Bijlage 06 - bij toelichting - Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr. 23115 Verlengde Reekstraat 1, Beuningen Gemeente Beuningen Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek
Richard Exaltus Joep Orbons
Maart 2024
ArcheoPro
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 2
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr. 23115 Verlengde Reekstraat 1, Beuningen Gemeente Beuningen Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam Versie Status Archis melding (zaaknummer) Bevoegd gezag Opslagplaats documentatie ISSN Auteur(s) Projectleider Projectmedewerkers Onderaannemers Autorisatie
Van Santvoort Advies, Berg 2-4, 5671 CC Nuenen 23-228 ArcheoPro Rapport Verlengde Reekstraat 1, Beuningen 2024 03 14 14-03-20247 Definitief 5472777100 Gemeente Beuningen Provincie Gelderland 1569-7363 Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Niet van toepassing Drs R.P. A. Paulussen, senior KNA archeoloog
Uitgegeven door ArcheoPro © Copyright 2024 ArcheoPro, Eijsden ArcheoPro Sint Jozefstraat 45 NL 6245 LL Eijsden Nederland
Versie: 14-03-2024
Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl
Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 3
Inhoudsopgave SAMENVATTING ........................................................................................................................................ 4 1. INLEIDING ............................................................................................................................................... 5 1.1 ALGEMEEN .................................................................................................................................................................................................... 5 1.2 LOCATIEGEGEVENS (LS02) .................................................................................................................................................................. 5 1.3 AARD VAN DE INGREEP (LS01) ............................................................................................................................................................ 5 1.4 ONDERZOEK (LS01) ........................................................................................................................................................................ 5 1.5 DOEL- EN VRAAGSTELLING .........................................................................................................................................................................
6 1.6 BELEID EN RANDVOORWAARDEN .............................................................................................................................................................. 6
2. BUREAUONDERZOEK ........................................................................................................................ 11 2.1 METHODE EN BRONNEN ...........................................................................................................................................................................11 2.2 GEO(MORFO)LOGIE, AARDKUNDE EN BODEM (LS04) ...................................................................................................................14 2.3 ARCHEOLOGIE (LS01/LS04) .........................................................................................................................................................21 2.4 INFORMATIE AMATEURARCHEOLOGEN (LS01/LS04) ..................................................................................................................22 2.5 HISTORIE (LS03) ............................................................................................................................................................................27 2.6 GESPECIFICEERD ARCHEOLOGISCH VERWACHTINGSMODEL (LS05) ...........................................................................................30 2.7 ONDERZOEKSSTRATEGIE (LS05) ......................................................................................................................................................31
3. VELDONDERZOEK .............................................................................................................................. 32 3.1 VERRICHTE WERKZAAMHEDEN (VS03) ...........................................................................................................................................32 3.2 RESULTATEN BOORONDERZOEK (VS03) .........................................................................................................................................32
4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
(VS07) ............................................................................. 35
4.1. SELECTIEADVIES .......................................................................................................................................................................................35
