05 Accountantsverslag Bloemendaal 2025 definitief 2026000862.pdf
Tekst van het document
Daarnaast heeft u de keuze gemaakt dat u in beginsel blijft steunen op de prestatielevering van de zorgleveranciers. Ter compensatie worden steekproefsgewijze controles uitgevoerd op de prestatielevering van de pgb-zorg en de zorgprestaties in de Wmo. Hierdoor ontstaat gedurende het jaar een goed beeld of u binnen deze zorgdomeinen risico’s loopt dat zorgkosten worden betaald zonder dat de prestaties zijn geleverd.
De zorg binnen het Jeugddomein is echter geen onderwerp van controle door de organisatie. Ook in het kwaliteitsplan 2026-2028 is dit niet meegenomen. Hierdoor blijft het risico bestaan dat de getrouwheid van de kosten voor jeugdzorg niet kan worden vastgesteld. Daarom hebben wij het college aangeraden om de controle op de prestatielevering van de jeudgzorg alsnog op te nemen in het kwaliteitsplan.
25 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Kosten sociaal domein zijn goed inzichtelijk geweest in het jaar Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar. In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 23,5 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportages vanuit IASZ is dit bijgesteld naar EUR 25,3 miljoen. De uiteindelijke realisatie is met EUR 24,7 miljoen. Dit is EUR 0,6 miljoen lager dan verwacht. Dit voordeel wordt vooral veroorzaakt door het onderdeel participatie en is te danken aan kleine voordelen op verschillende activiteiten binnen dit onderdeel, zoals de maatschappelijke begeleiding van statushouders. Vanuit de IASZ is het voorstel gekomen om een deel van het budget over te hevelen naar het volgend begrotingsjaar omdat niet alle begrote activiteiten in 2025 uitgevoerd konden worden. Het college heeft de oorzaak van de afwijkingen verantwoord in de verantwoording van het programma Zorgzame gemeente.
Kosten sociaal domein zijn net zo hoog als vorig jaar De werkelijke kosten in het sociaal domein bedragen zoals hiervoor gezegd in totaal EUR 24,7 miljoen. Vorig jaar was dit een totale last van EUR 24,3 miljoen. Dit is derhalve een beperkte toename van EUR 0,4 miljoen of 1,6%. Ten opzichte van eerdere jaren is deze toename veel lager. Uw gemeente loopt hierbij mee in de landelijke trend dat de totale kosten van het sociaal domein nog wel oplopen, maar minder snel dan de afgelopen vier jaar. We zien binnen het totale sociaal domein echter wel een verschuiving tussen de verschillende onderdelen. De lasten voor Inkomen zijn EUR 1,3 miljoen lager, maar dit wordt gecompenseerd door hogere uitgaven voor participatie (EUR 1,7 miljoen). Dit wordt vooral veroorzaakt door de specifieke aandachtsgebieden die vanuit de Rijksoverheid worden meegegeven om ontheemden en statushouders meer te laten participeren in onze samenleving. Tegenover deze hogere kosten staan dan ook hogere opbrengsten vanuit rijksbijdragen. De totale zorgkosten binnen het sociaal domein zijn gelijk aan vorig jaar, maar ook hier is een verschuiving zichtbaar. De kosten voor jeugdzorg nemen verder toe (EUR 0,5 miljoen of 8,7%) tot een bedrag van EUR 6,2 miljoen. Ook dit beeld zien we landelijk terugkomen.
Daar staat echter tegenover dat de kosten voor de Wmo-zorg en toegang en eerstelijnshulp afnemen met in totaal EUR 0,5 miljoen.
26 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein
27 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Ambitie gemeenteraad heeft effect op tijdstip aanlevering IASZ Al enkele jaren heeft het college de bestuurlijke ambitie om de jaarrekening te bespreken in de raadsvergadering van mei. Dit is alleen mogelijk indien er ook tijdig inzicht is in de getrouwheid en rechtmatigheid van de definitieve kosten uit het sociaal domein. Omdat deze gegevens vanuit IASZ jaarlijks rond 1 mei beschikbaar komen, is deze tijdigheid tot op heden niet mogelijk gebleken. Wij hebben met de ambtelijke organisatie besproken dat het belangrijkste is dat de kosten die in de rapportage van IASZ staan op een goede wijze in de jaarrekening van de gemeente zijn verantwoord. De vraag die hierbij speelt is hoe wij als accountants van gemeente Bloemendaal weten dat dit het geval is. In beginsel kunnen wij niet volstaan met uitsluitend een aansluiting tussen de jaarrekening van de gemeente en de rapportage van IASZ, omdat wij niet weten of de bron (te weten de rapportage van IASZ) betrouwbaar is. Dit kunnen wij maar op drie manieren vaststellen: • Wij voeren zelf een volledige controle uit op de verantwoording van IASZ • De gemeente voert een (interne) controle uit op de verantwoording van IASZ en wij controleren de werkzaamheden van de gemeente.
• Een andere accountant controleert de verantwoording van IASZ en rapporteert haar bevindingen aan ons. Wij beoordelen de werkzaamheden van de andere accountant op basis van een proces dat door onze beroepsgroep is afgesproken.
Tot op heden is altijd gekozen voor de derde optie. Dit houdt in dat wij niet eerder iets kunnen zeggen over de lasten uit het sociaal domein in de jaarrekening van de gemeente, tot het moment dat de accountant van IASZ zijn conclusies en bevindingen met ons heeft gedeeld en wij iets hebben kunnen vinden van deze conclusies en bevindingen. Als de jaarstukken van uw gemeente worden besproken in de raadsvergadering van mei, dan hebben we een (te) beperkt aantal werkdagen om onze eigen conclusies te kunnen trekken. Daarom kunnen wij niet tijdig onze controleverklaring afgeven voor raadsbehandeling in mei. Indien u de bestuurlijke ambitie wilt realiseren om de jaarstukken in de raadsvergadering van mei te bespreken, dan raden wij u aan om met IASZ te bespreken dat zij uiterlijk 15 april hun definitieve cijfers bij de ambtelijke organisatie aanleveren, inclusief getekende controleverklaring en rapport van bevindingen van haar accountant.
