Presentatiesheets Ruimte voor de Rivier 2.0
Tekst van het document
13-10-2026 1 Waar is Ruimte voor de Rivier nodig en waarom? Wat betekent dat voor mijn gemeente en inwoners? Beuningen, 13 oktober 2026
2 Deze presentatie • Waar gaat het programma Ruimte voor de Rivier over? • Waarom Ruimte voor de Rivier? • Wat is het voorstel voor binnendijkse reserveringen ? • Hoe verder?
3 Programma Ruimte voor de Rivier 2.0
Ontwikkelingen • Vaker hogere afvoeren • Vaker lagere afvoeren • Daling rivierbodem • Bevaarbaarheid • Verdroging • Verdeling van water 4 Ruimte voor de Rivier 2.0 1-10-2026 5 Ambitie • Het riviergebied is voorbereid op de toekomst Twee doelen • Stabiele rivierbodem • Genoeg ruimte om water af te voeren Veilige waterafvoer Zoetwaterbeschikbaarheid en drinkwatervoorziening Natuur en ecologische waterkwaliteit Bevaarbaarheid Regionale economische ontwikkeling en ruimtelijke kwaliteit 1-10-2026 6 Vijf functies van de rivier
Systeemkeuzes nodig 28-10-2025 7 Afvoer/ruimte Rivierbodemligging Veilige waterafvoer Natuur en ecologische waterkwaliteit Bevaarbaarheid Ruimtelijke economische ontwikkeling Zoetwater- beschikbaarheid 8 Waarom ruimte voor de rivier? Steeds minder ruimte voor de rivier 13-10-2026 9
Druk op de ruimte 10
Knelpunt bij Nijmegen 11
13-10-2026 12
Beslissing Ruimte voor de Rivier ‘1.0’ (PKB, 2007) 13
Huidige reserveringen (RvdR 1.0): inzoomend op uw gebied 14 Oosterhout Loenen 15 Nieuwe realiteit t.o.v. PKB RvdR 1.0 • IPCC + KNMI’23-klimaatscenario’s rekening houden met hogere rivierafvoeren dan in 2007 • Dijken kunnen op sommige plekken wel verder verhoogd en op andere niet • Natuurherstelopgave vraagt maatregelen buitendijks en legt claim op ruimte
Natuurherstelopgave • Natuurherstel is geen aanleiding om binnendijkse ruimte te reserveren, maar moet wel in samenhang met rivierverruiming buitendijks worden beschouwd 13-10-2026 16
17 Samengevat: waarom ruimte voor de rivier (2.0)? • Andere opgave dan bij RvdR 1.0 • Vaker meer én vaker minder water • Hoogwateropgave vanaf 2050 afhankelijk van klimaatontwikkeling • Ruimte is schaars, afweging is nodig • Afwentelen voorkomen • Combineren van functies • Kenmerken en identiteit van gebied
18 Aanpak op hoofdlijn 13-10-2026 19 Binnen- en buitendijks…? • Buitendijks: aan de rivierkant van de dijk • Binnendijks: aan de landkant van de dijk Dijk Binnendijks Buitendijks Binnendijks 20 Aanpak op hoofdlijn
Werkwijze om tot locaties te komen 21
Beperkingen dijkverhogingen Waal 28-10-2025 22
13-10-2026 23 Nijmegen - Waalkade Nijmegen - Waalkade Nijmegen - Lentloper 24 Intermezzo: de rivierbodem daalt De rivierbodem daalt... 1-10-2026 25
... en zorgt voor verdroging en beperking van de vaardiepte 1-10-2026 26 1-10-2026 27
Besluit rivierbodem - Rijntakken • Aanleg Meergeulensysteem (MGS) voor stabilisatie rivierbodem Waal: • Scheepvaart • Zoetwaterverdeling • Droogte: o.a. natuur/landbouw/funderingen • We beginnen met suppleren omdat aanleg MGS tijd kost 1-10-2026 28 Meergeulensysteem 1-10-2026 29
1-10-2026 30
Van Pannerdensche Kop tot Zaltbommel! 1-10-2026 31
32 Wat is het voorstel voor binnendijkse reserveringen ? 33 Redeneerlijn • ‘Lock-ins voorkomen: keuzeopties voor toekomstige generaties • Niets doen = risico op dure en moeilijk inpasbare dijkversterking in stedelijke gebieden • Er is impact op bewoners en ondernemers • Afweging tussen belangen hier en nu en van toekomstige generaties (evenals in RvdR 1)
13-10-2026 34 Redeneerlijn • We houden rekening met Hoog klimaatscenario in 2100 Zeespiegelstijging • Gebieden die nodig zijn in het hoge klimaatscenario in 2100 te reserveren • Bestaande reserveringen: voor 2200 hoog behouden die niet nodig zijn vervallen
Overzichtskaart voorstel 13-10-2026 35
Concreet voor u 13-10-2026 36 Nieuwe reservering: • Dijkverlegging • Tracé nog te bepalen Waarom is op dit traject ruimte nodig? 13-10-2026 37 • Er is een versmalling van de Waal tussen Beuningen en Oosterhout • Meergeulensysteem is buitendijks leidend maar biedt onvoldoende ruimte voor afvoer of is onvoldoende effectief • Mogelijkheden voor dijkverhogingen in Nijmegen zijn beperkt Waarom is op dit traject ruimte nodig? 13-10-2026 38