5. LITERATUUR EN BRONNEN ............................................................................................................ 37 6. BIJLAGES................................................................................................................................................ 39 BIJLAGE 1: VERKLARENDE WOORDENLIJST ..................................................................................................................................................39 BIJLAGE 2: ARCHEOLOGISCHE TIJDSCHAAL...................................................................................................................................................39 BIJLAGE 3: OVERZICHT VONDSTLOCATIES ....................................................................................................................................................40 BIJLAGE 4: OVERZICHT ARCHEOLOGISCHE MONUMENTEN ........................................................................................................................41 BIJLAGE 5: OVERZICHT ARCHEOLOGISCHE ONDERZOEKSMELDINGEN .....................................................................................................41 BIJLAGE 6: BOORBESCHRIJVING ......................................................................................................................................................................46
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 4
Samenvatting In december 2023 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd voor een terrein aan de Verlengde Reekstraat 1 te Beuningen in de gelijknamige gemeente. In en rond het plangebied is al in 2003 door RAAP booronderzoek verricht waarbij binnen het plangebied veertien boringen zijn gezet. Hierbij zijn binnen het plangebied geen relevante archeologische indicatoren of verdachte zones aangetroffen. Het plangebied ligt relatief laag ten opzichte van een op korte afstand ten oosten van het plangebied gelegen deel van het Kreftenheye terras dat hier zelfs dagzoomt. Ook in deze zone zijn echter door RAAP tijdens booronderzoek en een oppervlaktekartering, geen archeologische vondsten gedaan of verdachte lagen aangetroffen. Het plangebied ligt duidelijk lager dan dit terreindeel en deels zelfs in een restgeul en is daardoor altijd aanmerkelijk minder aantrekkelijk geweest voor bewoning. In verband hiermee geldt voor het plangebied een lage verwachting voor resten van bewoning uit alle perioden. Alleen voor de zone rond een kleine pleistocene opduiking tegen de oostrand van het plangebied, geldt een middelhoge verwachting voor resten van bewoning uit de prehistorie. Voor resten van bebouwing uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is de verwachting in verband met de ligging van oudsher op akkers en weilanden, voor het gehele plangebied laag.
Sinds het door RAAP verrichte booronderzoek hebben binnen het plangebied aanzienlijke bodemingrepen plaatsgevonden. Op het noordwestelijke deel van het plangebied is een leiding aangelegd en is een sloot uitgegraven en op het zuidwestelijke deel van het plangebied is een grote manege gebouwd met bijbehorende gebouwen en infrastructuur. Hierdoor zal de bodem op deze delen van het plangebied al ingrijpend zijn verstoord. In verband met de lage archeologische verwachting binnen het plangebied, het ontbreken van archeologische indicatoren en verdachte lagen tijdens eerder binnen het plangebied verricht archeologisch booronderzoek en de grootschalige bodemverstoringen die sindsdien hebben plaatsgevonden, bestaat voor het overgrote deel van het plangebied derhalve onvoldoende aanleiding om aanvullend veldonderzoek te adviseren. Dit geldt in elk geval voor de zuidoostelijke helft van het plangebied waarin de bestaande bebouwing vervangen zal worden door nieuwbouw en nauwelijks nieuwe bodemverstoring zal plaatsvinden. Op de noordwestelijke helft van het plangebied blijven de voorgenomen inrichtingswerkzaamheden beperkt tot de aanleg van buitenbakken, weilanden en een parkeerplaats met fietsenstalling en zal derhalve nauwelijks bodemroering plaatsvinden.
Voor de aanleg van de buitenbakken en de weilanden op de noordwestelijke helft van het plangebied zullen geen bodemingrepen plaatsvinden die dieper reiken dan dertig centimeter beneden het huidige maaiveld. Dit geldt ook voor de longeercirkel en de stapmolen op de zuidoostelijke helft van het plangebied. In deze zones kan eventueel de archeologische dubbelbestemming gehandhaafd blijven. Op het noordoostelijke deel van het plangebied zou op en rond de locatie van de in 2003 door RAAP gezette boring 56 een voor bewoning aantrekkelijke pleistocene kop aanwezig kunnen zijn. De geplande bodemingrepen kunnen hier bovendien tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische waarden leiden. Om na te gaan of dit inderdaad zo is, is in overleg met het bevoegd gezag besloten om op en rond dit punt een karterend booronderzoek te verrichten. Uit de resultaten van dit booronderzoek is gebleken dat in dit deel van het plangebied de top van de pleistocene afzettingen op maximaal 6.63 meter +NAP ligt. In de hier en hieromheen gezette boringen zijn echter volstrekt geen archeologische indicatoren aangetroffen.
