Raadsvoorstel Woondeal 2.0 regio Arnhem-Nijmegen

Raadsvoorstel Onderwerp Nummer(agenda) Registratienummer Registratiecode Auteur Status

: Woondeal 2.0 regio ArnhemNijmegen (NIEUW) : : bb23.00039 : *bb23.00039* : Willian van Hal, van : Openbaar

Raadsvergadering

28 februari 2023

Commissie 1 Datum Commissie 2 Datum B&W-vergadering Portefeuillehouder

Ruimte 14 februari 2023

24 januari 2023 P.J.W. Cobussen

Samenvatting In 2020 zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Aanleiding was de constatering dat de regio in de top 3 van regio’s met het hoogste woningtekort stond, de woonopgaven bovengemiddeld zijn en de uitvoering onder druk staat. In de Woondeal staan afspraken over continuïteit en versnelling van de bouwproductie, verstedelijking en gebiedsontwikkeling, huisvesting van aandachtsgroepen, klimaatadaptieve, conceptuele en circulaire woningbouw en leefbaarheid. Op al deze punten zijn de afspraken uit 2020 geactualiseerd en waar gewenst ook geconcretiseerd. Het Rijk zet via de Nationale Woon- en Bouwagenda in op de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3 deel betaalbaar is. In vervolg op deze nationale ambitie zijn bestuurlijke afspraken gemaakt tussen het Rijk en de provincie Gelderland over de realisatie van 100.000 woningen tot en met 2030. Dit krijgt in deze regio nadere invulling via actualisatie van de woondeal uit 2020. Voornaamste wijziging is het uitgangspunt dat elke gemeente inzet op realisatie van twee derde deel betaalbare woningen vanaf 2025.

Besluit om 1. De Woondeal 2.0 regio Arnhem-Nijmegen als uitgangspunt te hanteren bij de herijking van lokaal ruimtelijk en volkshuisvestelijk beleid.

Inleiding In 2020 zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Aanleiding was de constatering dat de regio in de top 3 van regio’s met het hoogste woningtekort stond, de woonopgaven bovengemiddeld zijn en de uitvoering onder druk staat. De eerste uitkomsten van het regionale woningbehoefteonderzoek herbevestigen dat de woonopgave het lokale niveau overstijgt. Het Rijk zet via de Nationale Woon- en Bouwagenda in op de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3 deel betaalbaar is. In vervolg op deze nationale ambitie zijn bestuurlijke afspraken gemaakt tussen het Rijk en de provincie Gelderland over de realisatie van 100.000 woningen tot en met 2030. Dit krijgt in deze regio nadere invulling via deze woondeal. Het partnerschap is vastgelegd in de woondeal uit 2020. Marktpartijen en woningcorporaties hebben hun ondersteuning hierbij uitgesproken. Daarmee is een constructieve samenwerking van de grond gekomen

die heeft gezorgd voor gezamenlijke focus en commitment van alle partijen. Om gezamenlijk verder te werken aan de gestelde ambities actualiseren en concretiseren de betrokken partijen de bestaande afspraken. De Woondeal is daarnaast één van de bouwstenen voor de Verstedelijkingsstrategie Arnhem/Nijmegen/Foodvalley en geeft tegelijkertijd nadere uitwerking aan de bestuurlijke afspraken die hierbij zijn gemaakt. Uw gemeenteraad wordt via dit raadsvoorstel geïnformeerd en voorgesteld om de Woondeal 2.0 regio Arnhem-Nijmegen als uitgangspunt te hanteren bij de herijking van lokaal ruimtelijk en volkshuisvestelijk beleid. Beoogd effect Het actualiseren van de Woondeal sluit aan bij de ambitie om een regio te zijn met een gevarieerd woningaanbod dat aansluit bij de vraag van nieuwe en bestaande bewoners. De afspraken in de Woondeal zijn in lijn met de behoefte en zetten in op realisatie van twee derde deel betaalbare woningen vanaf 2025. Daarnaast wordt vanuit de ‘fair share’ gedachte vanaf 1 juli 2023 per gemeente ingezet op minimaal 30% sociale huurwoningen in de planvorming. Argumenten

1.1 De woonopgaven zijn onverminderd groot; versterkte samenwerking is nodig; In 2019 werd geconstateerd dat de regio tot de top 3 in Nederland behoorde met het grootste woningtekort. Uit de notitie “Woningbehoefteontwikkeling Groene Metropoolregio” in de bijlage blijkt dat het woningtekort en de onverminderd hoog is en de behoefte aan betaalbare woningen in de sociale huur en het middensegment groot is. Versterkte samenwerking tussen regio (gemeenten), Provincie en Rijk is nodig ten behoeve van een passende bijdrage van iedere gemeente aan deze opgave.

