(NIEUW) Bijlage 1B: Begroting 2025-2028

Programmabegroting 2025 – 2028

22-10-2024

Algemeen

1

Leeswijzer Wij bieden u hierbij de begroting 2025-2028 aan. De kaders die u bij de Perspectiefnota 2024 heeft meegegeven, zijn in deze begroting meegenomen. In de cyclus van bestuurlijk plannen, sturen en verantwoorden, geven we met deze programmabegroting 2025 aan wat we willen bereiken en wat we hiervoor gaan doen. Een + in deze programmabegroting is een bate, vermeerdering of voordeel. Een - is een last, vermindering of nadeel. De programmabegroting bestaat uit de volgende programma's:         

Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Programma 5 Programma 6 Programma 7 Programma 8 Programma 9

Werk en inkomen Jeugd Maatschappelijke ondersteuning Welzijn en educatie Omgeving Openbare orde en veiligheid Bestuur en algemene ondersteuning Onroerende zaakbelasting Overige eigen middelen

Per programma geven we de inhoud van het programma en de ontwikkelingen weer. Ook geven we inzicht in de verwachte (nieuwe) ontwikkelingen en vermelden we de baten en de lasten. Onder 'Doelen en financiën' zetten we uiteen wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat het mag kosten. Hierin zijn ook de taakvelden opgenomen. De nummering en omschrijving wordt door de BBV vastgesteld. Ook geven we de indicatoren aan op basis waarvan we de effectiviteit kunnen beoordelen. We ronden de paragraaf af met de beleidskaders die van toepassing zijn op het programma. Naast de programma's is in deze begroting een aantal paragrafen opgenomen die van grote invloed zijn op de lasten en de baten van onze gemeente. Deze staan vermeld in hoofdstuk 3. Een aantal paragrafen zijn verplicht; deze zijn vastgelegd in de Gemeentewet. Het gaat hierbij om de volgende paragrafen:        

Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden Partijen Grondbeleid Wet Open Overheid

2

De financiële begroting is opgenomen in hoofdstuk 4. Als laatste zijn de bijbehorende bijlagen opgenomen.

3

Samenvatting Programmaoverzicht saldo (x € 1.000) (+=voordeel/-=nadeel)

2025

2026

2027

2028

Werk en inkomen

-7.771

-7.652

-7.553

-7.500

Jeugd

-11.577

-11.015

-11.058

-11.101

Maatschappelijke ondersteuning

-12.825

-13.101

-13.303

-13.476

Welzijn en educatie

-7.151

-7.626

-7.623

-8.925

Omgeving

-4.928

-5.463

-6.722

-6.832

Openbare orde en veiligheid

-1.216

-2.495

-2.522

-2.569

Bestuur en algemene ondersteuning

36.924

33.990

35.030

35.473

Onroerende zaakbelasting

9.467

9.751

10.043

10.345

Overige eigen middelen

-117

54

43

-5

Totaal baten en lasten

805

-3.558

-3.665

-4.590

Resultaatbestemmingen (reservemutaties)

-631

-106

-106

-106

Verwacht begrotingsresultaat

174

-3.664

-3.771

-4.696

4

Inhoudsopgave

Algemeen............................................................................................................................... 1 Leeswijzer .......................................................................................................................... 2 Samenvatting ..................................................................................................................... 4 Inhoudsopgave ...................................................................................................................... 5 Inleiding ...............................................................................................................................11 Bericht van het college ......................................................................................................11 Resultaten begroting .........................................................................................................13 Financiële resultaten meerjarenperspectief in een oogopslag .........................................13 Toelichting op resultaat .....................................................................................................14 Toelichting op weerstandsvermogen..................................................................................16 Programma's

.........................................................................................................................17 1. Werk en inkomen ..........................................................................................................18 Programma inhoud ........................................................................................................18 Ambities en ontwikkelingen ...........................................................................................18 Doelen en financiën .......................................................................................................20 Wat willen we bereiken? ............................................................................................20 Wat gaan we daarvoor doen? .....................................................................................20 Wat mag het kosten? ..................................................................................................20 Beleidskaders .............................................................................................................21 Indicatoren.................................................................................................................21 Verbonden partijen.....................................................................................................22 2.

Jeugd ............................................................................................................................23 Programma inhoud ........................................................................................................23 Ambities en ontwikkelingen ...........................................................................................23 Doelen en financiën .......................................................................................................25 Wat willen we bereiken? ............................................................................................25 Wat gaan we daarvoor doen? .....................................................................................25 Wat mag het kosten? ..................................................................................................27 Beleidskaders .............................................................................................................27 Indicatoren.................................................................................................................27 Verbonden partijen.....................................................................................................27 3.

Maatschappelijke ondersteuning....................................................................................29 Programma inhoud ........................................................................................................29 Ambities en ontwikkelingen ...........................................................................................29 5

Doelen en financiën .......................................................................................................31 Wat willen we bereiken? ............................................................................................31 Wat gaan we daarvoor doen? .....................................................................................31 Wat mag het kosten? ..................................................................................................34 Beleidskaders .............................................................................................................35 Indicatoren.................................................................................................................35 Verbonden partijen.....................................................................................................35 4.

Welzijn en educatie .......................................................................................................36 Programma inhoud ........................................................................................................36 Ambities en ontwikkelingen ...........................................................................................36 Doelen en financiën .......................................................................................................39 Wat willen we bereiken? ............................................................................................39 Wat gaan we daarvoor doen? .....................................................................................40 Wat mag het kosten? ..................................................................................................41 Beleidskaders .............................................................................................................42 Indicatoren.................................................................................................................43 Verbonden partijen.....................................................................................................43 5.

Omgeving ......................................................................................................................44 Programma inhoud ........................................................................................................44 Ambities en ontwikkelingen ...........................................................................................44 Doelen en financiën .......................................................................................................46 Wat willen we bereiken? ............................................................................................46 Wat gaan we daarvoor doen? .....................................................................................46 Wat mag het kosten? ..................................................................................................48 Beleidskaders .............................................................................................................49 Indicatoren.................................................................................................................49 Verbonden partijen.....................................................................................................49 6.

