarop ik bevestigend heb geantwoord. Dit is vervolgens besproken in het debat. Kortweg was mijn opdracht om te verkennen wat de mogelijkheden zijn voor het vormen van een constructieve coalitie die kan worden gedragen door brede steun in uw raad. Verder zijn er geen voorwaarden of restricties aan mij meegeven.

Werkwijze In deze verkenning heb ik naast het volgen van het duidingsdebat een analyse gemaakt van alle verkiezingsprogramma’s. Vervolgens heb ik op 27 en 30 maart jl. gesprekken gevoerd met alle in de raad verkozen fracties. Tevens heb ik kort gesproken met de burgemeester. Dit slechts voor het verkrijgen van enige achtergrondinformatie. Ik ben bij deze verkenning ondersteund door de griffier en de medewerkers van de griffie, die ik dan ook veel dank verschuldigd ben. Verkiezingsuitslag De uitslag van de verkiezingen laat in beginsel geen grote uitschieters zien. De VVD is de grootste partij, maar met slechts 11 stemmen verschil ten opzichte van de nummer 2, D66. Waar de VVD ongeveer 100 zetels verloor, kreeg D66 er een krappe 400 bij. Het CDA kreeg er ruim 100 stemmen bij en krijgt er dientengevolge een zetel bij. De VVD verliest een zetel. GrL-PvdA ging in stemmen achteruit, waarbij dient te worden aangetekend dat, in tegenstelling tot de verkiezingen van vier jaar geleden, de SP nu mee deed en 403 stemmen haalde. Van de lokale partijen boekte Hart voor Bloemendaal 265 stemmen winst, won Zelfstandig Bloemendaal stemmen en verloor Liberaal Bloemendaal stemmen. Zogezegd heeft de uitslag slechts tot verschuiving van 1 zetel geleid.

Algemene opmerkingen naar aanleiding van de gesprekken Vooropgesteld staat dat ik de gevoerde gesprekken als zeer prettig en constructief heb ervaren.

-1-

Alle partijen stelden zich zeer open op en voor allen gold dat zij graag willen bijdragen aan het vormen van een stabiel bestuur. Ik zal nu enkele algemene noties weergeven die in het merendeel van de gesprekken zijn teruggekomen. Niet voordat ik aangeef dat bij mijn uiteindelijke advies ik mij heb laten leiden door drie zaken. In de eerste plaats de inhoud van de verschillende programma’s en standpunten. In de tweede plaats de vraag hoe partijen zich ten opzichte van elkaar verhouden. Ten slotte heb ik zwaar mee laten wegen dat in alle gesprekken een diepgeworteld gevoel naar voren is gekomen dat Bloemendaal een zeer stabiel bestuur verdient, dat de komende jaren rust brengt en het liefst ook de gehele vier jaar aan het roer blijft. ➢ De meeste partijen geven aan dat er de afgelopen periode bestuurlijk meer rust is in Bloemendaal dan enkele jaren geleden en dat de verhoudingen over het algemeen beter zijn geworden. Er is een grote behoefte om deze lijn verder voort te zetten en nog meer bestuurlijke rust te creëren en te borgen. ➢ Er is veel behoefte aan stabiliteit en een duidelijke wens om constructief met elkaar politiek te bedrijven, waarbij de inhoud centraal staat. Bij alle partijen bestaat een groot verantwoordelijkheidsgevoel ten opzichte van de kiezers/inwoners.

Tevens is voor velen duidelijk een besef aanwezig dat Bloemendaal een “naam” heeft als het om bestuurlijke onrust gaat en dat dit niet bijdraagt aan de beeldvorming rond de gemeente. ➢ Gezien de grote hoeveelheid inhoudelijke overeenkomsten tussen partijen, bestaat er behoefte om zo veel mogelijk partijen op inhoud met elkaar te laten samenwerken, los van de wijze waarop (waarover straks meer). ➢ Niettegenstaande het vorige punt is er geen draagvlak voor een breed raadsakkoord waar alle partijen zich aan binden. ➢ De breuk die in de vorige raadsperiode heeft plaatsgevonden en de nasleep daarvan, telt nog altijd mee in de opstelling en houding van een aantal partijen ten opzichte van elkaar. ➢ Een coalitie met een kleine plus (1) wordt door alle partijen als een te smalle basis gezien om tot een stabiel bestuur te komen. ➢ Een aantal partijen is van mening, dat binnen een nieuwe constellatie de samenwerking tussen het college en de raad in den brede (dus breder dan de coalitie) versterkt moet en kan worden, onder meer door het verbeteren van de communicatie tussen de wethouders en de verschillende fracties. ➢ Door een aantal partijen is aangegeven, dat het veelvuldig geheim verklaren van stukken niet bijdraagt aan het verbeteren van de bestuurscultuur.