28 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2025 aanvaardbaar zijn. Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht.
Interne beheersing Managementschatting Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Geef inhoud aan de begrippen incidenteel en structureel Onlangs heeft de commissie BBV de notitie Structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Belangrijk uitgangspunt in deze notitie is dat er veel beleidsvrijheid is bij de gemeenteraad om te bepalen wat incidenteel en wat structureel is. Om aan deze beleidsvrijheid invulling te geven, raadt de commissie aan om de definities van structureel en incidenteel in de financiële verordening vast te leggen. Wij hebben geconstateerd dat deze definities niet zijn opgenomen in de huidige financiële verordening. Om een eenduidig beeld te krijgen van de kwaliteit van de begroting en jaarrekening, raden wij u aan om op korte termijn het advies van de commissie BBV op te volgen, door in de financiële verordening scherp te definiëren wat de gemeenteraad ziet als incidenteel en wat als structureel. Nota reserves en voorzieningen is geactualiseerd In 2025 heeft u de Nota Reserves en Voorzieningen geactualiseerd. Dit heeft onder andere geleid tot het opheffen van vier reserves, waaronder de Reserve afbouw schulden. Deze middelen zijn toegevoegd aan de Flexibele Algemene reserve.
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
Wij hebben als onderdeel van onze werkzaamheden specifiek gecontroleerd of de consequenties van de nieuwe Nota Reserves en Voorzieningen juist en volledig in de jaarrekening zijn verwerkt. Hierbij hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd.
29 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Bijdrage aan Brederode Wonen ten laste gebracht van reserve In 2025 heeft uw raad besloten om een subsidiebudget beschikbaar te stellen van EUR 440.000 ten laste van het vereveningsfonds sociale woningbouw voor de aankoop van de grond met daarop te ontwikkelen 10 sociale huurwoningen in project Klein Overveen. Deze subsidie is toegekend aan woningcorporatie Brederode Wonen.
Verouderde kaderstelling is geactualiseerd In ons accountantsverslag 2024 hebben wij aanbevolen om verouderde verordeningen en beleidsnota’s op korte termijn te actualiseren. Als voorbeeld noemden wij de Nota Grondbeleid 2013, Treasurystatuut gemeente Bloemendaal 2018 en de Nota Activabeleid 2018.
Onder het BBV kan deze toekenning gezien worden als bijdragen in activa van derden. In uw financiële verordening heeft u bepaald dat een dergelijke bijdrage geactiveerd moet worden als immaterieel vast actief, waarna de kapitaalslasten gedurende een langere periode ten laste komen van het resultaat.
Wij hebben geconstateerd dat het college opvolging heeft gegeven aan onze aanbeveling. Bijna alle verouderde kaderstelling is geactualiseerd. Dit geldt echter nog niet voor de Nota Grondbeleid. Wij hebben begrepen dat de actualisatie van dit document voorzien is voor 2026.
Wij hebben van het college begrepen dat de toekenning niet is gedaan om de woningen als zodanig te realiseren, maar primair om de sociale doelstelling van het project mogelijk te maken. Wij begrijpen deze invalshoek van het college. Daarom zijn wij akkoord gegaan met het oordeel van het college dat dit bedrag in 2025 ten laste gebracht wordt van het resultaat, waarbij dekking is gevonden in de Reserve Vereveningsfonds Sociale Woningbouw.
30 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Voorspellende waarde van P&C documenten kan worden verbeterd Het resultaat na bestemming is in de jaarrekening 2025 uitgekomen op EUR 3,5 miljoen. In de primaire begroting werd een negatief resultaat verwacht van EUR 1,1 miljoen. In de bijgestelde begroting ging het college uit van een voordeel van EUR 1,5 miljoen. Dit is een verschil van EUR 2,0 miljoen met de werkelijkheid. De totale afwijking ten opzichte van de werkelijke kosten over 2025 is hiermee 1,93%. De belangrijkste oorzaken zijn door het college toegelicht in de bestuurlijke samenvatting en de diverse taakvelden per programma. Op de volgende pagina hebben wij een eigen analyse op hoofdlijnen gemaakt per document in de P&C cyclus.
Het beeld dat het werkelijke resultaat (veel) positiever is dan de bijgestelde begroting, is al langere tijd zichtbaar. Daarom hebben wij eerder al geconstateerd dat het voorspellend vermogen van de P&C documenten verbeterd kan worden. Een aantal verschillen konden niet worden voorzien, maar voor een groter aantal verschillen zou dit naar onze mening wel mogelijk moeten zijn. Voorbeelden hiervan zijn: • Onderuitputting van budgetten in de budgetoverheveling; • Lagere lasten uit inkomensregelingen; • Lagere toeristenbelasting. Wij hebben begrepen dat de organisatie bezig is om te onderzoeken hoe de voorspellende waarde van de P&C documenten kan worden verbeterd
31 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Uw resultaat nader geanalyseerd per P&C document Wij hebben een analyse uitgevoerd op de consistentie van de verschillende P&C documenten, alsmede de ontwikkeling van het resultaat dat in deze P&C documenten is opgenomen.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
P&C document
Resultaat
Analyse
Kadernota 2025
Kwalitatief startpunt
De kadernota zet de structurele druk neer vanuit sociaal domein, investeringen, Omgevingswet, woningbouw en schuldpositie. Daarmee is de beleidslogica van de latere begrotingskeuzes verklaarbaar.
Begroting 2025
EUR 1,1 miljoen nadelig
De begroting maakt de structurele spanning concreet. Het jaar 2025 wordt formeel met een nadeel gestart.
