Kaders Transitievisie Warmte rvs

BESLISVOORSTEL RAAD BLARICUM Besluitvormend orgaan

Gemeente Blaricum - Gemeenteraad Gemeentecode Blaricum

Onderwerp

Kaders Transitievisie Warmte Portefeuillehouder

A.M. Kennis (Blaricum) Openbaar Ja Korte inhoud

Samen met de gemeenten Wijdemeren, Gooise Meren, Huizen en Laren en diverse

stakeholders werkt de gemeente Blaricum aan het opstellen van de Transitievisie Warmte. In deze Transitievisie Warmte beschrijven wij hoe de transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving er volgens de huidige inzichten op hoofdlijnen uit gaat zien Besluiten

1. In te stemmen met de kadernotitie Transitievisie Warmte (TVW)

2. De gemeente Blaricum binnen 5 jaar start met het opstellen van één

Wijkuitvoeringsplan, onder voorbehoud van aanvullende rijksmiddelen en toegang tot een potentiële warmtebron.

3. De gemeente Blaricum wijken/buurten/dorpen prioriteert op basis van 10 criteria waarbij het criterium ‘eindgebruikerskosten’ de hoogste weging krijgt.

4. De gemeente Blaricum een Wijkuitvoeringsplan pas tot uitvoering brengt, wanneer er onder de eindgebruikers een breed draagvlak is.

5. In de gemeente Blaricum het gasnet behouden blijft tot het voor iedere

eindgebruiker haalbaar en betaalbaar is om van het aardgas af te stappen.

Inleiding

Samen met de gemeenten Wijdemeren, Gooise Meren, Huizen en Laren en diverse

stakeholders werkt de gemeente Blaricum aan het opstellen van de Transitievisie Warmte. In deze Transitievisie Warmte beschrijven wij hoe de transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving er volgens de huidige inzichten op hoofdlijnen uit gaat zien.

Pagina 1 van 7

Het belangrijkste voorstel aan de gemeenteraad is om binnen 5 jaar te starten met het

opstellen van een Wijkuitvoeringsplan. Daarmee zetten wij de warmtetransitie in gang en doen wij kennis en ervaring op. Dit is nuttig omdat wij de Transitievisie Warmte iedere 5 jaar herijken. Het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan helpt ons bij de eerste herijking in 2026.

In de Transitievisie Warmte bepalen wij de voorwaarden waaraan Wijkuitvoeringsplannen

moeten voldoen. In een Wijkuitvoeringsplan leggen wij samen met alle belanghebbenden uit een wijk/buurt/dorp vast hoe de warmtetransitie er werkelijk uit gaat zien en binnen welke termijn iedereen van het aardgas afstapt. Tot 2050 zullen wij een viertal

wijkuitvoeringsplannen moeten opstellen en vervolgens uitvoeren. Totaal moeten

ongeveer 4000 woningen (inclusief Blaricummermeent) in Blaricum aardgasvrij worden.

Wanneer wij niet starten met een Wijkuitvoeringsplan voor 2026 zal de opgave na 2026 vergroten.

Het is van belang dat wij ons voorbereiden op de financiële en organisatorische gevolgen van de warmtetransitie. Dit is van belang voor de gemeentelijke organisatie, inwoners, bedrijven en organisaties.

Op een aantal momenten bent u al geïnformeerd over de Transitievisie Warmte: • 7 sept 2020: Webinar over de inhoud van de Transitievisie Warmte.

• 26 nov 2020: Oriënterende raadssessie over de Transitievisie Warmte voor Blaricum.

• 12 jan. 2021: Webinar over de bestuurlijke kadernotie die nu ter besluitvorming ligt. Eind 2021 zal de Transitievisie Warmte aan u worden voorgelegd ter vaststelling. Daarvoor doorlopen wij de komende maanden een proces waarin wij samen met

stakeholders en inwoners een prioritering in de wijken/buurten/dorpen aanbrengen en inzicht geven in de alternatieve technieken ter vervanging van het aardgas.

Om dit proces in gang te zetten ligt de ‘Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’ (zie bijlage 1) nu ter vaststelling. Tijdens de oriënterende sessie van 25 november 2020 is deze kadernotitie al aangekondigd.