Openbare orde en veiligheid ..........................................................................................50 Programma inhoud ........................................................................................................50 Ambities en ontwikkelingen ...........................................................................................50 Doelen en financiën .......................................................................................................51 Wat willen we bereiken? ............................................................................................51 Wat gaan we daarvoor doen? .....................................................................................52 Wat mag het kosten? ..................................................................................................54 Beleidskaders .............................................................................................................54 6

Indicatoren.................................................................................................................54 Verbonden partijen.....................................................................................................55 7. Bestuur en algemene ondersteuning ..............................................................................56 Programma inhoud ........................................................................................................56 Ambities en ontwikkelingen ...........................................................................................56 Doelen en financiën .......................................................................................................59 Wat willen we bereiken? ............................................................................................59 Wat gaan we daarvoor doen? .....................................................................................60 Wat mag het kosten? ..................................................................................................60 Beleidskaders .............................................................................................................61 Indicatoren.................................................................................................................61 Verbonden

partijen.....................................................................................................62 8. Onroerende zaakbelasting .............................................................................................63 Programma inhoud ........................................................................................................63 Ambities en ontwikkelingen ...........................................................................................63 Doelen en financiën .......................................................................................................64 Wat willen we bereiken? ............................................................................................64 Wat gaan we daarvoor doen? .....................................................................................64 Wat mag het kosten? ..................................................................................................64 Beleidskaders .............................................................................................................64 Indicatoren.................................................................................................................64 Verbonden partijen.....................................................................................................64 9.

Overige eigen middelen .................................................................................................65 Programma inhoud ........................................................................................................65 Ambities en ontwikkelingen ...........................................................................................65 Doelen en financiën .......................................................................................................67 Wat willen we bereiken? ............................................................................................67 Wat gaan we daarvoor doen? .....................................................................................67 Wat mag het kosten? ..................................................................................................68 Beleidskaders .............................................................................................................69 Indicatoren.................................................................................................................69 Verbonden partijen.....................................................................................................69 Paragrafen ............................................................................................................................70 Lokale heffingen

................................................................................................................71 Beleid ............................................................................................................................71 7

Geraamde inkomsten .....................................................................................................73 Kostendekkendheid........................................................................................................74 Lokale woonlastendruk ..................................................................................................74 Kwijtscheldingen............................................................................................................75 Kwijtscheldingsbeleid .................................................................................................75 Weerstandsvermogen en risicobeheersing..........................................................................76 Weerstandsvermogen.....................................................................................................76 Weerstandscapaciteit .....................................................................................................76 Beschikbare weerstandscapaciteit ...............................................................................76 Benodigde weerstandscapaciteit .................................................................................77 Ratio weerstandsvermogen ............................................................................................78 Financiële kengetallen

...................................................................................................79 Netto schuldquote (gecorrigeerd) ...............................................................................79 Solvabiliteitsratio .......................................................................................................80 Grondexploitatie ........................................................................................................80 Structurele exploitatieruimte ......................................................................................80 Belastingcapaciteit .....................................................................................................80 Risicokaart .....................................................................................................................81 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................84 Wegen ...........................................................................................................................84 Openbare verlichting .....................................................................................................84 Riolering ........................................................................................................................85 Water

............................................................................................................................86 Groen en Speelvoorzieningen ........................................................................................87 Gebouwen .....................................................................................................................88 Civiele kunstwerken.......................................................................................................89 Financiering ......................................................................................................................91 Beleid ............................................................................................................................91 Risicobeheer ..................................................................................................................92 Renterisico's...................................................................................................................92 Kredietrisico ..................................................................................................................93 Renteschema .................................................................................................................94 Beleggingen

...................................................................................................................95 Financieringsbehoefte ....................................................................................................95 Financieringspositie .......................................................................................................95 8

Financiering (opgenomen geld O/G) .............................................................................96 Uitzettingen (U/G) ........................................................................................................96 Relatiebeheer/ Kasbeheer ..............................................................................................96 Bedrijfsvoering ..................................................................................................................98 Personeel en organisatie ................................................................................................98 Informatievoorziening ...................................................................................................99 Inleiding.....................................................................................................................99 Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) .........................................................100 Privacybescherming..................................................................................................100 Communicatie .............................................................................................................100 Verbonden partijen..........................................................................................................102 Beleid

..........................................................................................................................102 Veiligheidsregio Gelderland Zuid (VRGZ), Nijmegen....................................................104 Openbaar belang ......................................................................................................104 Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO), Wijchen .............................................................106 Openbaar belang ......................................................................................................106 Milieusamenwerking en afvalverwerking Regio Nijmegen (MARN), Nijmegen .............107 Openbaar belang ......................................................................................................107 Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) ..................................................................108 Openbaar belang ......................................................................................................108 Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), Nijmegen ....................................................110 Openbaar belang ......................................................................................................110 Munitax, (Beuningen)..................................................................................................112 Openbaar belang

......................................................................................................112 Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (DRAN).................................................113 Openbaar belang ......................................................................................................113 Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR), Nijmegen .........................................115 Werkbedrijf ..............................................................................................................115 Openbaar belang ......................................................................................................115 IRvN.........................................................................................................................115 Openbaar belang ......................................................................................................116 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ...................................................................117 Aandelen .....................................................................................................................118 Grondbeleid ....................................................................................................................119 Beleid

..........................................................................................................................119 9

Hoofdlijnen grondbeleid ...........................................................................................119 Uitvoering grondbeleid .............................................................................................119 Ontwikkelingen ...........................................................................................................120 Wet Open Overheid .........................................................................................................127 Financiële begroting ...........................................................................................................128 Financiële spelregels .......................................................................................................129 Uitgangspunten begroting ............................................................................................129 Toelichting op resultaat ...............................................................................................130 Actualisatie Actualisatie coalitieakkoord ......................................................................133 Overzicht baten en lasten ................................................................................................135 Baten en lasten voor en na bestemming .......................................................................135 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

.................................................................136 Overhead .....................................................................................................................137 Mutatie in begroting 2025 ........................................................................................137 Baten en lasten per taakveld ........................................................................................141 Incidentele baten en lasten ..........................................................................................147 Meerjarige investeringen..............................................................................................148 Balans .............................................................................................................................149 Inleiding balans ...........................................................................................................149 Balans..........................................................................................................................149 Waarderingsgrondslagen .............................................................................................149 Toelichting op de balans ..............................................................................................149 Geprognosticeerde balans

