Regionale Energie Strategie NH Zuid 1 0 (RES 1 0) rvs

BESLISVOORSTEL RAAD BLARICUM Besluitvormend orgaan Gemeente Blaricum - Gemeenteraad Gemeentecode Blaricum Onderwerp Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0 (RES 1.0) Portefeuillehouder M.S.M. Klingenberg-Klinkhamer (Blaricum) Openbaar Ja Korte inhoud Besluit om de Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid (RES NHZ) voor te leggen aan de gemeenteraad voor besluitvorming; de RES NHZ aan te bieden aan het Nationaal Programma en de stuurgroep RES NHZ de opdracht te geven om een regionaal uitvoeringsprogramma op te stellen. Besluiten 1.

. Instemmen met de Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0 (RES 1.0), met als belangrijkste punten: a. De ambitie van de ‘energieregio’ Noord-Holland Zuid van 2,7 TWh als uitgangspunt hanteren voor duurzame energieopwekking in 2030 in Noord-Holland Zuid, en daarmee bijdragen aan de landelijke opgave van 35 TWh aan hernieuwbare energie in 2030. b. De kaart met globale zoekgebieden voor opwekking van grootschalige wind- en zonne-energie hiervoor als uitgangspunt hanteren.

2.

De uitkomsten van de RES 1.0, die effect hebben op de gemeente Blaricum, meenemen bij de uitwerking van de uitvoeringsinstrumenten voor het omgevingsbeleid, zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan.

Aanleiding voorstel In het Klimaatakkoord is afgesproken dat 30 energieregio’s in Nederland een Regionale Energiestrategie (RES) opstellen. Noord-Holland Zuid (NHZ) is een van de 30 energieregio’s. De energieregio’s maken in de RES afspraken om in 2030 samen 35 terawattuur (TWh) aan grootschalige hernieuwbare elektriciteit op land opwekken. Ook Pagina 1 van 9

wordt in de Regionale Structuur Warmte (RSW) toegewerkt naar het maken van afspraken over de inzet van regionale duurzame warmtebronnen. De RES is het instrument op reg regionaal niveau dat er voor moet zorgen dat de omgevingsvergunningen voor zon- en windprojecten uit de RES in 2025 zijn verleend, zodat in 2030 de opgave van 35 TWh is gerealiseerd. De negenentwintig gemeenten van de energieregio NHZ, de provincie en de drie waterschappen hebben deze RES 1.0 NHZ met elkaar gemaakt vanuit regionale samenwerking en maatschappelijke betrokkenheid. Van Concept RES naar RES 1.0 RES-proces Het bod en de zoekgebieden van de RES zijn de uitkomst van een intensief participatieproces van de afgelopen twee jaar. Er is bottom-up verkend wat de mogelijkheden voor zonne- en windenergie op land zijn. Daarvoor is gesproken met gemeenten in de regio, provincie, waterschappen, netbeheerders, inwoners, ondernemers, energiecoöperaties, woningcorporaties, onderwijsinstellingen, agrariërs en maatschappelijke organisaties op het gebied van natuur en milieu. Uit dit intensieve bottom-up proces zijn 32 zoekgebieden voortgekomen voor de opwekking van zon- en windenergie op land. Wijzigingen t.o.v. Concept RES In de RES 1.0 zijn, t.o.v. de concept RES NHZ, de volgende bijgewerkte en nieuwe onderdelen opgenomen : 1.

Elektriciteitsopwekking;

hoe de energieregio NHZ regionale invulling geeft aan een totaal op te stellen productievermogen van 2,7 TWh voor hernieuwbare elektriciteit op land in 2030. Daarbij wordt inzicht gegeven in de effecten op de energie-infrastructuur, waarbij rekening is gehouden met ruimtelijke kwaliteit, en maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak en andere belangen. De regionale invulling is weergegeven in geografische zoekgebieden. 2.

Regionale Structuur Warmte;

een overzicht van beschikbare (grootschalige) warmtebronnen en de warmtevraag met bovenlokale potentie voor de regio en is er een overzicht gegeven van bestaande en geprojecteerde infrastructuur voor warmte. Ook is er een werkagenda opgesteld, deze biedt handvatten om de komende tijd op dit dossier stappen te zetten. 3.