De kaders in deze bestuurlijke kadernotie zijn van groot belang voor warmtetransitie in

de gemeente Blaricum. Met dit document bent u in de positie de kaders voor de komende jaren vast te stellen. De besluiten in dit raadsvoorstel zijn daarbij zo geformuleerd dat u

via amendementen en/of moties op specifieke punten aanvullingen kunt doen of andere kaders aan ons kunt meegeven.

Pagina 2 van 7

In dit raadsvoorstel leest u een samenvatting van de belangrijkste kaders voor de

gemeente Blaricum en onze achterliggende overwegingen. Het volledige overzicht van de

bestuurlijke kaders leest u in bijlage 1: ‘de Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’. Doel

Vaststellen kaders voor het opstellen en uitvoeren van de transitievisie warmte Toelichting besluit (argumenten)

1.1 De gemeenteraad stelt de kaders vast voor de TVW

Samen met de gemeenten Laren, Gooise Meren, Wijdemeren en Huizen is deze

kadernotitie TVW opgesteld. Het document stelt de kaders vast en geeft bestuurlijk

commitment voor het meewerken aan de nationale opgave van 49% CO2 reductie in 2030

en 100 % CO2 reductie in 2050. Elke gemeente stelt voor eind 2021 zijn eigen TVW op en heeft invloed en inbreng op het uiteindelijke gekozen tijdspad en ambities. De gemeente bepaalt zelf wanneer en hoe wijken/buurten aardgasvrij worden gemaakt.

2.1 Door binnen 5 jaar te starten met een eerste wijk, doen wij nodige ervaring op.

Met het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan zetten wij de warmtetransitie in gang.

Daarmee doen wij kennis en ervaring op. Dit is nuttig omdat wij de Transitievisie Warmte iedere 5 jaar herijken. Het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan helpt ons bij de eerste herijking in 2026.

Het uitvoeringsplan is een concretisering van de transitievisie warmte en beschrijft hoe de gemeente de wijkgerichte aanpak in (een) specifieke wijk(en) wil (laten) uitvoeren of

regisseren. Het uitvoeringsplan biedt een totaaloverzicht van de stappen die door partijen worden gezet om de isolatie aanpak en/of om het gekozen alternatief voor aardgas voor een wijk te realiseren. Het uitvoeringsplan wordt (mede daarom) opgesteld in

samenwerking met bewoners, gebouweigenaren en stakeholders, waaronder de partijen betrokken bij de uitvoering, zoals netbeheerders en woningcorporaties. Voor

stakeholders, eigenaren en bewoners biedt het uitvoeringsplan een overzicht van alle

samenhangende maatregelen die worden genomen om een wijk aardgasvrij te maken. De keuze voor een wijk/buurt/dorp waar wij starten met een eerste Wijkuitvoeringsplan komt terug in de Transitievisie Warmte. De kaders die u met dit raadsvoorstel vaststelt, zijn bepalend voor deze keuze. Op basis van de prioritering in de TVW volgt een voorkeurswijk uit het afwegingskader. Dit is de wijk die interessant lijkt.

Voordat er in de praktijk wordt gestart met een wijkuitvoeringsplan zal een nadere

verkenning (onderzoeksfase) in de wijk plaatsvinden die uit de prioritering naar voren is

gekomen. Uit deze verkenning zal een go/no go komen voor een wijkuitvoeringsplan. In de verkenning zal worden onderzocht of er draagvlak onder een bewonersgroep en overige stakeholders is waarmee wijkprocessen gestart kunnen worden.

Pagina 3 van 7

Inwonerparticipatie is essentieel omdat er achter elke voordeur maatregelen moeten worden genomen. Een straat waar bewoners zelf al willen starten is een ‘must’ om

draagvlak vast te kunnen stellen. Enthousiastelingen kunnen gevraagd worden om ambassadeur te worden.

Alleen wanneer dit onderzoek een positief resultaat oplevert, gaan we “de

haalbaarheidsfase’ van een Wijkuitvoeringsplan in. Hier leggen we een formeel besluit aan de gemeenteraad voor. We laten het Wijkuitvoeringsplan (WUP) vaststellen. De fasen voor een uitvoeringsplan zien er als volgt uit: o

Verkenning: onderzoek naar draagvlak in de wijk. Betrekken koplopers, alle inwoners, professionele stakeholders, et cetera.... Go/no-go

o

Haalbaarheidsfase: opstellen WUP

go/no-go WUP Voorleggen aan de raad o

Doorontwikkelingsfase: contracteren partijen, aanwijzen warmtebedrijf (indien sprak van collectief warmtesysteem) etc. Go/no-go

o

Realisatiefase go/no-go.

