Zienswijze Begroting GNR 2027 Bijlage 5 Concept Begroting GNR 2027
Tekst van het document
Stichting Goois Natuurreservaat
Concept Begroting 202 7
1
In het Goois Natuurreservaat participeren de vijf Gooise gemeenten
:
Het Goois Natuurreservaat (GNR) is een ANBI - instelling , met CBF -keurmerk en is gec ertificeerd om voor de SNL -subsidie in aanmerking te komen. Als partner van de Postcode Loterij ontvangt het GNR een meerjarige bijdrage via de koep elorgan isatie Landschap penNL waarbij het GNR is aangesloten .
COLOFON
Uitgave: Stichting Goois Natuurreservaat Nieuwe Meentweg 2 1217 DZ Hilversum Postbus 1001 1200 BA Hilversum www.gnr.nl kvk nummer: 41223080 rsin nummer: 001939270
2
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
5
2.
Uitgangspunten voor de begroting 202 7
5
2.1 Inhoudelijke uitgangen
5
2.2 Financiële uitgangspunten
7
2.3 Gevolgen h erindeling gemeenten Hilversum en Wijdemeren
7
Begroting 202 7
7
3.1 Staat van Baten en Lasten
7
3.1.1 Toelichting baten
10
3.1.2 Toelichting lasten
11
3.
3.2 Meerjarenramingen 2027 -2030
24
3.3 Staat van baten en lasten naar Niet-economische & E conomische activiteiten
25
3.4 Geprognotiseerde balans en financiële kengetallen
27
3.4.1 Geprognotiseerde balans 2026/2027
27
3.4.2 Financiële kengetallen 2027
27
4.
Risicoparagraaf 202 7
28
5.
Ontwikkeling participantenbijdragen
30
6.
Btw-compensatie
32
Bijlage 1: Projectenprogramma GNR 2 026-202 9
3
4
1. Inleiding De voorliggende concept begroting is als volgt opgebouwd. Eerst is er aandacht voor de uitgangspunten voor de begroting 202 7. Er zijn zowel inhoudelijk als financiële uitgangspunten . Hier is ook aangegeven wat de gevolgen zijn van de gemeentelijke herindeling van Hilversum en Wijdemeren, voor de berekeningswijze van de participantenbijdrage . Na de uitgangspunten volgt de begroting zelf
, in hoofdstuk 3 .
Bij de begroting hoort een risicoparagraaf die is opgenomen in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 biedt inzicht in de ontwikkeling van de participantenbijdrage. In hoofdstuk 6 wordt een beeld gegeven van
de te verwachten btw-compensatie in 2027.
2. Uitgangspunten voor de begroting 202 2.1
Inhoudelijke uitgangspunten voor 202
7
7
Er zijn binnen GNR diverse beleidsdocumenten die richtinggevend zijn voor het handelen van de stichting. De belangrijkste zijn de beheervisie 2020 en het Beleidsplan 2024 -202 7. De inhoud s relevante zaken uit het nieuwe beleidsplan zijn in deze begroting meegenomen en verwerkt. Enkele belangrijke inhoudelijke speerpunten zijn: 1.
Grondverwerving De natuur en het milieu staan onder grote druk en er is ondanks de aanleg van ecologische verbinding en nog steeds sprake van versnippering van natuurgebieden . Het verwerven (en in aanvulling daarop het inrichten en beheren ) van gronden draagt bij aan robuustheid en onderling e verb ondenheid van natuurge bieden van het Goois Natuurreservaat en daarmee met de versterking van de flora en fauna . Grondverwerving is dan ook een belangrijke activiteit. In het beleidsplan is opgenom en dat gestreefd wordt naar een meer doelgerichte en offensieve aanpak van grondverwerving , hiertoe is in 2025 de notitie grondverwerving geactualiseerd en opnieuw door het bestuur vastgesteld . Om dit mogelijk te maken is een speciaal bestemmingsfondsen voor de aankoop, inrichting en beheer van natuurgebieden opgezet waarvoor we a ctief giften en fondsen werven.
2.
Opkomen voor de natuur De regio Gooi en Vechtstreek blijft een druk bevolkt gebied waar allerlei ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden die ons direct of indirect raken . We blijven het overheids beleid beïnvloeden en opkomen voor de natuur bij ruimtelijke ontwikkelingen (belangenbehartiging) om de kansen voor de natuur, het landschap en de eraan verbonden recreatieve en erfgoedbelangen te beschermen. Dat doen we primair vanuit het oog punt van het natuurgebied Goois Natuurreservaat.
3.
Natuurverbindingen. Het Gooi kent de hoogste dichtheid van natuurverbindingen in Nederland. Dat is ook noodzakelijk , want in de loop der tijd zijn de natuurgebieden in het Gooi sterk versnipperd als gevolg van wegen en andere stedelijke infrastructuur . Ontsnippering en het verbinden van natuurgebieden blijft de komende jaren de nodige aandacht vragen om toe te werken aan een aaneengesloten natuurgebied waarbij planten en dieren genoeg leefruimte hebben om zich te kunnen verspreiden en voort te planten . De komende jaren wordt een belangrijke grote verbinding tussen de Westerheide en de Zuiderheide aangelegd en zetten wij ons in voor de optimalisering van bestaande verbindingen (de inrichting van de toelopen Hoorneboeg en Laarderhoogt) ; ook blijft de aanleg van (kleinschalig e) fauna voorzieningen nodig. Denk daarbij niet alleen aan natuurbruggen, maar ook aan tunnels voor Dassen en Amfibieën en wegversmallingen en ecologische ver bindingen.
5
4.
Biodiversiteit - soortenrijkdom Versterking van de biodiversiteit is en blijft - in lijn met onze beheervisie, beleidsplan en de beheerplannen - een hoofdthema. De milie ueffecten op lucht, water en bodem , klimaatverandering en intensieve recreatie leiden tot druk op de natuur en achteruitgang van de biodiversiteit . Bescherming van de natuur en versterking van de biodiversiteit door doelgericht beheer is noodzake lijk. Dit doen we ondermeer door het bestrijden van invasieve soorten, het gericht toepassen van steenmeel voor het mitigeren van de gevolgen van stikstofdepositie, maar ook het robuuster maken van onze nat uur door het beheer daarop toe te passen en gebieden groter te maken door verwer ving en het aanleggen van ecologische verbindingen .
5.
Recreatie ; in balans met de natuur De ligging van het Goois Natuurreservaat in de directe omgeving van de verschillende stedelijke gebieden i n en om het Gooi brengt vanzelfsprekend met zich mee dat de natuurgebieden volop worden gebruikt door de inwoners van de regio om te wandelen, te fietsen, te sporten en paard te rijden. Dat levert de nodige drukte op in de natuurgebieden . Daarnaast zijn er nog diverse andere drukfactoren op de natuur , zoals stikstofbelasting, verdroging , versnippering en klimaatveranderingen. De komende jaren streven wij naar een verbeter ing van d e balans tussen natuur en recreatie. Wij laten daarvoor door de Universiteit Wageningen een draagkracht onderzoek uitvoeren . Dit kan helpen bij de onderbouwing van de zonering van bepaalde gebieden.
6.
Draagvlak en steun GNR investeert in educatie, fondsenwerving , naamsbekendheid . Een groot draagvlak onder de inwoners van het Gooi en de bereidheid van inwoners om GNR langdurig te steunen is daarin een belangrijk aspect. Wij blijven investeren in het ambassadeurschap van mensen die aan ons verbonden zijn en ons in woord en da ad een warm hart toedragen . Ook laat het GNR een ecosysteemdienstenonderzoek uitvoeren, waarin gekeken wordt wat voor waarde het GNR toevoegt , daarbij wordt onder andere gekeken naar de effecten op de huizenprijzen , gezondheid en welzijn en drinkwater
7.
Projecten Het Goois Natuurreservaat zal ook de komende jaren weer een aantal projecten realiseren of opstarten dankzij de beschikbare middelen vanuit de samenwerking in LandschappenNL ( Postcode Loterij bijdragen) zoals zijn opgenomen in het bestemmingsfonds investeringen en projecten. Dit zijn ondermeer de Toekomstbestendige huisvesting waarbij ook het groene clubhuis van het Gooi wordt gerealiseerd (maatschappelijke “groene groeperingen” uit de voormalige Infoschuur krijgen hier hun plek), realisatie groepsverblijf “t Laer”, Natuurherstelprogramma “Programm a Natuur”, verbeteren toelopen natuurverbindingen Hoorneboeg en Laarderhoogt, versterken educatieve en recreatieve faciliteiten bij Schaapskooi Blaricum en Schaapskooi Laren . Daarnaast zijn er gelden beschikbaar gesteld via de Stichting Steun Goois Natuurreservaat , de Provincie Noord -Holland, vermogens fonds en en particuliere giften . De projecten leveren meerwaarde op voor de natuur en haar bezoekers . Daarnaast maken de giften en opbrengsten van fondsenwerving het mogelijk om onze vrijwilligers - en educatieactiviteiten en de informatievoorziening (zoals infoborden, website, brochures) op peil te houden.