Losse katernen

Op aanverwante thema’s en onderwerpen worden zogenaamde ‘katernen’ aangeboden met relevante informatie en handvatten voor de uitvoering. Hierover vindt geen formele besluitvorming plaats. Deze katernen gaan onder meer over lokaal eigendom, ruimtelijke inpassing, energie infrastructuur en innovatie. 4.

Zoekgebieden:

Pagina 2 van 9

Op basis van de wensen & bedenkingen zijn er zoekgebieden afgevallen en nieuwe toegevoegd. Zoekgebieden Hoofdstuk 2.1 van de RES 1.0 geeft een toelichting op het aanbod en de zoekgebieden in Noord-Holland Zuid. Door middel van een verkenning worden momenteel de (on)mogelijkheden voor kleinschaligere duurzame energie op land in de Gooi- en Vechtstreek verkend en geconcretiseerd. Uitkomsten hiervan kunnen worden verwerkt in de RES 2.0 over 2 jaar en al eerder in de in de kaart van de RES-viewer en ook in het gebiedspaspoort van het betreffende zoekgebied (gebiedspaspoorten zijn in te zien in de RES-viewer). Participatie In het katern ‘RES-proces: van startnotitie tot RES 1.0’ is een uitgebreide beschrijving van het doorlopen participatieproces opgenomen. Participatie stopt niet bij de RES 1.0, maar blijft doorlopen richting de RES 2.0 én op (lokaal) projectniveau. Het is aan initiatiefnemers om onder regie van de gemeente samen met belanghebbenden de zoekgebieden verder uit te werken. Lokale participatie is daarin een gezamenlijke verantwoordelijkheid, en sluit aan op wat overheden rond participatie moeten regelen (in de geest van de Omgevingswet). Doel Het doel van de RES is bij te dragen aan de opwekking van duurzame elektriciteit (35 TWh aan wind- en zonne-energie op land) en de warmtetransitie in de gebouwde omgeving (van fossiele naar duurzame bronnen).

Vaststelling van de RES 1.0 maakt het mogelijk te vertalen in uitvoeringsinstrumenten van het gemeentelijk omgevingsbeleid, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning(en). Er wordt toegewerkt naar haalbare projecten met draagvlak en vergunningverlening in 2025.

Toelichting besluit (argumenten)

1.1 Instemmen met de RES 1.0 De RES 1.0 is een actualisatie, verdieping en concretisering van de concept-RES, die medio 2020 voor wensen en bedenkingen aan de gemeenteraden, Provinciale Staten en algemeen besturen van de waterschappen is voorgelegd. De wensen en bedenkingen zijn verwerkt in de nu voorliggende RES 1.0. In de Reactienota Noord-Holland Zuid, beschikbaar via https://energieregionhz.nl, leest u op welke wijze alle wensen, bedenkingen, moties en amendementen zijn verwerkt in de RES 1.0. De reactienota is in januari besproken in het college.

Pagina 3 van 9

De mogelijkheden en zoekgebieden in de RES 1.0 zijn in een uitgebreid participatieproces besproken met gemeenten, provincie, waterschappen, netbeheerders, inwoners, ondernemers, energiecoöperaties, woningcorporaties, onderwijsinstellingen, agrariërs en maatschappelijke organisaties. In het katern ‘RESproces: van startnotitie tot RES 1.0’ is het participatieproces toegelicht.

Onderdeel van de RES is de Regionale Structuur Warmte (RSW), waarin is beschreven hoe regionale duurzame warmtebronnen zouden kunnen worden ingezet. De RSW is beschreven in hoofdstuk 3 van de RES 1.0. De mate van zekerheid van de potentiële bovengemeentelijke warmtebronnen varieert. Zo is het nog onbekend hoeveel groen gas in de regio beschikbaar komt. Verder wordt er de komende jaren bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar de mogelijkheid en haalbaarheid van geothermie. De Transitievisie Warmte van Blaricum, die eind 2021 aan uw raad wordt aangeboden, zal rekening houden met de RSW.

