Raadsvoorstel Beleidsplan arbeidsmarkt en reintegratie

Raadsvoorstel Onderwerp

Nummer(agenda) Registratienummer Registratiecode Auteur Status

: Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ : : bb23.00843 : *bb23.00843* : Pearl van Neer : Openbaar

Raadsvergadering

30 januari 2024

Commissie 1 Datum Commissie 2 Datum B&W-vergadering Portefeuillehouder

S&B 17 januari 2024

5 december 2023 F.M.H.P. Houben

Samenvatting Naar aanleiding van het evaluatierapport “Samen aan het werk voor ondernemers en kandidaten” hebben de gemeenten in het Rijk van Nijmegen een nieuw Beleidskader Arbeidsmarkt- en re-integratie 2024-2027 opgesteld. Dit beleidskader richt zich op o.a. het aanpakken van de mismatch op de arbeidsmarkt, verbreden en intensiveren van diensten voor werkzoekenden, en het versterken van WerkBedijf in de arbeidsmarktregio. Naast het vinden van werk wordt er in dit beleid ook rekening gehouden met andere belangrijke levensaspecten, zoals gezondheid en financiën De financiering van de taken van WerkBedrijf gebeurt door rijksmiddelen, met ingang van dit nieuwe beleidskader staan er ook bezuinigingen en kortingen voor WerkBedrijf ingepland. Het beleidskader is ondersteund door adviezen van cliëntenraden. Besluit om 1. Het regionaal Beleidskader arbeidsmarkt- en re-integratie 2024-2027 ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ vast te stellen, waarin we: a. prioriteit leggen bij interventies voor de (kwalitatieve) mismatch op de arbeidsmarkt; b. de dienstverlening aan werkzoekenden verbreden en intensiveren; c. de inzet van participatiecoaches mogelijk maken via lokale afspraken in de dienstverleningsovereenkomst; d. de positie van WerkBedrijf in het netwerk van de arbeidsmarktregio versterken, in het bijzonder naar het economisch veld. 2. De taken van WerkBedrijf als volgt te financieren: a.

de daartoe bestemde rijksmiddelen voor re-integratie in de algemene uitkering, (cluster Participatie) naar WerkBedrijf over te hevelen; b. de hoogte van de onder 2a. genoemde middelen voor re-integratie vanaf 2025 te bepalen aan de hand van de objectieve rekentool zoals die landelijk is ontwikkeld; c. van het onder 2b. genoemde budget 15% te bestemmen voor lokale afspraken; d. de overige budgetten voor de taken Sociale Werkvoorziening, nieuw beschut, loonkostensubsidies en arbeidsmatige dagbesteding volgens de bestaande afspraken over te hevelen naar WerkBedrijf; e. WerkBedrijf vanaf 2025 een regionale, structurele taakstellende bezuiniging op te leggen van € 1,2 miljoen; f. in de jaren 2025 en 2026 de korting op het rijksbudget voor Begeleiding beschut werk in mindering te brengen op de taakstellende bezuiniging onder 2e. 3. De gedeeltelijke compensatie van gemeente Nijmegen voor de overige deelnemende gemeenten in 2025 en 2026 te verdelen zoals in het beleidskader is opgenomen, te weten voor Beuningen respectievelijk € 90.000 en € 45.000.

4. WerkBedrijf de opdracht te geven om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om extra middelen uit de publieke of private sector te genereren en hierover in 2024 te rapporteren.

Inleiding Gemeenten in het Rijk van Nijmegen stellen vierjaarlijks een nieuw arbeidsmarktbeleidskader vast. Het huidig Beleidskader ‘Werk voorop!’ is van kracht tot eind 2023. Los van deze cyclus is er grote inhoudelijke urgentie om ons beleid aan te passen: de omstandigheden op de arbeidsmarkt zijn sinds de coronapandemie ingrijpend veranderd. De arbeidsmobiliteit is toegenomen, functies zijn veranderd door technologische ontwikkelingen, etc. De omstandigheden op de arbeidsmarkt hebben geleid tot een vraag vanuit werkgevers die groter is dan het aanbod. Ook is sprake van een kwalitatieve kloof tussen vraag en aanbod. Deze tweeledige krapte op de arbeidsmarkt (ook wel mismatch genoemd) baart zorgen, maar biedt ook kansen voor werkzoekenden die tot op heden aan de kant stonden. Beoogd effect We willen door middel van het voorgestelde Beleidskader Arbeidsmarkt- en re-integratie ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ bereiken dat er voor iedereen plek is of ontstaat op de arbeidsmarkt: een inclusieve arbeidsmarkt. We creëren kansen voor werkzoekenden om zich naar vermogen te ontwikkelen en mee te doen op de arbeidsmarkt. Hoewel velen dit op eigen kracht kunnen, geldt dit helaas niet voor iedereen. Op basis van het door de gemeenteraden regionaal vastgestelde Beleidskader sluiten de colleges een nieuwe Dienstverleningsovereenkomst af met de MGR (medio 2024).