8.
Duurzaamheid We gaan verder met inzetten op duurzaamheid. Daarvoor heeft het GNR de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (SDG’s) omarmd die waar mogelijk wordt vertaald naar onze werkwijze en bedrijfsvoering. In het kader van de duurza amheidsopgave is Duurzaamheidsbeleid vastgesteld en wordt geleidelijk gewerkt aan versterking van verduurzaming van de bedrijfsvoering. Dat geldt in het bijzonder voor de huisvesting van GNR; er wordt de komende jaren gewerkt aan een toekomstbestendige huisvesting van GNR.
6
2.2 Financiële uitgangspunten voor 202
7
Voor de begroting 202 7 en daaropvolgende jaren wordt bij het GNR uitgegaan van bestaand beleid. De financiële consequenties van nieuw beleid worden hetzij door een herschikking van binnen de geraamde uitgaven, dan wel door het verwerven van structureel nieuwe/hogere inkomsten (buiten de participantenbijdragen om) gedekt . Het projectenprogramma wordt periodiek geactualiseerd. Voor nieuwe projecten zoekt het GNR eerst financiële dekking voordat gestart gaat worden. We streven naar een stabiele ontwikkeling in de meerjarenbegroting, echter als gevolg van mondiale ontwikkelingen zijn met name de loon - en prijsontwikkeling nog immer aan stevige fluctuaties onderhevig. Hetgeen ook de nodige gevolgen /risico’s heeft voor het financieel perspectief van het GNR. Loon - en prijsontwikkeling. Op het personeel van de stichting is de CAO voor de provincies van toepassing. In het voorjaar van 2025 is een CAO afgesloten met een looptijd van 1 juli 2025 tot en met 30 juni 2026 . De structurele verhoging bedroeg ruim 4% per jaar en daarnaast nog een éénmalig bedrag van € 1.000 per fulltime fte. Op dit moment (voorjaar 202 6) zijn de onderhandeling voor een nieuwe CAO voor de periode vanaf 1/7/202 6 opgestart. De uitkomsten hiervan zijn nog niet bekend, wel dient rekening gehouden te worden met een forse stijging.
Uit inzetbrieven van de vakbonden blijkt dat wordt ingezet op 5% loonsverhoging (waarvan een deel als nominale stijging) voor één jaar. Voor de loon - en prijsstijging in de begroting van het GNR wordt rekening gehouden met de percentages, zoals in de laatst gepubliceerde Macro Economische Verkenning en voor de betreffende jaren (publicatie kerngegevens collectieve sector) , zoals die ook zijn opgenomen in de Septembercirculaire voor de uitkeringen uit het gemeentefonds . De Septembercirculaire 202 5 wordt gebruikt voor de percentages voor de begroting 202 7. In deze circulaire wordt v oor 202 7 de loonmutatie geraamd op 5,7% (prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers) en de prijsmutatie op 2,2 % stijging (prijs netto materiële overheidsconsumptie). Voor 202 7 houdt dit een stijging in van de lo ongevoelige component in de participantenbijdrage van € 159.750 en een prijsgevoelige component van € 22.730 . De totale toename voor 202 7 zou daarmee op totaal € 182.480 komen. Uit hetzelfde staatje blijkt dat het percentage voor 2026 zijn aangepast, hieruit volgt een neerwaartse correctie van € 23.580 . Per saldo een stijging van de participantenbijdrage met € 158.900. De tota al berekende participantenbijdrage 202 7 komt daarmee op € 3. 945.240 . Ten opzichte van 202 6 een stijging van ruim 4,2% .
2.3 Gewijzigde verdeling participantenbijdrage 202
7
Als gevolg van de voorgenomen gemeentelijke herindeling van Hilversum en Wijdemeren per 1 januari 2027 wijzigt ook de verdeling van de berekende participantenbijdrage . De bijdrage wordt verdeeld over de participanten op basis van het inwoneraantal per 1 januari voorafgaand aan het betreffende dienst jaar. Volgens publicatie van het CBS bijgewerkt tot en met 27 februari 2026 hebben de huidige participanten per 1 januari 2026 een totaal inwoneraantal van 221.576. Uit dezelfde publicatie blijkt dat de gemeente Wijdemeren per die datum een inwoneraantal heeft van 24.663 . Globaal gesteld neemt het bedrag per inwoner daarmee met 10% a f. Wat dit voor gevolgen heeft voor de berekende bijdrage per participant in 2027 wordt inzichtelijk gemaakt in hoofdstuk 5 Participantenbijdragen
3. Begroting 202 7 3.1
Begroting 202 7
In 2025 is een stelselwijziging doorgevoerd voor de jaarverslaggeving. Tot en met boekjaar 2024 werd de jaarrekening opgesteld overeenkomstig RJk C1 Kleine organisaties zonder winststreven Vanaf het dienstjaar 2025 wordt de jaarrekening opgesteld en gepresenteerd volgens Richtlijn 650 – Fondsenwervende organisaties van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving.
7
De stelselwijziging is doorgevoerd omdat de stichting sinds 2024 is aangesloten bij de koepelorganisatie LandschappenNL en sinds november 2025 het CBF -keurmerk voert. Toepassing van RJ 650 sluit beter aan bij de aard, doelstellingen en activiteiten van de stichting en draagt bij aan een meer transparante en voor belanghebbenden relevante financiële verslaggeving, in het bijzonder voor donateurs, subsidieverstrekkers en toezichthoudende instanties, zoals het Centraal Bureau Fondsenwerving . Bovenstaande houdt in dat de begroting 2027 een wezenlijk andere indeling kent dat die van vorig jaar. Allereerst volgt een totaaloverzicht van de Staat Baten en Lasten . Daarna volgt een toelichting op afzonderlijk de baten en de lasten. De lasten zijn onderverdeel in doelstellingen en per doelstelling zal een toelichting gegeven worden wat daar onder valt, enigszins vergelijkbaar met programma’s zoals we die tot vorig jaar in de begroting hadden staan. De begroting 2027 sluit met een klein positief resultaat voor resultaatbestemming. resultaatbestemming wordt toegelicht in een afzonderlijke paragraaf, waar ook de reserves en fondsen worden t oegeli cht.
8
De mutaties in de diverse
STAAT VAN BATEN EN LASTEN Realisatie 2025
Begroting na wijziging 2026
€ € € € €
157.691 21.065 5.412.879 638.131
€ € € € €
294.020 25.000 918.000 5.955.310 2.859.598
€ € € € €
314.020 30.000 918.000 5.778.810 727.075
Totaal van de geworven baten
€
6.229.766
€
10.051.928
€
7.767.905
Baten uit bezit Baten als tegenprestatie voor producten/diensten Overige baten
€ € €
537.854 128.975 96.741
€ € €
481.220 103.600 -
€ € €
488.020 108.600 -
Baten Baten van particulieren Baten van bedrijven Baten van loterijorganisaties Baten van subsidies van overheden Baten van andere org.zonder winststreven
Bijzondere baten Verkoop van activa
p.m.
Mutatie onderhanden werk projecten Per saldo toe-/afname ohw projecten
€
Totaal van de baten
€ 7.175.364
Lasten Besteed aan doelstellingen Beheer en openstelling gebieden Aankopen/Verwervingen Educatie, draagvlak, profilering en vrijwilligers Strategie, beleid & belangenbehartiging Instandhouding gebouwen Projecten
€
p.m.
€
115.000
€ 10.751.748
€ 3.462.138 € 65.681 € 566.381 € 495.283 € 203.222 € 4.589.245 €
Totaal van bestedingen aan doelstellingen
p.m.
