Nagekomen bijlage 6: Accountantsverslag 2022 Gemeente Beuningen

Accountantsverslag Gemeente Beuningen Boekjaar 2022

Aan de gemeenteraad van de gemeente Beuningen Postbus 14 6640 AA Beuningen

ONDERWERP: Accountantsverslag 2022 KENMERK: d.d. 11 juli 2023

Geachte leden van de gemeenteraad,

In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2022 van gemeente Beuningen, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 5 december 2022, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan.

Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de auditcommissie, de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie op 22 juni 2023.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Hoogachtend, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

drs. G.J.P. den Brok RA

Wij hebben u op 11 juli 2023 gemachtigd om onze controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2022.

2

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijkste bevindingen

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Financiële positie

3

Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden

5

1. Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2022 een controleverklaring met beperking verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2022.

Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken geen materiële ongecorrigeerde fouten. Wel is sprake van een (geëxtrapoleerde) afgrenzingsfout in de kosten ad € 160.391.

Bij onze controle van de naleving van de Europese aanbestedingswetgeving voor de inkopen 2022 hebben wij rechtmatigheidsfouten met een totale jaarlast van € 1.238.977 geconstateerd. Daarnaast telt de hierboven genoemde getrouwheidsfout ook als rechtmatigheidsfout mee. Verder zijn er met betrekking tot de financiële rechtmatigheidscontrole geen bevindingen die wij, op basis van de rapporteringstolerantie, aan u zouden moeten rapporteren.

6

1. Bestuurlijke samenvatting De begrotingsoverschrijdingen (Programma’s Werk en Inkomen, Jeugd, Maatschappelijke ondersteuning, Omgeving, Openbare orde en veiligheid, Bestuur en Overige eigen middelen) behoeven niet in ons rechtmatigheidsoordeel te worden gewogen en zijn goed toegelicht in de jaarrekening op pagina’s 301 ev..

De gemeente heeft de totale kosten inzake de PGB budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. De gemeente heeft derhalve zelf werkzaamheden uitgevoerd op de levering, waarmee de levering alsnog is vastgesteld.

Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente voor het vaststellen van de prestatielevering (deels) op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden en de ontvangen controleverklaringen resteert inzake de kosten Jeugdwet en WMO een onzekerheid van € 643.284 respectievelijk € 331.026.

Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd. Wel merken we op dat ten opzichte van voorgaand jaar het aantal te verantwoorden regelingen fors toe is genomen. Dit heeft een extra inspanning van zowel de organisatie als van ons gevraagd.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 in overeenstemming is met de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Beuningen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

7

Opdracht, scope en uitkomsten

2. Opdracht, scope en uitkomsten 2.1 Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen); - de jaarrekening; en - bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 5 december 2022 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.

2.4 Kernpunten in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:  Waardering van uw grondexploitaties;  Rechtmatigheid aanbestedingen;  Handmatige betalingen;  Prestatielevering inkopen; en  Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, hetgeen een standaard frauderisico is vanuit onze beroepsregels. Bovenstaande onderdelen zijn door ons aangemerkt als kernpunt in de controle, dat wil overigens niet zeggen dat hier ook sprake is van een significant risico.

2.2 Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 884.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol. Grondslag

Bedrag

Goedkeuringstolerantie fouten

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 884.000

Goedkeuringstolerantie onzekerheden

3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 2.652.000

Op basis van het gemeentelijke controleprotocol

€ 70.079

Rapporteringstolerantie

2.3 Uitkomsten Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Beuningen verstrekken wij een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en een verklaring met beperking voor rechtmatigheid. Uit onze controle blijkt een ongecorrigeerde (geëxtrapoleerde) getrouwheidsfout (tevens rechtmatigheidsfout) van € 160.391. Daarnaast zijn er onzekerheden naar voren gekomen die betrekking hebben op de decentralisaties in het sociaal domein van in totaal € 974.309. Tot slot zijn er rechtmatigheidsfouten geconstateerd van in totaal € 1.238.966 als gevolg van het niet naleven van de richtlijnen met betrekking tot Europees aanbesteden.

2.5 Verslaggevingsrichtlijnen Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2022 geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente Beuningen. 2.6 Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd. Belangrijke schattingsposten in de gemeentelijke jaarstukken zijn de grondexploitaties. Deze worden in de hierna volgende paragrafen behandeld.

9

2. Opdracht, scope en uitkomsten 2.7 Fraude risico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2022 bevat voor het eerst een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit. Dit op basis van de gewijzigde beroepsregels voor accountants (NV COS 700). Hieronder wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden. 2.8 Frauderisico’s Het risico dat het management maatregelen van interne beheersing doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een motief van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent.

Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: - Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht, waarbij wij tevens aandacht hebben besteed aan significante transacties buiten de normale bedrijfsuitoefening om. Verder hebben wij op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten geanalyseerd en beoordeeld en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; - Analyse van aanpassingen in de jaarrekening, die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; - Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten.

Met betrekking tot de grondexploitaties hebben wij de plausibiliteit van de uitgangspunten op projectniveau gecontroleerd aan de hand van de economische inputparameters alsook backtestingwerkzaamheden. Daarnaast hebben we de toereikendheid van de verliesvoorzieningen en de nauwkeurigheid en volledigheid van de tussentijdse winstneming gecontroleerd; - Met betrekking tot de activa hebben wij vastgesteld of er sprake is van duurzame waardeverminderingen; - Met betrekking tot vorderingen hebben wij de inschatting van het college van de inbaarheid van de vordering en dientengevolge de omvang van de voorziening gecontroleerd. - Met betrekking tot de voorzieningen hebben we vastgesteld dat de uitgangspunten plausibel zijn. Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad. -

-

Het risico dat handmatige betalingen uitgevoerd worden aan niet-rechthebbenden Het risico ziet toe op handmatige betalingen waarbij betalingen niet via de reguliere crediteurenadministratie en de daaruit voortvloeiende betaallijsten plaatsvinden, maar waarbij handmatig bankrekeningnummers worden ingevuld. Hierdoor bestaat een verhoogd risico om betalingen aan onjuiste bankrekeningnummers te doen om zo gelden aan de organisatie te onttrekken. Met betrekking tot het uitvoeren van handmatige betalingen hebben wij gegevensgerichte deelwaarnemingen op de handmatige betalingen uitgevoerd. Hierbij hebben wij vastgesteld dat het juiste bedrag volgens de factuur betaald is aan het juiste bankrekeningnummer. Verder is een analyse uitgevoerd op crediteuren waarbij op meerdere bankrekeningnummers is betaald. Hieruit zijn geen bevindingen gebleken. Wij constateren dat fraude en fraudepreventie een onderdeel is waar de gemeente actief mee bezig is. Het college heeft een integriteitscode en een Regeling melden vermoeden misstand geïmplementeerd en is bezig met het uitwerken van een M&O beleid waarin ook frauderisico’s worden betrokken. Wij verwijzen u naar paragraaf 5.1 voor overige aandachtspunten waaronder de Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’.

10

2. Opdracht, scope en uitkomsten 2.9 Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Voor gemeenten geldt dat vanwege de onbegrensde leencapaciteit bij de BNG (en daardoor altijd aanwezige liquiditeit) per definitie geen onzekerheid kan bestaan over de continuïteitsveronderstelling. Naast feitelijke discontinuïteit is ook de mate waarin de gemeente zelfstandig en autonoom (financieel) beleid kan voeren een belangrijke veronderstelling. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Beuningen een sluitende meerjarenbegroting heeft. De provincie Gelderland heeft in haar schrijven van 31 januari 2023 de gemeente onder regulier (repressief) toezicht geplaatst. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten.

11

Belangrijkste bevindingen

3.1 Grondexploitaties Algemeen Voor de jaarrekening 2021 was de oorlog in de Oekraïne een zogenoemde ‘gebeurtenis na balansdatum’. In de jaarrekening over boekjaar 2022 moet rekening gehouden worden met de effecten hiervan. Zowel de directe als indirecte gevolgen (stijgende energieprijzen en inflatie) kunnen grote gevolgen hebben. De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen in 2022 fors toegenomen en vormt daarom een significant risico in onze controleaanpak. De complexiteit in de projectontwikkeling omvat de volgende risico’s: De vraag naar (betaalbare) woningen is fors hoger dan het aanbod; Stijgende energie- en grondstofprijzen; Krapte op de arbeidsmarkt; Stikstofproblematiek; Verduurzamingsopgave; Stijgende rente; Macro-economische factoren zijn minder stabiel. De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid maakt het belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd.

Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.

Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de afgelopen vier jaar weergegeven: Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1 miljoen)

50.000

2019

40.000

2020

30.000

2021

20.000

2022

10.000 0 Bruto boekwaarde

Verliesvoorziening

Netto boekwaarde

Ten opzichte van 31 december 2021 is de boekwaarde van de post grondexploitatie afgenomen met € 341.000. De afname van de boekwaarde per 31 december 2022 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)

2022

Boekwaarde per 1 januari

16.913

Investeringen

+/+ 1.347

Grondverkopen

- /- 6.776

Tussentijdse winstneming

-/- 801

Mutatie verliesvoorziening

+/+ 1.918

Boekwaarde per 31 december

12.601

13

3.1 Grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Beuningen gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is als volgt ingeschat; Kostenstijging GWW

Kostenstijging overig

Korte termijn (2022)

5%

4%

Middellange termijn (2023-2025)

3%

3%

Lange termijn (2026 e.v.)

