20251020 B&W Memo Septembercirculaire 2025 (1)
Tekst van het document
Memo Onderwerp : Datum : Naam opsteller :
Septembercirculaire 2025 20 oktober 2025 Aalt van Lagen
Aanleiding Jaarlijks verschijnen er drie circulaires die de gemeenten informeren over de omvang en de verdeling van het gemeentefonds. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, de septembercirculaire van de Miljoenennota en de decembercirculaire is op basis van de Najaarsnota en rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De septembercirculaire 2025 is, zoals gebruikelijk, gepubliceerd op Prinsjesdag. Deze circulaire bevat informatie over tekorten 2023 en 2024 in het budget voor jeugdzorg en de actualisatie van het volume accres en LPO accres gebaseerd op de actuele raming van het Centraal Planbureau (CPB; MEV 2026). Deze memo presenteert het effect van de septembercirculaire voor de gemeente Blaricum. Financieel effect septembercirculaire 2025: Tabel 1
2025
2026
2027
2028
2029
Beginstand septembercirculaire 2025*
20.616
20.926
20.947
20.933
21.710
Mutaties septembercirculaire 2025**
144
10
-83
-116
-139
Eindstand septembercirculaire 2025
20.760
20.936
20.865
20.817
21.571
Bedragen x € 1.000
* **
totale inkomsten algemene uitkering na meicirculaire 2025 positieve bedragen betreffen in bovenstaand overzicht een voordeel/toename
Nadere uitwerking Het financieel effect van de septembercirculaire is als volgt opgebouwd: Tabel 2 Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
2029
Ontwikkelingen uitkeringsfactor (accressen) Taakmutaties Integratie- en doeluitkeringen Stelposten
-95 341 33 -135
-284 20 455 -182
-101 16 12 -10
-130 15 9 -10
-153 15 9 -10
Totaal verschil met meicirculaire
144
10
-83
-116
-139
1
1. Ontwikkeling uitkeringsfactor (accressen) Uitgangspunt is dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product volgt. De indexatie is gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. Verder zijn mutaties op de uitkeringsfactor hier van belang. Ook wordt het overschot ruimte onder het BCF-plafond hier afgerekend. Volume accres In de septembercirculaire is een nieuwe raming voor het accres 2026 en verder opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB; Macro Economische Verkenningen 2026). Voor de jaren 2026 tot en met 2029 is de raming van het volumeaccres neerwaarts bijgesteld. LPO accres (loon- en prijsontwikkeling) In de septembercirculaire 2025 is het LOP accres geactualiseerd voor de macro-economische cijfers van het Centraal Economisch Plan (MEV 2026). De indexatie voor loon- en prijsontwikkeling is gebaseerd op de prijs binnenlands product (pbbp). Met name voor 2026 is de raming voor de prijs neerwaarts bijgesteld. Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis Bij de ontwikkeling van de uitkeringsbasis gaat het om de mutaties van de landelijke aantallen inwoners, woonruimten, leerlingen, uitkeringsgerechtigden, WOZ-waarden enzovoort.
In de veronderstelling dat het te verdelen bedrag niet toeneemt als de hoeveelheid (Q) stijgt, zal per maatstaf het maatstafgewicht (P) evenredig moeten dalen. Dit effect is eveneens verwerkt in de ontwikkeling van de accressen. BTW-compensatiefonds (BCF) Het BTW-compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Als de gezamenlijke declaraties onder dit plafond blijven, wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij een overschrijding volgt een uitname. Jaarlijks wordt bij de septembercirculaire een voorschot verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar.
