20250520 B&W RIB Jaarverslag 2024 Commissie bezwaarschriften Bijlage
Tekst van het document
Jaarverslag bezwaren 2024 Voor u ligt het verslag van de commissie voor de bezwaarschriften over 2024. Het jaarverslag valt min of meer samen met de blog van Bert Marseille op 14 januari 2025 in PONT Omgeving1. Onder de prikkelende titel: Wat werkt beter: een bezwaarprocedure met of zonder een externe adviescommissie? doet de heer Marseille in zijn blog verslag van een interessant experiment dat in 2024 plaatsvond in de gemeente Amsterdam. Het experiment hield in dat een deel van de bezwaarschriften niet via een geheel ambtelijke procedure werd behandeld, maar met inschakeling van een uit buitenstaanders samengestelde externe commissie, zoals dat laatste ook in de BEL-gemeenten het geval is. Het experiment is geëvalueerd op basis van de volgende vraagstelling: Zijn er verschillen in kwaliteit van de bezwaarbehandeling tussen zaken waarin bezwaarschriften volledig door ambtenaren worden behandeld, en zaken waarin het horen van bezwaarmakers en het adviseren van het bestuursorgaan gebeurt door een externe commissie in de zin van artikel 7:13 Awb? De ‘kwaliteit van de bezwaarbehandeling’ werd onder meer afgemeten aan de tevredenheid van partijen over de behandeling van bezwaarschriften en over de gemeente in het algemeen (vinden burgers dat er tijdens hoorzittingen voldoende serieus wordt geluisterd naar hun bezwaren?).
Het evaluatieonderzoek bestond uit interviews met ambtenaren en externe commissieleden en met bezwaarmakers direct na afloop van de hoorzitting en geruime tijd na afloop van de hoorzitting. Twee opvallende bevindingen van het onderzoek: 1. De onafhankelijkheid van degenen die horen speelde in de discussie die leidde tot het instellen van het experiment een belangrijke rol. Voor bezwaarmakers bleek onafhankelijkheid echter slechts van ondergeschikt belang te zijn bij de waardering van de hoorzitting. Belangrijker bleek of degenen die het horen voor hun rekening nemen deskundig waren en of ze goed konden luisteren. 2. Er werden geen noemenswaardige verschillen gevonden tussen de externe en ambtelijk behandeling van het bezwaar op het punt van de door bezwaarmakers ervaren procedurele rechtvaardigheid. Kan deze uitkomst worden doorgetrokken naar de BEL-gemeenten? Naar het antwoord kunnen we slechts gissen, nu de BEL-gemeenten bezwaarprocedures die volledig door ambtenaren worden behandeld, niet kent. Wat we wel kunnen doen, is ons zelf de vraag stellen naar de tevredenheid van partijen over de gemeente in het algemeen en over de behandeling van bezwaarschriften door de bezwarencommissie in het bijzonder.
Vinden burgers dat er tijdens hoorzittingen voldoende serieus wordt geluisterd naar hun bezwaren en vinden zij dat er voldoende sprake is van procedurele rechtvaardigheid? Er hebben zich in het verleden twee incidenten voorgedaan die duiden op enige onvrede: een voorzitter werd gewraakt en er werd een klacht ingediend over de behandeling van een zaak (de klacht werd overigens niet doorgezet). Meer dan dat, is echter niet voorgevallen. Statistisch gezien - en dat is waar een jaarverslag zich toe beperkt – zou men dus mogen stellen dat er tevredenheid heerst over de wijze van bezwaarbehandeling. Toch is het spijtig dat juist deze prangende ‘tevredenheidsvraag’ zich tot op heden niet goed laat onderzoeken. Kunnen we zelf dan wel tevreden zijn over onze werkzaamheden? Ik zou menen van wel. De commissie heeft zich ook in 2024 weer over een flink aantal bezwaren gebogen en is daarbij in contact gekomen met een groot aantal burgers van de BEL-gemeenten. De behandeling van die zaken heeft in het jaarverslag wederom tot een aantal aanbevelingen geleid. Aanbevelingen die een sterke hang naar verhoging van kwaliteit en klanttevredenheid laten zien. Niet alleen ten aanzien van de burgers die aan de gedingen deelnemen, maar ook ten aanzien van de vertegenwoordigers van de verwerende colleges.