............................................................................................149 Emu-saldo....................................................................................................................151 Reserves en voorzieningen ..............................................................................................152 Bijlagen ..............................................................................................................................154 Algemene uitkering .........................................................................................................155 Langlopende geldleningen ...............................................................................................157 Personele kosten .............................................................................................................158 Rekening van baten en lasten ......................................................................................159 Structureel sluitende begroting ....................................................................................159 Lijst met afkortingen .......................................................................................................160

10

Inleiding Bericht van het college Voor u ligt de begroting van de gemeente voor het jaar 2025. In de voorbereidingen hierop is gebleken dat er flinke tekorten zijn ontstaan in alle jaren van de meerjarenbegroting. Bij de perspectiefnota van dit voorjaar kondigden we dit al aan. Sindsdien zijn we helaas geconfronteerd met extra tegenvallers. Het doorberekenen daarvan laat zien dat de gevolgen nog groter zijn dan in eerste instantie ingeschat. "Code rood" hangt niet meer als een donkere wolk boven ons maar is een feit geworden. De begroting vormt de basis voor het financiële beleid van onze gemeente in het komend jaar en biedt een overzicht van verwachte inkomsten, uitgaven en investeringen. Het document dient als een hulpmiddel om de gemeentelijke doelstellingen te realiseren en om onze maatschappelijke en economische verantwoordelijkheden te waarborgen. Belangrijke uitgangspunten bij het opstellen van deze begroting:  Duurzame financiële positie: Wij streven naar een gezonde financiële huishouding waarbij we verplichtingen na kunnen komen zonder onnodige risico's te nemen. Dit houdt in dat we zorgvuldig omgaan met onze middelen en reserves behouden voor onvoorziene omstandigheden.  Verantwoordelijke uitgaven: De begroting is gebaseerd op het principe van verantwoord financieel management.

Dit betekent dat uitgaven zorgvuldig worden afgewogen tegen het maatschappelijk belang en de lange termijn doelstellingen van de gemeente. Structurele lasten worden gedekt met structurele baten. We begroten behoedzaam.  Transparantie en verantwoording: Wij leggen verantwoording af aan onze inwoners en stakeholders door duidelijkheid te bieden over hoe publieke middelen worden besteed. In het coalitieakkoord ‘Nieuwe energie voor onze gemeente’ uit mei 2022 zijn de visie en toekomstplannen voor onze gemeente opgenomen, onderverdeeld in vier thema’s: • Sociaal kloppend hart, • Zuinig op ons klimaat, • Aantrekkelijk wonen, • Beuningen maken we samen. Naast alle lopende ambities en plannen werken we hier als gemeente met alle inzet en energie aan. Door het hiervoor genoemde financieel zware weer zijn we nu genoodzaakt om scherpe keuzes te maken. De financiële tegenspoed heeft diverse oorzaken. Zo ontvangen alle Nederlandse gemeenten, dus ook Beuningen, de komende jaren minder geld uit het gemeentefonds van de Rijksoverheid. Tegelijkertijd zien we dat de Rijksoverheid steeds meer taken overdraagt aan gemeenten en aan bestaande taken hogere eisen stelt, zonder het bijbehorende budget. Daarnaast zien we dat lonen en prijzen blijven stijgen, wat vooral van invloed is op aanbestedingen. Het leidt - in combinatie met de ambities van onze gemeente tot veel extra kosten.

De landelijke richtlijn voor gemeenten is om een sluitende begroting op te leveren. Dit sluit aan bij ons eigen uitgangspunt voor duurzame financiële stabiliteit. We willen financieel gezond blijven en zelf regie houden op de kosten. Dit betekent dat we nu moeten ingrijpen. 11

Om de begroting voor 2025 sluitend te krijgen, hebben we een noodgreep moeten doen en maatregelen moeten nemen. In deze begroting ziet u deze keuzes terug. Ook een sluitende meerjarenbegroting past bij een duurzame financieel stabiele positie. Zo creëren we robuustheid en kunnen we nieuwe ontwikkelingen opvangen. Om die sluitende meerjarenbegroting te kunnen realiseren, is meer tijd nodig. Het college komt hiervoor met voorstellen.

12

Resultaten begroting Financiële resultaten meerjarenperspectief in een oogopslag Totaal baten en lasten (meerjaren)begroting 2025 - 2028 (x € 1.000) +=voordeel/-=nadeel

2025

2026

2027

2028

Totaal baten (inclusief reserves)

86.864

84.227

85.448

86.975

Totaal lasten (inclusief reserves)

-86.690

-87.891

-89.219

-91.671

Resultaat (meerjaren) begroting

174

-3.664

-3.771

-4.696

Structureel en incidenteel resultaat (x € 1.000 +=voordeel/-=nadeel)

Incidenteel

2025

2026

2027

2028

Baten

2.588

478

270

270

Lasten

-2.064

-478

-270

-270

525

-

-

-

Baten

84.276

83.748

85.178

86.705

Lasten

-84.626

-87.412

-88.949

-91.401

Totaal Structureel

-350

-3.664

-3.771

-4.696

Eindtotaal

174

-3.664

-3.771

-4.696

Totaal Incidenteel Structureel

13

Toelichting op resultaat Het begrotingsresultaat voor 2025 en het meerjarenperspectief heeft als basis de Perspectiefnota 2024 die (gedeeltelijk) is vastgesteld in de raadsvergadering van 2 juli 2024. Aanvullend zijn nu de meicirculaire 2024, voorgestelde begrotingskaders 2025, besluitvorming die heeft plaatsgevonden tot en met augustus en tenslotte actualisatie van het coalitieakkoord 2022-2026 plaatsgevonden. Dit levert het onderstaande financiële beeld op. De ontwikkelingen worden nader toegelicht bij de financiële spelregels onder hoofdstuk 'Financiële begroting'. De onderdelen van het 'nieuw beleid' uit de perspectiefnota 2024, die in onderstaand overzicht zijn voorzien van een sterretje (*), maken onderdeel uit van de uitgestelde activiteiten en zijn voor 2025 budgettair on hold gezet. In de 1,3 miljoen aan uitgestelde activiteiten (**) zit in ieder geval het digitaal ontwikkelprogramma II en de vervangingsopgave groen.