2. Taakmutaties In de septembercirculaire 2025 zijn diverse taakmutaties opgenomen. Op de eerste pagina in tabel 2 staat het volgende: Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
2029
Taakmutaties
341
20
16
15
15
In onderstaande tabel de uitsplitsing van de taakmutaties met de volledige bedragen. Tabel 3
Taakmutaties (bedragen in €) Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 Implementatie Participatiewet in balans Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen
2025 286.819 10.164 42.690
2026
2027
2028
2029
4.481
1.098
306
310
2
Rijksvaccinatieprogramma 1.378 Wet integrale suïcidepreventie 5.616 5.682 5.795 6.016 Toezicht gastouderopvang 599 883 890 745 Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP 9.512 8.116 8.180 8.204 jeugdhulp Totaal 341.050 20.208 15.780 15.172 15.275 Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen in totaal € 728 miljoen van het Rijk die ze kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp conform de afspraken in de Hervormingsagenda. Implementatie Participatiewet in balans Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. In totaal wordt € 58,1 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen Het kabinet stelt eenmalig € 60 miljoen beschikbaar aan gemeenten voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober. Deze vergoeding is aanvullend op de vergoeding die gemeenten krijgen voor de uitvoering van hun wettelijke taken bij het organiseren van verkiezingen.
Rijksvaccinatieprogramma Per 1 januari 2025 worden er op advies van de Gezondheidsraad verschillende wijzigingen aangebracht in het vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). De budgettaire impact van de wijzigingen in het vaccinatieschema van het RVP verschilt in de periode 2025 t/m 2029 per jaar. De kosten voor gemeenten stijgen in de gehele periode 2025 tot en met 2029 in totaal met € 2,3 miljoen. Dit bedrag wordt voor de hele periode in één keer in 2025 toegevoegd. Vanaf 2030 gaat het jaarlijks om € 300.000. Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidespreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. Toezicht gastouderopvang De Eerste Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel om de kwaliteit van gastouderopvang beter te waarborgen. De nieuwe kwaliteitseisen gaan gelden vanaf 1 juli 2026. De wetswijziging leidt tot meerkosten voor toezicht en handhaving op de gastouderopvang. Deze middelen worden nu toegevoegd aan de algemene uitkering en kunnen worden aangewend voor toezicht en handhaving in voorbereiding op de nieuwe kwaliteitseisen, bijvoorbeeld voor training/scholing.
3
Loon- en prijsbijstelling middelen op de Aanvullende Post (AP) jeugdhulp Dit betreft op de Aanvullende Post gereserveerde middelen voor loon- en prijsbijstelling die samenhangen met de voor Jeugdzorg gereserveerde middelen uit het Coalitieakkoord Rutte IV. De middelen voor de jaren 2024 en 2025 zijn reeds in de meicirculaire 2023 aan de algemene uitkering toegevoegd. Nu worden de middelen voor de jaren 2026 en verder overgeheveld.
3. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen (IU/DU/SU) In de septembercirculaire 2025 zijn vijftien nieuwe decentralisatie-uitkeringen (DU’s) opgenomen. Op de eerste pagina in tabel 2 staat het volgende: Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
2029
33
455
12
9
9
Integratie- en doeluitkeringen
Voor Blaricum betreffen het vijf nieuwe uitkeringen, welke in onderstaande tabel zijn weergegeven (in volledige bedragen). Tabel 4
IU/DU/SU (bedragen in €) Register Externe Veiligheidsrisico's Spreidingswet Participatie (IU) Capaciteit decentrale overheden klimaaten energiebeleid (CDOKE) Overheidsbrede Dienstverlening Totaal
2025 2.485 27.491 2.975
2026 2.485
2027
2028
2029
2.092 440.514
2.122
-1.017
-1.085
10.303 10.303 10.303 10.303 32.951 455.394 12.425 9.286 9.218
Bij deze nieuwe DU’s zijn ook enkele voormalige specifieke uitkeringen (spuks) opgenomen, die nu zijn overgeheveld naar het gemeentefonds. Het gaat dan voor Blaricum om cdoke en overheidsbrede dienstverlening (spuk IDO). De nieuwe decentralisatie-uitkeringen die voor Blaricum het meest relevant zijn, worden hieronder nader toegelicht: Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de SPUK CDOKE. In 2026 wordt een bedrag van ruim € 666 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op he gebied van klimaat- en energiebeleid. Van dit bedrag wordt € 30,5 miljoen in een volgende circulaire verdeeld op basis van een nog vast te stellen verdeelsleutel. De middelen zijn ook beschikbaar voor de periode 2027 tot en met 2030, maar de uitkeringsvorm na 2026 is nog niet bepaald. Om die reden is er bij 2027 t/m 2029 geen bedrag opgenomen. Deze decentralisatie-uitkering bestaat uit basisfinanciering en planfinanciering. Alle gemeenten ontvangen basisfinanciering voor de vergroting van hun capaciteit. Daarnaast zijn aanvullend middelen beschikbaar voor gemeenten die in 2024 of 2025 planfinanciering
4
hebben aangevraagd voor bijvoorbeeld het instellen van een zero emissie-zone, het aanleggen van zonneweiden of windparken en het aardgrasvrij maken van woningen. Overheidsbrede dienstverlening De SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) wordt vanaf 2026 omgezet naar de DU Overheidsbrede Dienstverlening. Via deze uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empatische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen.