1.2 Actualisatie past in de samenwerkingsafspraken met Rijk en provincie; Vanuit de Nationale Woon- en Bouwagenda stuurt het Rijk op realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030, waarvan twee derde deel betaalbaar. De uitwerking hiervan vindt plaats via bestuurlijke afspraken tussen Rijk en provincie en via woondeals in alle regio’s. Daarnaast is in de bestuurlijke afspraken over de Verstedelijkingstrategie afgesproken de woonopgaven nader uit te werken via actualisatie van de Woondeal.

1.3 Actualisering en concretisering op meerdere thema’s vond plaats; In de Woondeal staan afspraken over continuïteit en versnelling van de bouwproductie, verstedelijking en gebiedsontwikkeling, huisvesting van aandachtsgroepen, klimaatadaptieve-, conceptuele en circulaire woningbouw en leefbaarheid. Op al deze punten zijn de afspraken uit 2020 geactualiseerd en waar gewenst ook geconcretiseerd. Voornaamste wijziging is het uitgangspunt dat elke gemeente inzet op realisatie van twee derde deel betaalbare woningen vanaf 2025. In de huidige Woondeal is de doelstelling van 50% betaalbare woningen op regioniveau opgenomen. Daarnaast wordt vanuit de ‘fair share’ gedachte vanaf 1 juli 2023 per gemeente ingezet op minimaal 30% sociale huurwoningen bij nieuwe plannen. De recent verschenen provinciale huishoudensprognose blijken ondersteunt deze afspraak. Voor de verdere verdeling van de behoefte aan betaalbare woningen per regiogemeente (verdeling tussen middenhuur, koop tot €250.000, en koop tot €355.000) zal het nieuwe regionale woningbehoefteonderzoek de basis vormen. Nadere informatie hierover treft u aan op pagina 1 van de bij dit raadsvoorstel gevoegde reactienota.

1.4 Samenwerking via Woondeal levert resultaat op De huidige samenwerking via de Woondeal heeft de regio veel gebracht. De urgentie voor het oplossen van de woningnood, realisatie van betaalbare, circulaire en conceptuele woningen, werken aan leefbare wijken en huisvesting van aandachtsgroepen, en het creëren van een gelijk speelveld,

wordt breed gedeeld. Concrete resultaten zijn: uitbreiding van plancapaciteit, toevoeging van nieuwe locaties en gebieden, ombuiging naar meer betaalbare programma's, een functionerende woningmarktmonitor, een circulaire impactladder, extra handen en expertise via flexpools en aanjagers. Alle partijen hebben extra middelen beschikbaar gesteld voor toevoeging van nieuwe woningen en gebiedsontwikkelingen. De Rijksbijdragen aan (randvoorwaarden voor) woningbouw in deze regio tellen in afgelopen 3 jaar op naar circa € 400 miljoen. Dit is cofinanciering voor gebiedsontwikkelingen en de bouw van 19.320 woningen. Lokale en regionale overheden, marktpartijen en corporaties investeren een veelvoud.

1.5 Bestuurlijke afspraken vinden nadere uitwerking in lokaal beleid Woondeals zijn een vorm van afspraken tussen de (dagelijks) besturen van overheden waarbij wordt samengewerkt met marktpartijen en woningcorporaties. Verschillende partijen (o.a. NEPROM, IVBN, Bouwend Nederland en Woonkr8 namen de woningcorporaties) hebben in 2020 hun steun aan de Woondeal betuigd. De Woondeal 2.0 is met deze partijen besproken, zodat zij in de gelegenheid zijn om ook bij deze actualisatie weer hun steun te betuigen. Met een steunverklaring spreken partijen commitment uit over samenwerking en betrokkenheid bij de totstandkoming en uitvoering van de woondeal. Onderdeel van die samenwerking is ook de erkenning van elkaars verschillende posities en verantwoordelijkheden: zo zijn overheden verantwoordelijk voor de keuze van locaties. Kanttekeningen

1. Haalbaarheid is afhankelijk van externe factoren Samenwerking binnen de Woondeal verbetert de aanpak van de woonopgaven. Invulling van de woonopgaven is echter voor een belangrijk deel afhankelijk van onzekerheden die buiten de scope van deze samenwerking vallen, zoals economische ontwikkelingen, stijgende bouwkosten, migratie. Juist het bespreken en het maken van afspraken over hoe partijen omgaan met deze ontwikkelingen is één van de meerwaarde van de samenwerking.

2. Bij de woondeal horen enkel procesmiddelen Er worden in de woondeal geen afspraken gemaakt over concrete financiële bijdragen aan projecten. De woondeal is de samenwerkingsconstructie waarbinnen partijen hier nadere afspraken over kunnen maken. Bijvoorbeeld over inzet van extra personeel of over kansrijke rijks- en provinciale regelingen voor deze regio.