a. Ambitie/aanbod De ambitie van de energieregio Noord-Holland Zuid is om 2,7 TWh aan hernieuwbare energie op land op te wekken. Er zijn 32 (specifieke) zoekgebieden in Noord-Holland Zuid in de RES 1.0 opgenomen. Daarnaast kent elke gemeente ‘generieke’ mogelijkheden, zoals zon op parkeerplaatsen, zon op dak en zon op geluidsweringen. De theoretische opwekpotentie binnen alle zoekgebieden telt op tot 3,0 TWh en is daarmee groter dan het aanbod van 2,7 TWh. Dit geeft ruimte om in de uitwerking van de plannen op zoek te gaan naar de meest optimale oplossing gezien vanuit draagvlak, ruimtelijke inpassing en de gewenste energie-infrastructuur.

b. Zoekgebieden/Gooi en Vechtstreek De regio Gooi en Vechtstreek draagt voor 0,22 TWh bij aan het aanbod. Voor Gooi en Vechtstreek zijn in de RES 1.0 ten opzichte van de concept-RES verschillende wijzigingen doorgevoerd. Deze wijzigingen komen voort uit wensen en bedenkingen van gemeenteraden en/of onverenigbaarheid van zoekgebieden met provinciale beschermingsregimes: •

De zoekgebieden Gooimeer, Aetsveldsepolder, Bloemendalerpolder, afslag 33 A27, A27 ter hoogte van Hilversum, de spoordriehoek Weesp en Stichtse Brug zijn komen te vervallen.

•

Het gebied gelegen tussen het wegdek en de geluidswal langs de A27, ter hoogte van de wijk Blaricummermeent, is als zoekgebied voor zon toegevoegd.

•

De nog te realiseren geluidswal bij het Naarderwoonbos en het nog te ontwikkelen energieleverend buurtschap Crailo (nieuwbouwproject) zijn als specifiek zoekgebied voor zon opgenomen.

Pagina 4 van 9

Ondanks dat in Gooi en Vechtstreek de zoekgebieden voor windenergie zijn vervallen, is het aanbod (0,22 TWh) vrijwel gelijk aan het aanbod uit de concept-RES (0,23 TWh). Dit wordt verklaard door de genoemde toevoeging van enkele gebieden voor zonneenergie, maar ook doordat in de RES 1.0 gebruik is gemaakt van de nieuwe landelijke rekenmethodiek (van december 2020). Deze methodiek zorgt voor een hogere theoretische opwekpotentie van zonne-energie. Kleinschalige opwekking van duurzame energie op land maakt geen onderdeel uit van het aanbod en de RES-systematiek. Wel worden hiervoor de mogelijkheden in regionaal verband verkend.

Blaricum Uit de RES komen voor de gemeente Blaricum de volgende ‘generieke’ locaties (dus geen specifieke zoekgebieden) naar voren: •

Zonne-energie op grote bedrijfsdaken. De gemeente Blaricum neemt deel aan een regionale aanpak om deze toepassing te stimuleren. Dit project start in het tweede kwartaal van 2021. Daarnaast zet de gemeente in op zonne-energie op gemeentelijk vastgoed

•

Zonne-energie langs de A27, op de geluidsschermen. Deze mogelijkheid is voorlopig nog niet opgenomen in het zogeheten OER-programma (Energie op Rijksgrond) van Rijkswaterstaat. Er lopen op dit traject, aansluitend op de RES regio U16, een aantal MIRT studies. Voorstel is om bij de startbeslissing van het MIRT project in 2025/26 te bekijken in hoeverre hernieuwbare energie in het project kan worden ingepast. Als alternatief zal worden gekeken of in samenwerking met de lokale energie coöperatie Hut van Mie er een plan van aanpak kan worden opgesteld in het kader van de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE).

