20250408 Ministerie BZK Informatie over werving- en selectieprocedure kandidaatraadsleden

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

> Re[ouredres

Aan alle (decentrale) politieke partijen

DG Openbaar Bestuur & Democratische Rechtsstaat DGOBDR-D&B-Inrichting Openbaar Bestuur Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag

Datum Betreft

Informatie over werving- en selectieprocedure kandidaatraads~eden

Geachte heer of mevrouw, Gemeenteraadsverkiezingen 2026 Op woensdag 18 maart 2026 vinden er gemeenteraadsverkiezingen plaats. Dat betreft de kern van onze democratie omdat inwoners kunnen kiezen wie hen de aankomende jaren mag vertegenwoordigen in de gemeenteraad. Naast de vertegenwoordigende functie, stelien gekozen volksvertegenwoordigers het beleid van de gemeente vast en controleren zij het college van burgemeester en wethouders. Het zijn van volksvertegenwoordiger kan het nodige vragen, maar is bovenal een bijzonder ambt waar velen veel voldoening uithalen. I~tegriteit en weerbaarheid kandidaat-raadsleden Het wervings- en selectieproces voor de gemeenteraad is een belangrijk moment om aandacht to besteden aan de integriteit en weerbaarheid van kandidaatraadsleden. Raadsleden staan dichtbij burgers en nemen besluiten over tal van zaken die inwoners direct raken. Vanwege die bijzondere positie, de lokale worteling en toegankelijke houding van veel raadsleden kunnen zij kwetsbaar zijn voor druk van buitenaf of voor partijen met verkeerde bedoelingen. Door in de wervings- en selectiefase hier als politieke partij aandacht aan to besteden helpt u potentiele kandidaat-raadsleden met het vergoten van hun bewustzijn en rol integer to vervullen. Naast integriteit is het ook goed om oog to hebben voor de weerbaarheid van kandidaat-raadsleden.

Na de kandidaatstelling kunnen er naast positieve ook negatieve reacties vanuit de samenleving komen, of zelfs agressie of intimidatie. Dit kan fysiek of via social media plaatsvinden. Bied de kandidaten daarom informatie over normstelling (wanneer gaan uitingen een grens over), waar ze een melding kunnen doen van agressie en intimidatie en waar er steun voor hen is. Als zij raadslid zijn, dan vervullen de griffier en de burgemeester hier een rol in. Beschikbare instrumenten Om u als politieke partij hierbij in de wervings- en selectiefase to ondersteunen heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties diverse instrumenten ontwikkeld die u kunt raadplegen via de website www.politiekeambtsdra4ers.nl wervinq. Het gaat dan bijvoorbeeld om een zelfassessment integriteit voor kandidaat-volksvertegenwoordigers of om een leidraad om het selectiegesprek to voeren.

Pagina 1 van 2

DG Openbaar Bestuur & Democratische Rechtsstaat DGOBDR-D&B-Inrichting Openbaar Bes[uur

Er zijn ook beschermende maatregelen die genomen kunnen worden op het gebied van weerbaarheid, zoals opletten wat er online to vinden is qua persoonlijke informatie van de kandidaat en afspraken to maken over bijvoorbeeld het wel of niet dragen van kleding met partijlogo in het OV, horeca of andere plaatsen voor of na het campagne voeren. Meer informatie hierover is to vinden op www.weerbaarbestuur.nl.

Datum Onze referentie

Zozs-0000zzsoa6

Verklaring omtrent het gedrag Politieke partijen wordt geadviseerd om van kandidaat-raadsleden een Verklaring omtrent het gedrag (hierna: VOG) to vragen. Dit is niet verplicht, maar een van de manieren om aandacht to besteden aan de integriteit van kandidaatraadsleden. De VOG is een verklaring waaruit blijkt dat het strafrechtelijke gedrag van een kandidaat in het verleden Been bezwaar vormt voor het vervullen van de functie als raadslid. Justis, de Screeningsautoriteit van het ministerie van Justitie en Veiligheid, is verantwoordelijk voor het verstrekken van de VOG. U kunt als politieke partij de aanvraag voor kandidaat-raadsieden in gang zetten via www.justis.nl/oroductenlverkiarina-omtrent-het-~edr~g/voa-voor-werkgevers-enor4anisaties. Een goed moment om een kandidaat-volksvertegenwoordiger - of kandidaatbestuurder - een VOG aan to laten vragen is wanneer de selectiecommissie of de partij voornemens is deze kandidaat op de kiesiijst to plaatsen. Als u overgaat tot het aanvragen tot een VOG voor uw kandidaten, dient dit afgerond to zijn voor de dag van kandidaatsteliing. Deze vindt plaats zes weken voor de dag van de gemeenteraadsverkiezingen. Aanvragen die daarna binnenkomen worden door ]ustis niet in behandeling genomen. Wellicht ten overvloede, maar gemeenten mogen van aanstaande - of gekozen - raadsleden geen VOG vragen.

Breed werven en selecteren Tot slot noem ik op deze plek het belang om in to zetten op het breed werven en selecteren van kandidaten. De democratie heeft bast bij het betrekken van zoveel mogelijk stemmen uit alle lagen en groepen van de samenleving. De politiek is er immers voor en van iedereen. Toch worden nog niet altijd alle stemmen afdoende gehoord of vertegenwoordigd. Ik roep u dan ook op om breed to werven en objectieve selectieprocedures to gebruiken. Bij vragen kunt u terecht bij uw eigen griffier of burgemeester. Ik wens u veel succes toe de komende tijd bij de werving en selectie van integere, weerbare en enthousiaste kandidaten voor onze gemeenteraden. Hoogachtend, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, _r---~ Namens dP~P

Aev t Directeur-generaal Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat

Pagina 2 van 2