4. Stelposten Op de eerste pagina in tabel 2 staat het volgende: Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
2029
Stelposten
-135
-182
-10
-10
-10
BCF-plafond In de septembercirculaire 2025 is een voorschot voor het jaar 2025 verstrekt (zie ook toelichting bij punt 1. Ontwikkeling uitkeringsfactor (accressen)). Dat betekent dat de hiervoor opgenomen stelpost van € 135.000 komt te vervallen. Overheveling SPUK’s Hierboven staat reeds toegelicht dat er een aantal SPUK’s zijn overgeheveld naar ene decentralisatie-uitkering. Voor deze SPUK’s ontving de gemeente al geld, waardoor de overheveling in principe budgettair neutraal is. Voor de cdoke middelen (€ 440.514, zie tabel 4 ) geldt dat reeds in de begroting een bedrag van € 171.541 is opgenomen. Voor dit bedrag is een negatieve stelpost opgenomen, om te voorkomen dat we dit twee keer meerekenen. Het overschot, een bedrag van € 268.973, wordt wel meegenomen in de totale uitkering. Deze middelen zijn in principe vrij besteedbaar. Voor de Overheidsbrede dienstverlening geldt hetzelfde, er is een negatieve stelpost opgenomen van € 10.303. In 2026 is de stelpost dus de optelsom van de cdoke middelen (€ 171.541) en de overheidsbrede dienstverlening (€ 10.303). In totaliteit € 181.844. In 2027 en verder geldt alleen laatstgenoemde stelpost, omdat de verdeling van cdoke middelen voor die jaren nog niet bekend is. Zie ook de toelichting bij dit onderwerp op pagina 4.
5
5. Consequenties Onderstaand overzicht geeft het financieel perspectief weer in relatie met de begroting die u in de raadsvergadering van 28 oktober 2025 zal behandelen. Het financiële effect is in tabel 1 op pagina 1 weergegeven, namelijk: Bedragen x € 1.000
Mutaties septembercirculaire 2025**
2025
2026
2027
2028
2029
144
10
-83
-116
-139
In onderstaande tabel is weergegeven welk effect dit heeft op het structurele begrotingssaldo (in volledige bedragen). Berekening structureel begrotingssaldo
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Geraamd resultaat (na mutatie reserves)
-353.722
-377.137
-546.488
-1.489.411
Incidentele baten en lasten Structureel saldo meerjarenbegroting 20262029 Septembercirculaire 2025
-128.030
-6.750
-14.710
4.250
-481.752
-383.887
-561.198
-1.485.161
-9.651
82.740
115.938
139.304
Structureel saldo begroting
-491.403
-301.147
-445.260
-1.345.857
Ja
Ja
Ja
Ja
Structureel evenwicht?
- = Voordeel + = Nadeel (in de programmabegroting zijn positieve bedragen een nadeel en negatieve bedragen een voordeel. In bovenstaande tabel is deze lijn doorgetrokken)
6