02 Bijlage Cultuurnota de verbindende kracht van cultuur 2025001830.pdf

Cultuurnota Gemeente Bloemendaal 2026-2032

De verbindende kracht van cultuur

Registratie: 1334225 Concept

Inhoud Voorwoord wethouder ................................................................................ 5 Samenvatting .............................................................................................. 6 Inleiding ....................................................................................................... 7 Definitie van kunst en cultuur .................................................................... 8 Cultureel veld ........................................................................................... 10 Podiumkunsten en educatie ................................................................ 10 Wetenschap en educatie .................................................................... 10 Amateurkunst en ontmoetingsplekken ............................................... 10 Erfgoed en herinneringscultuur ............................................................ 11 Evenementen en tradities .................................................................... 13 Media en zichtbaarheid ...................................................................... 13 Gemeentelijke kunstcollectie .............................................................. 13 Wat vindt Bloemendaal? .......................................................................... 14 1.

Enquête inwoners ............................................................................. 14 2. Beeldvormende avond ................................................................... 16 3. Stem van de kinderen ...................................................................... 16 4. Cultureel veld ................................................................................... 17 De kracht van cultuur ............................................................................... 20 Positieve gezondheid .......................................................................... 20 Ambities 2026-2032 .............................................................................. 21 Ambitie 1: Verbinden ......................................................................... 21 Ambitie 2: Versterken: Samenwerken en zichtbaarheid ................. 21 Ambitie 3: Verbeteren: leren, vernieuwen en evalueren ................ 21 Ambitie 4: Erfgoed beleven en beschermen ................................... 22 De gemeente als cultuurpartner.............................................................. 24 Subsidieregelingen ................................................................................... 25 Financieel kader ..................................................................................

25 Structurele ondersteuning .................................................................... 25 Vernieuwing en incidentele ondersteuning ........................................ 25 Slot .............................................................................................................. 27 Bronnenlijst ................................................................................................ 28

Cultuur bloeit het mooist als we het samen doen.

Voorwoord wethouder Cultuur geeft Bloemendaal kleur Cultuur verbindt mensen, inspireert en maakt het dagelijks leven rijker. In Bloemendaal hebben we het geluk van een groene omgeving met landgoederen, buitenplaatsen en duinen. De natuur biedt rust en ruimte, maar ook een stevige basis voor creativiteit en ontmoeting. Onze gemeente bruist van culturele activiteiten: van concerten en exposities tot workshops en lezingen. Dat is te danken aan culturele organisaties, kunstenaars, vrijwilligers en betrokken inwoners. Dankzij hen is cultuur niet alleen iets om te beleven, maar ook iets om actief aan mee te doen. Meedoen geeft energie, vergroot veerkracht en zorgt voor zingeving. Precies waar Positieve Gezondheid om draait. Deze cultuurnota laat zien wat er leeft in Bloemendaal. We hebben haar samen met onze cultuurpartners gemaakt. Hun kennis en inzet vormen de basis voor de keuzes die we nu maken. We bouwen voort op wat goed gaat en kijken waar we samen kunnen verbeteren. Samenwerking is daarbij het sleutelwoord: tussen culturele instellingen, maatschappelijke organisaties en de gemeente als ondersteuner en verbinder. Want cultuur bloeit het mooist als we het samen doen. Ik ben trots op iedereen die hieraan heeft meegewerkt. Samen zorgen we voor een sterk, inspirerend en verbindend cultureel Bloemendaal.

Een gemeente waar cultuur bijdraagt aan gezondheid, geluk en kwaliteit van leven.

Tine van Heerikhuize Wethouder Kunst en Cultuur

5

Samenvat ting

Inleiding

Bloemendaal kent een actief en veelzijdig cultureel landschap: van de Gemeentelijke Muziekschool Jaap Prinsen en de Bibliotheek Zuid-Kennemerland tot openluchttheater Caprera, lokale verenigingen en particuliere initiatieven: In Bloemendaal is cultuur nooit ver weg. Samen zorgen zij voor concerten, lezingen, tentoonstellingen en muzikale cursussen. Veel culturele activiteiten ontstaan op eigen initiatief, vaak zonder directe betrokkenheid van de gemeente. Die zelfstandige kracht juichen we toe en willen we graag versterken.

Het cultuurbeleid uit 2016 heeft jarenlang richting gegeven aan het culturele leven in Bloemendaal, maar vraagt nu om herijking vanwege de maatschappelijke en culturele ontwikkelingen. In de afgelopen jaren is er veel veranderd.

Tegelijkertijd heeft de gemeente een duidelijke rol als verbinder, versterker en verbeteraar. We faciliteren culturele instellingen met subsidies, accommodaties en het leggen van contacten. Uit gesprekken met culturele partners klinkt een duidelijke wens om meer samen op te trekken en initiatieven beter op elkaar af te stemmen. Door onze krachten te bundelen en het cultuuraanbod te innoveren, willen we nog meer inwoners laten genieten van al het moois dat Bloemendaal te bieden heeft.