Deze niet aflatende ambitie heeft de commissie en – daarvan ben ik overtuigd – ook de BEL-organisatie. Het is tegen die achtergrond dat ik u, als lezer, dit jaarverslag 2024 dan ook van harte wil aanbevelen. Mr. J. Oosterkamp Voorzitter
1 Wat werkt beter: een bezwaarprocedure met of zonder een externe adviescommissie?
Algemene opmerkingen In 2024 zijn door de drie gemeenten in totaal 121 bezwaarschriften ontvangen.
121
bezwaarschriften in 2024
Dit zijn twintig bezwaarschriften minder dan in 2023. Een daling van ruim 14%.
14
% minder dan in 2023
Van de 121 ontvangen bezwaarschriften zijn er zeven bezwaarschriften niet
114
daadwerkelijk behandeld
34
% ingetrokken bezwaarschriften
behandeld als bezwaarschrift. Het ging om vijf zaken waarin nog geen besluit was genomen (prematuur), één zaak was een beroep (bezwaar tegen de
34
Blaricum
het om een vergunningvrij bouwwerk ging.
28
Eemnes
Van de 121 bezwaarschriften zijn er dus 114 daadwerkelijk behandeld als een
52
Laren
114
Totaal
beslissing op bezwaar) en één zaak waarin geen besluit was genomen omdat
bezwaarschrift. In 2023 waren dit er 126. Van de 114 in 2024 behandelde bezwaarschriften zijn er 39 ingetrokken of is men anderszins tot een oplossing gekomen. Dit is ruim 34% van de bezwaarschriften. In 2023 werd ruim 33% van de bezwaarschriften ingetrokken.
De peildatum voor alle cijfers in dit jaarverslag over 2024 was 10 maart 2025. De peildatum voor alle cijfers over 2023 was 11 april 2024.
Hoeveel bezwaren per gemeente?
Bemiddeling 8 26 6 59
ingetrokken bezwaarschriften met een nieuw besluit ingetrokken bezwaarschriften zonder nieuw besluit keer bemiddeling wel opgestart, maar bezwaarschrift niet ingetrokken keer bemiddeling niet opgestart
In 2024 heeft de commissie in alle zaken bijgehouden of er
Bemiddeling biedt ruimte voor direct overleg tussen betrokken
bemiddeling is opgestart en hoe de bemiddeling is verlopen.
partijen. Dit kan op verschillende manieren leiden tot intrekking van een bezwaarschrift. Door extra uitleg of verduidelijking van
In totaal is in 40 afgeronde zaken bemiddeling opgestart. In
het besluit begrijpt een bezwaarmaker beter waarom een
vijftien openstaande zaken wordt nog gekeken of bemiddeling
besluit is genomen en dat er weinig kans is op wijziging van het
mogelijk is of is er al bemiddeling opgestart, maar is deze nog
besluit. Als er meerdere betrokken partijen zijn kan
niet afgerond. De zaken waarin geen bemiddeling is opgestart,
bemiddeling leiden tot een betere verstandhouding tussen
leenden zich meestal qua aard van de bezwaren niet voor
bijvoorbeeld buren, maar ook met het bestuursorgaan. Soms
bemiddeling.
kan nader onderzoek naar de feiten en omstandigheden nodig zijn, wat eventueel kan leiden tot een gewijzigd besluit. Bemiddeling 2024
Omgevingsrecht
Bezwaarschrift ingetrokken - wel nieuw besluit 3
Bezwaarschrift ingetrokken – geen nieuw besluit 16
1
Handhaving
Bezwaarschrift niet ingetrokken
Bemiddeling niet opgestart
3 1
28 14 5 4 2 4 2 59
Huisvesting Wmo2
3
Participatiewet Verkeer 2 Wet maatschappelijke ondersteuning 3 Wet open overheid
Woo3 Totaal
2 8
4 3 1 1 26
1 1
6
Aantal bezwaren 2024
Bezwaren Blaricum
9% 14% 41% 6%
Aantal bezwaren 2023 / 2024
Besluiten conform / contrair advies
Het totaal aantal bezwaren (34) in 2024 is sterk gedaald ten
In 2024 is het college van Blaricum twee keer contrair
opzichte van 2023 (54).
