01 Raadsvoorstel rapport Rekenkamer ODIJ 'klaar voor de toekomst 2026000771.pdf

Aan de Gemeenteraad. VVD

D66

PRO

HvB

CDA

LB

ZB

LM

Totaal

Voor Tegen Afwezig

Raadsvergadering d.d. Portefeuillehouder Registratienummer Productiedatum

: : : :

25 juni 2026

30 januari 2026

Onderwerp Gezamenlijk onderzoek regionale Rekenkamers ´Klaar voor de toekomst – Op weg naar een robuuste Omgevingsdienst IJmond´ Voorgesteld besluit: De raad van de gemeente Bloemendaal; Gelezen het rapport van de rekenkamer zoals aangeboden op 16 december 2025;

b e s l u i t: 1. Kennis te nemen van het rekenkamerrapport ‘’ Klaar voor de toekomst – Op weg naar een robuuste Omgevingsdienst IJmond’’ inclusief de daarin opgenomen conclusies en aanbevelingen. 2. De aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van de rekenkamers over te nemen: a. Aanbeveling 1: Breng in de sturing op de ODIJ de rollen van opdrachtgever en eigenaar beter in balans. b. Aanbeveling 2: Ontwikkel in samenspraak tussen de ODIJ-organisatie en deelnemers een inwerkprogramma voor nieuwe raads- en Statenleden. c. Aanbeveling 3: Kom tot een betere benutting van het instrumentarium voor de volksvertegenwoordiging. 3. Het college op te dragen de opvolging van de aanbevelingen vorm te geven; 4. De uitvoering van deze aanbevelingen te monitoren en te bewaken; 5. De raad daarover in de reguliere jaarstukken, of zoveel eerder als mogelijk te rapporteren. De raad voornoemd, d.d.

de griffier,

de voorzitter,

-2-

Voorgesteld besluit 1. Kennis te nemen van het rekenkamerrapport ‘’ Klaar voor de toekomst – Op weg naar een robuuste Omgevingsdienst IJmond’’ inclusief de daarin opgenomen conclusies en aanbevelingen. 2. De aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van de rekenkamers over te nemen: a. Aanbeveling 1: Breng in de sturing op de ODIJ de rollen van opdrachtgever en eigenaar beter in balans. b. Aanbeveling 2: Ontwikkel in samenspraak tussen de ODIJ-organisatie en deelnemers een inwerkprogramma voor nieuwe raads- en Statenleden. c. Aanbeveling 3: Kom tot een betere benutting van het instrumentarium voor de volksvertegenwoordiging. 3. Het college op te dragen de opvolging van de aanbevelingen vorm te geven; 4. De uitvoering van deze aanbevelingen te monitoren en te bewaken; 5. De raad daarover in de reguliere jaarstukken, of zoveel eerder als mogelijk te rapporteren. Inleiding De rekenkamers van de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemskerk, Heemstede, Landsmeer, Oostzaan, Velsen en Zandvoort en de Provincie Noord-Holland (Randstedelijke Rekenkamer) hebben gezamenlijk onderzoek uitgevoerd naar de aansturing van de Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) en het proces om de omgevingsdienst robuust en toekomstbestendig te maken.

Met dit rapport geven zij inzicht in het proces om te komen tot een robuuste en toekomstbestendige ODIJ en de wijze waarop de sturing, inclusief de informatievoorziening, tussen de betrokken bestuursorganen en de ODIJ plaatsvindt. Dit proces is in beweging, waarbij er naar verwachting in 2026 (verdere) besluitvorming door betrokken gemeenten en de provincie Noord-Holland zal plaatsvinden over de governance, financieringsstructuur en toekomstscenario’s van de ODIJ. In dit onderzoek staan de volgende vragen centraal: 1. Worden in de huidige aanpak, om de robuustheid van de ODIJ op de (middel)lange termijn op het gewenste niveau te krijgen, de juiste bouwstenen gebruikt om vertrouwen te mogen hebben in het resultaat? Zo niet, wat ontbreekt? 2. Hoe is de sturing, inclusief de informatievoorziening, tussen de betrokken bestuursorganen en de ODIJ vormgegeven en uitgevoerd, in welke mate heeft dat bijgedragen aan het huidige tekort aan robuustheid van de ODIJ en op welke wijze kunnen de bestuursorganen op een effectieve manier de ODIJ aansturen en bijdragen aan het versterken van diens robuustheid? Conclusies deelnemende rekenkamers De deelnemende Rekenkamers komen tot de volgende centrale conclusies. 1.