Argumenten Voor de cliëntenadviesraden van de aangesloten gemeenten hebben we op 14 september jl. een regionale informatieavond belegd. De cliëntenraden van de gemeenten Beuningen, Heumen, Wijchen, Druten, Berg en Dal en Nijmegen hebben advies uitgebracht over het Beleidskader (bijlagen 03 tot en met 05). De cliëntenraad van de gemeente Mook en Middelaar heeft zich onthouden van een advies. We hebben de adviezen geïnventariseerd en samengevat in een overzicht (bijlage 03). Ook hebben we op de inhoud een regionale reactie aan de cliëntenraden voorbereid en die verwerkt in een brief aan de Adviesraad sociaal domein Beuningen (bijlage 05). Het gaat immers om een regionaal Beleidskader, waarin we de gemeenschappelijkheden in advisering zoeken en waarop we niet als individuele gemeenten verschillend kunnen reageren. We zien in de uitgebrachte adviezen geen aanleiding om beleidsmatige aanpassingen te doen in het Beleidskader. Het voorgestelde beleid wordt op de hoofdlijnen ondersteund; wel worden aandachtspunten voor met name de uitvoering meegegeven. Die verwerken we in de Dienstverleningsovereenkomst en in een toekomstige uitvoeringsagenda.

1.2. Veel werkzoekenden hebben te maken met problematiek op meerdere leefdomeinen Het niet hebben van werk en daarmee een laag inkomen, zorgt vaak voor problemen op het gebied van bijv. mentale en fysieke gezondheid en financiën. Het aan werk helpen van mensen vraagt daarom om een brede blik op de situatie en om ondersteuning en begeleiding op andere leefdomeinen, in combinatie met arbeidstoeleiding. Een participatiecoach werkzaam in Beuningen kan hier aan bijdragen.

1.3. Gemeenten willen dat het mogelijk is de lokale activeringstaak van de participatiecoaches in te kopen via de lokale afspraken in de Dienstverleningsovereenkomst met WerkBedrijf Het Participatiebudget is bedoeld voor ondersteuning aan de gehele populatie bijstandsgerechtigden. Op dit moment hebben gemeenten zelf participatiecoaches in dienst (en financieren deze ook zelf) om bijstandsgerechtigden die nog niet in staat zijn tot een traject bij WerkBedrijf te activeren en te helpen aan bijv. vrijwilligerswerk. De participatiecoach kan een cruciale brugfunctie vervullen om verschillende zorgdomeinen te verbinden binnen het re-integratietraject. Dit draagt bij aan de persoonlijke ontwikkeling van de bijstandsgerechtigde en helpt hen ook verder in hun re-integratie in de samenleving.

Omdat de gemeente Beuningen meer gaat bijdragen aan WerkBedrijf, zal het beschikbare budget voor lokale afspraken naar verwachting in 2024 en 2025 groter zijn dan de kosten voor de participatiecoach. Hierom komen we bij u terug bij de nieuwe Dienstverleningsovereenkomst die in het eerste kwartaal van 2024 wordt afgesloten, om verdere details over de allocatie te bespreken. Voorop staat dat dit geld wordt ingezet om de dienstverlening lokaal in Beuningen te organiseren.

1.4. Het is belangrijk om WerkBedrijf steviger te verbinden met het economisch veld Om passend werk beschikbaar te krijgen voor werkzoekenden is een groot en divers werkgeversnetwerk belangrijk. Bij accounthouders Economie van gemeenten zijn eveneens veel contacten en is veel kennis over ontwikkelingen bij bedrijven aanwezig. Een uitwisseling van informatie en ervaringen en meer samenwerking dragen bij aan de taak van WerkBedrijf om regionaal meer passend werk te behouden en beschikbaar te krijgen voor onze kandidaten. Met UWV wordt reeds gewerkt aan een gezamenlijke werkgeversdienstverlening in onze regio; ook zij kunnen deel uitmaken van een dergelijk regionaal ‘Platform’ Economie.