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 5
1. Inleiding 1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoering bureaustudie Archis onderzoeksmelding Onderzoekskader Bevoegd gezag Bewaarplaats vondsten Bewaarplaats documentatie
1.2 Locatiegegevens
Van Santvoort Advies, Berg 2-4, 5671 CC Nuenen Feyz Pinar-Üstüner November/december 2023 5472777100 Aanlegvergunning Gemeente Beuningen Provincie Gelderland Provincie Gelderland
(LS02)
Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging Hoekcoördinaten plangebied (bounding box)
Oppervlakte plangebied Eigendom Grondgebruik Bepaling locaties
Gelderland Beuningen Beuningen Verlengde Reekstraat 1, Beuningen Tussen Beuningen en knooppunt Neerbosch 181459 / 428608 181459 / 428853 181750 / 428853 181750 / 428608 4.11 Hectare Particulier Manege; bebouwing en weiland GPS Garmin, meetlinten
1.3 Aard van de ingreep (LS01) Aard ingreep
1.4 Onderzoek
De sanering van de manege en de aanleg van een nieuwe paardenhouderij. (LS01)
In december 2023 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd voor een terrein aan de Verlengde Reekstraat 1 te Beuningen in de gelijknamige gemeente. De aanleiding tot het onderzoek wordt de voorgenomen sanering van de huidige manege en de aanleg van een nieuwe paardenhouderij. Hiertoe benodigde graafwerkzaamheden kunnen tot aantasting van eventueel in de ondergrond aanwezige archeologische waarden leiden. Op de gemeentelijke beleidskaart ligt het plangebied in een zone met waarde archeologie 6: lage verwachting en specifieke verwachting voor pleistoceen terras. Volgens het vigerend bestemmingsplan geldt hier echter een onderzoeksplicht bij bodemingrepen die meer dan
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 6
5000 vierkante meter beslaan. De geplande ingrepen zullen de bovengenoemde grenzen overschrijden. Het archeologisch onderzoek betref een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.
1.5 Doel- en vraagstelling Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel aan de hand waarvan duidelijk wordt of binnen het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig kunnen zijn, zo ja op welke diepte en met welke omvang en wat de beste methode is om deze op te sporen. Eventueel hierop volgend veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om de gespecificeerde archeologische verwachting, zoals geformuleerd in het bureauonderzoek en of in het Programma van Eisen aan te vullen en te toetsen en om antwoord te geven op de volgende vragen: -Hoe is de bodem opgebouwd binnen het plangebied? -In welke mate is de bodem verstoord? -Kunnen binnen het plangebied nog behoudenswaardige archeologische resten aanwezig zijn? Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? -Welke vorm van vervolgonderzoek is geschikt om eventueel aanwezige resten nader te onderzoeken? ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.1 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior KNA-archeoloog), en drs. ing. P.J. Orbons (senior KNA-archeoloog/senior vakspecialist).
1.6 Beleid en randvoorwaarden Het plangebied ligt in een gebied waarvoor een gemeentelijk archeologisch beleid is vastgesteld. Aan deze zonering heeft het gemeentelijke beleid en het bestemmingsplan de vrijstellingsgrenzen van 30 cm respectievelijk 5000m² gekoppeld. In afwijking van het bepaalde in 8.2.1 mogen op of in deze gronden gebouwen of bouwwerken, geen gebouwen zijnde worden gebouwd, mits het gaat om: •
• • •
vervanging van bestaande gebouwen of bouwwerken waarbij de oppervlakte voor zover gelegen op of onder peil niet wordt uitgebreid en uitsluitend de bestaande fundering wordt benut; het uitbreiden van bestaande bebouwing tot maximaal 2,5 m uit de bestaande fundering; een gebouw of bouwwerk, geen gebouw zijnde, met een oppervlakte van ten hoogste 5.000 m2 een gebouw of bouwwerk, geen gebouw zijnde, dat zonder graafwerkzaamheden niet dieper dan 0,3 m onder het bestaande maaiveld en zonder heiwerkzaamheden kan worden geplaatst.