Zomernota 2025
EUR 0,1 miljoen voordelig
Omslag naar een klein overschot door IASZ, lagere rente, verkoop onroerende zaken, dividend en lagere kapitaallasten onderwijshuisvesting.
Eindejaarsrapportage 2025
EUR 1,8 miljoen voordelig
Verbetering door onder andere opvang Oekraïne, onderuitputting kapitaallasten en lagere trainee- en rentelasten, deels gecompenseerd door WMO en jeugdzorg.
EUR 3,5 miljoen voordelig
De jaarstukken gebruiken een lager resultaat voor de bijgestelde begroting dan de eindejaarsrapportage. De reden hiervan is dat er na de eindejaarsrappprtage nog een begrotingswijziging heeft plaatsgevonden voor het instellen van het innovatiefonds Jeugdzorg. Het werkelijke resultaat is EUR 2,0 miljoen voordeliger dan die gehanteerde laatste prognose. De afwijking ten opzichte van de bijgestelde begroting is weergegeven in de bestuurlijke samenvatting in de jaarstukken.
Financiële positie
Financiële positie
Onze conclusie is dat de inhoudelijke en financiële lijn tussen kadernota 2025, begroting 2025, zomernota 2025, eindejaarsrapportage 2025 en jaarstukken 2025 in hoofdlijnen logisch aanwezig is. In de tabel hieronder is de resultaatontwikkeling op hoofdlijnen samengevat:
Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Jaarstukken 2025 Bijlagen
Bijlagen
32 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
In dit onderdeel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van (de kwaliteit van) het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening. Net als vorig jaar zijn wij tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Bij de start van de controle waren de door ons gevraagde documenten voor het grootste deel beschikbaar, waardoor we een goede start hebben kunnen maken met onze controlewerkzaamheden. De vragen die wij hadden werden snel en toereikend beantwoord. In een vroegtijdig stadium hebben we een wekelijks overleg over de status en voortgang van de jaarafsluiting en controlewerkzaamheden ingepland, waardoor er gedurende het hele proces goed duidelijk was waar eventuele knelpunten waren. Dit heeft bijgedragen aan een soepel controleproces.
Beperkt aantal correcties naar aanleiding van onze controle Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces is het aantal correcties dat voorkomt uit onze controle. Wij hebben één correctie met een materieel effect voorgesteld. Dit houdt in dat de kwaliteit van de jaarafsluiting erg goed is. Hiervoor willen wij de betrokken medewerkers complimenten geven. Wij hebben bij het doorlopen van de eerste versie van de jaarrekening wel onjuistheden geconstateerd in de toelichting, rechtmatigheidsverantwoording en bijlage taakvelden. Deze zijn allemaal gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening.
33 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Net als vorig jaar hebben wij een goedkeurende controleverklaring kunnen verstrekken en heeft het college een goed onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording kunnen afgeven, omdat de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) en wij veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden hebben uitgevoerd. Tegelijkertijd constateren we dat de kwaliteit van de interne beheersing binnen de eerste en tweede lijn van uw gemeente op onderdelen verbeterd kan worden. Vorig jaar zijn wij kritisch geweest op de wijze waarop en de snelheid waarmee verbeteringen werden doorgevoerd in de interne beheersing en de controleomgeving. Bij onze tussentijdse werkzaamheden ten behoeve van de jaarrekening 2025 hebben wij echter geconstateerd dat er een duidelijke verandering heeft plaatsgevonden in de manier hoe de directie en het management tegen veranderingen en verbeteringen aankijken. Er is in 2025 een duidelijke ambitie uitgesproken om aanbevelingen serieuzer op te volgen en het besluitvormings- en P&C-proces te versterken. Uw gemeente bevindt zich in een transitiefase, waarbij een aantal verbeteringen in de implementatiefase verkeren, maar nog niet volledig tot hun recht zijn gekomen. Naar onze mening is er echter een goede basis gelegd om vanuit verder te werken.
Wij willen dan ook onze complimenten geven aan het bestuur, concerncontroller en management over de wijze waarop gedurende 2025 verbeteringen zijn ingezet en de meest relevante aanbevelingen uit eerdere managementletters worden opgepakt.
Ook binnen de controleomgeving zien we een verandering ontstaan. Uw gemeente is bezig om een omslag te maken van een “rijke” gemeente zonder grote bezuinigingsdiscipline naar een meer financieel beheerste organisatie met een stevige meerjarige investeringsagenda. Dit vraagt om een organisatie die haar activiteiten duidelijk prioriteert, stuurt op basis van gerichte en relevante dashboards en een steviger rol toebedeeld aan financiën. Wij constateren dat deze weg is ingezet en dat deze de komende jaren verder zal moeten worden uitgekristalliseerd. Naar onze mening is het een belangrijke uitdaging voor de nieuwe raad en het nieuwe college om de organisatie hierbij optimaal te faciliteren. Onze ervaring bij andere gemeenten is dat, indien dit niet voldoende gebeurd, het risico aanwezig is dat het momentum weer verdwijnt en oude, ingesleten patronen het overnemen. Op de volgende pagina hebben wij voor de belangrijkste processen onze visie gegeven op de kwaliteit van de interne beheersing in het kader van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording. Uit dit overzicht blijkt dat er goede stappen gezet worden om de interne beheersing verder te verbeteren binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft. Voor vier processen zijn verbeteringen zichtbaar, in het bijzonder de aanbestedingsproces.
Dit heeft er onder andere voor gezorgd dat ‘het rode bolletje’ dat in de managementetter 2024 stond bij het proces aanbestedingen, is gewijzigd naar een oranje bolletje. Hierbij heeft het geholpen dat in het BBV de omvang van de materialiteit is toegenomen. Dit heeft er mede voor gezorgd dat alle ‘rode’ bolletjes zijn verdwenen.