182.028
€ 3.271.632 € 27.605 € 515.132 € 431.126 € 100.227 € 1.579.096
Begroting 2027
€ 8.401.191
€ 3.352.094 € 20.795 € 590.127 € 477.013 € 203.392 € 2.582.523 €
5.924.818
€ 7.225.944
9.381.950
Kosten Fondsenwerving
€
158.472
€
200.779
€
182.920
Kosten beheer en administratie
€
963.757
€
979.899
€
990.707
€
1.122.228
36.666
€
1.180.678
€
1.173.627
Totaal van de lasten
€ 7.047.046
€ 10.562.628
€ 8.399.571
Saldo voor financiële baten en lasten
€
128.318
€
189.120
€
1.620
Resultaat financiële baten en lasten
€
53.453
€
60.000
€
-
Saldo van baten en lasten voor resultaat bestemming
€
181.771
€
249.120
€
1.620
Resultaat bestemming 31/12/2025
2026 na wijziging
Continuïteitsreserve: Algemene Egalisatie reserve
€
59.599
€
-
Bestemmingsreserves: a. Reserve Natuurbeheer b. Reserve gebouwd vastgoed c. Reserve vervanging materieel RPV d. Reserve beleid en communicatie/draagvlak
€ € € €
-57.510 12.270 11.600 -
€ € € €
-83.370 -526.000 21.890 -107.500
€ 5.630 € -1.000.000 € 21.890 € -
Bestemmingsfondsen: a. Exploitatie Infoschuur b. Verwerving, 1e inrichting en onderhoud verwervingen c. Extra investeringen/projecten (NPL/private gelden)
€ € €
8.551 143.140 4.121
€ € €
-45.000 989.100
€ € €
974.100
Totaal
€
181.770
€
249.120
€
1.620
+=toevoeging - =aanwending
9
Begroting 2027 €
-
3.1.1
Toelichting Baten 2027
3.1.1.1 Baten van particulieren en bedrijven . In 2026/ 202 7 worden een aantal fondswervingsacties gepland, verwacht wordt dat de structurele opbrengsten met netto 10% zullen toenemen 3.1.1.2 Baten van Loterijorganisaties In 2025 is LandschappenNL weer voor vijf jaar als beneficiënt van de Postcode Loterij aangewezen, onder het altijd geldende voorbehoud, dat de loterij opbrengsten voldoende zijn, om de toegezegde bijdragen uit te keren. Het hier geraamde bedrag betreft de bijdrage van de Postcode Loterij over 2026 (wordt uitgekeerd dienstjaar 2027). De opbrengst wordt onder aftrek van de bijdrage aan LandschappenNL toegevoegd aan het bestemmingsfonds Extra investeringen en projecten (zie ook resultaatbestemming) en aangewend voor de dekking van projecten die worden opgenomen op het M eerjaren projectenprogramma . 3.1.1.3 Baten van subsidies/bijdragen van overheden Hieronder zijn de participantenbijdragen 2027, SNL -subsidie, BRIM -subsidie en projectmatige overheidssubsidies opgenomen, de verdeling is als volgt: 2025
Participantenbijdragen SNL subsidie BRIM subsidie Groene BOA subsidie Overige projectmatige subsidies
2026 na wijziging
2027
€ 3.671.590 € 3.786.340 € 3.945.240 € 1.083.246 € 1.083.270 € 1.083.270 € - € 8.700 € 8.700 € 60.000 € 60.000 € € 598.043 € 1.017.000 € 741.600 € 5.412.879 € 5.955.310 € 5.778.810
Subsidiestelsel Natuur en Landschapsbeheer De stichting komt in aanmerking voor provinciale natuurbeheersubsidie in het kader van het Subsidiestelsel Natuur en Landschapsbeheer (SNL). Er zijn twee beschikkingen. De belangrijkste is de beschikking van de provincie Noord -Holland die betrekking heeft op nagenoeg alle natuurgebieden. Voor een heel klein deel ontvangen we subsidie via SNL van de provincie Utrecht. Vanaf 2023 is een nieuwe beschikkingsperiode voor de gebieden in Noord - Holland ingegaan, die loopt tot en met 2028. De totale SNL -vergoeding is gebaseerd op standaardkostprijzen waarvoor een vergoeding van 84% wordt ontvangen. Voor de aanvraag voor de SNL is gebruik gemaakt van ons beheersysteem. Hierdoor is het mogelijk een gedetailleerdere aanvraag e n de jaarlijkse wijzigingen te maken, waardoor specifieke beheer worden meegenomen in de beschikking. GNR is gecertificeerd voor de SNL en heeft in 2024 via een externe audit een hernieuwd SNLcertificaat ontvangen . De Groene BOA subsidie betreft een éénmal ige subsidieregeling , die bedoeld was voor een tegemoetkoming in de jaarlijkse kosten van BOA’s en komt met ingang van 2027 te vervallen. 3.1.1.4 Baten van andere organisaties zonder winststreven Onder deze post worden onder andere de bijdragen van onze Steunstichting en vermogensfondsen ten behoeve van projecten vermeld .
Uit het Meerjaren Projectenprogramma 2026 - 2029 (zie bijlage 1) blijkt dat er voor de jaarschijf 2027 fors lagere projectuitgaven geraamd worden dan in 2026. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat grote projectuitgaven , zoals , realisatie groepsverblijf ’t Laer, Uitvoering 1 e fase parkeervisie 2018 en aankoop plan Huydecopersweg voor 2026 zijn opgevoerd. Dit houdt ook in dat er vooralsnog in 2027 minder baten van de Steunstichting en vermogensfondsen geraamd worden . 3.1.1.5 Baten uit bezit en /of als tegenprestatie voor producten en diensten Daar waar mogelijk worden de prijzen van huur -/pachtcontracten geïndexeerd. De prijzen van producten en dienstverlening zijn verhoogd met het inflatiepercentage.
10
3.1.2
Toelichting Lasten 2027
De toelichting op het onderdeel lasten van de staat van baten lasten 2027 volgt het model zoals
hieronder is afgedrukt.
MODEL TOELICHTING BESTEDINGEN (RJ 650) begroting 2027
Bestemming
Beheer en openstelling gebieden
Verstrekte projectsubsidies en bijdragen Afdrachten aan verbonden organisaties Aankopen/verwervingen en grondzaken Uitbesteed werk ICT Personeelskosten Huisvestingskosten Kantoor- en algemene kosten Afschrijving
Totaal bedragen in €
1.248.075 111.640 1.710.378
Aankopen/ verwerving terreinen
20.795
132.911 149.090
3.352.094
Beheer en administratie
Wervingskosten
Doelstelling
20.795
Educatie, Strategie, draagvlak, beleid & profilering belangen en behartiging vrijwilligers
246.745 30.447 300.238
22.310 30.447 416.693
8.637 4.060
7.563
590.127
477.013
Instandhoud ing gebouwen
Projecten
160.885 31.192
Eigen fondsenwerving
2.311.071 20.298 243.067
71.760 10.149 98.135
8.087
2.876
2.582.523
182.920
Gezamenlijke acties
Acties derden
3.640 60.895 696.494 43.980 150.023 35.675
11.315
203.392
11
0
2027
0
990.707
0 0 0 4.064.486 263.876 3.516.992 43.980 310.097 200.140
2026
2025
Begroot na 1e wijziging
Werkelijk
0 0 574.824 5.831.068 263.263 3.290.239 43.980 371.829 187.425
0 0 7.384 2.945.952 251.507 3.364.118 41.945 297.785 138.356
8.399.571 10.562.628 7.047.046 Afrondingsverschillen zijn mogelijk
3.1.2.1 Beheer en openstelling gebieden Beheerplannen Voor het beheer van de natuurterreinen is een beheerplan noodzakelijk. In 2020 is een nieuwe beheervisie vastgesteld; in lijn daarmee is het beheerplan 2020 - 2032 opgesteld. Het beheerplan wordt vervolgens uitgewerkt tot (jaarlijkse) activiteitenplanningen voor het dagelijks beheer van de verschillende terreinen. In de jaarlijkse activiteiten worden de reguliere activiteiten opgenomen maar ook specifieke activiteiten die moeten leiden tot verdere natuurontwikkeling of terreinverbeteringen. Hierbij horen naas t natuur - ook de cultuurhistorische en recreatieve maatregelen. Daarbij staat voorop dat we de voor het Gooi kenmerkende natuur -, cultuurhistorische - en landschapswaarden op een zorgvuldige en deskundige manier beheren. Door het gebruik van het beheer regi stratiesysteem (BRS) dat onderdeel uitmaakt van de beheerplannen, wordt steeds inzichtelijker wat de reguliere en vervangingskosten zijn voor beheer gerelateerde zaken. De vervangingskosten worden meegenomen in het jaarlijks beheer. Natuurbeheer Het beheer van de bossen, heidevelden, graslanden, akkers (engen) e.d. vindt plaats volgens de uitgangspunten zoals vastgesteld in onze beheervisie, beleidsplan en beheerplannen en sluit aan bij de voorwaarden van de subsidiebeschikking SNL.
Dit betekent, een beheer gericht op instandhouding van het natuurtype en (zo mogelijk verhoging van) de natuurkwaliteit. In ons beheer wordt actief gewerkt aan versterking van natuurlijkheid en biodiversiteit door het bevorderen van variatie, kleinschalighe id, structuur en diversiteit. De verscheidenheid en overgangen van natuurtypen geeft een verhoogde soortenrijkdom. Daarnaast zijn we ons bewust van invloeden van buitenaf, zoals stikstofdepositie, klimaatverandering, droogte en beschikbaarheid van water va n goede kwaliteit. Waar mogelijk wordt hier in ons beheer op ingespeeld. Het beheer wordt gepland, vastgelegd en gemonitord met behulp van het GNR beheerregistratiesysteem (BRS). Deze opgeslagen gegevens vormen ook de basis voor de jaarrapportage voor de SNL. Belangrijk hierbij is de monitoring van de flora en fauna en bijbehorende natuurontwikkeling. In de komende jaren wordt nog gerichter en meer planmatig de flora en fauna gemonitord, zodat we beter zicht hebben op de ‘stand van de natuur’ in het Goois Natuu rreservaat en de ontwikkelingen ervan en nóg gerichter maatregelen kunnen nemen om de soortenrijkdom in het Goois Natuurreservaat te behouden en verder te verbeteren . Dit doen we door de jaarlijkse monitoring voor SNL en de daarbij behorende kwaliteitstoets. Dit gebeurt in een cyclus van zes jaar.