2.2 Met het opstarten van één Wijkuitvoeringsplan past de combinatierol van integrale procesregisseur. De gemeente krijgt de regie in de warmtetransitie. De regierol die wij kiezen, moet

passen bij onze ambities, capaciteit en middelen. De combinatierol van procesregisseur

en de integrale regisseur past de komende jaren het beste bij de gemeente Blaricum voor de aansturing van de warmtetransitie (zie ook bijlage 1 pagina 10).

Met deze combinatierol zetten wij inwoners en andere de eindgebruikers centraal en

kiezen wij een tempo waarbij iedereen kan meekomen. Als procesregisseur werken wij samen met partners zoals de Energiecoöperatie Hut van Mie en initiatieven uit de

samenleving. Als integrale regisseur vinden wij het belangrijk uitdagingen slim te combineren om zo efficiënt en effectief deze transitie te doorlopen.

Wij kiezen niet voor een intensieve en sturende rol: de sturende regisseur. Dit past niet

bij de capaciteit en middelen van de gemeente Blaricum. Het opstarten van twee of meer Wijkuitvoeringsplannen voor 2026 zou passen bij de sturende regisseur

Wij kiezen ook niet voor een afwachtende rol: de afwachtende regisseur. Dit past niet bij de ambities van de gemeente op het gebied van duurzaamheid en het negeren van de

mogelijke kansen die er wel liggen. Daarbij wordt de opgave in de toekomst steeds groter wanneer de gemeente afwacht. Het niet-opstarten van een Wijkuitvoeringsplan voor 2026 past bij de afwachtende regisseur.

Pagina 4 van 7

2.3 Een ’S-Curve’ tijdspad is een logische keus.

Met het opstarten van één Wijkuitvoeringsplan kiezen wij voor het tijdspad: S-curve groei (zie ook bijlage 1 pagina 15). De komende jaren is de warmtetransitie volop in

ontwikkeling. Op basis van nieuwe kennis, technieken en financieringsmogelijkheden kan het tijdspad andere vormen aannemen, zoals een ’exponentieel-curve’ waarbij het

zwaartepunt van de transitie later valt dan bij een S-curve groei. Het tijdspad herijken wij iedere 5 jaar.

Wij kiezen niet voor een ‘snelle start’ of ‘lineaire groei’. Hiervoor zouden wij in korte tijd

meer Wijkuitvoeringsplannen moeten voorbereiden en tot uitvoering brengen. Vooralsnog heeft de gemeente hier niet de middelen of capaciteit voor. Wij kiezen nadrukkelijk ook

niet voor een ‘uitstel tijdspad’. Het niet-opstarten van een Wijkuitvoeringsplan zou bij dit tijdspad horen.

3.1 Met de 10 criteria in een afwegingskader komen wij tot een prioritering van buurten.

Om te komen tot een prioritering stellen wij een afwegingskader op met 10 criteria zoals opgenomen in hoofdstuk 4 van de Kadernotitie (zie bijlage 1, pagina 22). Deze criteria

zijn samen met vijf gemeenten en diverse stakeholders opgesteld. Bij het opstellen van een afwegingskader krijgen de verschillende criteria in de Transitievisie Warmte een weging. Voor de gemeente Blaricum stellen wij voor dat het criterium

‘eindgebruikerskosten’ de zwaarste weging krijgt. Daarmee geven wij de betaalbaarheid voor onze inwoners, bedrijven en organisaties de hoogste prioriteit.

4.1 Alleen met een breed draagvlak slaagt de warmtetransitie.

Een belangrijke voorwaarde voor de gemeente Blaricum om een Wijkuitvoeringsplan tot

uitvoering te brengen, is de haalbaarheid en betaalbaarheid voor de eindgebruikers. Wij gaan inwoners niet op kosten jagen door hen te verplichten van het aardgas af te stappen. Er moet een breed draagvlak zijn.