34 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Status
Tov 2024
Debiteuren en verkoopfacturatie
Gelijk
Omgevingsvergunningen
Gelijk
Geen controle volledigheid aanlevering GBKZ door gebrek aan aansluiting met RXM
Ontvangen subsidies
Gelijk
Volledigheid subsidiebate en toetsing aan voorwaarden niet gewaarborgd
Huren en pachten
Gelijk
Beperkt interne controlemaatregelen; juistheid en volledigheid niet gewaarborgd
Belastingen (via GBKZ)
Gelijk
Treasury
Gelijk
Inkopen en factuurverwerking
Beter
Betalingsorganisatie
Gelijk
Aanbestedingen
Beter
Personeel- en salarisadministratie
Gelijk
Wmo (uitbesteed)
Gelijk
Contractmanagement op en informatievoorziening van IASZ kan worden verbeterd
Jeugd (uitbesteed)
Gelijk
Contractmanagement op en informatievoorziening van IASZ kan worden verbeterd
Participatiewet (uitbesteed)
Gelijk
Contractmanagement op en informatievoorziening van IASZ kan worden verbeterd
Verstrekte subsidies
Beter
Verbeteringen verder doorgevoerd, maar moeten nog beklijven in de organisatie
Memoriaalboekingen
Gelijk
Risicomanagement
Beter
Proces
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Prestatielevering steeds beter gewaarborgd, maar (nog) niet altijd aantoonbaar
Meer grip op aanbestedingen onder de Europese aanbestedingsgrens
(Fraude)risicomanagement niet geborgd in de organisatie, wel onderdeel Maraps
Legenda
Betekenis
Urgente bevindingen in het proces; materiële bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Belangrijke bevindingen in het proces; geen bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Geen belangrijke bevindingen in het proces
35 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Risicomanagement geïntegreerd in managementgesprekken Het risicomanagementproces is opgenomen in de Nota Risicomanagement Gemeente Bloemendaal 2023. Hierin is een duidelijke uiteenzetting gegeven van de achtergrond, doelen en kaders van het risicomanagementproces binnen de gemeente. In onze rapportages van vorig jaar hebben wij opgenomen dat risicomanagement prominenter op de agenda is gezet van de eerstelijnsmanagers. Een belangrijk onderdeel hiervan is het opnemen van de risico-inventarisatie als onderdeel van de periodieke managementrapportages die de domeinmanagers opstellen. Waar deze geformuleerd zijn, worden ook de beheersmaatregelen besproken.
Als accountant is het onze verantwoordelijkheid om door middel van de planning en uitvoering van onze controle een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen over de vraag of de jaarrekening als geheel vrij is van afwijkingen van materieel belang, ongeacht of deze het gevolg zijn van fraude of van fouten.
Wij hebben op basis van de ontvangen managementrapportages (maraps) geconstateerd dat de opzet van dit proces goed is, maar de werking verschilt per marap. De opsteller van de marap is hierbij de belangrijkste factor die de kwaliteit van de risico-inventarisatie bepaald. Daarnaast hebben we geconstateerd dat bij een deel van de onderkende risico’s nog geen interne beheersmaatregelen zijn geformuleerd. Wij hebben het college aangeraden om dit alsnog voor alle risico’s te doen.
Frauderisico’s zijn nog geen onderdeel van het dagelijks handelen De organisatie beschikt over een “Frauderisicoanalyse Gemeente Bloemendaal”. In deze analyse zijn voor meerdere processen de potentiële frauderisico’s en de getroffen beheersmaatregelen benoemd. Tevens is per proces een risiconiveau opgenomen. Hiermee heeft u in opzet een goed instrument om frauderisico’s te kunnen beheersen. Een volgende stap is om de frauderisico’s ook te integreren in de dagelijkse bedrijfsvoering van de organisatie, mede als onderdeel van het uit te voeren M&O beleid, zodat ze gaan ‘leven’ in de organisatie. Tot op heden is hier beperkt sprake van.
Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Verantwoordelijkheid voor fraude ligt bij de raad en het college De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude ligt bij zowel de raad als het college van burgemeester en wethouders. Zij dienen een adequaat stelsel van interne beheersingsmaatregelen in te richten dat fraude helpt voorkomen en tijdig te detecteren.
36 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Frauderisico’s in onze controle Naast de beoordeling van de interne frauderisicoanalyse van de organisatie hebben wij, op basis van onze beroepsregels, aanvullende controlewerkzaamheden uitgevoerd. Deze werkzaamheden omvatten onder meer: • Het uitvoeren van een eigen risicoanalyse per proces, waarbij de drie kenmerken van fraude: rationalisatie, druk en gelegenheid, zijn afgezet tegen kans en impact; • Het bespreken van frauderisico’s met de auditcommissie, het college en de gemeentesecretaris; • Het beoordelen of nevenfuncties van het college en de directie aanleiding geven tot verhoogde frauderisico’s; • Het analyseren van notulen, persberichten en andere openbare bronnen op mogelijke signalen van fraude; • Het uitvoeren van een integrale analyse van de financiële administratie om ongebruikelijke boekingen of verschuivingen tussen budgetten en kredieten te signaleren; • Het uitvoeren van een controle op prestatielevering binnen het inkoopproces; • Het uitvoeren van onvoorspelbare steekproeven op geselecteerde processen of transacties. Op basis van deze werkzaamheden zijn geen bijzonderheden geconstateerd die wijzen op fraude of op verhoogde frauderisico’s binnen de organisatie.
Fraude in de controleverklaring Conform de actuele controlestandaarden zijn wij verplicht om in onze controleverklaring een afzonderlijke paragraaf op te nemen over fraude. In deze paragraaf lichten wij toe welke werkzaamheden zijn uitgevoerd om frauderisico’s te identificeren die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang, en op welke wijze deze risico’s in de controle zijn betrokken en gemitigeerd. Daarnaast vermelden wij in de verklaring de belangrijkste bevindingen en waarnemingen die uit deze werkzaamheden naar voren zijn gekomen.