2%

2%

Dit ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers, zoals nu bekend zijn. Op basis van deze informatie achten wij deze parameters evenwichtig. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te blijven monitoren. Opbrengstenstijging Het college rekent met een opbrengstenstijging tussen de 0% en 2%. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter voorzichtig, maar binnen de bandbreedte van alle referenties. Veelal wordt voor de middellange termijn (vanaf 2026) uitgegaan van de streefwaarde voor het meerjarig inflatie gemiddelde van 2%. De ontwikkelingen in de markt gaan momenteel snel waarbij een kentering zichtbaar lijkt te worden, wij achten het derhalve van belang dit goed te blijven volgen. Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 3%. De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Beuningen. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig.

Disconteringsvoet De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone van 2%. Dit percentage is door de gemeente correct toegepast, waardoor wij deze parameter kwalificeren als evenwichtig. Programmering De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Beuningen. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig jaar en is onder andere gebaseerd op in- en externe onderzoeken. Overige ontwikkelingen Als gevolg van een actualisatie van de uitgangspunten rondom het project ‘Zandwinning’ (waaronder het niet realiseren van een fietstunnel en de bijstelling van de rente) is de voorziening voor het verwachte tekort herzien en met € 1,1 miljoen naar beneden bijgesteld. Complex ‘t Hof van Campe: is in 2022 afgesloten met een positief resultaat van € 898.000. Voor de projecten Ecowieck en Den Elt zijn in 2022 alle opbrengsten gerealiseerd, deze zullen naar verwachting komend boekjaar worden afgesloten. Overall kan worden geconstateerd dat het verwachte resultaat van de totale actieve exploitaties is verslechterd met € 0,9 miljoen.

Dit is enerzijds te wijten aan de verwachte ontwikkeling van de kosten (stijging van 10%) en anderzijds zijn de verwachte opbrengstenstijgingen verlaagd en is de doorlooptijd verlengd (van Asdonck en Hoge Woerd). Tot slot heeft ook het inrekenen van de Woondeal 2.0 voor Asdonck forse impact gehad op het resultaat (€ 500.000 negatief). Wij adviseren de gemeente de ontwikkeling van de grondexploitaties nauwgezet te blijven volgen. 14

3.2 Sociaal domein Algemeen De gemeente Beuningen voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken in een enkel geval zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zelfstandig

n.v.t.

Werkelijke lasten

Uitkeringen (Tozo)

Zelfstandig

n.v.t.

Werkelijke lasten

Jeugdwet

Zelfstandig

n.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

WMO

Zelfstandig

n.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Uitkeringen (Participatiewet) De taken rondom de Participatiewet voert uw gemeente in eigen beheer uit. Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in overeenstemming met de van toepassing zijnde geldende wet- en regelgeving zijn verantwoord. Jeugd en Wmo ZIN De uitvoering van deze zorgtaken vindt plaats binnen de gemeente in regionale samenwerking. Hiervoor zijn zorgleveranciers gecontracteerd die in opdracht van de gemeente zorg leveren aan cliënten. De verantwoording van de daaruit voortkomende lasten vindt plaats in de jaarrekening van de gemeente, waardoor ook de eindverantwoordelijkheid voor de controle van de prestatielevering uiteindelijk bij de gemeente berust. De gemeente is echter niet de prestatie/ zorgafnemer.

Met de (grote) zorgaanbieders is daarom afgesproken dat zij op basis van het controleprotocol van Ketenbureau i-Sociaal Domein (iSD) een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid van de geleverde en gedeclareerde zorg in natura (hierna: ZIN) in het boekjaar. Deze (goedkeurende) controleverklaringen heeft de gemeente nodig om zekerheid te krijgen dat alle gefactureerde zorg conform indicatie is geleverd en gefactureerd, voor de juiste prijs is gefactureerd en aan een inwoner van de gemeente is verstrekt. Ondanks de tijdige uitvraag van de controleverklaringen heeft uw gemeente nog niet van alle zorgaanbieders een controleverklaring ontvangen. Eveneens is niet bekend wanneer deze controleverklaringen wel beschikbaar zijn voor uw gemeente. Daarbij geldt dat geen controleverklaringen worden ontvangen van aanbieders met minder dan € 125.000 omzet. Het voorgaande zorgt voor onzekerheden op het gebied van de juistheid en volledigheid (getrouwheid en rechtmatigheid) van de kosten inzake de levering van de ZIN-jeugd en ZIN-WMO van € 643.000 respectievelijk € 331.000. Deze onzekerheden wegen wij mee in ons oordeel bij de jaarrekening van de gemeente. PGB’s De belangrijkste onzekerheid zit op de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB). De SVB heeft zelf over 2022 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen.

Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB blijven op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Beuningen beneden de rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Uw gemeente heeft echter aanvullend zelf onderzocht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Derhalve werken de fouten en onzekerheden niet door in ons oordeel bij de jaarstukken van de gemeente Beuningen.

15

3.2 Sociaal domein en overige Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Beuningen heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2022 toegelicht.

Bedrijfskosten - afgrenzing Als onderdeel van onze controle van de bedrijfskosten stellen wij vast óf de prestatie waarvoor de factuur door de gemeente is ontvangen is geleverd. Daarbij stellen wij ook vast of de uit de factuur voortvloeiende lasten in het juiste boekjaar zijn verantwoord. Stelregel daarbij is dat de lasten evenredig moeten worden toegerekend aan de periode waarin de prestatie is geleverd. Bij onze (statistische) steekproef hebben wij een tweetal facturen (totaal € 10.099) getrokken, waarvan een deel van de prestatie in 2023 geleverd wordt. Ter illustratie: een van de twee gevallen betreft een factuur inzake licentiekosten voor de periode van 1 juli 2022 tot en met 30 juni 2023. Hierdoor zou dus ook een deel van de lasten op 2023 moeten drukken. De lasten zijn echter volledig verantwoord in 2022. Aangezien wij een statistische steekproef hebben gebruikt moet de geconstateerde afwijking (€ 4.011) worden omgeslagen over gehele massa. Dit leidt tot een geëxtrapoleerde fout van € 160.391. Deze getrouwheidsfout betreft ook een rechtmatigheidsfout: de verslaggevingsvoorschriften worden immers niet nageleefd. Wij hebben de fout betrokken in ons accountantsoordeel.

Energietoeslag In 2022 is de nieuwe regeling Energietoeslag ingevoerd. Met deze regeling is geld beschikbaar gesteld als tegemoetkoming voor de hoge energielasten. De gemeente heeft in 2022 € 1.373.500 besteed aan deze regeling. Vanuit het Rijk heeft de gemeente een extra bijdrage ontvangen voor de Energietoeslag als onderdeel van de algemene uitkering. Dit bedrag is als onderdeel van het gemeentefonds vrij besteedbaar en moet derhalve als bate in de jaarrekening worden verwerkt. Wij hebben aanvullende werkzaamheden verricht als gevolg van deze nieuwe regeling en vastgesteld dat de middelen juist zijn verwerkt. Covid-19 In lijn met voorgaand jaar hebben we binnen onze controle specifiek aandacht gehad voor de effecten van Covid-19. Daarbij is aanvullend aandacht geschonken aan de (nieuwe) geldstromen met betrekking tot de gevolgen van Covid-19. Wij hebben geen bijzonderheden geconstateerd. 16

3.3 Rechtmatigheid Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 en het addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en 2022 van de Commissie BBV. In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en passen binnen het bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten binnen het programma. Het college stelt uw gemeenteraad voor genoemde overschrijdingen te autoriseren in het kader van de vaststelling van de jaarrekening 2022. Vooruitlopend hierop zijn wij reeds uitgegaan van deze goedkeuring bij het vormen van ons oordeel over de (begrotings-)rechtmatigheid.

Wij constateren de volgende overschrijdingen op lastenniveau ten opzichte van de gewijzigde begroting. Programma

Lasten werkelijk

Overschrijdingen t.o.v. begroting (na wijziging)

Telt overschrijding mee voor het oordeel?

Toelichting

Programma Werk en Inkomen

€ 13,36 miljoen

€ 0,41 miljoen

Nee

Betreft hogere lasten die worden gecompenseerd door hogere baten.

Programma Jeugd

€ 9,28 miljoen

€ 0,10 miljoen

Nee

De afwijking wordt veroorzaakt door een open-einde regeling.

Programma Maatschappelijke ondersteuning

€ 11,40 miljoen

€ 0,15 miljoen

Nee

Betreft hogere lasten die worden gecompenseerd door hogere baten.

Programma Omgeving

€ 11,81 miljoen

€ 0,47 miljoen

Nee

Betreft hogere lasten die worden gecompenseerd door hogere baten.