2.1. We gaan uit van het rijksbudget voor Participatie voor uitvoering van de re-integratietaak

In de juridische regeling van de MGR hebben de zeven deelnemende gemeenten vastgelegd dat het Participatiebudget (het budget voor klassieke re-integratietaken) dat gemeenten van het rijk ontvangen, de basis vormt voor uitvoering van de re-integratietaak door WerkBedrijf. Ondanks het feit dat de reintegratiemiddelen nu in de Algemene Uitkering zijn opgenomen (en in die zin dus vrij besteedbaar zijn), willen we de middelen (waarvan we de omvang met de rekentool van Berenschot kunnen bepalen) blijvend inzetten om de regionale dienstverlening op niveau te behouden voor de taak die we moeten uitvoeren.

2.2. De landelijk ontwikkelde rekentool maakt het mogelijk om de omvang van het Participatiebudget op gemeenteniveau te bepalen Aangezien het Participatiebudget sinds 2023 niet meer zichtbaar is in de algemene uitkering van het Rijk, is een landelijke rekentool ontwikkeld om de omvang van de budgetten te kunnen bepalen. De landelijke maatstaven voor bepaling van het Participatiebudget zijn geactualiseerd. Daardoor kunnen we uitgaan van een objectief vastgesteld en realistisch budget, passend bij de te bedienen populatie (aantal bijstandsgerechtigden, aantal loonkostensubsidies, omvang doelgroepenregister etc.). Het budget wordt twee maal per jaar bijgesteld op basis van de werkelijke gemeentelijke cijfers. Het model is toekomstbestendig, want het beweegt mee met de landelijke opgave. De uitkomsten van het model zijn in lijn met wat gemeenten daadwerkelijk ontvangen van rijk.

2.3. Gemeenten willen een vergelijkbare omvang van lokale afspraken en lokale dienstverlening door WerkBedrijf behouden De nieuwe systematiek heeft geen negatief effect op wat WerkBedrijf lokaal doet. We houden dezelfde diensten en afspraken als voorheen

2.4. De wijziging in de algemene uitkering van het gemeentefonds voor het taakveld Participatie heeft geen consequenties voor financiering van de andere taken van WerkBedrijf De overige budgetten voor de taken Sociale Werkvoorziening, nieuw beschut, loonkostensubsidies en arbeidsmatige dagbesteding hevelen gemeenten volgens de bestaande afspraken over naar WerkBedrijf. Zie ook ‘Financiën’ voor het overzicht van de diverse over te hevelen budgetten.

2.5. Aangezien gemeenten de komende jaren krappe begrotingen hebben, willen wij WerkBedrijf vanaf 2025 een structureel taakstellende bezuiniging opleggen van € 1,2 mln.

De omvang van de bezuiniging is gebaseerd op 5% van het huidige Participatiebudget en leggen we nu in absolute omvang vast vanwege duidelijkheid voor gemeentelijke meerjarige begrotingen. Gemeenten leggen t.z.t. op basis van de rekentool (naar rato) dus minder budget in bij WerkBedrijf.

2.6. Naar alle waarschijnlijkheid wordt WerkBedrijf vanaf 2025 ook gekort op het rijksbudget voor Begeleiding beschut werk-nieuw Wij willen geen dubbele financiële korting tegelijkertijd bij WerkBedrijf doorvoeren en zullen daarom deze rijksbezuiniging (als deze definitief wordt toegepast) in mindering brengen op de bezuiniging. Beide bezuinigingen tegelijkertijd doorvoeren zou te veel impact hebben op de dienstverlening en bedrijfsvoering van WerkBedrijf en daarmee onze ambities in het nieuwe beleidskader in gevaar brengen.