Is er ook naar andere plekken gekeken? 13-10-2026 39 • Versmalling kan alleen hier opgelost worden • Er is ruimte nodig aan de noord- en zuidzijde • Samenhang met reserveringen bij Loenen en Oosterhout (bestaande reserveringen) • Enkel ruimte bij Loenen en Oosterhout is niet voldoende 40 Wat betekent een reservering? Wat betekent een reservering? • Voorzorg om ruimte te houden om na 2050 een maatregel te kunnen treffen • Nog géén besluit om maatregel te nemen • In een reservering • mogen géén nieuwe grootschalige en kapitaal intensieve ontwikkelingen • mogen de bestaande woningen en gebouwen blijven, er wordt niets opgekocht 1-10-2026 41 Wat mag er in een reserveringsgebied en wat niet? • Wat wel? • Je kunt er blijven wonen • Boeren en bedrijven kunnen doorgaan met wat ze nu doen • Onderhoud en kleinere of tijdelijke ontwikkelingen blijven mogelijk, zoals een dakkapel of een uitbouw • Wat niet? • Grote nieuwe ontwikkelingen die een toekomstige rivierverruiming in de weg zitten, zoals • een woonwijk • of een bedrijventerrein 1-10-2026 42 Worden inwoners gecompenseerd? • Een reservering geeft geen recht op vergoeding. • Vergoeding is pas aan de orde bij besluit om maatregel uit te voeren. • Dan zijn er 2 opties: • 1. Schadeloosstelling indien huis/grond/bedrijf nodig is voor de maatregel • 2.
Nadeelcompensatie wanneer er schade is door een maatregel 1-10-2026 43 44 Hoe verder? 45 Van globale locaties naar ruimtelijke reserveringen Dec. 2026: • Besluit Ministerraad • Besluit opgenomen in Ontwerp NWP 2028-2033 Jan-Juli 2027: • Ter inzage legging Ontwerp NWP • Start proces om te komen tot begrenzing van gebieden 2029: • Inwerkingtreding aangepast Besluit kwaliteit leefomgeving 13-10-2026 46 • Voorstel locaties voor reserveringen in Nationaal Waterprogramma 2028-2033 (NWP) • Besluit gaat over benodigde binnendijkse locaties: • bestaande reserveringen laten vervallen • bestaande reserveringen behouden • bestaande reserveringen aanpassen • locaties voor nieuwe reserveringen Status huidige voorstel en proces • Proces is getrapt • Locaties voor reserveringen in NWP • Grenzen van reserveringen in Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) • Concreet in de tijd • Ontwerp NWP dec 2026 • Definitief NWP dec 2027 • Start aanpassen Bkl 2027 • Inwerkingtreding aangepast Bkl 2029 13-10-2026 47 • Huiswerk RvdR • Bepalen hoe de dijkverlegging moet liggen (voldoende effectief) • Rekening houden met ontwikkelingen en huidige bebouwing Hoe gaan we bepalen hoe de grenzen van de reservering lopen
48 Proces bepalen begrenzing (ca 2 jaar) • Rijk doet huiswerk: opties voor begrenzing • Gemeente brengen ontwikkelingen en opgaven in het gebied in beeld • Overleg (1 of meerdere rondes) met gemeente, waterschap en provincie • Rijk maakt voorgenomen begrenzing • Internet consultatie op voorgenomen besluit • Rijk komt tot begrenzing Wanneer kunnen mensen reageren? 1-10-2026 49 September: Communicatie vanuit RvdR2.0 over voorstel van het programma December: Besluit ministerraad over globale locaties binnendijkse reserveringen December – juni 2027: Terinzagelegging ontwerp Nationaal Waterprogramma 2028-2033 Vanaf 2027: Bepalen begrenzingen nieuwe reserveringen Eind 2027 - begin 2028: Internetconsultatie over precieze begrenzing reserveringen Raakvlakken met andere trajecten? • Meergeulensysteem tbv rivierbodem • Samenwerking met WS: onderzoek welke impact MGS heeft op dijkversterking • Nieuw inzicht: dijkverlegging kan meerwaarde hebben voor MGS • Dijkversterking Zuidelijke Waaldijken Oost • Reservering binnendijkse ruimte gaat over ruimte die nodig is voor maatregelen ná versterking • In besluitvorming dijkversterking go/ no go over rekening houden met RvdR 13-10-2026 50 13-10-2026 51 Vragen?