14

Financieel perspectief Bedragen in € 1.000 (+=baat,voordeel/-=last,nadeel)

2025

2026

2027

2028

Perspectiefnota 2024 exclusief nieuw beleid

1.392

-1.339

-400

-352

-70 -65

-70 -65

-70 -65

-70 -65

1.257

-1.474

-535

-487

- Effecten meicirculaire 2024 - Essentiële functies Jeugd - Vervangingsopgave groen**

-859 -922 -246

581 -865 -246

396 -867 -246

401 -867 -246

- Herverdeling bijdrage werkbedrijf

-440

-504

-557

-635

- Bijstelling BUIG-budgetten - Kosten openhouden de Plons - Extra investeringen zwembad Ooijgraaf

-1.029 -158 -

-1.029 -158 -

-1.029 -158 -

-1.029 -178

- Investeringen 't broek - Integraal huisvestingsplan onderwijs - Kapitaallasten investeringen - Overige autonome ontwikkelingen

284 335

380 -49

-5 -12 -648 23

-35 -197 -729 -577

- Beheerplan Civiele kunstwerken - Digitaal ontwikkelprogramma II *

-190 -920

-190 -510

-190 -360

-190 -360

- Beheerplan groen (beeldkwaliteit) - Participatiecoach vluchtelingenwerk * - Verdere professionalisering organisatie

0 -50 -300

-125 -50 -300

-125 -50 -300

-125 -50 -300

- Inventarisatie ombuigingen bij perspectiefnota - Uitgestelde activiteiten 2025** - Verhoging OZB van 3% naar 9%

325 1.298 521

340 537

339 553

339 569

- 50% Normvergoeding opvang Oekraïne

1.269

-

-

-

174

-3.664

-3.772

-4.697

Formatie BOA * Formatie Griffie Saldo perspectiefnota 2024 (door raad vastgesteld) Aanpassingen binnen huidig beleid

Niet vastgesteld bij perspectiefnota

Ombuigingen

Totaal

15

Toelichting op weerstandsvermogen De weerstandsratio voor 2025 is 1,79. Dit is ruim boven de minimale gewenste norm van 1,4. Door de begrotingstekorten in het meerjarig perspectief zien we echter dat de algemene reserve zal dalen naar een zeer kritisch niveau. Dat betekent dat in de komende jaren ook de weerstandsratio zal dalen naar niveau F (ruim onvoldoende).

16

Programma's

17

1. Werk en inkomen Programma inhoud Dit programma gaat over uitkeringen, minimaregelingen, schuldhulpverlening en re-integratie naar de arbeidsmarkt. Al deze onderdelen dragen bij aan de ambitie van de beleidsnotitie Sociaal Domein 2024-2028. De visie hierin is: gemeente Beuningen is een gezonde gemeente

met vitale inwoners in een aantrekkelijke woonomgeving; met een sterke sociale basis en een sociaal hart. Iedereen kan meedoen in onze inclusieve samenleving. Centraal staan daarbij de eigen mogelijkheden, omkijken naar elkaar en iets voor de ander betekenen. We bieden gerichte ondersteuning en zorg aan mensen die het niet op eigen kracht kunnen. Kortom: Vitaal Beuningen! Aansluiting op programma 2, 3 en 4 Dit programma sluit aan op Programma 2. Jeugd (en Onderwijs), 3. Maatschappelijke Ondersteuning en 4. Educatie en Welzijn. Werk en inkomen richt zich op het activeren van onze inwoners. Hiervoor creëren we kansen, sluiten we aan op de arbeidsmarkt, bestrijden we ongelijkheid en stimuleren we participatie.

Ambities en ontwikkelingen

1. Werkloosheid en Lonen De werkloosheid blijft naar verwachting laag in Nederland, met een lichte stijging van 3,8% in 2024 naar 4% in 2025. Volgens de Nederlandse Bank zullen de prijsstijgingen en de tekorten aan personeel in verschillende sectoren waarschijnlijk ook leiden tot een stijging van de lonen in 2025. Naar verwachting zullen de uitkeringen ook meestijgen. 2. Macrobudget BUIG Het macrobudget BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten), waar de loonkostensubsidie, participatiewet-uitkeringen en IOAW (Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers) en IOAZ (Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen) uit worden betaald, neemt landelijk af. Dit betekent dat het beschikbare budget voor de uitvoering van de Participatiewet voor alle gemeenten minder wordt. Voor kleinere gemeenten zoals Beuningen, met minder dan 40.000 inwoners, is het budget grotendeels gebaseerd op de uitgaven van twee jaar geleden. Dit verdeelmodel houdt dus geen rekening met de huidige ontwikkelingen, zoals de toenemende zorg voor jongeren met psychische problemen of inwoners die bezig zijn met hun inburgeringstraject.

Kleine gemeenten voelen de gevolgen hiervan sterker, omdat ze in verhouding meer van deze groepen ondersteunen binnen hun bijstandsbestand Deze veranderingen zetten het budget extra onder druk, terwijl het verdeelmodel daar geen rekening mee houdt. Daarnaast zorgt de sluiting van regelingen zoals de WAJONG en de sociale werkvoorziening ervoor dat meer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt afhankelijk worden van bijstandsuitkeringen van de gemeente. Dit versterkt de druk op een budget dat al krapper is door de landelijke afname.

18

3. Toename Uitkeringsaanvragen Door de toename van uitkeringsaanvragen van mensen die extra ondersteuning nodig hebben wordt er steeds meer gevraagd van onze medewerkers. Participatiecoaches, inkomensconsulenten en de begeleiders van WerkBedrijf moeten steeds meer maatwerk leveren om deze mensen te helpen. Dit kost meer tijd en middelen, en legt extra druk op de capaciteit. Niet alleen Beuningen, maar alle gemeenten in de regio, kampen momenteel met tekorten op het BUIG-budget en moeten tegelijkertijd meer ondersteuning bieden aan mensen die meer begeleiding nodig hebben om hun weg naar werk te vinden. Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

(bedragen x € 1.000,- ; + = voordeel, =nadeel)

2025

2026

2027

2028

Baten

6.739

6.694

6.649

6.649

Lasten

-14.510

-14.346

-14.202

-14.148

Saldo programma excl reserves

-7.771

-7.652

-7.553

-7.500

-7.771

-7.652

-7.553

-7.500

Mutaties reserves Dotaties Onttrekkingen

Saldo programma incl reserves

19

Doelen en financiën Wat willen we bereiken?