Krachten bundelen met culturele partners

Kunst en cultuur dragen bij aan de integratie van nieuwe inwoners, het tegengaan van eenzaamheid en het vergroten van participatie en kansengelijkheid. Daarom krijgt de verbinding met het sociaal domein een belangrijkere plek. Als cultureel middelpunt van Bloemendaal kan de muziekschool méér betekenen dan alleen het geven van muzieklessen. Bijvoorbeeld door ruimte te bieden aan nieuwe initiatieven en samen te werken met onderwijs en welzijn.

Verbinding met het sociaal domein

6

Met deze cultuurnota kiezen we ervoor om te bouwen op wat goed gaat, maar ook om nieuwe verbindingen te leggen, de kwaliteit en het bereik van het cultuuraanbod te versterken en de toegankelijkheid ervan te verbeteren. Daarmee sluiten we aan bij de koers van het beleidsplan van het sociaal domein Samen Sterk, Samen Vooruit.

Er zijn nieuwe samenwerkingen ontstaan, zoals tussen de bibliotheek en welzijnsorganisaties, maar we komen ook nieuwe uitdagingen tegen. Culturele organisaties werken vaker samen, zowel binnen de gemeente als regionaal. De bibliotheek heeft een bredere maatschappelijke rol gekregen, met aandacht voor leesplezier, digitale vaardigheden en het terugdringen van laaggeletterdheid. De muziekschool, Caprera en lokale verenigingen blijven belangrijke pijlers van het culturele aanbod. Daarnaast zijn er landelijke ontwikkelingen geweest, zoals de adviezen van de Raad voor Cultuur, die pleiten voor toegankelijkheid, talentontwikkeling en een sterke verbinding tussen cultuur en samenleving. Ook lokale maatschappelijke thema’s zoals eenzaamheid, mentale gezondheid van jongeren en het vergroten van participatie vragen en verdienen meer aandacht. Deze ontwikkelingen maken duidelijk dat cultuurbeleid niet alleen over voorzieningen en activiteiten gaat, maar ook over de waarde van cultuur voor het welzijn van inwoners. Daarom kiest Bloemendaal in deze nieuwe cultuurnota bewust voor het perspectief van Positieve Gezondheid. Dit brede kader benadrukt veerkracht, betekenis en sociale verbondenheid thema’s waarin cultuur een bewezen en natuurlijke rol speelt. Van ontmoeting en creativiteit tot zingeving en leren: cultuur draagt bij aan een gezonde, Verbinden, vitale gemeenschap.

versterken en Gezien deze ontwikkelingen is herijking van onze koers verbeteren. belangrijk. Met deze cultuurnota 2026–2032 leggen we vast waarop we de komende jaren willen inzetten, met drie ambities als uitgangspunt: Verbinden, Versterken en Verbeteren.

7

Definitie van kunst en cultuur We baseren ons op de brede, landelijk gebruikte cultuurdefinitie en geven daar een eigen, lokale invulling aan. Cultuur omvat alle artistieke, creatieve en erfgoed gerelateerde uitingen in een samenleving. Het gaat om zowel professionele als amateurkunst, van muziek, theater en beeldende kunst tot hedendaagse disciplines zoals popcultuur en mode. Ook instellingen zoals de bibliotheek en de gemeentelijke muziekschool zijn belangrijke dragers van kennis en inspiratie binnen het culturele landschap van de gemeente Bloemendaal. Daarnaast draagt het fysieke erfgoed, zoals objecten, gebouwen en collecties, bij aan de culturele rijkdom van de gemeenschap. Ook het immateriële erfgoed, met tradities, verhalen, gebruiken en vieringen die door generaties worden doorgegeven, verrijkt deze culturele rijkdom. Samen zorgen deze vormen van erfgoed en kunstbeoefening voor een levendig en divers cultureel veld dat de identiteit van de gemeente Bloemendaal versterkt, verbindt en kleur geeft.

Kunst beoefening en erfgoed werkt versterkend en verbindend en geef t onze gemeente kleur.