In 2025 is het zesde jaar van deze ronde afgesloten, zodat we in 2026 de tweede kwaliteitstoets wordt uitgevoerd. Hiermee kunnen we een vergelijking maken met de vorige monitoring periode. Daar wordt er gebruik gemaakt van monitoring door vrijwilligers van de diverse soortengroepen. En er wordt specifieke monitoring uitgevoerd voor bijvoorbeeld natuurverbindingen of programma natuur. Bijzondere soortenmonitoring is opgenomen in het BRS. Hiermee kunnen de resultaten van de monitoring betrokken worden bij de jaarlijkse beheerplannen. Er blijft aandacht voor aanleg en optimalisering van natuurverbindingen. Bij de reeds aangelegde natuurbruggen Hoorneboeg en Laarderhoogt gaat het GNR in het belang van de fauna de aanliggende natuurgebieden de komende jaren geleidelijk en kleinschalig her inrichten. Recreatie De natuurterreinen van de stichting zijn grotendeels en op allerlei manieren voor het publiek opengesteld. Vele honderdduizenden bezoekers wandelen, fietsen, rijden paard, laten de hond uit en sporten in het Goois Natuurreservaat. Ook zijn er diverse wande ltochten en sportevenementen. Er zijn toegankelijkheidsbepalingen van kracht om de recreatie te reguleren. Het recreatiebeheer richt zich op instandhouding van het omvangrijke pakket aan de recreatieve voorzieningen en
12
mogelijkheden zoals zitbanken, klaphekken in begrazingsraster, picknicksets, wandelroutemarkeringen etc. Er is op diverse locaties en tijdstippen sprake van grote recreatieve drukte en er zijn zorgen over de impact op de natuur. Het streven is de balans tussen natuur en recreatie te verbeteren onder andere door een herziene zonering toe te passen. De recreatiemonitor die in 2023 is opgezet geeft informatie over de recreatiedruk in bepaalde gebieden. In aanvulling daarop wordt in 2025 - 2026 een onderzoek naar de draagkracht van de Gooise natuur voor recreatie uitgevoerd. Beiden zijn ingrediënten voor een uit te werken recreatieve zonering. In 2024 zijn we al begonnen met zonering met aanpassingen van rustgebieden, hondenregeling, het verminderen van ingangen en het dichtleggen van sluippaadjes. Hierbij wordt g ezorgd dat toegankelijkheid van een gebied gewaarborgd wordt, maar er ook voldoende bescherming en rust is voor de natuur Veiligheid De veiligheid voor mens en dier is belangrijk. Wij zetten in op het in stand houden van duidelijke en veilige wandel -, fiets - en ruiterroutes. Als er onveilige situaties in onze terreinen worden gesignaleerd, ondernemen wij actie.
De inrichting en het behe er van de schaapskooi en begrazingsbeheer gebeurt met aandacht voor dierenwelzijn en veiligheid naar mensen (werknemers en bezoekers), bijvoorbeeld ten aanzien van risico’s op zoönoses (van dier op mens overdraagbare ziekten). We onderhouden actief contact met veiligheidsorganisaties (politie, brandweer en ambulancedienst) en nemen zo nodig maatregelen. Hierbij is specifiek aandacht voor natuurbranden en toegankelijkheid van de gebieden in geval van ongelukken en incidenten. Gastheerschap Afgelopen jaren is gebruik gemaakt van extra financiële middelen voor versterking van gastheerschap, toezicht en handhaving. In de afgelopen jaren is er extra capaciteit gerealiseerd en ingezet. Zo zijn er nu zes boswachters/BOAs actief.
Financiële t oelich ting Beheer en openstelling gebieden
Beheer en openstelling gebieden 2025 Verstrekte projectsubsidies en bijdragen Afdrachten aan verbonden organisaties Aankopen/verwervingen en grondzaken Uitbesteed werk ICT Personeelskosten Huisvestingskosten Kantoor- en algemene kosten Afschrijving
Totaal
2026 na wijziging
2027
€ - € € - € € - € € 1.243.002 € € 106.407 € € 1.674.732 €
- € - € - € 1.358.165 € 1.248.075 111.382 € 111.640 1.677.110 € 1.710.378
€ €
167.791 € 147.690 €
125.726 € 121.766 €
132.911 149.090
€ 3.271.632 € 3.462.138 € 3.352.094
Ten opzichte van de begroting 2026 nemen de lasten af met k€ 110. Voornamelijk als gevolg van het feit dat de éénmalige uitgaven uit de 1e begrotingswijziging 2026 zijn vervallen, dit betreft:
13
* éénmalig hogere monitoring kosten als gevolg van de kwaliteitstoets * aanleg paddenscherm * vervanging deuren Schaapskooi Laren * verlaging toerekening kantoor , vervallen archiefwerkzaamheden
-/- k€ 50 -/- k€ 39 -/- k€ 26 -/- k€ 35
Lo on- en prijsmutaties 2026/2027
+ k€ 40
3.1.2.2 Aankopen/verwervingen Aankopen /Grondverwerving In potentie zijn alle terreinen in het Gooi met natuurschoon (met waarden van natuur en landschap, al dan niet gecombineerd met recreatie en cultuurhistorie) voor de stichting aankoopwaardig. Per situatie wordt bekeken of verwerving wenselijk en mogelijk i s. Naast een meer actieve grondverwervingsstrategie is het ook zinvol om kleine incourante stukjes grond met een andere functie dan natuur en zonder natuurwaarde en of aansluiting op andere natuur, af te stoten.
Financiële toelichting Aankopen/ grond verwerving
Aankopen/verwervingen 2025
2026 na wijziging
2027
Verstrekte projectsubsidies en bijdragen Afdrachten aan verbonden organisaties Aankopen/verwervingen en grondzaken Uitbesteed werk ICT Personeelskosten Huisvestingskosten Kantoor- en algemene kosten Afschrijving
€ € € € € € € € €
7.384 20.221 -
€ € € € € € € € €
- € - € 45.000 € - € - € 20.681 € - € - € - €
20.795 -
Totaal
€
27.605 €
65.681 €
20.795
De lasten vallen ten opzichte van de begroting 2026 na wijziging lager uit in verband met het feit dat voor het begrotingsjaar (nog) geen concrete plannen zijn om gronden te verwerven. In 2026 heeft een grondruil plaatsgevonden met de gemeenten Blaricum en Laren , totaal k€ 45 afname. .
14
3.1.2.3 Educatie , draagvlak, profilering/ voorlichting en vrijwilligers Mensen vinden de natuur vaak vanzelfsprekend. Maar dat is het absoluut niet! Het is echt bijzonder dat we in zo’n sterk verstedelijkt gebied nog zoveel natuurwaarde hebben. Het is daarom belangrijk dat wij als organisatie laten zien wat er nodig is om de G ooise natuur en landschap te behouden. Dit draagt bij aan draagvlak/begrip voor ons werk als natuurbeschermingsorganisatie. Een toename in zichtbaarheid is hiervoor noodzakelijk . We hebben in 2024 het voornemen uit het beleidsplan opgepakt om het ambassadeurschap van inwoners te definiëren en verder vorm te geven, dit wordt in 2025 geïmple menteerd met een doorloop naar 2026 en later. Het versterken van het ambassadeurschap van eenieder die betrokken is of zich betrokken voelt bij het GNR vraagt immers om continue aandacht Vanaf 2022 is de educatievisie met een looptijd van 3 jaar tot uitvoering gebracht . Het GNR wil bereiken dat alle jeugd in het Gooi tussen 4 en 18 jaar via een educatieprogramma topervaringen beleeft in de natuur gebieden van het Goois Natuurreservaat. Daarnaast wil het GNR ook voor inwoners/volwassen bezoekers aan de gebieden een aantal specifieke activiteiten aanbieden, met name in aansluiting op actuele ontwikkelingen.
Met deze ervaringen en activiteiten willen wij bereiken dat deze doelgroepen het verhaal van de Gooise natuur leren kennen, een band opbouwen met de natuur in hun eigen omgeving, respect en zorgzaamheid ontwikkelen en het belang inzien van natuurbescherming. Medio 2025 is dit project afgerond. Omdat niet alle wensen uit de educatievisie een plek konden krijgen in het lopende project, is in het voorjaar van 2026 een vervolgproject opgestart . De extra jaarlijkse last hiervan ad k€ 10 is vanaf dienstjaar 202 6 opg enomen Naast educatieve programma’s zijn ook educatieve faciliteiten van belang. Alle voorbereidingen zijn in volle gang, voor de nieuwbouw van het Groepsverblijf ’t Laer . Het nieuwe groepsverblijf wordt opgeleverd eind 2026 /begin 2027 . Deze accommodatie verhuren wij aan scholen die een groepsruimte zoeken voor natuurbeleving, natuureducatie of veldonderzoek. Ook biedt het gebouw onderdak aan groepen die kleinschalig natuurbeheer verrichten. Het oude groepsverblijf is in 2025 , om veiligheidsredenen, hierop vooruitlopend al gesloopt . We werken al jaren samen met een aantal natuur -, educatie - en erfgoedpartners in de regio. Gezamenlijk wordt de Infoschuur geëxploiteerd; de kosten/opbrengsten worden gedeeld. Deze samenwerking wordt waardevol gevonden en voorgezet. Bij het Goois Natuurreservaat zijn zo’n 3 80 vrijwilligers actief.