1. Implementatie Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie regio Rijk van Nijmegen 20242027 ‘Klaar voor nieuwe kansen!’  We implementeren de nieuwe visie op de regionale arbeidsmarkt uit het Beleidskader.  We verbeteren de samenwerking  We kiezen voor andere doelstellingen  We richten ons in de uitvoering meer op mensontwikkeling in plaats van alleen arbeidsmatige ontwikkeling. 2. Basisdienstverlening schuldhulpverlening  We gaan samen met Kredietbank Nederland aan de slag om de basisdienstverlening schuldhulpverlening in Beuningen te implementeren. 3. Bestaanszekerheid in Beuningen  We willen de bestaanszekerheid van Beuningse inwoners verder verbeteren  We willen de kansenongelijkheid in Beuningen verkleinen.

Wat gaan we daarvoor doen?

1. Beleidsplan Regionale Arbeidsmarkt  Het nieuwe beleidsplan regionale arbeidsmarkt 2024-2028 speelt in op de veranderende arbeidsmarkt. We gaan ons meer richten op mensontwikkeling en samenwerking binnen de regio. Dit doen we omdat de doelgroep erg aan het veranderen is. 2. Samenwerking met Kredietbank Nederland  We werken samen met onze nieuwe partner Kredietbank Nederland om de basisdienstverlening schuldhulpverlening in Beuningen in te richten.  We zetten in op preventie door middel van huisbezoeken en vroegsignalering van betalingsachterstanden.  We leggen werkprocessen vast en monitoren deze. 3. Noodfonds voor inwoners met acute hulpvragen  In samenwerking met de gemeenten Druten en Berg en Dal werken we samen met Stichting Urgente Noden Gelderland-Zuid aan een noodfonds voor acute hulp aan onze inwoners. 4. Subsidies voor Armoedebestrijding  We ondersteunen met jaarlijkse subsidies belangrijke stichtingen die armoede tegengaan in Beuningen, zoals de jaarlijkse subsidie voor de Voedselbank. 5. Klavervierpas voor Gezonde Leefstijl  We stimuleren met de Klavervierpas een gezonde leefstijl voor Beuningse inwoners (jong en oud), door deelname aan sport-, culturele en educatieve activiteiten te vergoeden.  We breiden ook het aanbod van de Klavervierpas verder uit op basis van signalen van inwoners.

Wat mag het kosten? 20

Werk en inkomen Incl.reserves (bedragen x € 1.000,-; + = voordeel, =nadeel)

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023

2024

2025

2026

2027

2028

Baten Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ)

80

50

50

50

50

50

Inkomensvoorzieningen

12 6.435

6.805

6.529

6.529

6.529

6.529

98

70

70

70

70

70

90

45

Participatiewet (PW) Gemeentelijk minimabeleid Reïntegratie/participatievoorzieningen RESERVERINGEN PROGRAMMA 1 Totaal baten

8 6.633

6.925

6.739

6.694

6.649

6.649

-98

-209

-219

-223

-228

-233

Inkomensvoorzieningen

-1.403

-555

-409

-413

-418

-424

Participatiewet (PW)

-6.662

-6.086

-6.963

-6.976

-6.990

-7.005

-51

-85

-86

-87

-87

-87

Sociale werkvoorziening (MGR)

-2.823

-2.984

-2.969

-2.756

-2.540

-2.357

Gemeentelijk minimabeleid

-1.303

-1.341

-1.366

-1.377

-1.390

-1.403

Schuldhulpverlening

-168

-275

-266

-230

-238

-246

Kwijtschelding lokale belastingen

-115

-149

-145

-143

-143

-143

Reïntegratie/participatievoorzieningen

-1.327

-1.712

-2.087

-2.139

-2.166

-2.250

Totaal lasten

-13.950

-13.396

-14.510

-14.346

-14.202

-14.148

-7.317

-6.471

-7.771

-7.652

-7.553

-7.500

Lasten Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ)

Sociale recherche (IBO)

Saldo

Beleidskaders     

Participatiewet (Landelijk) Modulaire gemeenschappelijke regeling Rijk van Nijmegen (Regionaal) Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie regio Rijk van Nijmegen 2024-2027 ‘Klaar voor nieuwe kansen! (Regionaal) Beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025 (Lokaal) Beleidsplan sociaal domein 2024-2028 (Lokaal)

Indicatoren Verplichte indicatoren

Beuningen

Nederland

Banen - aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 - 64 jaar

545,3

825,4

Netto arbeidsparticipatie - in % van de werkzame beroepsbevolking

74,5

73,1

Personen met een bijstandsuitkering - aantal per 10.000 inwoners

226,2

344,8

Lopende re-integratievoorzieningen - aantal per 10.000 inwoners van 15 - 64 jaar

35,6

191,5

21

Verbonden partijen  

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR) Nijmegen - Instituut voor Bijzonder Onderzoek (IBO) Regio Gelderland-Zuid (Wijchen)

Voor meer informatie verwijzen we u naar de paragraaf "Verbonden partijen".

22

2. Jeugd Programma inhoud

Het programma Jeugd omvat de jeugdgezondheidszorg, peuter- en kinderopvang, jeugd- en jongerenwerk en de individuele voorzieningen Natura Jeugd. Daarnaast omvat het veiligheid rondom jeugd, jeugdreclassering en opvang Jeugd. In 2024 is de beleidsnotitie Sociaal Domein 2024-2028 vastgesteld. Binnen het programma Jeugd formuleren wij de doelstelling dat alle kinderen en jongeren kansrijk opgroeien, in een veilige en zelfredzame leefomgeving. Hier kunnen zij zich ontwikkelen tot volwassenen die zo zelfstandig mogelijk kunnen participeren in de samenleving. We zorgen dat kwetsbare gezinnen passende ondersteuning op het juiste moment krijgen. Hierbij doen we wat nodig is. Daarom vindt preventieve of tijdelijke ondersteuning of versterking van de opvoed- en opgroeivaardigheden plaats. Er is besloten om het nieuwe beleid met 1 jaar uit te stellen zodat samen met de gemeenteraad gekeken kan worden naar een pakket aan ombuigingsmaatregelen en er een sluitende begroting aangeboden kan worden. Dit betekent voor 2025 het volgende voor het programma Jeugd:  Er geldt een budgetplafond voor aanvragen sociaal medische indicaties.  Minder trajecten psychosociale ondersteuning beschikbaar voor inwoners vanuit MEE en Sterker zoals groepswerk, ondersteuning bij scheiden. In 2025 onderzoeken we o.a. de mogelijke toepasbaarheid van budgetplafonds voor jeugdzorg.