Programma Openbare orde en veiligheid

€ 8,62 miljoen

€ 5,33 miljoen

Nee

Betreft hogere lasten die worden gecompenseerd door hogere baten. Betreft deels hogere lasten die worden gecompenseerd door hogere baten en

Programma Bestuur

€ 6,45 miljoen

€ 0,37 miljoen

Nee

daarnaast is sprake van hogere lasten als gevolg van verslaggevingsregels (vorming/dotatie voorziening).

Programma Overige eigen middelen

€ 8,90 miljoen

€ 2,69 miljoen

Nee

Betreft hogere lasten die worden gecompenseerd door hogere baten.

17

3.3 Rechtmatigheid Europese aanbestedingsrichtlijnen In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2022 is een controle uitgevoerd op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit onze controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor een viertal gemeentelijke inkooptrajecten met een inkoopwaarde van in totaal € 806.000 niet de juiste procedure is gevolgd en wij hebben dit bedrag daarom als rechtmatigheidsfout aangemerkt. Van deze vier gevallen was er al één bekend vanuit de controle van voorgaand jaar.

Kredieten Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. Wij constateren dat er geen noemenswaardige overschrijdingen op investeringsniveau aanwezig zijn ten opzichte van de gevoteerde kredieten.

Dit wordt veroorzaakt doordat bij overschrijdingen van het drempelbedrag er ten onrechte niet conform het Europees regime is aanbesteed of doordat er sprake is van een uitzondering op de aanbestedingsregels zonder dat daar een adequate juridisch pleitbaar standpunt is ingenomen. Wij adviseren het college om de interne beheersing op de aanbestedingen aan te scherpen. Financiering In 2022 heeft uw gemeente geen nieuwe langlopende leningen afgesloten. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Beuningen zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening.

18

3.4 Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen onder de reikwijdte van de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2022 is opgenomen.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:

Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Verenigbaar

Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet.

Element jaarverslag

Vereisten BBV

Onze waarneming

Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het

Overeenstemming

jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Covid-19

De effecten als gevolg van Covid-19 zijn geïntegreerd in het jaarverslag en geven goed de impact weer. Uw gemeente beschikt niet over een

Fraude

frauderisicoanalyse. In de paragraaf bedrijfsvoering wordt wel aandacht besteed aan frauderisicomanagement.

19

3.5 SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

20

Financiële positie

4.1 Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2022 volgens de jaarrekening € 21,9 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

Ter illustratie en als aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2020 tot en met 2022.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 2019

2020

2021

2022

Algemene reserve Bestemmingsreserve Gerealiseerd resultaat

Van de totale reserves ter hoogte van € 12,5 miljoen is € 10,9 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 1,5 miljoen. Per saldo is gedurende 2022 € 0,3 miljoen onttrokken aan de reserves. Deze onttrekking (ten gunste van het resultaat) vormt samen met het totaal saldo van baten en lasten (€ 9,0 miljoen voordelig) het gerealiseerde resultaat van € 9,3 miljoen. Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 9,0 miljoen positief. In de primitieve begroting was rekening gehouden met een voordelig resultaat van € 1,4 miljoen.

Wij constateren dat in meerjarenperspectief positieve resultaten zijn gerealiseerd. De forse omvang van deze positieve resultaten worden niet in onbelangrijke mate beïnvloed door incidentele posten. Voor 2021 waren het aanvullende coronamiddelen vanuit het gemeentefonds en in 2022 is er onder andere een meevaller als gevolg van de middelen ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Beide incidentele meevallers bedroegen ruim € 0,5 miljoen. In meerjarenperspectief blijkt uit uw programmabegroting 2023 dat operationeel voor de jaren 2023-2026 een voordeel geraamd is. Evenwel blijft het in het huidige (meer onzekere) economische tij van belang de ontwikkeling van de financiële positie komende periode nauwgezet te blijven volgen.

22

4.2 Financiële positie In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vanaf pagina 245 in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2022 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. Voor een gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in uw jaarrekening. Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie.

De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hierna hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven:

Kengetallen

Beuningen

Landelijk

2022

2021

2022 (begroot)