Er zijn vrijwilligers die het leuk vinden om op een vaste ochtend of middag in de week met zaag en schop aan de slag te gaan. Ook zijn er vrijwilligers die presentaties, excursies en voorlichting geven over en in de natuur en er zij n vrijwilligers die flora en fauna inventariseren. Het vrijwilligersbestand is de afgelopen jaren gestaag gegroeid, dat is natuurlijk geweldig maar groei is geen doel op zich. Voor de komende jaren willen we de groep vrijwilligers op een gelijk niveau te houden, zodat ieder ook de aandacht en begeleiding k an krijgen die hij/zij verdient. We betrekken de vrijwilligers bij de doelstellingen en het werk van GNR en zetten in op het ver der professio naliseren van de werkzaamheden door middel van uitwisseling van ervaringen en training. Ook zorgen we ervoor dat de faciliteiten voor vrijwilligers op orde zijn zoals gereedschap en kleding, en plekken waar vrijwilligers kunnen verzamelen en spullen kunnen opbergen.
15
Financiële toelichting Educatie, draagvlak,
profilering/voorlichting en vrijwilligers
Educatie, draagvlak, profilering/voorlichting en vrijwilligers 2025 2026 na wijziging Verstrekte projectsubsidies en € - € - € bijdragen Afdrachten aan verbonden organisaties € - € - € Aankopen/verwervingen en grondzaken € - € - € Uitbesteed werk € 190.324 € 240.745 € ICT € 29.020 € 30.376 € Personeelskosten € 288.233 € 277.604 € Huisvestingskosten € - € Kantoor- en algemene kosten € 7.555 € 13.596 € Afschrijving € - € 4.060 €
Totaal
€
515.132 €
566.381 €
2027
246.745 30.447 300.238 8.637 4.060
590.127
De lasten nemen toe als gevolg van de loon - en prijsmutaties in 2027 . Daar staat tegenover dat de toegerekende lasten van kantoor -en algemene kosten lager uitvallen door het vervallen van de eenmalige archiefwerkzaamheden in 2026.
3.1.2.4 Strategie, beleid en belangenbehartiging Belangenbehartiging Er zijn veel maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen die de natuur en het landschap binnen en buiten het Goois Natuurreservaat direct of indirect raken. Het kan hierbij gaan om planprocedures, gebiedsprocessen en projecten die door overheden en ande re partijen zijn gestart. Daarbij wordt regelmatig gevraagd om een actieve inbreng van GNR. Indien er raakvlakken zijn met ons werk, gaan we hierop in. De insteek die wordt gekozen gaat altijd uit van het behouden en of versterken van de natuur -, de landschappelijke -, recreatieve en cultuurhistorische waarden van het Goois Natuurreservaat vanuit het motto “Koester ons groene thuis”. We doen dit met een duidelijke en zoveel mogelijk positieve en constructieve boodschap. Als de boodschap zich ervoor leent, dragen we deze boodschap uit zodat burgers en stakeholders zien hoe we ons opstellen ten opzichte van ontwikkelingen. Dit draagt bij aan naamsbekendheid, zichtbaarheid, bewustwording en steun voor ons werk. Hieronder staan een aantal projecten en processen waaraan GNR de komende jaren een bijdrage aan zal leveren: Natuurverbindingen Provincie Noord -Holland werkt gestaag door aan de planvorming voor de aanleg van de laatste grote natuurverbinding, de Westerheidebrug over de N525, die de Westerheide en de Zuiderheide met elkaar zal verbinden.
GNR is hierbij nauw betrokken. In het voorjaar van 2026 is het project van start gegaan. Daarnaast zet het GNR zich de komende jaren in om meer kleinere faunaverbindingen, zoals dassentunnels en amfibieëngoten, in de lokale wegen te realiseren of te optimaliseren.
16
Water als basisvoorwaarde voor natuur Alhoewel het Gooi een overwegend droog gebied is, speelt water een belangrijke rol in het Goois Natuurreservaat. Denk hierbij aan vennen, plassen, zanderijvaarten, poelen, natte heide en natte graslanden. Er zijn veel planten en diersoorten gebonden aan wa ter. Water is dus essentieel uit een oogpunt van biodiversiteit. Er zijn de nodige zorgen over de waterbeschikbaarheid in de toekomst, ook voor de natuur. GNR participeert in diverse onderzoeken rondom water zoals Ecohydrologisch onderzoek naar kwel Gooi en Vechtstreek, Wateraanvoer en aanvulling Gooi (WAAG) en Toekomstbestendige Heuvelrug, Gooi en Vechtstreek. Komende jaren worden vervolgonderzoeken uitgevo erd. Voor de GNR-inbreng ligt telkens de focus op het watersysteem van de gehele Gooi en Vechtstreek en de beschikbaarheid van voldoende (kwel)water van de goede kwaliteit voor de natuurgebieden in Gooi en Vechtstreek. We brengen door middel van een deskundigenonderzoek in 2026 - 2027 de ecosysteemdiensten die het Goois Natuurreservaat vervult in beeld. Ook de financiële waarde van die ecosysteemdiensten worden in kaart gebracht. Ruimtelijke ontwikkelingen GNR is betrokken bij de diverse ruimtelijke plannen, processen en ontwikkelingen voor o.a. Driftweg Naarden, voormalig Tergooi ziekenhuis Blaricum (Craibosch), Naarderbos en voormalige Philipslocatie Hilversum .
Per situatie wordt bekeken in welke mate de natuur -, landschappelijke -, recreatieve en cultuurhistorische waarden in geding zijn en of er zich kansen voordoen voor verbeteringen. Als dat het geval is, worden de gezichtspunten en inzichten naar voren gebrac ht en indien zinvol in de media uitgedragen. Programma Natuur, fase 2 (2025 - 2030) Er zijn voorstellen ingediend voor Programma Natuur, fase 2; natuurherstel binnen natuurgebieden. Het betreft een vervolg op fase 1 namelijk bodemherstelmaatregelen en bestrijding van invasieve soorten. In 2025 is de provinciale subsidiebeschikking afgegeven en van 2026 is een start gemaakt met de uitvoering (zie ook het onderdeel projecten) . Netwerken GNR werkt in een netwerk met andere partners waaronder die van de gezamenlijke terreinbeherende organisatie in Noord -Holland (TBO -NH) en belangenorganisaties zoals de Vrienden van 't Gooi. Er vindt voortdurend afstemming plaats over ontwikkelingen, (overh eids )plannen en projecten op het provinciale en regionale niveau. Het TBO -NH organiseert jaarlijks een Nieuwjaar - en netwerkbijeenkomst voor bestuur en politiek waar GNR vertegenwoordigd is. Provinciale Dialoogdag vrijwilligers in de natuur Voor alle vrijwilligers die actief zijn in het natuur - en landschapsbeheer in Noord -Holland vindt jaarlijks een ontmoetingsbijeenkomst plaats.
Er zijn diverse thema’s en workshops waaraan vrijwilligers kunnen deelnemen. GNR neemt hieraan actief deel. LandschappenNL Halverwege 2024 heeft GNR zich aangesloten bij de koepel van provinciale landschappen. Het belang is lobby op voor GNR relevante onderwerpen op rijksniveau, kennisuitwisseling, deelname gezamenlijke campagnes en continuering geldstroom van de Postcodeloterij . Vanaf 202 6 verkrijgt GNR de Postcodeloterij -bijdrage dan ook via LandschappenNL De bijdrage wordt overgemaakt op rekening van GNR en is binnen de begroting van GNR ondergebracht in de bestemmingsfonds extra investeringen en projecten.
Bestuur en de participantenbijdragen Het werk van het Goois Natuurreservaat wordt mede mogelijk gemaakt door de bijdragen van de participanten aan de begroting van de stichting. De bijdragen van de participanten vormen, samen met de subsidie op basis van de Subsidieregeling Natuur en Landschapsbeheer, de belangrijkste financiële basis voor h et dagelijks beheer van de natuurterreinen (zie toelichting baten uit overheidssubsidies) .
17
We zetten ons in voor blijvende open contactlijnen met de gemeenten, de gemeenteraden en met de raadsleden. Dat kan zijn bij de behandeling van de begroting, jaarverslag en jaarrekening in de raadscommissies maar ook tussentijds naar gelang het onderwerp e n de aanleiding. We organiseren ten minste één keer per jaar een bijeenkomst voor raadsleden om de contacten te onderhouden en hen de gelegenheid te bieden iets meer te weten te komen over de praktijk van het beheer van natuur en landschap in het Gooi.