37 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw IT-omgeving en innovatie in de interne beheersing Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Algemeen In het kader van de jaarrekeningcontrole hebben wij een IT-audit naar de opzet van de algemene IT- beheersmaatregelen uitgevoerd. Dit zijn de beheersmaatregelen die uw organisatie heeft getroffen om ervoor te zorgen dat de IT-systemen betrouwbaar en integer zijn. Ze leveren een belangrijke bijdrage aan het mitigeren van de risico’s op onbeheerste wijzigingen, ongeautoriseerde handelingen en het optreden van verstoringen met impact op de gegevensverwerking. Hierbij richten wij ons op de voor de jaarrekening belangrijkste applicaties.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze IT-auditwerkzaamheden hebben niet als doel gehad om te komen tot een beoordeling van de IT-organisatie of IT-omgeving als geheel, maar zijn uitsluitend gericht geweest op het verkrijgen van voldoende zekerheid ten aanzien van de continue, betrouwbare werking van de IT-omgeving en beheersing van de betreffende processen met behulp van uw systemen en data voor zover relevant in het kader van de controle van de jaarrekening. In het kader van onze controle op de jaarrekening hebben wij geen acute bedreigingen voor de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking vastgesteld.
38 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Bij de uitvoering van de controle heeft de gemeenteraad de mogelijkheid gekregen om ons speerpunten mee te geven. Dit zijn aspecten van de organisatie, bedrijfsvoering of jaarrekening die in het verlengde van onze reguliere controle liggen, maar waarover wij met meer aandacht en diepgang zullen rapporteren in ons accountantsverslag. Voor 2025 heeft u ons via de auditcommissie de volgende speerpunten meegegeven: • De kwaliteit van de voorcalculatie bij aanbestedingen; • De interne beheersing van de samenwerkingsverbanden met gemeente Heemstede. Kwaliteit van de voorcalculatie bij aanbestedingen De kwaliteit en onderbouwing van voorcalculaties binnen de organisatie is niet altijd uniform. Voor aanbestedingen die door Stichting RIJK worden begeleid, wordt de raming doorgaans getoetst op plausibiliteit op basis van ervaring uit het verleden, marktontwikkelingen en indexatie. De dossiervorming wordt geborgd via het vastleggen van een formele inkoopstrategie. Voor de aanbesteding die de gemeente zelf uitvoert, wordt de inkoopadviseur vaak betrokken nadat de eerste lijn de voorcalculatie zelf heeft opgesteld en intern heeft laten accorderen. Daardoor is er beperkt structurele tegenspraak op aannames, is dossiervorming rond de raming niet altijd gestandaardiseerd en lijkt de terugkoppeling van raming naar aanbestedingsresultaat niet structureel ingericht (beperkt lerend effect).
Een andere constatering is dat de tijd tussen voorcalculatie en de daadwerkelijk aanbesteding van de werkzaamheden groot kan zijn. Gedurende deze periode wordt de initiële voorcalculatie niet altijd geactualiseerd op prijspeil of wijzigingen in de scope. Tevens vindt er niet altijd inflatiecorrectie plaats op de afgegeven investeringsbudgetten. Hierdoor bestaat het risico dat de ramingen die ten grondslag liggen aan de projectbeheersing niet in alle gevallen meer actueel en realistisch zijn. Om de kwaliteit van de voorcalculaties bij aanbestedingen te verhogen, raden wij het college aan om: • Rollen en verantwoordelijkheden rondom de voorcalculatie expliciet te beleggen binnen de organisatie; • De inkoopfunctie (gemeentelijk en/of via Stichting RIJK) eerder in het aanbestedingsproces te betrekken, zodat procedurekeuze, contractstrategie en raming in samenhang worden beoordeeld; • Dossiervorming rondom ramingen te standaardiseren, zoals het vastleggen van de gevolgde methode, de gemaakte aannames en de expliciete relatie met beschikbare budgetten; • De raming bij complexe of unieke opdrachten door een onafhankelijke materiedeskundige te laten opstellen en deze op hoofdlijnen te laten reviewen (vier-ogenprincipe); • Een lerende cyclus structureel te organiseren door na de gunning een korte analyse van raming versus inschrijfsom te maken en verklaringen voor afwijkingen te
documenteren, zoals markt, scope of index. De uitkomsten kunnen gebruikt worden voor het actualiseren van kengetallen of de ramingsmethodiek.
39 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Interne beheersing samenwerkingsverbanden met Heemstede Als tweede speerpunt heeft u meegegeven om extra aandacht te besteden aan de interne beheersing van de samenwerkingsverbanden met gemeente Heemstede. Op basis van gesprekken over de vier lichte gemeenschappelijke regelingen (Bedrijfsvoering, DIT, GBKZ en IASZ) en onze ervaringen van de laatste twee jaar, ontstaat het beeld dat de samenwerking in de kern functioneel is en in de praktijk sterk leunt op nabijheid, korte lijnen en pragmatische afstemming. Dit draagt bij aan wendbaarheid, maar maakt de beheersing ook in zekere mate kwetsbaar. In meerdere gesprekken wordt verwezen naar een (nog niet definitief bestuurlijk vastgesteld) evaluatietraject waarin juist harmonisatie van werkwijzen en overlegstructuren als belangrijke ontwikkellijn naar voren komt.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Wij herkennen de rode lijn uit het evaluatietraject, niet alleen binnen uw samenwerkingsverbanden met gemeente Heemstede, maar ook bij onze andere klanten die via een gemeenschappelijke regeling (een aantal) niet-wettelijke taken hebben samengebracht. Samenwerken kan leiden tot schaalvoordelen, een betere concurrentiepositie op de arbeidsmarkt en het verhogen van het kennisniveau. Deze voordelen komen in onze ervaring beter tot uitdrukking als de samenwerkende gemeenten bereid zijn om niet alleen de uitvoering te synchroniseren, maar ook het beleid en werkwijzen. Dit kan voor u als gemeenteraad spannend zijn, omdat het gevoel kan ontstaan dat u minder vrijheid heeft in het bepalen van beleid dat specifiek is voor uw gemeente. Wij begrijpen dit gevoel, maar willen graag benadrukken dat het onze ervaring is dat de (financiële) voordelen van een samenwerking met andere gemeenten pas echt zichtbaar worden als over de volle breedte sprake is van harmonisatie van beleid, beheer en uitvoering.