2021

Netto schuldquote

28%

55%

74%

47%

Netto schuldquote gecorrigeerd

24%

49%

68%

41%

Solvabiliteit

22%

14%

30%

36%

Grondexploitaties

13%

23%

7,1%

7,6%

Belastingcapaciteit

99,9%

103%

105%

103%

Structurele exploitatieruimte

1,8%

3,0%

0,2%

2,9%

Algemeen kan gesteld worden dat de kengetallen van de gemeente Beuningen beter zijn dan het landelijk begrote gemiddelde. Het kengetal schuldquote is verbeterd ten opzichte van 2021, van 55% naar 28%. De solvabiliteit laat een stijging zien ten opzichte van 2021 als gevolg van het positieve resultaat en komt uit op 22% in 2022. Daarmee zet de positieve trend van de afgelopen jaren zich door. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Gegeven dat nagenoeg alle complexen zich in de afrondende fase bevinden (zie paragraaf 3.1 Grondexploitaties van dit verslag) en de daarmee samenhangende beperkte boekwaarden is dit percentage lager dan het landelijke gemiddelde. Het kengetal belastingcapaciteit laat de lastendruk in de gemeente Beuningen ten opzichte van het landelijk gemiddelde zien. Geconstateerd kan worden dat dit het gemeentelijke kengetal in lijn ligt met het landelijke (begrote) gemiddelde. Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. 23

4.2 Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's. Hierbij wordt verondersteld dat alle risico's zich nooit tegelijk voordoen. Wij kunnen ons vinden in dit uitgangspunt.

De stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit en de forse stijging van de benodigde weerstandscapaciteit leiden ertoe dat de ratio van het weerstandsvermogen per 31 december 2022 verslechterd is van 1,79 naar 1,40. Volgens uw eigen normtabel kwalificeert de ratio daarmee als voldoende, waar dat ultimo 2021 nog ruim voldoende was.

Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserve. (x € 1.000)

2022

2021

2020

Weerstandscapaciteit

€ 11.577

€ 10.057

€ 6.365

Risico’s

€ 8.295

€ 5.620

€ 5.620

1,40

1,79

1,13

Weerstandsratio

Er is sprake van een stijging van 15% van de beschikbare weerstandscapaciteit in 2022 ten opzichte van 2021. In 2021 was er sprake van een forsere stijging van 58% ten opzichte van 2020. Uw gemeente heeft vervolgens op basis van een risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van € 8,3 miljoen (2021: € 5,6 miljoen). Ten opzichte van voorgaand jaar is sprake van een stijging van de gekwantificeerde risico’s met € 2,7 miljoen.

24

Bevindingen interne beheersing

5.1 Bevindingen interne beheersing Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2022 hebben wij op 10 februari 2022 een management letter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. Wij hebben in onze management letter gerapporteerd dat we zien dat met ingang van het najaar 2021 een inhaalslag is ingezet om verbeteringen door te voeren in de interne beheersing. Daar waar eerdere jaren sprake was van veel personeelswisselingen binnen de afdelingen financiën en interne controle zien we dat nu sprake is van meer stabiliteit. Dit zien we ook terug in de opvolging van de eerder door ons geconstateerde bevindingen.

Er zijn in 2022 acht van de dertien eerder door ons gerapporteerde bevindingen afgerond en de overige vijf zijn onderhanden. Hoewel de gemeente dus een belangrijke verbeterslag heeft gemaakt zien wij dat op een aantal vlakken ook nog ruimte is voor verdere verdieping. Deze zien onder meer toe op het intern controleplan, de wijze waarop procesbeschrijvingen worden opgesteld alsook de zichtbaarheid van interne beheersingsmaatregelen. In de aanbesteding heeft u ons gevraagd te rapporteren op basis van het door u aangedragen volwassenheidsmodel. Wij zullen jaarlijks tijdens de interimcontrole beoordelen in welke fase van het model de gemeente Beuningen zich bevindt. Het model bestaat uit 7 fases in de ontwikkeling van de interne beheersing van een organisatie, binnen deze fases is een organisatie te typeren als informeel (ad hoc) naar volledig in control. Het model is gebaseerd op de het uitgangspunt dat naarmate de interne beheersing van een organisatie minder volwassen is dat deze minder afhankelijk is van processen en systemen en de menselijke factor een grotere rol speelt. Dit brengt ook met zich mee dat naarmate je meer volwassen bent, en dus kunt steunen op de processen, dat de kans op fouten kleiner is en de (interne)controle aanzienlijk wint aan effectiviteit en efficiency.