gegaan aan een advies van de commissie. De ene zaak had betrekking op een urgentieaanvraag, de andere op een
De grafiek ‘Aantal bezwaren 2024’ geeft het aantal
9%
opgelegde bouwstop.
bezwaren en het onderwerp grafisch weer in Blaricum. Zo is
9%
te zien dat veruit de meeste bezwaren (41%) betrekking
12%
hebben op het omgevingsrecht. En op afstand de bezwaren
Omgevingsrecht
Handhaving
Participatiewet
Wmo 4
Huisvesting
Woo 5
Verkeer
4 Wet maatschappelijke ondersteuning 5 Wet open overheid
die betrekking hebben op de Woo5 (14%).
Conform
11
Contrair
2
Bezwaren Blaricum Aantallen en stand van zaken afdoening 2023 / 2024. bezwaar
ongegrond
(deels) gegrond
nietontvankelijk 2023
2024
2023
2024
2023
2024
2023
2024
6
1
13
6
25
11
8
3
1
1
1
3
2
2
2
3
3
5
3
1
3
2
2
1
4
BLARICUM 2023
2024
2023
2024
2023
Omgevingsrecht
33
14
5
4
1
Handhaving
3
4
1
1
Participatiewet
2
3
1
1
Wmo6
7
3
2
Huisvesting
3
2
2
Wob/Woo7
3
5
Subsidies
1
Verkeer
6 Wet maatschappelijke ondersteuning 7 Wet openbaarheid van bestuur/Wet open overheid
2024
1 3 1
1 2
1 1
3
Overige
2
TOTAAL
54
anders afgedaan
12
3
3
7
5
2
2
2
1
12
6
3 1
6
openstaand
1
3 1
34
afgerond
20
2
14
41
28
Aantal bezwaren 2024 3%
Bezwaren Eemnes
4% 4%
36% 21%
Aantal bezwaren 2023 / 2024
Besluiten conform / contrair advies
Het totaal aantal bezwaren (28) in 2024 is licht gestegen ten
In 2024 is het college van Eemnes twee keer (deels) contrair
opzichte van 2023 (23).
gegaan aan een advies van de commissie. Eén van de zaken had betrekking op lasten onder dwangsom wegens het
De grafiek ‘Aantal bezwaren 2024’ geeft het aantal bezwaren
3%
en het onderwerp grafisch weer in Eemnes. Zo is te zien dat de meeste bezwaren (36%) betrekking hadden op het
29%
omgevingsrecht. Kort daarop volgen bezwaren tegen
Omgevingsrecht Wmo
8
Handhaving Huisvesting
Overige
8 Wet maatschappelijke ondersteuning
Participatiewet
handhavingsbesluiten (29%) en bezwaren tegen besluiten op
Verkeer
grond van de Wmo8 (21%).
overtreden van het omgevingsplan en de brandveiligheidsvoorschriften. Het college is deels contrair gegaan aan het advies van de commissie. De tweede zaak ging over een last onder dwangsom wegens het oprichten van een bijgebouw zonder omgevingsvergunnning.
Conform
8
Contrair
2
Bezwaren Eemnes Aantallen en stand van zaken afdoening 2023 / 2024.
bezwaar
ongegrond
(deels) gegrond
nietontvankelijk
anders afgedaan
2023
2023
2023
2024
2023
2024
2023
2024
5
3
6
4
1
7
3
5
3
1
3
5
3
1
EEMNES 2023
2024
2023
2024
Omgevingsrecht
7
11
1
1
Handhaving
3
8
3
Participatiewet
3
1
1
Wmo9
4
6
1
Huisvesting
3
1
Verkeer
9 Wet maatschappelijke ondersteuning
1
1
Overige
3
TOTAAL
23
1
3
2024
2024
2 1 1
2 3
1
3
1
1
2
8
openstaand
3
1
1
2
11
1
3
28
afgerond
4
3
1
14
3
6
21
17
Aantal bezwaren 2024
Bezwaren Laren
4% 2% 2% 6%
4%
15%
Aantal bezwaren 2023 / 2024
Besluiten conform / contrair advies
Het totaal aantal bezwaren (52) in 2024 is licht gedaald ten
In 2024 is door bestuursorganen van Laren niet contrair
opzichte van 2023 (60).
gegaan aan een advies van de commissie.