De bouwstenen in het ontwikkeltraject voor een robuuste en toekomstbestendige OD IJmond zijn de herijking van de gemeenschappelijke regeling en governance, herijking van de financieringsstructuur en verkenning van toekomstscenario’s. Uit het onderzoek blijkt dat deze bouwstenen worden gebruikt. Naar oordeel van de rekenkamers gebeurt dit overwegend op een goede wijze. De belangrijkste uitzondering daarop is het omzetcriterium (kpi 1). Daaraan zal op 1 april 2026 niet worden voldaan. De ODIJ legt dat goed onderbouwd aan de deelnemers uit. Op het moment van het schrijven van dit rapport is het nog niet geheel duidelijk hoe de Rijksoverheid hierop zal reageren. Ook is het nog onduidelijk wat de deelnemende gemeenten en provincie als een passende omvang van taken en financiën beschouwen en of zij daarmee voldoen aan het omzetcriterium, zodat de ODIJ voldoende robuust is om provinciale en gemeentelijke ambities en doelen te kunnen realiseren. 2. De afspraken over de informatievoorziening worden in de praktijk nageleefd, maar de kwaliteit ervan schiet tekort. Documenten worden tijdig opgeleverd en de raden en Staten worden tijdig in positie gebracht om zienswijzen in te dienen. De informatievoorziening aan de raden en Staten is echter kwalitatief (nog) niet op orde.

De informatievoorziening zorgt voor een periodieke overdaad aan informatie en is onvoldoende toegankelijk en vaak technisch van aard. Dat maakt het beperkt mogelijk om goed te monitoren en/of (bij) te sturen op de

-3-

opdracht en de bijdragen van de ODIJ aan de vastgestelde ambities en doelen. Hierbij speelt ook dat het vooral in de raden en Staten ontbreekt aan een gedeeld beeld van de gewenste kwaliteit van de informatievoorziening. Deelnemers hebben in de afgelopen jaren in gezamenlijkheid te beperkt gestuurd op de continuïteit van de ODIJ. Bestuurlijk eigenaarschap en opdrachtgeverschap worden in de meeste gevallen niet expliciet onderscheiden. Van alle deelnemers heeft alleen de provincie beide rollen ambtelijk en bestuurlijk gescheiden. Tot de start van het ontwikkeltraject in april 2024 lijkt bij de sturing op de ODIJ het opdrachtgeversbelang geprevaleerd te hebben boven het eigenaarsbelang. Vanwege tevredenheid over de nabijheid van de ODIJ en de uitvoering van de afzonderlijke opdrachten is er door deelnemers meer individueel dan als collectief gestuurd en is minder aandacht geweest voor de continuïteit van de dienst. Met het huidige ontwikkeltraject rondom de robuustheid en toekomstbestendigheid wordt er binnen het AB meer vanuit collectief eigenaarschap gestuurd op noodzakelijke verbeterpunten binnen de ODIJ. Toch zijn er spanningen tussen de opdrachtgevers- en opdrachtnemersrol, met name op de benodigde inbreng van taken om aan het omzetcriterium (kpi 1) te kunnen voldoen. Ook voelen raden en Staten zich (nog) niet voldoende betrokken bij de sturing op de toekomst van de ODIJ.

De meer verdiepende deelconclusies zijn beschreven in het rapport. Aanbevelingen deelnemende rekenkamers De rekenkamer Bloemendaal doet conform het gezamenlijke rapport de volgende aanbevelingen: 1. Breng in de sturing op de ODIJ de rollen van opdrachtgever en eigenaar beter in balans. 2. Ontwikkel in samenspraak tussen de ODIJ-organisatie en deelnemers een inwerkprogramma voor nieuwe raads- en Statenleden. 3. Kom tot een betere benutting van het instrumentarium voor de volksvertegenwoordiging. Bestuurlijke verkenning Daarnaast heeft de provincie Noord-Holland recent door de heer Onno Hoes een bestuurlijke verkenning laten uitvoeren hoe de samenwerking tussen de vier Noord-Hollandse omgevingsdiensten bij kan dragen aan een effectiever, efficiënter en toekomstbestendig stelsel voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. De rekenkamers adviseren de raden en Staten om die bestuurlijke verkenning, de besluitvorming over de governance, financieringsstructuur en toekomstscenario’s van de ODIJ en dit rekenkamerrapport in samenhang te bespreken. Communicatie aspecten De bevindingen zijn op 21 januari jl. plenair voor alle betrokken raden en Staten toegelicht in de Statenzaal van de Provincie Noord-Holland. Tevens heeft de rekenkamer van Bloemendaal op 16 april jl. ten behoeve van de raad een beeldvormende bijeenkomst georganiseerd waarin alle onderzoeken zijn behandeld.

Voorstel Voorgesteld wordt de aanbevelingen uit het rapport over te nemen, deze te doen uitvoeren, de uitvoering hiervan te monitoren en te bewaken en hierover regulier in de Jaarstukken of zoveel eerder als mogelijk te rapporteren. Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief Rekenkamer aan gemeenteraad Bloemendaal; 2. Het eindrapport voor de raad van Bloemendaal; 3. De nota van bevindingen; 4. Deelnemers ODIJ in beeld; 5. Rapport Bestuurlijke verkenning OD-samenwerking Noord-Holland ‘’ Bewegen naar een nieuw evenwicht voor een gezonde leefomgeving’’ Aanbevelingen om samenwerking omgevingsdiensten Noord-Holland te...; 6. Algemene presentatie Rekenkamers onderzoek OD IJmond; 7. Bestuurlijke reactie college van B&W. Achterliggende bijlagen

-4-

1. Staat van VTH november 2025 – Rapport Rijksoverheid: Staat van VTH november 2025 | Rapport | Rijksoverheid.nl