Sterker nog, samenwerkingen waarbij deze harmonisatie niet goed heeft plaatsgevonden zijn of worden weer beëindigd. Wij zien, net als de ambtelijke organisatie, duidelijke (potentiële) voordelen voor de samenwerking tussen gemeente Bloemendaal en gemeente Heemstede. De omgeving waarin u als gemeenten opereert is complex en wordt steeds complexer. Er bestaan uitdagingen in de beschikbaarheid van middelen, kennis en arbeid. Voor grotere organisaties of samenwerkingsverbanden is het eenvoudiger om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Tegelijkertijd is de huidige vorm van samenwerking waarbij twee gemeenten diverse aandachtsgebieden in vier verschillende lichte gemeenschappelijke regelingen hebben vormgegeven, minder gebruikelijk. Dit houdt namelijk ook in dat er sprake is van vier (bestuurlijke) overlegstructuren, vier afzonderlijke geldstromen met een ieder zijn eigen manier van verrekenen en vier informatiemanagementsystemen. Hierdoor is het risico aanwezig dat de samenwerkingen voor raadsleden, maar ook het college, minder doorzichtig is, waardoor gesprekken en discussies over de samenwerking worden gevoerd op basis van gevoel in plaats van op basis van eenduidige managementinformatie.
Daarom geven wij u, in navolging van het evaluatietraject, in overweging om een robuust gesprek te voeren over de wijze waarop de samenwerking tussen gemeente Bloemendaal en gemeente Heemstede efficiënter en effectiever vorm gegeven kan worden, inclusief harmonisatie van beleid.
Samenvatting
Samenvatting
40
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Verslaggeving en financieel beeld In 2026 staat de verslaggevingspraktijk vooral in het teken van een scherpere duiding van structurele en incidentele posten en van de vraag of de jaarrekening nog wel een realistisch beeld geeft van de bestuurlijke financiële ruimte.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
De Commissie BBV heeft de notitie over structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Hoewel de verduidelijkingen formeel doorwerken naar de begrotingsvoorbereiding voor 2027, zijn zij in 2026 al relevant voor de beoordeling van begrotingswijzigingen, reserve-inzet en het structureel evenwicht. Tegelijkertijd is in 2026 de discussie aangezwengeld dat de klassieke BBV-kengetallen en gunstige kasposities steeds minder zeggen over de werkelijke financiële robuustheid van gemeenten. Onderbesteding, personeelstekorten, vertraagde investeringen en laat in het jaar ontvangen incidentele rijksmiddelen leiden geregeld tot jaarrekeningoverschotten zonder dat sprake is van duurzame beleidsruimte. Voor raden, colleges en besturen van gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat de toelichting op reserves, budgetoverhevelingen, investeringsrealisatie en incidentele baten belangrijker wordt. Voor ons als accountants verschuift het accent daardoor niet alleen naar een juiste technische toepassing van het BBV, maar ook naar de vraag of de toelichtingen voldoende inzicht geven in de houdbaarheid van de financiële positie en in de spanning tussen formeel begrotingsevenwicht en feitelijke uitvoerbaarheid.
Controle en rechtmatigheid Op 3 februari 2026 is de Handreiking controle aanbestedingsrechtmatigheid gepubliceerd. Deze nieuwe handreiking maakt duidelijk dat aanbestedingscontrole niet langer als een louter juridisch detail kan worden benaderd, maar als onderdeel van de bredere rechtmatigheidsketen moet worden gezien. Contractbeheer, spendanalyse, mandatering, dossiervorming en de werking van interne beheersmaatregelen komen daarmee nadrukkelijker in beeld. In de praktijk betekent dit dat uw college beter moeten kunnen aantonen dat afwijkingen, verlengingen en inkopen buiten contract bewust zijn afgewogen en gedocumenteerd. Bestuurlijk bezien verschuift het accent daarmee van herstel achteraf naar aantoonbare beheersing gedurende het jaar. Informatiebeveiliging en ICT Op het terrein van informatiebeveiliging en ICT staat 2026 in het teken van voorbereiding op nieuwe wettelijke eisen en een verscherpt dreigingsbeeld. De regering stuurt erop dat de Cyberbeveiligingswet, waarmee de Europese NIS2-richtlijn in Nederland wordt omgezet, in het tweede kwartaal van 2026 in werking treedt. Voor gemeenten is dat relevant, niet alleen wanneer zij rechtstreeks onder de wet vallen, maar ook omdat de normstelling voor zorgplicht, incidentmelding en ketenbeheersing de lat voor de hele publieke sector verhoogt.
Tegelijk laat het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten 2025-2026 zien dat ransomware, datalekken en verstoringen bij leveranciers de grootste risico’s blijven. De focus in 2026 verschuift daarom van losse beveiligingsmaatregelen naar bestuurlijke weerbaarheid: zicht op kritieke processen, afhankelijkheid van leveranciers, crisisorganisatie, logging, back-ups en het oefenen van scenario’s.