8

Hoe deze brede definitie lokaal vorm krijgt, leest u in het volgende hoofdstuk over het culturele veld van Bloemendaal.

| tie

ec

nst

s tc

oll

rku

a ba

n|

id rhe

n t m o et i n g s p l e k k e

| G e m e e n te l i j ke k u n

en o

Duin- en Kruidkoor

d

zic

oe

ht

Er f g

en

er

in

ne

rin

gs

cu

ltu u

r | Ev

e n e m e nte n e n

t ra d

itie s

|M

ed

ia

10

tie

eu

Het verenigingsleven bloeit en brengt leven in kernen. Muziekvereniging Kunst na Arbeid en het Creatief Centrum Bennebroek zijn plekken waar cultuur vanzelf tot leven komt. Ze bieden ruimte voor creativiteit, ontmoeting en ontspanning. Ook voorzieningen als de Vertelschuur, het Dorpshuis Vogelenzang, de Zocherlounge (culturele locatie in een monumentaal kerkje) en de BVO Tinholt versterken de lokale culturele infrastructuur met voorstellingen en culturele cursussen.

ca

at

Amateurkunst en ontmoetingsplekken

du

h

Naast kunst en erfgoed draagt ook wetenschappelijke educatie bij aan het culturele aanbod. De Sterrenwacht Copernicus biedt inwoners en scholen de kans om op een laagdrempelige manier kennis te maken met sterrenkunde en wetenschap. Met rondleidingen, sterrenkijkavonden en educatieve programma’s stimuleert de sterrenwacht nieuwsgierigheid en leren, en verrijkt het daarmee het culturele en educatieve veld van Bloemendaal.

ne

en

Wetenschap en educatie

pe

m

De culturele basis wordt in Bloemendaal gevormd door instellingen als Caprera, de Gemeentelijke Muziekschool Jaap Prinsen en de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Zij zorgen voor passende programmering, educatie en talentontwikkeling. Daarnaast speelt Hart Haarlem een belangrijke rol met cultuureducatie- en participatie programma’s zoals het Cultuurmenu en Cultuurkracht. Aanvullend vinden er in de gemeente intieme, kleinschalige concerten plaats, onder meer via het Muzenforum en concerten van koren zoals het Aerd en Houtkoor, het Duin- en Kruidkoor.

u ca t i e | Wete n s c ha

A

Podiumkunsten en educatie

d

m iu

n ku

n s te

ed en

|

In Bloemendaal draait cultuur op een mix van professionele instellingen, actieve verenigingen en een grote groep betrokken vrijwilligers. Samen zorgen zij voor een gevarieerd aanbod aan podiumkunsten, erfgoed, evenementen en cultuureducatie. We hebben de belangrijkste kunst- en cultuurvormen in Bloemendaal op een rijtje gezet

Po

Cultureel veld

Erfgoed en herinneringscultuur De rijke geschiedenis van Bloemendaal is zichtbaar in haar buitenplaatsen, monumenten en tradities. Stichting Ons Bloemendaal en andere erfgoedorganisaties maken dit verleden beleefbaar. De jaarlijkse 4 en 5 mei-herdenkingen worden georganiseerd door de Stichting Nationale Herdenking, de Commandovereniging NH en de Stichting Oorlogshistorie Bloemendaal. Samen houden zij de herinneringscultuur levend en verbinden het verleden met de toekomst.

11

Evenementen en tradities Tradities doorgeven in een laagdrempelige en feestelijke setting

In de verschillende kernen spelen de Oranjeen Sinterklaascomités een centrale rol bij het organiseren van feesten en vieringen. Hun inzet zorgt ervoor dat tradities worden doorgegeven en inwoners elkaar ontmoeten in een laagdrempelige, feestelijke setting.

Media en zichtbaarheid Stichting Lokale Omroep Haarlem en gemeentelijke communicatiekanalen versterken de zichtbaarheid en bekendheid van het culturele aanbod onder verschillende doelgroepen. Het platform BloemendaalSamen is daarbij een belangrijke schakel.

Gemeentelijke kunstcollectie Tenslotte beschikt de gemeente Bloemendaal over een waardevolle collectie schilderijen, tekeningen en beelden. Momenteel ontbreekt een duidelijke visie op beheer, behoud en toekomstig gebruik.

13

Wat vindt Bloemendaal? Hoewel Bloemendaal een rijk en divers cultureel veld heeft, laat een nadere blik zien dat het aanbod niet altijd even goed aansluit bij de behoeften van inwoners. Vooral jongeren, inwoners van kleinere kernen en ouderen met een risico op eenzaamheid hebben specifieke wensen die nog onvoldoende worden bediend. Cultuur is voor veel ouderen een waardevolle manier om actief te blijven, anderen te ontmoeten en iets van betekenis te doen. En verdient daarom onze blijvende aandacht. Deze constatering onderstreept het belang van een participatieproces: om een levendig, inclusief en gedragen cultuuraanbod te realiseren, is het essentieel om inwoners, scholen en culturele partners actief te betrekken bij het vormgeven van beleid. Daarom heeft de gemeente Bloemendaal voor deze nieuwe cultuurnota inwoners, cultuurpartners en de gemeenteraad in verschillende fasen actief betrokken. Al in de Burgerpeiling van 2023, waarin twee vragen over culturele voorzieningen werden gesteld, bleek dat 50 tot 75% van de inwoners tevreden is over het cultuuraanbod, met opvallend lagere tevredenheid in Vogelenzang. Deze uitkomst vormde de aanleiding om via het participatietraject dieper in te gaan op de wensen, verwachtingen en ervaringen van inwoners.