Financiële toelichting Strategie, beleid en belangenbehartiging
Strategie, beleid en belangenbehartiging 2025
2026 na wijziging
2027
Verstrekte projectsubsidies en bijdragen Afdrachten aan verbonden organisaties Aankopen/verwervingen en grondzaken Uitbesteed werk ICT Personeelskosten Huisvestingskosten Kantoor- en algemene kosten Afschrijving
€ € € € € € € € €
- € - € - € 8.953 € 29.020 € 384.566 € - € 8.587 € - €
- € - € - € 116.830 € 30.376 € 336.171 € - € 11.906 € - €
22.310 30.447 416.693 7.563 -
Totaal
€
431.126 €
495.283 €
477.013
In verband met de vacature Hoofd Beleid, Ondersteuning & Externe relaties, wordt gedurende het 1e halfjaar van 2026 een interimhoofd ingehuurd, daardoor zijn de kosten van uitbesteed werk in 2026 fors hoger. Een deel van deze kosten ad k€ 55 wordt gedekt door de vrijval van salarislasten (onderdeel van de personeelskosten) als gevolg van de vacature. Voorzien is dat de vacature medio 2026 is ver vuld en daarmee komt i n 2027 komt het inhuurbedrag te vervallen en worden de personeelskosten inclusief loonstijging op het normale niveau geraamd.
3.1.2.5 Instandhouding gebouwen Het GNR heeft niet alleen gronden, maar ook opstallen/gebouwen. Er is een visie op het gebouwenbeheer ontwikkeld waarin is opgenomen welke gebouwen van belang zijn om te behouden en in stand te houden .
18
Financiële toelichting Instandhouding gebouwen
Instandhouding gebouwen 2025
2026 na wijziging
2027
Verstrekte projectsubsidies en bijdragen Afdrachten aan verbonden organisaties Aankopen/verwervingen en grondzaken Uitbesteed werk ICT Personeelskosten Huisvestingskosten Kantoor- en algemene kosten Afschrijving
€ € € € € € € € €
- € - € - € 54.350 € - € 30.331 € 4.500 € - € 11.046 €
- € - € - € 160.885 € - € 31.022 € - € - € 11.315 €
160.885 31.192 11.315
Totaal
€
100.227 €
203.222
€
203.392
3.1.2.6 Projecten Projectenprogramma Het projectenprogramma biedt inzicht in de geplande projecten en draagt bij aan een projectmatige aanpak en een betere sturing op realisatie van projecten. Projecten die in 202 7 (en de daaropvolgende jaren) in uitvoering zijn: Vernieuwen of in sommige gevallen opheffen van parkeer - en dagrecreatieterreinen; Vervolg op het lopende educatieproject om openstaande wensen uit de educatievisie te realiseren; Uitvoeren optimalisatie natuurverbinding Hoorneboeg (incl. deelgebied Hilversums Wasmeer); Uitvoeren optimalisatie natuurverbinding Laarderhoogt; Uitbreiden van het rustgebied bij en optimaliseren van de toelopen van de Natuurbrug Laarderhoogt (anticiperend op de aanleg van de nieuwe woonwijk Buurtschap Crailo); Realiseren van het uitvoeringsplan van het Programma Natuur, fase 2; Participeren in het provinciale project om te komen tot een definitief ontwerp voor natuurbrug N525/Westerheide Upgrade Schaapskooi Blaricum als “bezoek ershotspot” , verbeteren inrichting en functionaliteit van buitenterrein en binneninrichting . Opstellen en uitvoeren van een visie en ontwikkelplan voor de oude schaapskooi in Laren De voorbereiding en begeleiding van de bouw van de toek omstbestendige huisvesting van de werkorganisatie van GNR in combinatie met de Infoschuur.
De in 2022 goedgekeurde projecten van Programma Natuur Fase 1 (maatregelen in verband met de hoge stikstofbelasting in onze natuurgebieden) waarvoor subsidie is toegekend, zijn in 2025 en 2026 in de uitvoeringsfase . In het voorjaar van 2025 is een aanvraag ingediend voor fase 2, die gericht is op de uitvoering van maatregelen op basis van de resultaten uit fase 1. Inmiddels is de subsidiebeschikking ontvangen en is in 2026 gestart met de maatregelen . Voor een deel van deze projecten zullen in 202 6 inventarisaties en/of planuitwerkingen worden opgesteld. Op basis daarvan worden keuzes gemaakt voor de uitvoeringsfase. Dat zorgt ervoor dat de financiële raming en planning van deze projecten een onzekerheidsmarge kent. Het projectenprogramma wordt gedurende het begrotingsjaar regelmatig geactualiseerd op basis van de dan beschikbare informatie .
19
Financiële toelichting Projecten
Projecten 2025
2026 na wijziging
2027
Verstrekte projectsubsidies en bijdragen Afdrachten aan verbonden organisaties Aankopen/verwervingen en grondzaken Uitbesteed werk ICT Personeelskosten Huisvestingskosten Kantoor- en algemene kosten Afschrijving
€ € € € € € € € €
Totaal
€ 1.579.096 € 4.589.245 € 2.582.523
- € - € - € - € - € 427.100 € 1.394.211 € 3.870.228 € 19.347 € 20.251 € 159.593 € 258.936 € - € - € 5.945 € 12.730 € - € - €
2.311.071 20.298 243.067 8.087 -
Voor de mutaties in het uitbesteed werk wordt verwezen naar het meerjarenprogramma projecten 2026 - 2029 .
3.1.2.7 Fondsen werving Voorjaar 2026 is de profilerings - en fondsenwervingsstrategie geëvalueerd, wat op onderdelen tot wijziging in focus en uitvoering kan leiden in 2026 en latere jaren . Op hoofdlijnen zal de ingezette koers worden voortgezet, omdat we zien dat deze succesvol is. Met name de gebiedsgerichte benadering waarbij we bewoners laten zien welke unieke natuurgebieden van GNR dicht bij hun huis zijn, blijken effectief te zijn. Daarnaast gaan we steeds actiever inzetten op nalatenschappen en bijeenkomsten met relaties . GNR is de laatste jaren steeds zichtbaarder geworden en het aantal donateurs en andere giften groeien gestaag . Financiële toelichting Fondsenwervingskosten
Fondsenwervingskosten 2025 Verstrekte projectsubsidies en bijdragen Afdrachten aan verbonden organisaties Aankopen/verwervingen en grondzaken Uitbesteed werk ICT Personeelskosten Huisvestingskosten Kantoor- en algemene kosten Afschrijving
Totaal
€ € € € € €
2026 na wijziging
2027
- € - € - € 90.260 € 10.125 € 95.867 € 4.527 € - €
71.760 10.149 98.135
€ €
- € - € - € 51.379 € 9.673 € 94.777 € € 2.642 € - €
€
158.472 €
200.779 €
182.920
20
2.876 -
In 2026 is een éénmalig extra budget ad k€ 20 beschikbaar gesteld voor een gezamenlijke nalatenschap campagne van alle provinciale landschappen /LandschappenNL
De lasten nemen toe als gevolg van de loon - en prijsmutaties in 2027 . 3.1.2.8 Kosten beheer en administratie Op dit onderdeel zijn alle kosten opgenomen die niet rechtstreeks aan bovenstaande doelstellingen kunnen worden toegerekend. Het GNR baseert zich op de richtlijn van Goede Doelen Nederland voor de verdeling van uitvoeringskosten van de eigen organisatie.
Kostensoort Directie Controller Personeelskosten ICT Huisvesting/facilitair Juridische kosten Verzekeringen
Toerekening aan beheer en administratie 100% beheer en administratie 100% beheer en administratie Voor zover niet toerekenbaar aan doelstelling Voor zover niet toerekenbaar aan doelstelling Voor zover niet toerekenbaar aan doelstelling Voor zover niet toerekenbaar aan doelstelling Voor zover niet toerekenbaar aan doelstelling
Financiële toelichting Beheer en administratie
Beheer en administratie 2025
2026 na wijziging
2027
Verstrekte projectsubsidies en bijdragen Afdrachten aan verbonden organisaties Aankopen/verwervingen en grondzaken Uitbesteed werk ICT Personeelskosten Huisvestingskosten Kantoor- en algemene kosten Afschrijving
€ € € € € € € € €
- € - € - € 3.732 € 58.040 € 711.665 € 37.445 € 147.330 € 5.544 €
- € - € - € 2.640 € 60.753 € 675.572 € 43.980 € 161.279 € 35.675 €
3.640 60.895 696.694 43.980 150.023 35.675
Totaal
€
963.757 €
979.899 €
990.907
De lasten nemen toe als gevolg van de loon - en prijsmutaties in 2027 .
3.1.2.9 Kostenverdeelstaat algemene en ondersteunende kosten Op dit onderdeel zijn alle kosten opgenomen die niet rechtstreeks aan bovenstaande doelstellingen , fondsenwerving en/of beheer en administratie kunnen worden toegerekend. Dit betreft facilitaire -/kantoor kosten (verdeling op basis van fte), ICT kosten (verdeling per werkplek), HRM/personeelszaken (verdeling per fte) en grondzaken/vastgoed (procentuele verdeling).