Samenvatting
Samenvatting
41
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Fiscale zaken: VPB, BTW en BCF Op fiscaal terrein is 2026 geen jaar van één grote stelselwijziging, maar wel van relevante aanpassingen en een scherpere focus op de uitvoering. Dit vereist dat u als gemeente alert moet blijven op uw VPB-positie, mede omdat de Belastingdienst per 2026 opnieuw heeft gecommuniceerd welke wijzigingen in de vennootschapsbelasting gelden en de bestaande belastingplicht van overheidsondernemingen onverkort blijft gelden. Dat maakt het noodzakelijk periodiek te toetsen of activiteiten nog binnen de overheidstaak passen of inmiddels een zelfstandig ondernemingskarakter hebben gekregen. Voor de btw is met ingang van 1 januari 2026 de vrijstelling voor schuldhulpverlening relevant. Die wijziging raakt vooral gemeenten die schuldhulp zelf uitvoeren of via verbonden partijen of opdrachtnemers laten uitvoeren, omdat de fiscale inrichting en de verhouding tot kostprijs en compensatiestromen opnieuw moeten worden beoordeeld. Het Btw-compensatiefonds blijft daarnaast in de praktijk een belangrijk aandachtspunt, juist bij samenwerkingsconstructies, gemengde prestaties en doorbelasting binnen gemeenschappelijke regelingen. De bestuurlijke relevantie zit daarmee vooral in een goede fiscale governance: tijdige signalering, eenduidige contracten en consistente vastlegging van gekozen fiscale posities.
Mededinging en staatssteun Voor mededinging en staatssteun springen in 2026 twee ontwikkelingen in het oog. Ten eerste is de Wet Markt en Overheid opnieuw verlengd, ditmaal tot 1 juli 2027. Daarmee blijven de gedragsregels voor overheden ook in 2026 onverkort van toepassing op economische activiteiten van gemeenten en verbonden partijen, zoals exploitatie van accommodaties, verhuur, energie-initiatieven, laadinfra of andere activiteiten op markten waarop ook private aanbieders actief zijn. Besturen kunnen zich dus niet permitteren te veronderstellen dat dit dossier stilligt; juist zolang de wet niet definitief is herzien, blijft zorgvuldige motivering van algemeenbelangbesluiten en kostprijsdoorrekening van belang. Ten tweede geldt vanaf 1 januari 2026 voor alle decentrale overheden de verplichting om verleende de-minimissteun (steun aan bedrijven tot maximaal EUR 300.000) te registreren in het centrale EU-register eAidRegister. Dat maakt staatssteun in de uitvoering minder vrijblijvend. Subsidies, garanties, goedkope verhuur of andere voordelen die eerder pragmatisch werden afgehandeld, vragen nu om expliciete dossiervorming en registratie. Onvolledige registratie of een te lichte staatssteuntoets vormt hierdoor niet alleen een juridisch risico, maar geven ook een signaal af over de beheersing van publieke interventies in de markt.
Samenvatting
Samenvatting
42
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Bekostiging en wet- en regelgeving in het sociaal domein Het sociaal domein blijft in 2026 bestuurlijk het meest dynamische en financieel gevoelige terrein. In de jeugdzorg is begin 2026 het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet in consultatie gebracht, als onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd. De inzet is om specialistische jeugdzorg scherper af te bakenen en gemeenten meer te laten sturen via stevige lokale teams en hulp dichter bij het gezin. Tegelijk laat de routekaart bij de Hervormingsagenda Jeugd zien dat de financiële en inhoudelijke beweging nog niet is afgerond. Voor gemeenten betekent dit dat 2026 in het teken staat van een combinatie van transitie en uitvoering: contractering, lokale toegang, regionale beschikbaarheid en financiële beheersing lopen door elkaar heen.
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Daarnaast is per 1 januari 2026 fase 1 van de Participatiewet in Balans in werking getreden, met meer ruimte voor maatwerk, vertrouwen en beleidskeuzes in de uitvoering. Ook de Wet inburgering 2021 is in 2026 opnieuw onderwerp van bijstelling na de tussenevaluatie; per 1 april 2026 zijn extra gronden voor verlenging van de inburgeringstermijn geïntroduceerd, onder meer wegens gebrek aan kinderopvang en de combinatie van werk en inburgering. Voor gemeentelijke organisaties en gemeenschappelijke regelingen in het sociaal domein betekent dit dat 2026 vooral vraagt om bestuurlijke keuzes over toegang, afbakening, uitvoerbaarheid en regionale samenwerking, en minder om de veronderstelling dat extra middelen alleen de druk zullen oplossen.
Uitkeringen vanuit de rijksoverheid In de financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten markeert de Voorjaarsnota 2026 een belangrijk bestuurlijk moment. Omdat deze Voorjaarsnota tegelijk de Startnota van het kabinet is, zijn niet alleen incidentele bijstellingen relevant, maar ook de begrotingsregels en prioriteiten voor de komende kabinetsperiode. Voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen is dat van belang omdat veel lokale begrotingen voor 2026 en verder nog steeds worden opgesteld tegen de achtergrond van structurele onzekerheid over het gemeentefonds, specifieke uitkeringen en medebewindstaken. De landelijke discussie is in 2026 daarom verschoven van de vraag of het zogenoemde ravijn bestaat, naar de vraag hoe bestuurlijk houdbaar de lokale uitvoering nog is onder een stapeling van taken, open-einderegelingen en incidentele rijksmiddelen. Instrumenten als de houdbaarheidstest gemeentefinanciën 2026 en recente analyses over onderbesteding laten zien dat formele begrotingssluiting niet automatisch betekent dat de financiële positie ook duurzaam is. Niet alleen de omvang van rijksuitkeringen verdiend de komende tijd aandacht, maar vooral ook de voorspelbaarheid, bestedingsdruk, uitvoerbaarheid en de mate waarin incidentele middelen structurele problematiek maskeren.