1. Enquête inwoners Begin 2025 is een uitgebreide enquête uitgezet onder inwoners. De meeste inwoners zijn neutraal of tevreden over het cultuuraanbod in Bloemendaal. Slechts een klein percentage is ontevreden. Het subsidiebudget zou volgens de inwoners vooral moeten gaan naar culturele activiteiten voor schoolkinderen en kinder- en volksfeesten zoals Sinterklaas en Koningsdag. Ook activiteiten voor volwassenen en ouderen, herdenkingsactiviteiten en programma’s voor inwoners met een laag inkomen vinden zij belangrijk. “Ik vind het jammer Voor het versterken van verbinding tussen doelgroepen dat er vaak weinig en laat gecommuniceerd wordt hebben gemeenschapsprojecten de voorkeur. over het cultureel aanbod. Interculturele evenementen en muziek- of dansfestivals Het zou mooi zijn als het hele zijn ook een favoriet van de inwoners. De gemeente jaarprogramma te vinden kan dit vooral ondersteunen via samenwerking met is op een centrale website. lokale organisaties, inclusieve evenementen en geBijvoorbeeld die van de richte subsidies. gemeente.”

14

“Ik zou het leuk vinden als er een culturele ruimte zou zijn voor lezingen, films en exposities. Mijn meeste culturele ervaringen doe ik op buiten het dorp. Het zou prettig zijn als dat ook hier zou kunnen. En ook verbindend voor de gemeenschap.”

“Ik zie helemaal geen activiteiten voor jongeren en mis ook laagdrempelige activiteiten zoals een poëzie cirkel, open podium.”

De resultaten van de enquête zijn gecombineerd met een beleidsonderzoek naar landelijke visies en voorbeelden van cultuurbeleid, onder andere van Movisie (kennisinstituut), het Landelijk Kenniscentrum en de Raad voor Cultuur.

2. Beeldvormende avond De uitkomsten van de enquête vormden de basis voor een beeldvormende avond met de gemeenteraad. Tijdens deze bijeenkomst reageerden de raadsleden positief op de voorgestelde ambities. De leden benadrukten vooral het belang van verbinding met andere beleidsterreinen en het betrekken van kinderen en jongeren bij het opstellen van de nieuwe cultuurnota. Wij stelden raadsleden ook twee vragen die wij eerder aan de inwoners van Bloemendaal hadden voorgelegd: 1. Op welke manier zou de gemeente Bloemendaal volgens u culturele initiatieven kunnen ondersteunen? 2. En op welke manier zou de gemeente Bloemendaal het subsidiebudget voor cultuur het liefst verdelen? Om het culturele aanbod in de gemeente te versterken, is het volgens raadsleden belangrijk om zowel financiële als praktische ondersteuning te bieden. Subsidies en andere vormen van financiële steun maken initiatieven van uiteenlopende omvang mogelijk, waardoor een divers en toegankelijk cultureel aanbod ontstaat.

De leerlingen adviseerden ons ook hoe wij cultuur voor hen toegankelijker en leuker kunnen maken, met activiteiten die aansluiten bij hun leefwereld.

Kind uit Bennebroek: “Meer over lezen, maar dan leuke geschiedenis (cultuur) verhalen.”

Kinderen gaven aan dat ze graag meer culturele ervaringen willen, zoals excursies, gastlessen over monumenten en kunstwerken, muziek- en schilderlessen, en theater- of muziekbijeenkomsten in hun eigen buurt. Ze benadrukken dat geld geen belemmering mag zijn voor culturele samenwerking en dat scholen beter kunnen samenwerken met Kind uit culturele organisaties. Daarnaast zien ze kansen voor meer biBloemendaal: bliotheekvoorzieningen, luisterboeken, buitenlessen. De kinde“Meer kunstlessen ren geven aan dat integratie van kunst en cultuur met sport en buiten.” andere activiteiten belangrijk is om te doen. Kind uit Vogelenzang: “Wat is eigenlijk Bloemendaals cultuur, daar zou ik wel meer over willen leren.”

Daarnaast zijn faciliteiten, beschikbare ruimtes en ambtelijke begeleiding van belang om projecten effectief en duurzaam te realiseren. Heldere communicatie en publiciteit maken het cultuuraanbod zichtbaarder. Hoe beter we laten zien wat er allemaal te doen is, hoe meer mensen de weg naar cultuur weten te vinden. Tot slot is het stimuleren van initiatieven en het aansluiten bij de behoeften van inwoners, bijvoorbeeld via peilingen of overleg, cruciaal om projecten relevant, gedragen en effectief te maken. Door deze aanpak maakt de gemeente cultuur voor iedereen bereikbaar, versterkt zij lokale initiatieven en bouwt zij aan een levendige culturele omgeving.