3.1. Vanwege de relatief grote financiële impact voor de kleinere gemeenten laten we de nieuwe systematiek (de bepaling van het re-integratiebudget in de Algemene Uitkering aan de hand van de rekentool) vanaf 2025 ingaan en compenseert de gemeente Nijmegen de overige gemeenten gedeeltelijk in 2025 en 2026. Als gevolg van de nieuwe financieringssystematiek worden de kleinere gemeenten, waaronder Beuningen, geconfronteerd met aanzienlijke begrotingstekorten, terwijl de gemeente Nijmegen juist een begrotingsoverschot heeft binnen het sociaal domein. Echter, Nijmegen ontvangt minder financiering voor het cluster participatie. Aangezien alle deelnemende gemeenten hun meerjarenbegroting hebben opgesteld op basis van de oude systematiek, hebben we besloten het volgende te doen: We kiezen voor een overgangsperiode van twee jaar (2023 en 2024) voordat we volledig overschakelen naar het nieuwe financieringssysteem. Daarnaast heeft de gemeente Nijmegen ingestemd met een gedeeltelijke financiële compensatie aan de regio in 2025 (€ 500.000) en 2026 (€ 250.000). Dit stelt de kleinere gemeenten, waaronder Beuningen, in staat om hun meerjarenbegroting geleidelijk aan te passen aan de structureel verhoogde bijdragen.

Gemeenten hebben de nadrukkelijke wens en zien het grote belang van het behoud van de regionale samenwerking en de dienstverlening door WerkBedrijf op een minimaal vergelijkbaar niveau. De details van de nieuwe financieringssystematiek en de compensatieregeling van de gemeente Nijmegen zijn te vinden in Bijlage 02 ‘beleidskader’ van dit voorstel.

4. We willen onderzocht zien of de financiële afhankelijkheid van WerkBedrijf van gemeenten kan worden verkleind door alternatieve inkomstenbronnen te verkennen Gemeenten willen dat WerkBedrijf met bijvoorbeeld UWV en andere partijen in de arbeidsmarktregio inventariseert of zij vanuit subsidiekanalen, opdrachten vanuit de markt, etc. nieuwe inkomstenbronnen en aanvullende financiële middelen kan genereren. Kanttekeningen

1.1. WerkBedrijf is primair een arbeidsbemiddelingsbedrijf Gemeenten willen het mogelijk maken om de participatie- en activeringstaak bij WerkBedrijf te beleggen via de lokale afspraken. Dit lijkt in tegenspraak met de primaire taak van WerkBedrijf: arbeidsbemiddeling. In het Beleidskader stellen we echter dat arbeidsbemiddeling vooral mensontwikkeling geworden is vanwege de steeds moeilijkere bemiddelbaarheid van onze bijstandsgerechtigden. Door deze participatiecoaches vanuit WerkBedrijf lokaal in te zetten, wordt de dienstverlening van WerkBedrijf beter verbonden met lokale dienstverlening. In dat licht bezien past ook de participatie- en activeringstaak bij WerkBedrijf.

2.1. De gemeente Beuningen zal meer middelen aan WerkBedrijf overmaken dan voorheen. De gemeente Beuningen zal meer aan het WerkBedrijf toewijzen dan we voorheen hebben gedaan. Dit is te verklaren omdat we ook meer financiering ontvangen in de algemene uitkering voor deze specifieke taken. Deze veranderingen in de arbeidsmarkt kunnen worden toegeschreven aan verschillende factoren. Enerzijds is er de krapte op de arbeidsmarkt, waarbij degenen die relatief gemakkelijk werk kunnen vinden, dit inmiddels hebben gedaan. Anderzijds is er het (grotendeels) sluiten van de Wsw (Wet sociale werkvoorziening) en de Wajong (Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten). De

doelgroep die voorheen gebruikmaakte van deze voorzieningen valt nu onder de Participatiewet. Hierdoor zien we een toename van kandidaten met een arbeidsbeperking in de laatste jaren.

2.2. Het opleggen van een bezuiniging heeft impact op de dienstverlening van WerkBedrijf Een geïntensiveerde uitvoering en samenwerking met andere partners in de arbeidsmarktregio, zoals we voorstellen in het nieuwe beleidskader, vraagt een verschuiving van de inzet van WerkBedrijf. Vanwege de accentverschuiving van bedrijfsdienstverlening naar kandidaatsdienstverlening schatten wij (en ook WerkBedrijf na een uitvoeringstoets op het beleidskader) in, dat dit binnen de huidige budgettaire kaders mogelijk is. Financiën Het financieel kader van ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ beschrijven we in hoofdstuk V (pag. 24). De MGR/WerkBedrijf voert in opdracht van 7 gemeenten in de regio Nijmegen de arbeidsparticipatie, Wet sociale werkvoorziening, beschut werk en arbeidsmatige dagbesteding uit. De MGR stelt jaarlijks een meerjarenbegroting op, waar onze Raad een zienswijze op geeft. Op basis van de vastgestelde begroting financieren de regiogemeenten -naar hun gemeentelijke aandeel- de werkzaamheden die de MGR/WerkBedrijf uitvoert. Voor de gemeente Beuningen vindt de bekostiging plaats uit de begroting van het programma Werk en Inkomen (taakvelden re-integratie/participatievoorzieningen, Participatiewet, sociale werkvoorziening MGR) De begrote middelen van het programma Werk en Inkomen worden gevoed middels Rijksmiddelen.