De grafiek ‘Aantal bezwaren 2024’ geeft het aantal
67%
bezwaren en het onderwerp grafisch weer in Laren. Zo is te zien dat de meeste bezwaren over het omgevingsrecht (67%) gingen. En op afstand de bezwaren die betrekking
Omgevingsrecht 10
Wmo
Handhaving
Participatiewet
Huisvesting
Woo
Verkeer
10 Wet maatschappelijke ondersteuning 11 Wet open overheid
11
hebben op de handhavingsbesluiten (15%).
Conform
14
Contrair
0
Bezwaren Laren Aantallen en stand van zaken afdoening 2023 / 2024. bezwaar
ongegrond
(deels) gegrond
nietontvankelijk 2023
2024
2023
2024
2023
2024
2023
2024
2
5
10
12
30
21
3
14
1
1
2
3
5
2
3
LAREN
12 Algemene Plaatselijke Verordening 13 Wet maatschappelijke ondersteuning
14 Wet openbaarheid van bestuur/Wet open overheid
2023
2024
2023
2024
2023
Omgevingsrecht
33
35
10
4
8
Handhaving
5
8
2
2
APV12
4
Participatiewet
1
2
Wmo13
4
3
1
Huisvesting
5
2
2
Wob/Woo14
1
1
Verkeer
1
1
Overige
6
TOTAAL
60
1
1
2
1 1 1
afgerond
1
1
1
2
1
3
3
3
1
2
1
4
2
1
1 1
18
1
8
8
5
3
6
openstaand
4
1
2
52
2024
anders afgedaan
21
1 1
1
34
8
6
20
52
18
Doorlooptijd afhandeling bezwaarschriften 114
bezwaarschriften behandeld
39
bezwaarschriften ingetrokken
37
keer advies uitgebracht door de commissie
35
In 2024 zijn in totaal 114 bezwaarschriften ontvangen die
Van de 79 afgehandelde bezwaarschriften zijn er 70
daadwerkelijk zijn behandeld als bezwaarschrift. Van de 114
bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn (achttien
bezwaarschriften zijn er 35 bezwaarschriften nog niet
weken inclusief verdaging) afgehandeld. Dit gaat om bijna
afgehandeld. Van de 79 afgehandelde bezwaarschriften zijn
89% van de afgehandelde bezwaarschriften. Hierbij is
er 39 bezwaarschriften ingetrokken of is men anderszins tot
rekening gehouden met opschorting van beslistermijnen,
een oplossing gekomen.
wegens bijvoorbeeld het herstel van een verzuim. In 2023
bezwaarschriften lopen nog
was dit percentage 68%.
In totaal heeft de commissie 37 keer advies uitgebracht.
79
bezwaarschriften afgehandeld
70
bezwaarschriften afgehandeld binnen de wettelijke termijn (89%)
Buiten termijn afgehandelde bezwaarschriften 2024 3,5 3 2,5
Er is sprake van een ruime stijging
2 1,5
van het aantal bezwaarschriften dat
1
binnen de termijn is afgehandeld.
0,5 0
Omgevingsrecht
Handhaving Blaricum
Participatiewet Eemnes
Laren
Huisvesting
Doorlooptijd per fase De gemiddelde doorlooptijd van de drie gemeenten was in 2024
○ ○
○
○
Gemiddeld 10,8 weken totale doorlooptijd Gemiddeld 7,1 weken doorlooptijd vanaf aanvang beslistermijn tot hoorzitting Gemiddeld 6,2 weken doorlooptijd vanaf hoorzitting tot vaststelling advies Gemiddeld 6,3 weken doorlooptijd vanaf vaststelling advies tot verzending beslissing op bezwaar
Totale doorlooptijd
2023
2024
Blaricum
15,4 weken
10,1 weken
Eemnes
12,6 weken
13,3 weken
enigszins toegenomen ten opzichte van 2023. Om te beoordelen
Laren
17,2 weken
9,2 weken
op welke onderdeel de meeste vertraging zit, zijn ook de
Gemiddeld
15,7 weken
10,8 weken
10,8 weken. In 2023 was dit 15,7 weken, de gemiddelde doorlooptijd is dus fors afgenomen. De doorlooptijden bij Blaricum en Laren zijn afgenomen, de doorlooptijd bij Eemnes is
doorlooptijden berekend van een aantal specifieke fasen in de
bezwarenprocedure.