•

Zonne-energie boven parkeerplaatsen. Op de kaarten bij de RES zijn voor veel gemeenten hiervoor de posities ingetekend, voor Blaricum ook. Benadrukt wordt dat de locatie (inclusief het aantal) indicatief is, er is nog geen specifiek onderzoek gedaan naar de haalbaarheid, wenselijkheid van (en belemmeringen bij) deze bepaalde locatie(s). Wel heeft een korte inventarisatie plaatsgevonden of bij een HOV bushalte zonnepanelen haalbaar waren. Echter, de bomen in de directe omgeving zouden voor slagschaduw zorgen waardoor de business case niet haalbaar leek. Daarnaast is op regionaal niveau een marktconsultatie plaatsgevonden om meer inzicht te krijgen in de haalbaarheid in algemene zin, het proces om te komen tot realisatie en de rollen van marktpartijen en de gemeente daarin. De financiële haalbaarheid blijkt nog vaak een knelpunt. Ons college volgt de ontwikkelingen, er zijn vooralsnog geen voornemens om als gemeente te investeren in deze installaties en voorzieningen. Pagina 5 van 9

2.

Uitkomsten vertalen in omgevingsvisie en omgevingsplan

De afspraken en kaarten uit de RES 1.0 krijgen (pas) een juridische status als deze worden uitgewerkt en vastgesteld in omgevingsrechtelijke instrumenten, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning(en). Bij de uitwerking van de RES in deze instrumenten vindt de finale en integrale afweging plaats van alle ruimtelijke opgaven. Het afwegingskader voor de RES (bijdrage aan klimaatdoelen, draagvlak, ruimtelijke inpassing en netefficiëntie) heeft op verschillende momenten van het RES-proces al geleid tot keuzes. Daarom helpen de uitkomsten uit het RES-proces bij het maken van deze toekomstige integrale afwegingen in het omgevingsbeleid. Vastgesteld wettelijk- en beleidskader -Klimaatakkoord -Klimaatwet

Juridische aspecten -

Juridische status RES: De in de RES 1.0 gemaakte afspraken krijgen een juridische

status als deze worden uitgewerkt en vastgesteld in omgevingsrechtelijke instrumenten (het omgevingsbeleid). Er is daarom geen mogelijkheid tot beroep en bezwaar op de RES. -

MER-plicht: de RES is niet plan-mer-plichtig op grond van het Nederlandse recht.

Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie N.v.t.

Kanttekeningen RES 1.0 NHZ is voor de regio Gooi en Vechtstreek een inspanningsverplichting, geen resultaatverplichting. Om verschillende redenen kunnen huidige zoekgebieden komen te vervallen. Risico is dat de bijdrage aan de RES NHZ minder gaat worden dan de 0,2 GWh (199 GWh) die nu staat vermeld in de zoekgebieden. Het aandragen van nieuwe zoekgebieden zou dit kunnen compenseren.

Financiën Kosten RES-proces Het budget voor het regionale RES-proces en de ondersteuning door de programmaorganisatie RES NHZ is tot de RES 1.0 geborgd door een landelijke en provinciale bijdrage. Het is de wens van de betrokken overheden om de regionale

Pagina 6 van 9

ondersteuningsstructuur voor de RES voort te zetten tot aan 2025, met een tussentijdse evaluatie in 2023. Hiervoor wordt een regionaal uitvoeringsprogramma opgesteld. De invulling hiervan is mede afhankelijk van een rijksbijdrage voor het vervolgproces. Een besluit over een rijksbijdrage is aan het nieuwe kabinet en wordt niet eerder dan in de tweede helft van 2021 verwacht. Mogelijk is cofinanciering vanuit de 20 overheden nodig. Bij het regionaal uitvoeringsprogramma wordt een dekkingsvoorstel opgenomen. Eind 2021 wordt een besluit genomen over het regionaal uitvoeringsprogramma. Extra uitvoeringslasten gemeenten Voor de uitvoering van het Klimaatakkoord hebben gemeenten, provincies en waterschappen de komende drie jaar 1,8 miljard euro nodig. Dat adviseert de Raad voor het Openbaar Bestuur in het advies Van Parijs naar praktijk. De uitvoeringslasten voor gemeenten komen neer op circa € 600 miljoen per jaar. Een besluit hierover is aan het nieuwe kabinet en wordt niet eerder dan in de tweede helft van 2021 verwacht. Personele aspecten De uitvoering van de RES vraagt om extra inzet van gemeenten en Regio, concreet houdt dit o.a. in: -