Daar waar in fase 1 enkel controle achteraf mogelijk is en vaststelt dat het goed is gegaan, kan in fase 7 volledig worden vertrouwd op de preventieve maatregelen in het processen. Op deze wijze worden fouten voorkomen. We zien dat de gemeente Beuningen de eerste twee fasen reeds volledig heeft doorlopen. Er is sprake van een georganiseerde toetsing welke wordt uitgevoerd op basis van een vooraf opgesteld controleplan. De hierin opgenomen controles vinden structureel plaats en in de basis is er voldoende capaciteit en draagkracht binnen de organisatie. De eerste kenmerken van fase drie zijn ook aanwezig bij de gemeente: de financiële rechtmatigheid en verantwoording daarover zijn in processen geborgd. Om door te groeien naar de vierde fase ‘Rapportage’ dient te gemeente Beuningen aandacht te hebben voor de opvolging van de geconstateerde bevindingen. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van de plan-do-check-act cyclus. Dit stelt de gemeente in staat om hiaten in de interne beheersing te signaleren, een verbeterplan op te stellen en vervolgens ook vast te stellen of de voorgestelde verbeteringen zijn doorgevoerd. Door verder in te zetten op het opvolgen van de geconstateerde bevindingen en het vinden van draagvlak hiervoor in de organisatie kan de gemeente verder groeien binnen het volwassenheidsmodel.

Geautomatiseerde gegevensverwerking Onze controle was en is niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de continuïteit en betrouwbaarheid van (delen van) de geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen opdracht van het management ontvangen. Evenwel wordt IT een steeds belangrijker onderdeel van de bedrijfsvoering en daarmee ook van de jaarrekening- controle. Uit onze IT-audit komt naar voren dat op de door ons geïdentificeerde aandachtsgebieden van automatisering ten aanzien van toegangsbeveiliging en wijzigingsbeheer van het netwerk en de applicaties CiVision Middelen (financiële administratie) en Suites voor het Sociaal Domein (uitkeringenadministratie) nog stappen te maken zijn. Deze zien met name toe op de autorisatie (wie mag wat?) in beide applicaties (hoge rechten accounts) en het formaliseren en zichtbaar maken van het wijzigingsbeheer zoals de gemeente dat voert voor CiVision Middelen. Wij hebben het college geadviseerd deze zaken op te pakken. Enerzijds in verband met de risico’s die er mee samenhangen. Anderzijds om de IT-omgeving de bedrijfsvoering zo goed mogelijk te laten faciliteren. 26

5.1 Bevindingen interne beheersing Fraude en naleving wet- en regelgeving Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De Raad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze taken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersings-maatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van weten regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2022 uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken.

Deze bespreking komt ook voort uit onze verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot de ingeschatte frauderisico’s in de controleverklaring.

Fraudebeheersing en onze observaties Om bestuurders en toezichthouders houvast te bieden heeft het NBA in februari 2022 de brochure “Frauderisicobeheersing” uitgebracht. Wij adviseren u om kennis te nemen van de 11 aanbevelingen die hierin zijn gedaan. Onderzoek laat zien dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit maakt het belang van een fraudemeldpunt en klokkenluidersregeling groot. Wij zijn van mening dat uw organisatie dit binnen uw interne internetpagina toereikend heeft ingericht. Het is goed uw medewerkers hier periodiek van bewust te maken. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot de naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben geconstateerd dat u niet beschikt over een jaarlijks geactualiseerde frauderisico-analyse. Wij adviseren u deze alsnog frauderisico-analyse op te stellen en om daarbij ook om een ‘fraude response plan’ op te stellen, zodat u bij een vermoeden tot fraude bij uw organisatie tijdig kan anticiperen om mogelijke schade (financieel als reputatie) zo veel mogelijk te beperken. In de paragraaf ‘Overige bevindingen’ geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude.

27

5.1 Bevindingen interne beheersing Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen. Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen.

Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Beuningen beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers. Zichtbare monitoring op de werking en naleving van dit beleid, is een aandachtspunt voor uw organisatie.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:  Steekproef op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed.  Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij.  Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en -verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd.  Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’ In december 2022 heeft de NBA de Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’ uitgebracht. Het voorkomen, opsporen en bestrijden van fraude in organisaties is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokkenen. In de PML ‘Scherp op Fraude’ staan vijf signalen, ieder voorzien van aanbevelingen voor de diverse spelers in de keten, zoals bestuurders, toezichthouders en accountants.

Deze signalen zijn:  Slecht voorbeeld doet slecht volgen;  Frauderisicoanalyse door het bestuur of directie ontbreekt;  Meldingen van misstanden verdienen aandacht;  Fraude overvalt organisaties;  De accountant is onvoldoende professioneel-kritisch. De PML is daarmee ook voor u relevant en het is nuttig om hier kennis van te nemen. Fraude is en blijft een belangrijk onderwerp voor ondernemingen en voor onze controle. Op de website van de NBA is de PML te downloaden. https://www.nba.nl/globalassets/documenten/bijlagennieuwsberichten/2022/scherp-op-fraude.pdf .Eerder verschenen PML’s zijn beschikbaar op: https://www.nba.nl/themas/kennis-delen-en-pml/publiekemanagementletters/ 28