21
Algemene en ondersteunende kosten facilitaire-/kantoorkosten automatisering/ICT kosten HRM/personeelszaken grondzaken/vastgoed
Jaarrekening Gewijzigde Begroting 2025 begroting 2026 2027 € 115.145 € 185.065 € 117.565 € 266.888 € 276.720 € 279.860 € 158.508 € 133.380 € 137.610 € 85.058 € 85.170 € 87.290
Totaal
€
625.600 €
680.335 €
622.325
Doorbelast aan: Beheer en openstelling gebieden Aankopen/Verwervingen Educatie, draagvlak, profilering en vrijwilligers Strategie, beleid & belangenbehartiging Instandhouding gebouwen Projecten
€ € € € € €
317.184 € 20.221 € 48.466 € 51.121 € 30.331 € 34.648 €
340.193 € 20.681 € 55.556 € 52.643 € 31.022 € 43.827 €
307.289 20.795 50.872 48.553 31.192 39.422
Wervingskosten Kosten beheer en administratie
€ €
16.474 € 107.155 €
18.509 € 117.904 €
16.950 107.252
Totaal
€
625.600 €
680.335 €
622.325
In 2027 vervalt het éénmalig budget ad k€ 67,5 dat bij de 1e begrotingswijziging 2026 beschikbaar is gesteld voor het uitvoeren van archiefwerkzaamheden . Daar staat tegenover dat de lasten toenemen gevolg van de loon - en prijsmutaties in 2027 .
3.1.2.10 Resultaatbestemming/ reservemutaties De begroting 2027 sluit met een klein positiefsaldo voor resultaatbestemming
van € 1.620 .
Hieronder wordt toegelicht hoe het resultaat uiteindelijk bestemd wordt en welke mutaties hieruit voortvloeien voor de bestemmingsreserves en -fondsen . Begroting 2027 Continuïteitsreserve: Algemene Egalisatie reserve
€
Bestemmingsreserves: a. Reserve Natuurbeheer b. Reserve gebouwd vastgoed c. Reserve vervanging materieel RPV d. Reserve beleid en communicatie/draagvlak
€ 5.630 € -1.000.000 € 21.890 € -
Bestemmingsfondsen: a. Exploitatie Infoschuur b. Verwerving, 1e inrichting en onderhoud verwervingen c. Extra investeringen/projecten (NPL/private gelden)
€ € €
974.100
Totaal
€
1.620
-
+=toevoeging - =aanwending
Bestemmingsrese rves Ad a In verband met de vernieuwing van de terreinbebording is een bedrag van ruim k€ 56 ten laste van de reserve Natuurbeheer gebracht. De besparing op het jaarlijkse onderhoud als gevolg van de vernieuwing wordt gedurende 10 jaar weer toegevoegd aan de ze reserve. Ad b Op het meerjarenprojectenprogramma is het project t oekomstbestendi ge huisvesting opgenomen . De dekking van dit project komt voor een groot deel uit de reserve gebouwd vastgoed
22
.
Dit betreft de aanwending voor de verwachte lasten van het project in 2027 (zie ook het Projectenprogramma).
Meerjaren
Ad c Voor de vervanging van het materieel v oor onderhoud van de rijwielpaden in het GNR wordt jaarlijks een bedrag ten laste van de exploitatie gereserveerd. Bestemmings fondsen Ad c De jaarlijkse bijdrage van de Postcodeloterij en opbrengsten van donateurs worden onder aftrek van de gemaakte kosten toegevoegd aan het bestemmingsfonds Extra investeringen/ projecten. Dit fonds wordt de komende jaren ingezet om grote projecten/aankopen te kunnen financieren (denk daarbij aan het uitvoeren van de tweede fase parkeervisie 2018 , toekomst bestendige huisvesting en grote terreinaankopen). Voorstellen daartoe worden separaat ter besluitvorming aan het bestuur voorgelegd. Hieronder wordt het geraamde verloop van alle (bestemmings )reserves en fondsen weergegeven. Stand per 1-1-2027
Storting 2027
Aanwending 2027
Stand per 31-12-2027
Statutaire en algemene-/continuïteitsreserve a. Statutaire reserve stichtingskapitaal b. Egalisatiereserve Algemeen sub-totaal statutaire en algemene-/continuïteitsreserve
€ € €
Bestemmingsreserves a. Reserve Natuurbeheer b. Reserve gebouwd vastgoed c. Reserve vervanging materieel RPV d. Beleid en communicatie/draagvlak sub-totaal bestemmingsreserves
€ 871.329 € € 2.700.493 € € 117.034 € € 82.464 € € 3.771.320 €
5.630 € - € 876.959 - € 1.000.000 € 1.700.493 21.890 € - € 138.924 - € - € 82.464 27.520 € 1.000.000 € 2.798.840
Bestemmingsfondsen a. Exploitatie Infoschuur b. Verwerving, 1e inrichting en onderhoud verwervingen c. Extra investeringen/projecten (NPL/private gelden) sub-totaal bestemmingsfondsen
€ 44.255 € € 357.120 € € 1.094.856 € € 1.496.231 €
- € - € 974.100 € 974.100 €
Totalen reserves en fondsen
€ 5.473.218 € 1.001.620 € 1.000.000 € 5.474.838
23
272 € 205.395 € 205.667 €
- € - € - €
- € - € - €
-
272 205.395 205.667
€ 44.255 € 357.120 € 2.068.956 € 2.470.331
3.2
Meerjarenramingen (inclusief projectenprogramma) 202
7 tot en met 20 30
Hieronder wordt het meerjarenperspectief geschetst. De ramingen zijn ten opzichte van het begrotingsjaar in constante prijzen opgenomen. Het GNR verwerkt in het meerjarenperspectief geen nieuw beleid. Uitgangspunt is dat nieuwe initiatieven binnen het bestaande budgettaire ka worden uitgevoerd.
der
e
De jaarlijkse mutaties als gevolg van loon - en prijsstijgingen worden telkens verwerkt in het 1 van de meerjarenramingen .
jaar
STAAT VAN BATEN EN LASTEN Meerjarenbegroting 2027-2030 2028
bedragen x 1000
2027 Baten Baten van particulieren Baten van bedrijven Baten van loterijorganisaties Baten van subsidies van overheden Baten van andere org.zonder winststreven
2029
2030
€ € € € €
314,0 30,0 918,0 5.778,8 727,1
€ € € € €
314,0 30,0 918,0 6.446,2 950,6
€ € € € €
314,0 30,0 918,0 5.469,2 430,6
€ € € € €
314,0 30,0 918,0 5.114,7 128,6
Totaal van de geworven baten
€
7.767,9
€
8.658,8
€
7.161,8
€
6.505,3
Baten uit bezit Baten als tegenprestatie voor producten/diensten Overige baten
€ € €
488,0 108,6 -
€ € €
488,0 108,6 -
€ € €
488,0 108,6 -
€ € €
488,0 108,6 -
Bijzondere baten Verkoop van activa
p.m.
p.m.
Mutatie onderhanden werk projecten Per saldo toe-/afname ohw projecten
€
Totaal van de baten
€ 8.401,2
Lasten Besteed aan doelstellingen Beheer en openstelling gebieden Aankopen/Verwervingen Educatie, draagvlak, profilering en vrijwilligers Strategie, beleid & belangenbehartiging Instandhouding gebouwen Projecten Mutatie Onder Handen Werk projecten
€
36,7
€ 3.352,1 € 20,8 € 590,1 € 477,0 € 203,4 € 2.582,5
€
-
€ 9.255,4
€ 3.352,1 € 20,8 € 590,1 € 477,0 € 203,4 € 2.396,8
€ 7.225,9
Totaal van bestedingen aan doelstellingen
p.m.
p.m.