Deze Rijksmiddelen bestaan uit de algemene uitkering (AU) in het gemeentefonds, maar ook uit de integratieuitkering (IU) Participatie en decentralisatie-uitkeringen. De loonkostensubsidies die door het WerkBedrijf worden ingezet, komen uit het BUIG-budget. Op basis van de jaarlijkse circulaires van het rijk in mei en september worden de mutaties op de integratie- en decentralisatie-uitkeringen overgeheveld naar het programma. In onderstaande tabel wordt op de diverse onderdelen de dekking vanuit het programma en de relatie met de Rijksuitkering aangegeven.

Tabel 1: bekostiging en dekking uitvoering WerkBedrijf op onderdelen Onderdeel Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en nieuw beschut Participatie

Taakveld programma Sociale Werkvoorziening (MGR)

Rijksuitkering Integratieuitkering Participatie

Toelichting Actualisatie van de programmabegroting o.b.v. de circulaires.

Participatiewet

Algemene uitkering Gemeentefonds

Arbeidsmatige dagbesteding

Reintegratie/participatievoorzieningen

Algemene uitkering Gemeentefonds

Vanaf 2023 maken onderdelen die voorheen in de IU Participatie zaten onderdeel uit van de AU (cluster Participatie). Het gaat om re-integratie klassiek, Wajong en begeleiding regulier. Vanaf 2025 maken we van de door Berenschot ontwikkelde rekentool gebruik om het af te dragen budget aan WerkBedrijf te bepalen. Arbeidsmatige dagbesteding valt onder de Wet

Loonkostensubsidie

Participatiewet

Onderdeel BUIG

maatschappelijke ondersteuning. Voor het BUIG-budget ontvangt de gemeente 3 x per jaar een beschikking. De definitieve beschikking BUIG ontvangt de gemeente pas op 1 oktober van het lopende jaar.

Tabel 2: nieuwe verdeelsystematiek Participatiebudget met toepassing Berenschoottool en compensatieregeling gemeente Nijmegen 2025. (De meest recente septembercirculaire is hierin nog niet verwerkt.)

Tabel 3: nieuwe verdeelsystematiek Participatiebudget met toepassing Berenschoottool en compensatieregeling gemeente Nijmegen 2026. (De meest recente septembercirculaire is hierin nog niet verwerkt.

Goed om te weten: de rest van de begroting blijft hetzelfde, alleen het onderdeel WERK wordt aangepast.

Tijdspad  Na besluitvorming over het Beleidskader door de gemeenteraden in Rijk van Nijmegen begin 2024 kunnen gemeenten een Dienstverlenings-overeenkomst voor 2024 en 2025 met de MGR opstellen. Deze leggen we ter vaststelling voor aan het college, en delen we ter kennisgeving aan de raad in medio 2024;







Ook geeft het Beleidskader aanleiding het Informatieprotocol van de MGR aan te passen. Dit zal in het tweede kwartaal van 2024 voor een zienswijze aan gemeenten worden voorgelegd. Het algemeen bestuur van de MGR is bevoegd het informatieprotocol vast te stellen; Naar aanleiding van het definitief vastgestelde Beleidskader stellen we een uitvoeringsagenda op, zodat we onze beleidsvoornemens ook in de uitvoering borgen (bijv. lokale dienstverlening WerkBedrijf in Beuningen). De nieuwe financiering systematiek zullen we financieel ook verwerken in de perspectiefnota 2024.

Bijlagen 02. Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ 03. Samenvatting van adviezen van de regionale adviesraden 04. Advies Adviesraad Heumen 05. Advies Adviesraad Wijchen 06. Advies Adviesraad Beuningen 07. Advies Adviesraad Druten 08. Reactie namens het college op de ontvangen adviezen

Burgemeester en wethouders, Dyanne Kocken secretaris

Daphne Bergman burgemeester

Besluit d.d.

Esther Jonkman griffier

Daphne Bergman voorzitter