Om in deze zone een omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen, dient de initiatiefnemer bij overschrijding van de vrijstellingsgrenzen, een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 7
is vastgesteld. In het kader van dit proces heeft het in dit rapport beschreven onderzoek plaatsgevonden.
Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) op de topografische kaart. 1 De cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied aan.
1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008.
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 8
Figuur 2: De binnen het plangebied voorgenomen sanering van de huidige manege en de aanleg van een nieuwe paardenhouderij
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 9
Figuur 3: Het plangebied op de bestemmingsplankaart 2 2 Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 10
Figuur 4: Het plangebied op de kadasterkaart 3
3 Bron: www.kadaster.nl
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 11
2. Bureauonderzoek 2.1 Methode en bronnen Het bureauonderzoek wordt uitgevoerd conform de KNA 4.1, protocol 4002. Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van de beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de in en rondom het plangebied aanwezige bekende en te verwachten archeologische waarden. Op basis hiervan wordt op het schaalniveau van het plangebied een locatie specifiek verwachtingsmodel geformuleerd. Dit model kan gedetailleerder zijn dan de verwachtingsmodellen (trefkansen) zoals deze op de gemeentelijke verwachtingskaarten worden gepresenteerd. Eventueel worden ook lokale deskundigen geraadpleegd. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Het veldonderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen c.q. nader te detailleren. Het bureauonderzoek kent de volgende onderdelen: • Afbakenen plan- en onderzoeksgebied en vaststellen consequenties van mogelijk toekomstig gebruik; • Aanmelden onderzoek bij Archis; • Beschrijven huidig gebruik; • Beschrijven historische situatie en mogelijke verstoringen; • Beschrijven mogelijke aanwezigheid bouwhistorische waarden in de ondergrond; • Beschrijven bekende archeologische en aardwetenschappelijke waarden; • Opstellen gespecificeerde verwachting; • Opstellen rapport bureauonderzoek.
Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) • Archeologische MonumentenKaart (AMK) • ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) • Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 • Bodemkaart van Nederland 1:50.000 • Gemeente Beuningen, Archeologische beleidskaart • Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000 • Geologische kaart 1:50.000 • Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Oost) • Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Gelderland 1:25.000 1894-1926 • Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) • Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 • Provincie Gelderland; Wateratlas Bovenstaande bronnen zijn gebruikt omdat deze relevante informatie bevatten over de historische en/of archeologische en/of aardkundige achtergrond van het plangebied. De informatie uit deze bronnen wordt gebruikt voor het opstellen van de gespecificeerde verwachting. Niet opgenomen bronnen hebben geen relevante informatie opgeleverd en zijn verder niet beschreven.
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 12
De kaart Archeologie in Nederland is een combinatie van de Archeologische Monumentenkaart (AMK) en de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW). Hierop zijn bekende behoudenswaardige archeologische terreinen verzameld, gecombineerd met de trefkans (hoog, middelhoog, laag) op archeologische resten. Sinds 2014 wordt de AMK niet meer bijgehouden door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). De huidige AMK kan dan ook beschouwd worden als een statisch bestand.
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 13
Figuur 5: Luchtfoto’s uit 2006 (boven) en 2021 (onder) met daarop rood omlijnd het plangebied 4
4 Bron: http://www.pdok.nl
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 14
(LS04)
Ten oosten van het onderzoeksgebied ligt de zuidwestelijke flank van de stuwwal van Nijmegen die is gevormd tijdens de Saale-ijstijd door opstuwing door het landijs van Vroegen Midden-Pleistocene (fluviatiele) Rijnafzettingen. Het plangebied zelf maakt deel uit van het terrassenlandschap langs de Maas (legenda-eenheid 2M42 (figuur 7), dat is ontstaan gedurende de verschillende koude en warme perioden van het Kwartair. Tijdens koude perioden vormde de Maas een vlechtende rivier met een brede riviervlakte en talrijke, snel dicht rakende geulen. Vanuit de drooggelegen vlakte kon fijner rivierzand door sterke wind worden verstoven en vervolgens langs de randen van de riviervlakte in de vorm van landduinen (donken), worden her-afgezet. Hierdoor konden op grote schaal rivierduinen ontstaan De afzettingen worden gerekend tot de Formatie van Kreftenheye (legendaeenheid Kre op figuur 7), en staan ook wel bekend als de Kreftenheye-5 afzettingen. Deze zijn afgedekt door een zandige kleilaag van holocene oeverafzettingen (Formatie van Echteld). De Kreftenheye-afzettingen liggen ten westen van het Maas-Waalkanaal nog vlak onder de oppervlakte. De korrelgrootte van deze afzettingen wordt in het algemeen wat fijner naar boven toe. Na het Pleniglaciaal brak een korte warme periode aan, (respectievelijk het Bølling- en Allerød-interstadiaal, 15900 tot 15000 v. Chr. en 14800 tot 13400 v. Chr.).