3. Stem van de kinderen In een nieuwe cultuurnota mag de stem van kinderen en jongeren niet ontbreken. Hiervoor mochten leerlingen van basisscholen in Vogelenzang, Bennebroek en Bloemendaal ideeën uitwisselen over kunst en cultuur. In deze participatiesessies bespraken we eerst wat zij verstaan onder kunst en cultuur en wat er op dat gebied beter kan in de gemeente.

16

4. Cultureel veld Tot slot is er een participatiesessie geweest met culturele partners. Tijdens deze sessie deelden we de eerdere inzichten uit de enquête, de beeldvormende avond en de gesprekken met kinderen. Vervolgens zijn de partners gevraagd mee te denken over de drie nieuwe ambities van de cultuurnota: verbinden, versterken en verbeteren. De partners bespraken met elkaar hoe we het culturele veld in Bloemendaal kunnen ondersteunen en versterken. Zij schreven daarnaast hun persoonlijke wensen en behoeften op wenskaarten.

17

Persoonlijke wensen en behoeften uit het cultureel veld:

Uitkomsten participatiesessie:

Wat kan er beter? • Meer zichtbaarheid voor kleine initiatieven. • Ondersteuning van gemeente bij culturele initiatieven van inwoners. • Cultuur meer verbinden met brede maatschappelijke veld. • Meer aandacht voor positieve gezondheid in cultuurbeleid. • Ondersteuning van gemeente bij bekend(er) en zichtbaar maken van cultuuraanbod voor inwoners gemeente Bloemendaal en Haarlem. • Stimuleren jong kunstenaarstalent zoals street art in de openbare ruimte. • Cultuur meer zichtbaar maken op ‘gewone’ plekken. De hierbij aan openbare ruimten, gemeentelijke gebouwen en online plekken. • Meer aandacht en inzet voor talentontwikkeling van pubers en jongvolwassenen. • Belang (blijven) benadrukken van functie van cultuur voor meer verbinding in de samenleving en meer sociale cohesie in buurten, wijken en kernen. • Gemeente moet culturele uitingen actief en effectief promoten of dit mogelijk maken. • Cultuurcafé ’s en netwerkmomenten belangrijke middelen om samenwerking en kennisdeling tussen culturele partners te bevorderen.

18

19

De kracht van cultuur Uit alle participatiesessies kwam naar voren dat cultuur in Bloemendaal meer is dan het organiseren van evenementen. Cultuur verrijkt en inspireert: Cultuur ontroert en troost. Ze brengt mensen samen, laat nieuwe perspectieven ontstaan en geeft betekenis aan samen leven. Cultuur draagt bij aan een gezonde leefomgeving, aan inclusie en aan kansen om talent te ontwikkelen en actief meedoen. Deze inzichten sluiten aan bij het concept van Positieve Gezondheid, waarop de ambities in deze nota zijn gebaseerd.

Positieve gezondheid In deze cultuurnota gebruiken wij het concept van Positieve Gezondheid van Machteld Huber. Dit betekent dat gezondheid meer is dan alleen niet-ziek zijn. Gezond zijn gaat ook over: zelf de regie houden en je kunnen aanpassen aan sociale, lichamelijke en emotionele uitdagingen. Het model van Positieve Gezondheid bestaat uit zes onderdelen. 1. Lichamelijke functies: activiteiten zoals dans of muziek maken houden het lichaam fit en geven energie. 2. Mentale functies en beleving: kunst en creativiteit geven zelfvertrouwen, veerkracht en plezier. 3. Zingeving: cultuur geeft betekenis, bijvoorbeeld door samen muziek te maken of verhalen te delen. 4. Kwaliteit van leven: een voorstelling of tentoonstelling zorgt voor ontspanning en plezier. 5. Sociaal-maatschappelijke participatie: cultuur brengt mensen samen en voorkomt eenzaamheid. 6. Dagelijks functioneren: creatieve cursussen helpen inwoners nieuwe vaardigheden te leren en zelfstandiger te zijn. Deze visie op gezondheid sluit goed aan bij de functies van cultuur én bij de uitkomsten van ons participatietraject en de doelen van het sociaal domein.