Aansluiting met programma 1, 3, 4 en 5 Dit programma sluit aan op Programma 1. Werk en Inkomen, 3. Maatschappelijke Ondersteuning, 4. Educatie en Welzijn en 5. Wonen. Kansrijk opgroeien in een zelfredzame leefomgeving vindt namelijk plaats vanuit een breed systeem. Bijvoorbeeld welzijn, inkomen, begeleiding, basisvaardigheden, cultuur, wonen en gezondheid.

Ambities en ontwikkelingen

1. Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken tussen Rijk en VNG om een deskundigencommissie in te stellen. Deze commissie beoordeelt of gemeenten genoeg inspanningen hebben geleverd op de maatregelen uit de Hervormingsagenda. Ook bekijkt zij op de lange termijn of dit het gewenste effect heeft op de uitgaven en zo niet, wat dit betekent voor de financiering van gemeenten voor de toekomst. Het eerste advies van de commissie is een tussentijdse evaluatie van de uitvoering van de Hervormingsagenda en volgt begin 2025. De voorgenomen bezuiniging vanuit het Rijk op de jeugdzorg - die zou ingaan vanaf 2025 gaat niet door. Vanaf 2026 staat er nog wel een bezuiniging in de boeken. Dit bedraagt voor gemeente Beuningen 600.000 euro. 23

2. Regioprogramma Jeugd We werken in de regio Nijmegen samen aan jeugdzorg met de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Nijmegen en Wijchen. De opgaven voor jeugd vragen om een stevigere sturing, zowel inhoudelijk als financieel. We professionaliseren het werkveld. Via een meerjarige regionale programmasturing richten we de jeugdhulp efficiënter in. Zo houden we het meer financieel beheersbaar. Het regioprogramma Jeugd sluit aan bij de opgaven uit de Hervormingsagenda. 3. IZA en GALA De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040 met de inzet op preventief (gezondheids)beleid. We zorgen voor samenwerking in het Sociaal Domein met huisartsen en ggz gericht op gezond leven en preventie. Via minder (gezondheids)achterstanden en een betere leefstijl versterken we de gezondheid en het welbevinden van de jongeren. Zo verwachten we minder beroep te doen op hulp en/of ondersteuning en/of (medische) zorg. En dragen we bij aan toegankelijke, goede en betaalbare zorg. 4. Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid We ontvangen jaarlijks Rijksmiddelen voor voorschoolse educatie om onderwijsachterstanden tegen te gaan. Daarnaast subsidiëren we peuteropvang voor kinderen waarvan de ouders geen recht hebben op kinderopvangtoeslag.

In 2023 is het beleid voor peuteropvang en voorschoolse educatie herzien en zijn nieuwe afspraken gemaakt over de koers en richting voor de jaren 2024-2026. Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2025

2026

2027

2028

Baten

48

31

3

3

Lasten

-11.626

-11.046

-11.061

-11.104

Saldo programma excl reserves

-11.577

-11.015

-11.058

-11.101

-11.577

-11.015

-11.058

-11.101

(bedragen x € 1.000,- ; + = voordeel, =nadeel)

Mutaties reserves Dotaties Onttrekkingen

Saldo programma incl reserves

24

Doelen en financiën Wat willen we bereiken?

1. We willen zo veel mogelijk kinderen een kansrijke start geven. We versterken kwetsbare kinderen (en ouders/verzorgers) in de eerste 1.000 dagen van hun leven. 2. We bevorderen een gezonde leefstijl voor kinderen en jongeren. 3. We versterken het opvoedklimaat rond gezinnen, in wijken en scholen. 4. We zorgen dat de mentale veerkracht van kinderen, jongeren en gezinnen wordt versterkt. Dit doen we zodat ze eigen regie kunnen voeren over hun leven, gezin, gezondheid en actief deelnemen aan de maatschappij. 5. We ondersteunen kinderen en gezinnen bij gezond en veilig opvoeden en opgroeien met passende (specialistische) ambulante jeugdhulp indien nodig. We versterken gezinnen die de basis van het bestaan niet (meer) op orde hebben of deze dreigen te verliezen. 6. We versterken jeugdigen en gezinnen zodat er minder kinderen in verblijf opgroeien. Als dit moet in gezinsvormen en zo kort mogelijk. 7. We zorgen dat kinderen en volwassenen zo veel mogelijk in een veilige thuissituatie kunnen leven.

Wat gaan we daarvoor doen?

1. We willen zo veel mogelijk kinderen een kansrijke start geven. We versterken kwetsbare kinderen (en ouders/verzorgers) in de eerste 1.000 dagen van hun leven.  We gaan verder met de ketenaanpak Kansrijke start met daarbij het ouder- en kindcafé en de baby- en oudergroepen. Deze activiteiten worden steeds onder de aandacht gebracht bij diverse ketenpartners. De inhoud wordt geëvalueerd en, als dat nodig is, aangepast op actuele onderwerpen die spelen bij jonge gezinnen.  De ketenpartners binnen Kansrijke start hebben een sleutelrol in het op tijd signaleren van kwetsbare situaties bij jonge gezinnen. 2. We bevorderen een gezonde leefstijl voor kinderen en jongeren.  We zetten in op een ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht.  We zetten ons in voor een rookvrije generatie.  We blijven het belang van verantwoord alcohol schenken benadrukken bij zowel het afgeven van vergunningen als in het convenant met sportverenigingen. 3. We versterken het opvoedklimaat rond gezinnen, in wijken en scholen.  We stellen een ontwikkelagenda onderwijs op met primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. We organiseren betere aansluiting onderwijs met jeugdhulp voor meer inclusief onderwijs en uitstroomprofielen richting vervolgonderwijs of werk. Dit in aansluiting op de Hervormingsagenda jeugd en de ‘Route naar inclusief onderwijs 2035’.

 Binnen het Voortgezet Onderwijs versterken we zorgteams op school, verbinden we onderwijs, jeugdhulp en lokale teams.  Bij het voortgezet speciaal onderwijs (vso) bekijken we regionaal de structurele collectieve financiering van Zorg binnen onderwijs (zbo).  We versterken het schoolmaatschappelijk werk in het primair onderwijs door de subsidieregeling brugfunctionaris (in samenwerking met Groeisaam) vanuit het Sociaal Team in te zetten.