3. De impact van de Woondeal 2.0 voor woningbouwplannen moeten nader worden bekeken Het streven om 67% betaalbare woningen te realiseren waarvan 30% sociale huurwoningen wijkt af van het lokale beleid. Om deze percentages te behalen moet het woningbouwprogramma tot 2030 worden herzien. De gevolgen van het hanteren van bovengenoemde uitgangspunten moeten komende tijd nader worden bekeken. Voor Winssen-Zuid ligt een intentieovereenkomst en is het streven vóór 1 juli 2023 een bestemmingsplan vast te stellen. In dat geval worden de uitgangspunten voor dat project niet meer worden gewijzigd. Voor de overige woningbouwplannen die momenteel worden uitgewerkt, waaronder structuurmodel Ewijk, zullen de nieuwe uitgangspunten wel gelden. Over de impact hiervan komen wij op een later moment bij u terug. Financiën Mogelijk aanvullende middelen voor de uitvoering Bij de ondertekening van de Woondeal in 2020 zijn procesmiddelen door Rijk en provincie beschikbaar gesteld voor de uitvoering. In het eerste half jaar van 2023 kan op basis van het budget voor de Woondeal uit 2020 uitvoering worden gegeven aan de nieuwe afspraken. Voor de uitvoering van de Woondeal 2.0 (en 5 andere nieuwe Woondeals in Gelderland) heeft het Rijk procesmiddelen aan de provincie toegekend. De provincie Gelderland besluit over de verdeling hiervan en over eventuele aanvullende procesmiddelen.

De verwachting is dat voor invulling van de afspraken extra (financiële) inzet nodig is. Het is nog onbekend of Beuningen financiële middelen kan verwachten en hoe hoog die dan zijn. Consequenties nieuwe Woondeal 2.0 voor gemeente Beuningen Het aanpassen van het woningbouwprogramma heeft consequenties voor de grondexploitaties en de financiële uitvoerbaarheid van enkele bestaande en nieuwe plannen. Van de huidige vijf actieve grondexploitaties van de gemeente Beuningen zijn voor twee exploitaties, namelijk Hoge Woerd en Asdonck nog geen concrete afspraken met ontwikkelaars. De huidige verdeling van het woonaanbod in deze twee grexen sluit niet helemaal aan met 2/3 betaalbaar en minimaal 30% sociale huurwoningen. Voor de Hoge Woerd is het bestemmingsplan reeds vastgesteld. Het Asdonckterrein heeft op dit moment een andere (tijdelijke) invulling. Bij concretisering worden beide grondexploitaties opnieuw doorgerekend en geactualiseerd. Via een afzonderlijk raadsvoorstel of in de jaarstukken worden de geactualiseerde grondexploitaties vervolgens aan u toegelicht en gepresenteerd. Voor bestaande faciliterende grondexploitatie plannen stelt de gemeente de kaders voor de ontwikkeling vast maar zijn derden verantwoordelijke voor de realisatie. Voor sommige van deze plannen veranderen de kaders en hierdoor ook de financiële uitvoerbaarheid.

Dit gaat mogelijkerwijs ook gelden voor het structuurmodel Ewijk. Indien nadere uitwerking van Woondeal 2.0 in lokaal beleid of bij (nieuwe) woningbouwplannen begrotingsconsequenties heeft wordt u hierover geïnformeerd. Tijdspad De partners, waaronder de eigen gemeente, die de woondeal ondertekenen gaan samen aan de slag met de uitvoering hiervan. De samenwerking in de Woondeal biedt de mogelijkheid om lokale vraagstukken (boven)regionaal te agenderen en op te pakken. Het uitgangspunt om in te zetten op het bouwen van 30% sociale huurwoningen heeft impact op het huidige Beuningse beleid. Momenteel zijn onze woningbouwplannen nog gericht op 20% sociale huurwoningen en 10% sociale koopwoningen. Duurzaamheid n.v.t. Communicatie De Groene Metropoolregio communiceert over de Woondeal 2.0 via een persbericht. Evaluatie n.v.t. Bijlagen 01 Bijlage 1 Woondeal 2.0 regio Arnhem-Nijmegen, at23000156. 02 Bijlage 2 Reactienota concept woondeal dd 7 december 2022, at22001891. 03 Bijlage 3 Notitie “Woningbehoefteontwikkeling Groene Metropoolregio”, at22001890. 04 Bijlage 4 Factsheet ‘verworvenheden’ Woondeal 1.0, at23000025. Burgemeester en wethouders, Dyanne Kocken secretaris

Besluit d.d.

Daphne Bergman burgemeester

Esther Jonkman griffier

Daphne Bergman voorzitter