Organiseren en faciliteren van participatie

-

Zoekgebieden en initiatieven nader onderzoeken

-

Borging in omgevingsbeleid en vergunningverlening

-

Loket voor lokale initiatieven

-

Opstellen uitvoeringsgericht beleid (bijv. over financiële participatie,

stimuleringsregelingen) -

Vaststellen van samenwerkingsafspraken m.b.t. de uitvoering (bijv. met

netbeheerder) -

Regionale coördinatie (deelregio Gooi en Vechtstreek)

Begrotingswijziging nodig? Nee Uitvoering & Communicatie Het persbericht vanuit de regio Gooi en Vechtstreek (zie bijlage 10) is verzonden op 21 april j.l. Na de besluitvorming in alle colleges op 18 mei a.s. wordt de RES 1.0 ter vaststelling voorgelegd aan de raden. De RES 1.0 wordt uiterlijk op 9 juli 2021, samen met eventuele moties en amendementen, door de Stuurgroep RES NHZ aangeboden aan het Nationaal Programma RES en het Planbureau voor de Leefomgeving voor doorrekening. Een raadsbesluit reikt voor wat betreft de kaarten alleen over het grondgebied van de gemeente zelf.

Pagina 7 van 9

Besluiten over zoekgebieden worden meegenomen in de verdere uitwerking van zoekgebieden, in de kaart van de RES-viewer verwerkt en ook in het gebiedspaspoort van het betreffende zoekgebied. Wijzigingen in het RES-document kunnen niet eerder dan in de RES 2.0 worden verwerkt. De in de RES 1.0 gemaakte afspraken worden, met inachtneming van mogelijk ingediende moties en/of amendementen, uitgewerkt en vastgesteld in de uitvoeringsinstrumenten van het gemeentelijk omgevingsbeleid, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning(en). Er wordt toegewerkt naar haalbare projecten met draagvlak en vergunningverlening uiterlijk in 2025. De afspraken voor regionale samenwerking en ondersteuning, zowel met betrekking tot participatie, de uitwerking en monitoring van de RES, als het toewerken naar de RES 2.0, worden uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsprogramma. Met dit voorstel geeft u de Stuurgroep RES NHZ de opdracht om dit uitvoeringsprogramma op te stellen, waarvoor na de zomer 2021 input wordt opgehaald bij de volksvertegenwoordigers. Besluitvorming vindt eind 2021 plaats. Afhankelijk van de vorm en inhoud is dit een college- of raadsbesluit. De precieze haalbaarheid, wenselijkheid en invulling van de zoekgebieden worden verder onderzocht. Hierdoor kunnen zoekgebieden nog worden aangepast of zelfs afvallen.

De praktijk zal uitwijzen welke zoekgebieden haalbaar zijn. Daarom wordt de RES elke 2 jaar geëvalueerd en geactualiseerd. De provincie Noord-Holland heeft een regierol in het bijhouden van de data, ter ondersteuning van de monitoring van de voortgang van de uitvoering. Samenwerkingsafspraken over data en monitoring worden uitgewerkt in het regionale uitvoeringsprogramma. Bijlagen Voor overzicht alle bijlagen RES 1.0 zie volgende link: https://energieregionhz.nl/documenten#res -

Bijlage 1: Regionale Energiestrategie Noord-Holland Zuid 1.0 (zie link: https://energieregionhz.nl/res-downloaden)

-

Bijlage 2: Kaarten RES NHZ 1.0 :

-

Bijlage 3: Netimpactanalyse (zie link)

Katernen (hierover vindt geen besluitvorming plaats): voor bijlagen zie link: https://energieregionhz.nl/documenten#res -

Bijlage 4: Katern thematafels

-

Bijlage 5: Katern rollen en beleidskaders

-

Bijlage 6: Katern proces

Pagina 8 van 9

-

Bijlage 7: Katern innovatie

-

Bijlage 8: Katern MER en Milieueffecten

-

Bijlage 9: Katern energie-infrastructuur

-

Bijlage 10: persbericht

Steller Klaas-Jan Mauritz Registratiedatum 12 mei 2021

Pagina 9 van 9