Gedurende deze periodes nam de vegetatie toe en werd de afvoer van rivierwater beter verdeeld. De riviergeulen begonnen te meanderen en sneden zich in de riviervlakte in, waardoor langzamerhand een rivierdal ontstond. In het dal werd tijdens overstromingen zogenaamd “Hochflutlehm” afgezet, ook wel bekend als het Laagpakket van Wijchen. Het Allerød werd opgevolgd door een nieuwe koude periode, de Jonge Dryas (circa 12.850 – 11.500 BP) waarin opnieuw afzettingen van een vlechtend rivierstelsel zijn gevormd. Deze afzettingen worden ook wel aangeduid als Kreftenheye-6 afzettingen. De oudste terrassen liggen hoog, de jongere lager. Kenmerkend zijn de vele geulen (insnijdingen) binnen de terrasniveaus. Vanaf 10000 jaar geleden, in het Holoceen, zette de warmere klimaatomstandigheden definitief door, waardoor de toenemende vegetatie de verstuivingen van rivierzand aan banden legde en de oevers van de rivieren door de alsmaar kleiner wordende verschillen in afvoer zich stabiliseerden. Door deze stabilisatie traden de rivieren alleen nog bij hoogwater buiten de oevers. De klei, die bij hoogwater buiten de rivieren werd afgezet, wordt eveneens gerekend tot het Laagpakket van Wijchen.
De zich insnijdende meanderende rivieren gingen onder invloed van een voortdurend stijgende zeespiegel in het Holoceen over in accumulerende meanderende rivieren, die meermalen hun loop verlegden en daardoor verschillende stroomgordels ontwikkelden. Hierdoor vond in het grootste deel van het rivierengebied afzetting plaats van zand (beddingafzettingen), zandige klei (oeverafzettingen) en zware klei (komafzettingen), die werden afgewisseld door veen. Daarbij werden de oudere afzettingen door jongere begraven. In de omgeving van Beuningen is dit proces vermoedelijk rond 4000 v. Chr. Op gang gekomen. Uiteindelijk raakte het volledige laat-pleistocene dal opgevuld met holoceen sediment en konden rivieren buiten het oude rivierdal treden. Volgens de geomorfologische kaart ligt het plangebied op een terrasvlakte (Figuur 7; legenda-eenheid 2M42) die op het zuidelijke deel van het plangebied doorsneden wordt door een restgeul (Figuur 7; legenda-eenheid 22R42). Op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; figuur 8) is deze restgeul door de inrichting van het plangebied niet echt herkenbaar aan de hoogteligging. Wel is binnen het plangebied op het AHN te zien dat de maaiveldhoogte van noord naar zuid enigszins afloopt van ongeveer 7,6 meter +NAP in het noorden tot 7,2 +NAP in het zuiden.