25

4. We zorgen dat de mentale veerkracht van kinderen, jongeren en gezinnen wordt versterkt. Dit doen we zodat ze eigen regie kunnen voeren over hun leven, gezin, gezondheid en actief deelnemen aan de maatschappij.  We breiden de functie van OJG (ondersteuner Jeugd GGZ) uit met kortdurende hulpverlening en triages op verzoek van de huisarts.  We gaan in gesprek met Beuningse jongeren en jongvolwassenen over hun mentale gezondheid om inzicht te krijgen in de problematiek en de mogelijke aanpak daarvan.  We onderzoeken de mogelijkheden voor een lokale aanpak herstelondersteunende intake (vanuit het Ecosysteem Mentale Gezondheid) samen met jeugd-ggzpraktijken, ondersteuners van huisartsen en lokale teams.  Bij psychisch lijden wordt gekeken vanuit de sociale context; een ggz die veel meer in verbinding staat met de samenleving. Ook kijken we naar de plekken waar jeugd is en verblijft. Dit doen we zodat ze daar de vaardigheden kunnen ontwikkelen om zich duurzaam staande te houden en te ontwikkelen. 5. We ondersteunen kinderen en gezinnen bij gezond- en veilig opvoeden en opgroeien met passende (specialistische) ambulante jeugdhulp indien nodig. We versterken gezinnen die de basis van het bestaan niet (meer) op orde hebben of deze dreigen te verliezen.  We geven uitvoering aan de nieuwe contractafspraken voor ambulante jeugdhulp.

 We oriënteren ons op het ‘Richtinggevend kader voor toegang Sociaal Domein’ als onderdeel van de Hervormingsagenda. We onderzoeken waar het noodzakelijk is om de toegang tot ondersteuning te versterken, passend bij de Beuningse maat.  We verbeteren de integrale dienstverlening rondom de inwoner. Dit doen we door het versterken van de samenwerking tussen Sociaal Team, werk en inkomen, schuldhulpverlening en publiekszaken.  We evalueren de huidige opdracht van het (ambulant) jongerenwerk en herijken deze voor 2026-2030. Hierbij proberen we nog meer aan te sluiten op de behoeften van onze jongeren en leggen we meer focus op het preventieve jongerenwerk. De uitkomsten van het onderzoek mentale gezondheid en de evaluatie van Stichting Perspectief nemen we hierin mee. 6. We versterken jeugdigen en gezinnen zodat er minder kinderen in verblijf opgroeien. Als dit moet dan in gezinsvormen en zo kort mogelijk.  We geven uitvoering aan de nieuwe contractafspraken voor specialistische jeugdhulp. Dit is het geheel van ambulante gezinsbehandeling, pleegzorg, gezinshuizen en residentiële jeugdhulp.  We zetten de werving voor nieuwe pleegzorgouders en steungezinnen voort. 7. We zorgen dat kinderen en volwassenen zo veel mogelijk in een veilige thuissituatie kunnen leven.  We geven uitvoering aan de nieuwe contractafspraken voor de essentiële jeugdhulpfuncties.

Dit zijn de integrale hoogspecialistische zorgvormen die zich richten op kwetsbare kinderen en hun gezinnen en/of netwerk. Er is sprake van meervoudige en complexe zorgvragen.  Complexe en onveilige situaties rond kinderen en jongeren worden besproken in het Regionaal Expert Team (RET) en aan de Jeugdbeschermingstafel.

26

Wat mag het kosten? Jeugd Incl.reserves (bedragen x € 1.000,-; + = voordeel, =nadeel)

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023

2024

2025

2026

2027

2028

Baten Kinderopvang

5

3

3

3

3

3

Jeugdgezondheidszorg

29

22

45

28

Totaal baten

33

26

48

31

3

3

Lasten Peuteropvang

-297

-270

-269

-272

-275

-279

Kinderopvang

-267

-278

-222

-279

-280

-281

Individuele voorzieningen Jeugd

-5.844

-6.167

-6.674

-6.693

-6.723

-6.751

Individuele voorz. Jeugd Intensief

-2.950

-3.117

-3.382

-2.732

-2.732

-2.732

-837

-989

-1.078

-1.070

-1.051

-1.061

Totaal lasten

-10.196

-10.821

-11.626

-11.046

-11.061

-11.104

Saldo

-10.162

-10.795

-11.577

-11.015

-11.058

-11.101

Jeugdgezondheidszorg

Beleidskaders • • • • • • • •

Jeugdwet Wet Publieke Gezondheid (Wpg) Hervormingsagenda Jeugd Regioprogramma Jeugd Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Integraal Zorgakkoord (IZA) Beleidsnotitie Sociaal Domein 2024-2028 – Vitaal Beuningen Beleidsplan Peuteropvang en vroeg- en voorschoolse educatie 2024-2026

Indicatoren Verplichte indicatoren

Beuningen

Nederland

Jongeren met een delict voor de rechter - in % 12 tot en met 21 jarigen

1,0

1,0

Kinderen in uitkeringsgezinnen - % van alle kinderen tot 18 jaar

4,0

6,0

Werkloze jongeren - % van 16 tot en met 22 jarigen

1,0

1,0

Jongeren met jeugdhulp - % van alle jongeren tot 18 jaar

13.8

13,5

Jongeren met jeugdbescherming - % van alle jongeren tot 18 jaar

0,8

1,1

0,3*

0,3

Jongeren met jeugdreclassering - % van alle jongeren van 12 tot 23

*geen data

Verbonden partijen 

GGD Gelderland-Zuid voor Jeugdgezondheidszorg (JGZ)

27

Voor meer informatie verwijzen we u naar de paragraaf "Verbonden partijen".