20

Ambities 2026-2032 Cultuur in Bloemendaal verbindt mensen, versterkt instellingen en blijft zich vernieuwen. Het draagt bij aan gezondheid, sociale samenhang en participatie. Voor 2026–2032 richten we ons op drie ambities: Verbinden, Versterken en Verbeteren. Daarnaast benoemen we Erfgoed beleven en beschermen als vierde ambitie. Deze ambities worden uitgewerkt in concrete acties en meetbare doelen, die een plek krijgen in de uitvoeringsagenda. De uitvoeringsagenda wordt elke twee jaar geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. Ambitie 1: Verbinden Cultuur brengt inwoners van Bloemendaal samen en versterkt de samenhang tussen buurten, verenigingen, sport en het sociaal domein. Creatieve activiteiten dragen bij aan de zes dimensies van Positieve Gezondheid en bevorderen ontmoeting, betrokkenheid en welzijn. We willen initiatieven stimuleren waarbij inwoners elkaar ontmoeten door middel van kunst, erfgoed en beweging. Dit doen we onder meer via buurtkunstprojecten, intergenerationele activiteiten, erfgoed- en verhalenprojecten, en creatieve ontmoetingsplekken in samenwerking met lokale verenigingen en kunstenaars. Ambitie 2: Versterken: Samenwerken en zichtbaarheid Sterke culturele instellingen en samenwerkingsverbanden vormen de basis voor een levendig cultureel leven.

Door kennisdeling, gezamenlijke programmering en cultuureducatie in het onderwijs leggen we een stevig fundament voor de culturele ontwikkeling in Bloemendaal. De gemeente stimuleert samenwerking tussen culturele organisaties, onderwijs, sport en het sociaal domein. We organiseren inspiratiedagen en cultuurcafés, bevorderen cultuureducatie op scholen en ondersteunen talentontwikkeling, onder andere via de gemeentelijke kunstmuur. De zichtbaarheid van culturele activiteiten wordt vergroot via communicatie kanalen zoals het gemeentelijk platform BloemendaalSamen, de social media kanalen van de gemeente, nieuwsbrieven en lokale pers. Zo bereiken we een breed publiek en maken we het culturele aanbod toegankelijk. Ambitie 3: Verbeteren: leren, vernieuwen en evalueren Om cultuurparticipatie te versterken en beter te laten aansluiten op de behoeften van inwoners, richten we ons op het leren van ervaringen en resultaten. We evalueren projecten op basis van duidelijke criteria en volgen de effecten van activiteiten op betrokkenheid en tevredenheid. Deze inzichten verzamelen we samen met onze

21

culturele partners: zij leveren gegevens en gaan met ons in gesprek om ervaringen te interpreteren en verbeterpunten te formuleren. Daarnaast stimuleren we experimenten met nieuwe culturele formats en projecten, zoals innovatieve workshops, tijdelijke tentoonstellingen of creatieve samenwerkingen met maatschappelijke organisaties. We zetten in op integrale samenwerking, waarbij culturele partners samen met onderwijs, sport en welzijn programmering ontwikkelen om cultuur breed toegankelijk te maken voor alle inwoners. Door kennis en activiteiten te bundelen, vergroten we het bereik en de betekenis van culturele initiatieven. Ambitie 4: Erfgoed beleven en beschermen Cultureel erfgoed is meer dan oude gebouwen of monumenten. Het zijn verhalen, tradities en herinneringen die generatie op generatie doorgeven wie we zijn en waar we vandaan komen. In Bloemendaal vinden we het belangrijk dat inwoners erfgoed niet alleen kunnen bekijken, maar ook beleven. We willen erfgoed toegankelijk maken voor jong en oud. Door verhalen, educatie en kunstvormen te verbinden aan historische plekken houden we erfgoed levend. Samenwerking tussen erfgoedorganisaties, scholen, kunstenaars en de gemeente is daarbij essentieel. Ook nieuwe manieren van vertellen krijgen aandacht.

Zo onderzoeken we digitale toepassingen, zoals QR-codes bij monumenten, waarmee bezoekers direct verhalen, foto’s en filmpjes kunnen bekijken. Zo ontstaat een digitaal netwerk dat erfgoed laagdrempelig en dichtbij maakt voor iedereen. Naast beleven blijft bescherming belangrijk. De Erfgoedverordening Bloemendaal 2024 legt vast hoe waardevolle gebouwen en plekken behouden worden. Door beschermen en beleven te combineren, versterken we zowel de fysieke als de sociale waarde van erfgoed in Bloemendaal. Cultuur verbindt, inspireert en versterkt Bloemendaal. Het bevordert gezondheid, sociale cohesie en persoonlijke ontwikkeling, en maakt verhalen en tradiMet onze ambities ties levend voor jong en oud. Met onze ambities Verbinden, Versterken, Verbinden, Versterken, Verbeteren en Erfgoed Verbeteren en Erfgoed beleven en beschermen bouwen we aan een beleven en beschermen inclusieve, veerkrachtige en creatieve gebouwen we aan een inclusieve, meenschap waarin iedereen kan meedoen en zich kan ontwikkelen. veerkrachtige en creatieve De gemeente speelt hierbij een belangrijke rol. gemeenschap waarin iedereen

kan meedoen en zich kan ontwikkelen.