Bij de cijfers over de totale doorlooptijden zijn de ingetrokken
en anderszins opgeloste bezwaarzaken wel meegenomen, maar bij cijfers over de doorlooptijden per fase zijn deze niet meegenomen. Verder zijn de opschortingen steeds afgetrokken van de periode van aanvang beslistermijn tot hoorzitting, omdat in die fase het meest wordt opgeschort.
Doorlooptijd per fase 2024
15 Beslissing op bezwaar
Aanvang beslistermijn tot Hoorzitting tot hoorzitting vaststellen advies
Vaststellen advies tot verzending BOB15
Blaricum
6,2 weken
8,1 weken
5,9 weken
Eemnes
5,5 weken
6,1 weken
7,3 weken
Laren
9,6 weken
4,3 weken
5,4 weken
Gemiddeld
7,1 weken
6,2 weken
6,3 weken
Conclusies en aanbevelingen 1. 2. 3.
Daling doorlooptijden Blijf inzetten op bemiddeling Aanleveren verweerschriften en dossierstukken Motivering bestreden besluiten Invoering Omgevingswet
4. 5.
1. Zoals uit het overzicht van de doorlooptijden blijkt, is er een aanzienlijke stijging van het aantal bezwaarschriften dat binnen de wettelijke termijn wordt afgehandeld. De commissie complimenteert de colleges hiermee en hoopt deze lijn door te kunnen zetten. 2. Van de 114 in 2024 behandelde bezwaarschriften zijn 39 bezwaarschriften ingetrokken (ruim 34%). In 2023 bedroeg dit percentage 33%. De commissie constateert dat er bij alle bezwaarschriften, meteen bij het begin van de procedure, wordt gekeken naar de mogelijkheid om tot een oplossing te komen met bezwaarmaker. Dit acht de commissie een goed uitgangspunt en de commissie adviseert de colleges hiermee door te gaan. 3. De commissie constateert dat in het afgelopen jaar bij elke hoorzitting verweerschriften zijn aangeleverd. De commissie wil wel de aandacht vestigen op het aanleveren van complete en juiste dossierstukken. Voor een zorgvuldige behandeling van bezwaren is een compleet bezwaardossier onmisbaar, zowel voor bezwaarmaker en eventueel andere betrokken partijen als voor de commissie.
Motiveringsgebrek
2023
2024
Omgevingsrecht
11
3
Handhaving
1
2
Verkeer
1
Wmo16
1
Participatiewet
2
Huisvesting Woo17
16 Wet maatschappelijke ondersteuning 17 Wet open overheid
3
2 1
4. De commissie ziet dat het aantal motiveringsgebreken in 2024 is gedaald ten opzichte van 2023, met een duidelijk verschil bij zaken over het omgevingsrecht (zie de tabel hiernaast). Dit is een positieve ontwikkeling en de commissie hoopt dat deze lijn wordt doorgetrokken. Tegelijk blijft de motivering van de bestreden besluiten een punt van aandacht. Vooral wanneer sprake is van beleidsruimte (bijvoorbeeld een vrijstellingsmogelijkheid) is het essentieel dat het betreffende besluit op dat onderdeel goed wordt onderbouwd. Door in het primaire besluit een goede motivering/belangenafweging op te nemen is de kans groter dat de burger zich hierin kan vinden, ook al is het een voor de burger bezwarend besluit. 5. De Omgevingswet is per 1 januari 2024 in werking getreden. Een deel van de commissieleden heeft, evenals de secretarissen, deel genomen aan cursussen over de Omgevingswet. Het is belangrijk dat deze wetgeving ook goed begrepen en toegepast wordt door vergunningverleners van de colleges. De commissie raadt aan om hier extra aandacht aan te besteden en waar nodig de kennis te versterken.