Overige onderwerpen

6.1 Overige onderwerpen Duurzaamheid De Europese Unie heeft één doel, en dat is de gezondheid en het welzijn van de mens verbeteren, door Europa klimaatneutraal te maken en onze natuurlijke habitat te beschermen. Met een pakket aan maatregelen, de actieplannen die voortvloeien uit de EU Green Deal, beoogt Europa een transitie naar een duurzame en klimaat-neutrale economie. Onder het motto ‘No one will be left behind’ raken deze maatregelen alle sectoren. Dit vereist integrale verankering van sustainability in bedrijfsvoering en besluitvorming. Europa vaart een andere koers: vrijblijvendheid is voorbij Na ruim twee jaar werk en onderhandelingen heeft het Europese Parlement in november 2022 de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) aangenomen en inmiddels is deze goedgekeurd door de Europese Raad. De CSRD-rapportage bevat ten minste de volgende informatie: • Business model en de integratie van sustainability daarin. • Borging van sustainability in bedrijfsvoering en besluitvorming. • Strategie en langetermijndoelstellingen die bijdragen aan een duurzame en klimaat neutrale economie. • Impacts (positief en negatief) van uw organisatie op de maatschappij. • Risico’s en kansen gerelateerd aan klimaat verandering voor uw business model en uw waardeketen. • Zorgplicht waardeketen (o.a. mensenrechten en milieu-effecten).

Wet versterking decentrale rekenkamers Met ingang van 1 januari 2023 treedt voor gemeenten en provincies de wet versterking decentrale rekenkamers in werking. Deze wet is op 31 mei jl. met een ruime meerderheid in de Tweede Kamer aangenomen en op 27 september jl. door de Eerste Kamer als hamerstuk aanvaard. Zodra de wet in werking treedt per 1 januari 2023 behoudt een verordening die een rekenkamerfunctie regelt (en de benoemingen op die basis) gedurende een jaar haar rechtskracht, dus tot 1 januari 2024. Daarvoor is in de wet versterking decentrale rekenkamers overgangsrecht getroffen. Dit geeft de gemeenteraad gedurende een jaar de gelegenheid om op basis van de nieuwe wet een onafhankelijke rekenkamer (zelfstandig of gemeenschappelijk) in te stellen, de leden te benoemen en de oude verordening in te trekken. Uiterlijk op 1 januari 2024 zal dus in alle gemeenten een onafhankelijke rekenkamer moeten zijn ingesteld, inclusief de benoeming van leden. Raadsleden die de rekenkamerfunctie uitoefenen, verliezen na intrekking van de verordening dan wel uiterlijk een jaar na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel van rechtswege het lidmaatschap van de rekenkamerfunctie. Ook de externe commissieleden van de rekenkamerfunctie houden dan van rechtswege op lid van de rekenkamerfunctie te zijn.

Zij kunnen dan -desgewenst- conform de wet voor 6 jaar benoemd worden in de onafhankelijke rekenkamer.

De CSRD-rapportage verantwoording zijn vereist voor elke grote onderneming vanaf boekjaar 2025. De verwachting is dat deze richtlijnen niet verplicht zullen zijn voor lokale overheden. Op basis van een voortrekkersrol / voorbeeldfunctie van overheidsorganisatie inzake sustainability wordt echter wel verwacht dat er in de komende jaren steeds meer vrijwillig over dit onderwerp zal worden gerapporteerd. Wij adviseren u om dit onderwerp met uw raad te bespreken en de reikwijdte en informatieverschaffing inzake sustainability rapportage af te stemmen en uw registratie hierop voor te bereiden.

30

Bijlagen

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

A12B A13

Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (SiSa tussen medeoverheden) Regeling specifieke uitkering naleving controle coronatoegangsbewijzen

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021

C9

Specifieke uitkering woningbouwimpuls

C43

Regeling reductie energiegebruik woningen

C55

Aanpak energiearmoede

C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen

E20

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022

G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2022 Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Beperking

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

32

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg - Tozo) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout of onzekerheid

Nummer

Specifieke uitkering

G4

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

G4

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

G4

Tozo 2

G4

Tozo 3

G4

Tozo 4

G4

Tozo 5

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Beperking

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

33

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

G10

Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2022

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire

G13

Regeling specifieke uitkering onderwijsroute

H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

H8

Regeling Sportakkoord 2020–2022

H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

H21

Specifieke uitkering cliëntondersteuning

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Beperking

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

34

Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college moeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid en onzekerheden zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten. Positieve bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat. Rechtmatigheidsfouten kunnen niet gesaldeerd worden. Fouten Aard van de controleverschillen (x € 1.000)