28

3. Maatschappelijke ondersteuning Programma inhoud

Het programma Maatschappelijke ondersteuning omvat de sociale basis, ouderenbeleid, gezondheid, mantelzorg en vrijwilligers. Maar ook maatwerkvoorzieningen vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Beschermd Wonen en de Wet inburgering vallen hieronder. In 2024 is de beleidsnotitie Sociaal Domein 2024-2028 vastgesteld. Binnen dit programma werken wij vanuit de visie: Gemeente Beuningen is een gezonde gemeente met vitale

inwoners in een aantrekkelijke woonomgeving; met een sterke sociale basis en een sociaal hart. Iedereen kan meedoen in onze inclusieve samenleving. Centraal staan daarbij de eigen mogelijkheden, het omkijken naar elkaar en iets voor de ander betekenen. We bieden gerichte ondersteuning en zorg aan mensen die het niet op eigen kracht kunnen. Kortom: Vitaal Beuningen! We werken aan doelstellingen en acties op de drie belangrijkste thema's; een sterke sociale basis, het terugdringen van gezondheidsachterstanden en het bevorderen van een gezonde leefstijl (mentaal en fysiek). Aansluiting met programma 1, 2, 4 en 5 Dit programma sluit aan op Programma 1. Werk en Inkomen, 2. Jeugd, 4. Educatie en Welzijn en 5. Wonen. Het behouden en/of bevorderen van de zelfredzaamheid en participatie vindt namelijk plaats vanuit een breed systeem. Bijvoorbeeld welzijn, (arbeidsmatige)dagbesteding, begeleiding, hulpmiddelen, basisvaardigheden, cultuur, ouderenbeleid, wonen en gezondheid. Stichting Perspectief voert als brede welzijnsorganisatie een groot deel van de taken uit op gebied van zelfredzaamheid en het versterken van de participatie. Het Sociaal Team zorgt voor de juiste afstemming tussen de verschillende domeinen. Op het juiste moment de juiste ondersteuning, we doen wat nodig is!

Ambities en ontwikkelingen

Er is besloten om het nieuwe beleid met 1 jaar uit te stellen om samen met de gemeenteraad te komen tot een pakket aan ombuigingsmaatregelen en er een sluitende begroting aangeboden kan worden. Dit betekent voor 2025 dat de ambities en ontwikkelingen binnen programma 3 voor een groot deel beperkt worden tot de drie belangrijkste thema's uit het beleidsplan zoals hierboven benoemd en eerder geplande ontwikkelingen en regionale afspraken: 1. Regionaal werken we samen aan een regioplan en besteding van de SPUK-IZA middelen. Lokaal werken we aan de uitvoering van de doelstellingen beschreven in het GALA-plan en de besteding van de SPUK-GALA middelen. Daarbij richten we ons op preventie, kwetsbare groepen en mentale gezondheid van jongeren. 2. In 2025 worden huishoudelijke hulp en woningaanpassingen regionaal opnieuw aanbesteed. Het doel is ervoor te zorgen dat voorzieningen toegankelijk, betaalbaar en van voldoende kwaliteit blijven. 3. De doordecentralisatie beschermd wonen, het woonplaatsbeginsel en het daarmee samenhangende verdeelmodel heeft als nieuwe streefdatum 1 januari 2026. 29

4. De druk op de regionale voorzieningen wordt groot door een toename van het aantal dak- en thuislozen. 5. In 2024 is de visie 'Inclusief Wonen in Beuningen 2024-2028' vastgesteld. In deze visie zijn de opgaven aan woningen en woonzorgvormen voor diverse zorg- en aandachtsgroepen vastgelegd. Deze groepen zijn onder andere ouderen, mensen met een verstandelijke of psychische beperking, uitstromers uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang en statushouders. Binnen de Groene Metropoolregio is het Regionaal Afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen vastgesteld met hierin de regionale opgaven. 6. De plaatsing van statushouders in onze gemeente blijft ook de komende jaren een uitdaging. Dit betekent dat de vraag naar sociale huurwoningen (vooral grote woningen en flexibele behuizing) en de behoefte aan ondersteuning en begeleiding, inburgeringsvoorzieningen en onderwijs hoog blijft. (bedragen x € 1.000,- ; + = voordeel, =nadeel)

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2025

2026

2027

2028

Baten

1.629

1.505

1.339

1.339

Lasten

-14.454

-14.607

-14.642

-14.815

Saldo programma excl reserves

-12.825

-13.101

-13.303

-13.476

-12.825

-13.101

-13.303

-13.476

Mutaties reserves Dotaties Onttrekkingen

Saldo programma incl reserves

30

Doelen en financiën Wat willen we bereiken?

1. We willen de onderlinge verbondenheid in kernen en wijken bevorderen (samenredzaamheid) en realiseren hierdoor een sterke gemeenschappelijke sociale basis. 2. We hebben een sterke sociale basis en beschikken over maatwerkvoorzieningen die aansluiten op de situatie en ondersteuningsvraag van onze inwoners. 3. We versterken mentale weerbaarheid en veerkracht van onze inwoners. 4. Zowel professionals als inwoners weten de weg te vinden naar activiteiten en (voorliggende) ondersteuning. 5. Inwoners zijn zich bewust van het belang van een gezonde leefstijl. 6. We zetten in op vitale ouderen en hun mantelzorgers. 7. We houden (financiële) grip op het Sociaal Domein door voortijdig in te spelen op trends en bredere maatschappelijke ontwikkelingen. 8. Verbeterde aansluiting van de speciale ondersteuning voor statushouders op algemene voorzieningen.

Wat gaan we daarvoor doen?

1. We willen de onderlinge verbondenheid in kernen en wijken bevorderen (samenredzaamheid) en realiseren hierdoor een sterke gemeenschappelijke sociale basis.  We werken mee aan het opstellen van een sociale agenda voor Winssen, met als inzet het afsluiten van een dorpendeal.  We stellen acties op voortvloeiend uit het project omgeving Aalsterveld, Olden Tempel (inclusieve wijk) en Tinnegieter om de onderlinge verbondenheid te bevorderen. We doen onderzoek naar de wensen en ideeën van kwetsbare ("vergeten") inwoners in relatie tot de directe omgeving. Daarin werken we nauw samen met het wijkwerk van Stichting Perspectief en de woningcorporatie.  We ontwikkelen een toolbox met instrumenten en maatregelen voor 'meedoen in de wijk'. Het plan van aanpak en de uitwerking hiervan heeft een looptijd van drie jaar en is gekoppeld aan een projectaanvraag via de Groene Metropoolregio. Lokaal vertalen we deze doelstellingen en dragen we op onderstaande onderdelen bij aan de kennisontwikkeling in de leerkring: - Het opdoen en delen van kennis over betekenisvolle plekken en deze kennis vertalen in een denkkader voor wijkaanpakken. - De gekozen methodische aanpak toetsen en inzetten om te komen tot een sterke sociale basis. - Werken aan een lokale set graadmeters (indicatoren) waarmee verbetering inzichtelijk kan worden gemaakt.  We werken toe naar ‘welkome plekken’ in de wijk.