Inhoudelijk Uit de verkiezingsprogramma’s en de gesprekken blijkt, dat er over een groot aantal inhoudelijke onderwerpen brede consensus bestaat tussen de partijen. Er is opvallend veel overeenstemming over heel veel onderwerpen. Het beeld dat daarbij ontstaat is, dat veel goed gaat en dat maakt in de basis het sluiten van een inhoudelijk akkoord relatief makkelijk. Wel is er een aantal onderwerpen dat in alle gesprekken langskwam waar in een akkoord heldere afspraken over moeten worden gemaakt. ➢ Vrijwel alle partijen leggen de nadruk op financiële degelijkheid. Over de wijze waarop dit bereikt wordt verschilt men van mening. Bijvoorbeeld over de vraag of incidenteel geld

-2-

structureel mag worden ingezet. Ook wordt er veel nadruk op gelegd op realistisch begroten ter voorkoming van onderuitputting. ➢ Grote uitdaging voor de komende jaren is het IHP in het kader van de schoolgebouwen. Met name over de financierbaarheid en uitvoeringskracht, bestaan grote zorgen. ➢ Over opvang asielzoekers/statushouders lopen de standpunten stevig uiteen. ➢ Alle partijen zien de noodzaak dat er gebouwd moet worden, maar de vraag waar en voor wie laat een zeer divers beeld zien. Zeker waar het gaat over de ruimte voor sociale woningbouw en de vraag welke doelgroepen voorrang zouden moeten krijgen. Voor enkele partijen geldt, dat voor hen min of meer unieke standpunten gelden die zij graag verwezenlijkt zouden willen zien. Een voorbeeld hiervan is het verkeersgeluid dat voor een paar partijen als zeer urgent wordt gezien. Ook zijn er enkele partijen die sport als belangrijk speerpunt zien. Evenals wateroverlast. Het is aan te bevelen te kijken of dit soort onderscheidende dossiers meegenomen kunnen worden in een coalitieakkoord, ongeacht of de partij die het inbrengt deel uitmaakt van de coalitie. Mogelijke coalities Bloemendaal heeft de luxe dat er zowel met drie als met meer partijen meerdere meerderheidscoalities mogelijk zijn. Er zijn geen partijen die elkaar hard uitsluiten.

Wel wordt door verschillende partijen een van de partijen als minder voor de hand liggende samenwerkingspartij gezien. Niet zo zeer op inhoud, maar meer op basis van de bestuursstijl. Er is door alle partijen aangegeven dat een coalitie op een basis die breder is dan een 10-9 verhouding gewenst is. Op basis van de programmatische overeenkomsten en verschillen lijkt een combinatie waarin zowel GrL-PvdA als de VVD vertegenwoordigd zijn, minder voor de hand te liggen. Voor D66 en CDA geldt dat zij zich ten opzichte van alle partijen zo verhouden dat zij deel zouden kunnen uitmaken van meerdere mogelijke coalitiesamenstellingen. Door veel partijen wordt een ‘rompcoalitie’ bestaande uit een combinatie van grotere partijen, al dan niet aangevuld met één of meerdere kleinere partijen gezien als voor de hand liggende keuze. Op dit moment worden vijf van de negentien zetels in de raad bezet door lokale partijen. Het lijkt logisch te kijken op welke wijze dit lokale geluid een plek kan krijgen. Voor deelname van kleinere partijen geldt dat zij niet alleen willen deelnemen in een coalitie, maar tevens een plek aan de collegetafel zullen willen innemen. Er zijn ook partijen die pleiten voor niet meer dan drie wethouders. Het is van belang dit direct goed op tafel te leggen. Advies Alles afwegende kom ik op het volgende advies.

➢ Vorm een basis van de drie huidige coalitiepartijen VVD, D66 en CDA. ➢ Maak op hoofdlijnen de afspraak om samen te gaan werken. Op hoofdlijnen om te voorkomen dat andere partijen die aansluiten het gevoel krijgen alleen maar te mogen tekenen bij het kruisje. ➢ Verken op basis van deze afspraak op hoofdlijnen hoe numeriek een bredere coalitie kan worden gevormd. ➢ Het ligt voor de hand allereerst het gesprek aan te gaan met de twee lokale partijen Liberaal Bloemendaal en Zelfstandig Bloemendaal om zo het lokale geluid te verankeren

-3-

in het bestuur, omdat deze beide partijen qua inhoud en bestuursstijl aansluiting lijken te kunnen vinden bij de eerder genoemde partijen. ➢ Kijk niet alleen op inhoud, maar ook op basis van de bestuurlijke inbreng (bijvoorbeeld door het leveren van een gezamenlijke wethouder) hoe de deelname van deze twee partijen ook op die manier gewaarborgd kan worden. ➢ Kijk bij het opstellen van een inhoudelijk akkoord ook op welke wijze voor de overige partijen gewenste en herkenbare elementen kunnen worden opgenomen. ➢ Ga dit proces in, onder onafhankelijke begeleiding van een gezaghebbende informateur/formateur. Door een aantal partijen is ook aangeven dat het een optie zou zijn een coalitie te vormen en vervolgens op thema’s of dossiers met verschillende partijen wisselende samenwerkingen aan te gaan. Ik pleit ervoor hoe dan ook een akkoord te sluiten waar een zo breed mogelijk deel van de gemeenteraad zich in herkent. Maar ik zou er gezien de huidige verhoudingen echt voor willen pleiten om een stabiele coalitie te vormen die breder is dan een enkele meerderheid. Dit ter voorkoming dat ongeacht eventuele afspraken op inhoud, toch weer gepolariseerde verhoudingen ontstaan. Tenslotte De verkiezingsuitslag laat duidelijk zien dat meerdere partijen numeriek aan elkaar gewaagd zijn. Er is geen sprake van een duidelijk grootste.

Dit brengt voor alle partijen, groot en klein, de opdracht om echt samen het bestuur vorm te geven en te zorgen dat de gewenste bestuurlijke rust gewaarborgd kan worden. Dat bekent dat er weliswaar een coalitie zal komen, maar zorg er voor dat alle partijen zich straks (ten dele) herkennen in het akkoord dat gesloten wordt. Gun elkaar dat, maar bovenal, gun Bloemendaal dat. Ik wens u veel succes met het vervolgproces. David Moolenburgh

-4-