22

De gemeente als cultuurpar tner

Subsidie regelingen

De gemeente Bloemendaal ziet zichzelf niet alleen als financier, maar vooral ook als partner van het culturele veld. We willen cultuur mogelijk maken, zichtbaar maken en verbinden met andere domeinen zoals onderwijs, welzijn en lokale economie. We doen dit niet alleen. De kracht ligt bij de culturele organisaties, kunstenaars, vrijwilligers en inwoners. De gemeente is er om hen te versterken, zodat cultuur kan groeien en bloeien, in alle kernen. Bloemendaal bestaat uit verschillende dorpskernen, elk met hun eigen karakter en culturele behoeften. We vinden het belangrijk om per kern maatwerk te bieden, zodat cultuur dichtbij komt voor de inwoners.

Een belangrijke manier waarop de gemeente haar rol als cultuurpartner invult, is door te zorgen voor duidelijke en toekomstbestendige subsidieregelingen. Momenteel beschikt Bloemendaal over een algemene subsidieregeling, maar deze sluit niet altijd voldoende aan bij de specifieke behoeften en dynamiek van het culturele veld. Daarom ontwikkelen we een specifieke cultuursubsidieregeling. Hiermee kunnen culturele organisaties, verenigingen en initiatieven financiële ondersteuning aanvragen voor zowel structurele activiteiten als eenmalige projecten. De regeling moet ruimte bieden voor creativiteit, samenwerking en nieuwe vormen van cultuurparticipatie, zonder dat de gemeente zich richt op specifieke projecten of gebouwen.

Als gemeente hebben wij hierin meerdere rollen: 1.

Faciliteren: we ondersteunen met subsidies, accommodaties en praktische hulp, zodat culturele initiatieven daadwerkelijk van de grond komen en kunnen groeien.

2. Verbinden: we brengen culturele instellingen, scholen, verenigingen en maatschappelijke organisaties bij elkaar om kennis, talent en ervaring te delen. 3. Aanjagen: we stimuleren innovatie, nieuwe samenwerkingen en het experimenteren met vormen van culturele expressie die Bloemendaal verrijken. 4. Bewaken: we zorgen voor toegankelijkheid en gelijke kansen voor alle inwoners, zodat cultuur(participatie) voor iedereen bereikbaar is.

In andere gemeenten, zoals Heemskerk, zijn al succesvolle voorbeelden ontwikkeld. Deze zijn een inspiratiebron voor onze eigen regeling, die past bij de schaal en identiteit van Bloemendaal. De nieuwe subsidieregeling wordt in 2026 voorbereid en sluit aan bij de uitgangspunten van deze cultuurnota: verbinden, versterken en verbeteren.

Financieel kader Het financiële kader is afgestemd op de uitkomsten van de participatiesessies met inwoners, partners en de gemeenteraad. Daarin kwam nadrukkelijk naar voren dat het behoud van de bestaande infrastructuur én ruimte voor vernieuwing beide essentieel zijn. De gemeente kiest er daarom voor dit evenwicht te behouden en binnen de bestaande middelen te werken. Ondanks de financiële druk benadrukt de gemeente dat kunst en cultuur geen luxe zijn, maar een wezenlijke basis voor een gezonde, verbonden en inclusieve samenleving. Investeringen in cultuur betalen zich terug in welzijn, participatie en kwaliteit van leven voor alle Bloemendalers. Een volledig overzicht van het financiële kader is opgenomen in de bijlage bij deze cultuurnota.

Structurele ondersteuning De gemeente Bloemendaal ziet zichzelf niet alleen als financier, maar vooral ook als partner van het culturele veld

24

Afgelopen jaren zijn er langdurige samenwerkingen met diverse culturele partners. Denk aan de muziekschool, de bibliotheek, cultuureducatie via Hart Haarlem, Stichting Ons Bloemendaal en vaste tradities zoals de Sinterklaasintochten, Koningsdag en de 4 en 5 mei-herdenkingen.

Vernieuwing en incidentele ondersteuning Naast deze doorlopende samenwerkingen is ook ruimte voor aanvullende initiatieven en vernieuwende projecten. Deze initiatieven wil de gemeente ook financieel

25

ondersteunen. Deze projecten richten zich op actuele maatschappelijke thema’s, talentontwikkeling en participatie van nieuwe doelgroepen. Voorbeeld: de kunstmuur Een concreet voorbeeld is de kunstmuur in het gemeentehuis. Tot nu toe werd deze verzorgd door Julia Henneman van Artist in Residence. Zij draagt het stokje vanaf 2026 over. Het bestaande budget van € 5.000 wordt vanaf 2026 ingezet om jonge, lokale kunstenaars een podium te bieden. De kunstwerken worden gekoppeld aan thema’s als mentale gezondheid en eenzaamheid, terwijl de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog als vast onderdeel behouden blijft. Op deze manier verbinden we hedendaagse kunst met maatschappelijke thema’s die in onze gemeenschap leven.