Samenvatting
Samenvatting
43
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad
De ontwikkeling van de Omgevingswet Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet is 2026 het jaar waarin de uitvoeringspraktijk merkbaar zwaarder wordt. Het tweede reflectierapport van de Evaluatiecommissie Omgevingswet, met de titel 'Werk aan de winkel', laat zien dat de wet functioneert, maar dat vereenvoudiging, voorspelbaarheid en uitvoerbaarheid nog niet vanzelfsprekend zijn bereikt
Voor gemeenten is daarbij vooral relevant dat sinds 1 januari 2026 niet langer gebruik kan worden gemaakt van TAM-IMRO voor wijzigingen van het omgevingsplan. Met deze Tijdelijke Alternatieve Maatregel konden gemeenten via de IMRO-standaard het omgevingsplan wijzigen voor urgente gebiedsontwikkelingen. Gemeenten moeten daardoor vanaf dit jaar werken met de standaard STOP/TPOD. Dat maakt 2026 tot een omslagjaar waarin juridische kwaliteit, planvorming, software, capaciteit en kennisontwikkeling samenkomen. In de praktijk neemt hierdoor het risico toe op vertragingen, verschillen in werkwijze en extra druk op de uitvoeringsorganisatie.
Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Voor accountants en toezichthouders is vooral van belang dat deze stelselverandering niet alleen een juridisch vraagstuk is, maar ook doorwerkt in projectbeheersing, legesramingen, investeringsplanning, grondexploitaties en de betrouwbaarheid van managementinformatie over vergunningverlening en ruimtelijke projecten.
Privacywetgeving, algoritmen en AI Ook op privacygebied is 2026 nadrukkelijk een jaar van bestuurlijke aanscherping. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft in haar jaarplan 2026 aangekondigd extra kaders te publiceren over generatieve AI en over het recht op uitleg bij geautomatiseerde besluitvorming. Daarnaast heeft de AP begin 2026 specifiek onderzoek gepubliceerd naar misbruik van persoonsgegevens door gemeenteambtenaren, met aanbevelingen voor het voorkomen en opsporen van interne datalekken. Voor gemeenten is dit een belangrijk signaal: privacyrisico’s liggen niet alleen in grote systemen of datalekken door hackers, maar ook in autorisatiebeheer, logging, intern toezicht en organisatiecultuur. Tegelijk schuift de Europese AI-verordening in 2026 verder door naar de uitvoeringspraktijk. Voor AI-systemen met een hoog risico gaan vanaf augustus 2026 strengere eisen gelden, terwijl de verplichting tot AI-geletterdheid al van kracht is. Voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat de inzet van algoritmen en generatieve AI niet langer alleen een innovatievraag is, maar ook een compliance- en governancevraag. Besturen zullen explicieter moeten sturen op transparantie, menselijke tussenkomst,
Samenvatting
Samenvatting
44
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2025. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van de Nota verwachtingen accountantscontrole zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de jaarrekening.
Bevindingen controle
De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • EUR 12.500 indien de omvangsbasis kleiner of gelijk is aan EUR 125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan EUR 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan EUR 1.000.000; • EUR 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan EUR 1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. Hierna hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen.
Bevindingen controle Strekking controleverklaring rechtmatigheid
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid
Goedkeurend
Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fout/onzekerheden
AenM M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Fout
EUR 0
n.v.t.
AenM M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Actuele ontwikkelingen
BZK C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Fout
EUR 0
n.v.t.
Sisa
BZK C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
45
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing
Jaarrekening
Jaarrekening Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Fout
EUR 0
n.v.t.
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
IenW E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Fout
EUR 0
n.v.t.
IenW E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
KGG K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Fout
EUR 0
n.v.t.
KGG K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
OCW D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
Fout
EUR 0
n.v.t.
OCW D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde Onderwijsvertragingen
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
46
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing
Jaarrekening
Jaarrekening Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
OCW D23
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale Bibliotheekvoorzieningen
Fout
EUR 0
n.v.t.
OCW D23
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
OCW D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026
Fout
EUR 0
n.v.t.
OCW D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
SZW G10
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2025
Fout
EUR 0
n.v.t.
SZW G10
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2025
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
SZW G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2025
Fout
EUR 0
n.v.t.
SZW G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2025
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
SZW G13
Onderwijsroute_ deel gemeente 2025
Fout
EUR 0
n.v.t.
SZW G13
Onderwijsroute_ deel gemeente 2025
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
47
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing
Jaarrekening
Jaarrekening Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2025
Fout
EUR 0
n.v.t.
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2025
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
SZW G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2025
Fout
EUR 0
n.v.t.
SZW G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2025
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
SZW G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2025
Fout
EUR 0
n.v.t.
SZW G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2025
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
VRO J117B
Regeling specifieke uitkering versnelling natuurinclusief isoleren (SiSa tussen medeoverheden)
Fout
EUR 0
n.v.t.
VRO J117B
Regeling specifieke uitkering versnelling natuurinclusief isoleren (SiSa tussen medeoverheden)
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
48
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing
Jaarrekening
Jaarrekening Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
VRO J17
Realisatiestimulans
Fout
EUR 0
n.v.t.
VRO J17
Realisatiestimulans
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
VRO J55
Aanpak energiearmoede
Fout
EUR 0
n.v.t.
VRO J55
Aanpak energiearmoede
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
VRO J85
Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen
Fout
EUR 0
n.v.t.
VRO J85
Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
VRO J94
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
Fout
EUR 0
n.v.t.
VRO J94
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
49
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing
Jaarrekening
Jaarrekening Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
VWS H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
Fout
EUR 0
n.v.t.
VWS H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
VWS H35B
Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussenmedeoverheden)
Fout
EUR 0
n.v.t.
VWS H35B
Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussenmedeoverheden)
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
VWS H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
Fout
EUR 0
n.v.t.
VWS H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Speerpunten de gemeenteraad van