-
€
-
€ 7.758,4
€
7.101,9
€
4.886,7
€
1.011,5
€ 3.352,1 € 20,8 € 590,1 € 477,0 € 203,4 € 899,8
€
€ 3.352,1 € 20,8 € 590,1 € 477,0 € 203,4 € 243,3
€
7.040,2
5.543,2
Kosten Fondsenwerving
€
20,8
€
20,8
€
20,8
€
20,8
Kosten beheer en administratie
€
990,7
€
990,7
€
990,7
€
990,7
€
1.011,5
€
1.011,5
€
1.011,5
Totaal van de lasten
€ 8.237,4
€
8.051,7
€ 6.554,7
€ 5.898,2
Saldo voor financiële baten en lasten
€
163,7
€ 1.203,7
€ 1.203,7
€ 1.203,7
Resultaat financiële baten en lasten
€
-
€
€
€
Saldo van baten en lasten voor resultaat bestemming
€
163,7
Continuïteitsreserve: Algemene Egalisatie reserve
€
-
Bestemmingsreserves: a. Reserve Natuurbeheer b. Reserve gebouwd vastgoed c. Reserve vervanging materieel RPV d. Reserve beleid en communicatie/draagvlak
-
-
-
€ 1.203,7
€ 1.203,7
€ 1.203,7
€
-
€
-
€
-
€ 5,6 € -1.000,0 € 21,9 € -
€ € € €
5,6 21,9 -
€
5,6
€ €
21,9 -
€ € € €
5,6 21,9 -
Bestemmingsfondsen: a. Exploitatie Infoschuur b. Verwerving, 1e inrichting en onderhoud verwervingen c. Extra investeringen/projecten (NPL/private gelden)
€ € €
974,1
€ € €
1.014,1
€ € €
1.014,1
€ € €
1.014,1
Totaal
€
1,6
€
1.041,6
€
1.041,6
€
1.041,6
Resultaat bestemming
+=toevoeging - =aanwending
24
3.3
Staat van baten en lasten ingedeeld naar Niet - Economische Activiteiten en Economische Activiteiten In 2025 is in opdracht van de gemeente Hilversum een staatsteunrechtelijk advies PwC PS Legal uitgebracht over de activiteiten van het GNR . Om staatssteun issues uit te sluiten dient het GNR een gescheiden boekhouding te hanteren voor de Niet Economische Activiteiten (N-ECA) en Economische Activiteiten (ECA) . In onderstaande tabel ontleent aan het genoemde advies worden de activiteiten van het GNR ingedeeld in Niet -Economische Activiteiten en Economische Activiteiten (bron: “Staatssteunrechtelijke advisering financiering GNR Gemeente Hilversum” van PwC PS Legal, november 2025) .
In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de staat van baten en lasten van het GNR onderscheiden naar Niet Economische Activiteiten en Economische Activiteiten. Zoals uit de totalen onderaan de tabel blijkt worden de overheidssubsidies/bijdragen niet gebruikt om economische activiteiten te bekostigen .
25
STAAT VAN BATEN EN LASTEN Begroting 2027 ECA
N-ECA Baten Baten van particulieren Baten van bedrijven Baten van loterijorganisaties Baten van subsidies van overheden Baten van andere org.zonder winststreven
totaal
€ € € € €
314.020 € 30.000 € 918.000 € 5.778.810 € 727.075 €
-
Totaal van de geworven baten
€
7.767.905 €
- € 7.767.905
Baten uit bezit Baten als tegenprestatie voor producten/diensten Overige baten
€ € €
16.080 € - € - €
471.940 € 108.600 € - €
488.020 108.600 -
Mutatie onderhanden werk projecten Per saldo toe-/afname ohw projecten
€
36.666 €
- €
36.666
Totaal van de baten
€ 7.820.651
Lasten Besteed aan doelstellingen Beheer en openstelling gebieden Aankopen/Verwervingen Educatie, draagvlak, profilering en vrijwilligers Strategie, beleid & belangenbehartiging Instandhouding gebouwen Projecten
€ 3.217.734 € € 20.795 € € 534.657 € € 477.013 € € 31.192 € € 2.582.523 €
134.360 € 3.352.094 - € 20.795 55.470 € 590.127 - € 477.013 172.200 € 203.392 - € 2.582.523
Totaal van bestedingen aan doelstellingen
€
6.863.914 €
362.030 € 7.225.944
Kosten Fondsenwerving
€
182.920 €
- €
182.920
Kosten beheer en administratie *1
€
916.404 €
74.303 €
990.707
Totaal fondsenwerving en beheer & administratie
€
1.099.324 €
74.303 €
1.173.627
Totaal van de lasten
€ 7.963.238
€
Saldo voor financiële baten en lasten
€ -142.587
€ 144.207
Resultaat financiële baten en lasten
€
Saldo van baten en lasten voor resultaat bestemming
€ -142.587
€
- €
€ 314.020 € 30.000 € 918.000 € 5.778.810 € 727.075
€ 8.401.191
580.540
436.333
€ 8.399.571
€
1.620
- €
-
€ 144.207
€
1.620
*1In afwijking van de suggestie onderaan de tabel uit het rapport van PwC wordt s tandaard 7,5% van de kosten van Beheer en Administratie toegerekend aan de Economische Activiteiten . Bij het GNR gaan we uit van de verhouding Baten van E conomische Activiteiten ten opzichte van Baten van Niet-E conomische Activiteiten . Over de laat ste drie jaar komt hier een percentage uit met een bandbreedte van 7 tot 7,5% .
26
3.4 Geprognotiseerde balans 202 3.4.1
7 en financiële kengetallen
Geprognotiseerde balans 2027 BALANS NA RESULTAATBESTEMMING PER 31 DECEMBER
bedragen x 1000
2027
2026
2027
ACTIVA
2026
PASSIVA
Vaste activa Materiële vaste activa
€
€
447,7
662,8
Reserves en fondsen Statutaire reserve Continuïteitsreserve Bestemmingsreserves
€ 0,3 € 205,4 € 2.798,8
Bestemmingsfondsen
€ 2.470,3
€ 0,3 € 205,4 € 3.771,3 € 3.004,5
€
€
447,7
€
662,8 Voorzieningen Voorziening ww verplichtingen personeel €
€ 402,2 € 1.225,0 € 4.435,8
€ 438,9 € 1.225,0 € 4.222,4 €
3.4.2
6.063,0
€ 6.510,7
Totaal activa
Kortlopende schulden Crediteuren € Overloop verlofrechten personeel € Overige schulden en overlopende passiva €
Financiële kengetalen 202
€
€
€ 6.549,1
Totaal passiva
3.977,0
€
1.496,2
€
213,3
€
862,6
213,3
213,3 € € €
550,0 72,6 200,0 €
5.886,3
2.470,3
213,3 €
Vlottende activa Onderhanden werk projecten Vorderingen/overlopende activa Liquide middelen
€ € 1.496,2
822,6
€ 6.510,7
550,0 72,6 240,0
€ 6.549,1
7
Overzicht diverse kengetallen bedragen x 1000
Vlottende activa Vaste schulden Vlottende schuld Totaal eigen vermogen Totaal vreemd vermogen Balanstotaal
€ € € € € €
6.063,0 213,3 822,6 5.474,8 1.035,9 6.510,7
Structurele lasten Structurele baten Structurele toevoeging reserves Incidentele lasten Incidentele baten
€ € € € €
6.001,3 6.024,5 27,5 2.398,3 2.376,7
Netto schuldquote Netto schuldquote (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte
-83,4% 84,1% 0,0%
De netto schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen weer. Als de schuld lager is dan het totaal van de jaarlijkse baten wordt dit voldoende geacht (kleiner dan 100%), wanneer het totaal van de schuld meer dan 30% boven de jaarlijkse baten uitkomt (groter dan 130%), dan is d it onvoldoende. Een negatieve ratio voldoet daarmee ruim aan de norm. De solvabiliteitsratio, ook wel de verhouding van eigen vermogen ten opzichte van het balanstotaal, geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is om aan zijn financiële verplichtingen te voldoen . Een ratio van hoger dan 50% wordt in de regel als voldoende beschouwd. Het kengetal structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte in de begroting is om tegenvallers op te vangen. Een ratio groter dan 0,6% is acceptabel. De stichting voldoet niet aan deze norm . Om niet onnodig beslag op middelen te leggen is er in het verleden voor gekozen geen post onvoorzien in de begroting op te nemen. In het verleden was daarvoor de
27
argumentatie dat een dergelijke post onmiddellijk een toename van de participantenbijdrage tot gevolg zou hebben.
4.
Risicoparagraaf 202 7 Personeel De stichting is qua rechtsvorm een particuliere stichting. De rechtspositie van het personeel is gebaseerd op de rechtspositie van de provincie. Dit houdt in dat de stichting in het kader van de sociale zekerheid aangemerkt wordt als een zogenaamde ‘eigenr isicodrager’ en dat het personeel voor de pensioenvoorziening is ondergebracht bij de APG -groep (voorheen ABP). Het eigen risicodragerschap brengt, zoals het woord al aangeeft, de nodige risico’s met zich mee. Bij ontslag of beëindiging van een dienstverband van een personeelslid, ook als gevolg van het van rechtswege ophouden van het dienstverband (aanstelling voor bepaalde tijd), houdt dit in dat de WW- uitkeringslasten ten laste komen van de stichting. In de CAO is afgesproken dat afhankelijk van het arbeidsverleden en de leeftijd van de betrokkene , deze uitkering maximaal 36 maanden kan duren. Ter afdekking van de ze risico’s is in 2016 hiervoor een voorziening ingesteld, ultimo 2024 is een bedrag van ruim € 213.000 beschikbaar en lopen er geen verplichtingen tot WW-betaling . De stichting is ook eigen risicodrager voor (langdurig) ziekteverzuim. Uit eerder onderzoek is gebleken dat het niet rendabel is om hiervoor een verzekering af te sluiten. Voor vervanging wegens (langdurige) ziekte is binnen de exploitatie geen bedrag opge nomen.