Slot Cultuur is wat onze gemeenschap kleur geeft. Het brengt mensen samen, nodigt uit tot ontmoeting en laat zien wie we zijn. In Bloemendaal koesteren we wat goed is, maar blijven we ook zoeken naar nieuwe vormen van verbinding, verbeelding en vernieuwing. Met deze cultuurnota zetten we de koers uit voor de komende jaren. We bouwen verder aan een Bloemendaal waar cultuur dichtbij is: in de dorpshuizen, op scholen, in de bibliotheek, in de muziek en op straat. Waar inwoners elkaar ontmoeten, jong talent de ruimte krijgt en verhalen uit verleden en heden elkaar versterken. De drie ambities Verbinden, Versterken en Verbeteren vormen daarbij onze leidraad. Ze staan voor samenwerken, leren en groeien, samen met onze culturele partners, vrijwilligers, kunstenaars en inwoners. De gemeente neemt hierin een stimulerende en verbindende rol, zodat cultuur kan blijven bloeien in al haar vormen. Zo werken we stap voor stap aan een toekomst waarin cultuur vanzelfsprekend deel uitmaakt van het leven in Bloemendaal. Een toekomst waarin kunst, erfgoed en creativiteit bijdragen aan welzijn, ontmoeting en trots op onze gemeenschap.

Julia Henneman verzorgde altijd de kunstmuur, maar vanaf

We bouwen verder aan een Bloemendaal waar cultuur dichtbij is

2026 draagt zij het stokje over aan jonge, lokale kunstenaars.

26

27

Bronnenlijst 1.

Gemeente Bloemendaal. (2016). Cultuur samen beleven in Bloemendaal: Cultuurnota 2016. Bloemendaal: Gemeente Bloemendaal. 2. Gemeente Bloemendaal. (2024). Beleidsplan Sociaal Samen Sterk, Samen Vooruit 2024-2027. Bloemendaal: Gemeente Bloemendaal. 3. Welzijn Bloemendaal, WMO-Loket & Bibliotheek Bloemendaal. (2023, december). Tot Bloei komen! Een vernieuwde bibliotheek met samenwerking tussen Welzijn, WMO-Loket en de bibliotheek. Bloemendaal. 4. Muziekschool Bloemendaal. (2024). Toekomstvisie Muziekschool Bloemendaal. Bloemendaal. 5. Gemeente Bloemendaal. (2025). Resultaten enquête Kunst en Cultuur in Bloemendaal: Vragen aan inwoners. Bloemendaal. 6. Gemeente Bloemendaal. (2025). Resultaten Beeldvormende avond met gemeenteraad Bloemendaal. Bloemendaal. 7. Gemeente Bloemendaal. (2025). Resultaten participatiesessie met culturele instellingen Bloemendaal. Bloemendaal. 8. Gemeente Bloemendaal. (2025). Resultaten participatiesessie met leerlingen uit groep 6,7 en 8. Sparrenbosschool, IKC de Paradijsvogel en Bloemendaalse Schoolvereniging. 9. Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst. (2022, juni). Tips voor het verbinden van cultuur, zorg en welzijn: Gemeentelijk beleid. 10. Provincie Noord-Holland. (2025-2028). Uitvoeringsprogramma Cultuur: Verbreden & Verbinden. Haarlem: Provincie Noord-Holland. 11. Metropoolregio Amsterdam.

Cultuurmonitor Metropoolregio Amsterdam, ZuidKennemerland. Amsterdam. 12. Gemeente Heemskerk. (2020, december). Cultuurvisie 20212024: Levendig en karakteristiek Heemskerk. Heemskerk. 13. Raad voor Cultuur. Diverse adviesrapporten. Den Haag. 14. PLEIN C. (z.j.). Diverse adviesrapporten en publicaties rondom cultuureducatie en participatie. Haarlem 15. (z.j.). Waarde van actieve cultuurparticipatie voor positieve gezondheid in eerstelijnszorg [Onderzoeksrapport]. 16. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (z.j.). Diverse rapporten. Den Haag. 17. Movisie. (2024, oktober). Gezond worden door kunst en cultuur. Utrecht. 18. Abma, T. (2024, september). Kunst maakt de zorg menselijker. 19. Diverse culturele instellingen. (z.j.). Documentatie: Jaarverslagen en nieuwsbrieven.

28

29