5.1 Wij behouden het gasnet.

In de alle wijken/buurten/dorpen behouden wij het gasnet. Pas wanneer er voor iedereen een haalbaar en betaalbaar alternatief is, zal deze op termijn worden verwijderd. Daarbij hanteren wij een termijn van acht jaar. Dit komt overeen met de uitvoeringstermijn van een Wijkuitvoeringsplan.

Uitzondering hierop zijn wijken//buurten/dorpen waar duurzame gassen (waterstof,

groengas, biogas) een goede alternatieve techniek voor aardgas lijken. Voor het gebruik

van deze duurzame gassen kan het bestaande gasnet mogelijk worden gebruikt. Daarom starten wij in deze wijken/buurten/dorpen geen Wijkuitvoeringsplan tot er meer

zekerheid is over de beschikbaarheid van duurzame gassen. Na verwachting zal dit Pagina 5 van 7

inzicht er niet voor 2030 zijn. Tot die tijd stimuleren wij wel het terugbrengen van het energiegebruik door bijvoorbeeld isolatie. Vastgesteld wettelijk- en beleidskader -Klimaatakkoord -Klimaatwet

Relatie BEL-gemeenten en BEL Combinatie

We trekken o.a. samen met de gemeente Laren op in het opstellen van de TVW. Kanttekeningen

1.1 Het is nog onzeker of het Rijk met aanvullende middelen komt voor de warmtetransitie.

De warmtetransitie moet haalbaar en betaalbaar zijn. De VNG heeft bij het aangaan van

het Klimaatakkoord als belangrijke randvoorwaarde gesteld dat het Rijk een vergoeding geeft voor de aanzienlijke uitvoeringslasten voor het opstellen en uitvoeren van Wijkuitvoeringsplannen. Dit is echter nog niet geregeld.

Wanneer het Rijk extra middelen beschikbaar stelt voor de warmtetransitie, reserveren wij deze voor de transitie. Stelt het Rijk geen middelen beschikbaar, dan komen wij mogelijk bij u terug via de programmabegroting 2022.

In ieder geval blijven wij ons inzetten voor het aanvragen van subsidies van het Rijk of de Provincie Noord-Holland zoals de subsidie Programma Aardgasvrije Wijken (PAW). Deze subsidies zetten wij in om initiatieven mogelijk te maken en te ondersteunen. Dit past ook bij de rol van integrale procesregisseur. Financiën

De warmtetransitie heeft zowel financiële en organisatorische gevolgen. Dit werken wij

verder uit in de Transitievisie Warmte. Ter indicatie: In de tabel op pag. 33 (zie bijlage 1) ziet u de kosten op basis van onderzoek door de VNG. Het opstellen van een

Wijkuitvoeringsplan duurt 2 jaar, en de uitvoering 8 jaar. Het starten van één

Wijkuitvoeringsplan vraagt een grote extra inzet/kosten tot een wijk/buurt/dorp aardgasvrij is.

Aanvullend kan het voor het slagen van de warmtetransitie interessant zijn dat de

gemeente investeert in een warmtenet of warmtebedrijf. Daarnaast kan de gemeente

voordelige leningen verstrekken of garantstaan om een project mogelijk te maken. Per Wijkuitvoeringsplan zal dit verschillen. De mogelijkheden zullen wij per Wijkuitvoeringsplan onderzoeken en aan u voorleggen Begrotingswijziging nodig? Nee

Pagina 6 van 7

Uitvoering / Communicatie

In hoofdstuk 5 van bijlage 1: ‘de Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’ is een samenvatting van het communicatieplan opgenomen. In hoofdstuk 6 leest u de vervolgstappen om te komen tot de Transitievisie Warmte.

Belangrijke momenten voor de gemeenteraad in het vervolgproces zijn: •

12 januari 2021:

•

Zomer 2021: Een oriënterende/beeldvormende raadssessie over uitkomsten TVW

• • •

23 maart 2021:

Regiopodium over startnotitie en eerste analyse Bestuurlijke kadernotitie in gemeenteraad

Najaar 2021: Aanbieden TVW aan de gemeenteraad Najaar 2021: Vaststellen TVW

Bijlagen

Bijlage 1: Raadsvoorstel Kaders Transitievisie Warmte Bijlage 2: Bestuurlijke Kadernotitie Transitievisie Warmte Steller

Klaas-Jan Mauritz Registratiedatum 11 februari 2021

Pagina 7 van 7