Direct ten noordwesten van het plangebied begint een rivierkomvlakte (Figuur 7; legenda-eenheid 1M46). De bodem binnen het plangebied bestaat uit kalkloze poldervaaggronden die zijn gevormd in zware klei (Figuur 9; legenda-eenheid Rn47C). Dit zijn jonge bodems waarin de
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 15
bodemvorming overwegend beperkt is gebleven tot ontkalking en ondiepe oxidatie. De grondwatertrap bedraagt V hetgeen betekent dat het met name in de winter slecht ontwaterde bodems betreft.
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 16
Figuur 6: Uitsnede uit de paleogeografische kaart. 5 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.
5 Bron: P Vernieuwd digitaal basistand basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta. K.M. Cohen, E. Stourhamer. 2012
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 17
Figuur 7: Uitsnede uit de geomorfologische kaart. 6 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer. 6 Bron: Universiteit Wageningen, 2017
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 18
Figuur 8: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland. 7 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.
7 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 19
Figuur 9: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 8
8 Bron: Universiteit Wageningen, 2017
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 20
Figuur 10: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 9
9 Bron: Universiteit Wageningen, 2017
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
2.3 Archeologie
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 21
(LS01/LS04)
Volgens het archeologisch Informatiesysteem van de Rijksoverheid (Archis) liggen binnen het onderzoeksgebied twaalf bekende vindplaatsen. Langs de zuidrand van het onderzoeksgebied liggen twee (voormalige)AMK-terreinen met de nummers 303 en 3958. Het gaat in beide gevallen om terreinen met sporen van bewoning uit de Romeinse tijd. De hier gelegen zaaknummers 2840333100, 2840398100, 3059640100 betreffen dan ook aardewerkresten uit deze periode. Ten noordoosten hiervan liggen op zevenhonderd tot duizend meter afstand van het plangebied de zaaknummers 2277131100, 2268481100, 2450625100 en 3140226100. De zaaknummers 2277131100 en 2268481100 betreffen de resultaten van hier door het bureau archeologie en monumenten van de gemeente Nijmegen in 2011 aan de Broekstraat verrichte opgravingen. Hierbij is gebleken dat ook de oostelijke oever van de hier gelegen oude meanderbocht bewoning plaatsvond in de ijzertijd. Hier lijken enkele erven meerdere malen te zijn verplaatst over de hoger gelegen terrasrug. Opmerkelijk is dat hier sporen en vondsten uit de ijzertijd onderin en vlak onder de bouwvoor zijn aangetroffen. De aanwezigheid van een midden-holocene kleilaag die het zandlichaam van de terrasrug afdekt betekent dat bij bodemingrepen in de toekomst rekening gehouden moet worden met een relatief hoge ligging van eventueel aanwezige archeologische resten.
De bouwvoor zelf verdient daarbij evenveel aandacht als het daaronder liggende niveau, aangezien hierin de resten van de cultuurlaag – het oude maaiveld – uit de ijzertijd kunnen liggen. De bijzondere vondst van een halsring uit de vroege ijzertijd is mogelijk uit deze laag afkomstig. In 2015 zijn hierbij verder op een naastgelegen terrein eveneens bewoningsresten uit de late ijzertijd en de Romeinse tijd aangetroffen, evenals een (graf)greppel uit het neolithicum (zaaknummer 2450625100). Tweehonderd meter noordelijker ligt zaaknummer 3140226100 die de vondst betreft van aardewerkresten uit de ijzertijd. Zaaknummer 2355418100 betreft de resultaten van een zevenhonderd meter ten noorden van het plangebied uitgevoerd booronderzoek waarbij tussen 55 en 100 centimeter beneden het maaiveld een cultuurlaag met vondsten uit de Romeinse tijd tot de middeleeuwen zijn aangetroffen. Zaaknummer 2360123100 ligt een halve kilometer ten noordoosten van het plangebied. Hier in 2012 door het ADC verricht proefsleuvenonderzoek heeft de resten van een boerderij opgeleverd die van voor 1832 dateert. Zaaknummer 2833123100 ligt achthonderd meter ten noordoosten van het plangebied en betreft een oude woongrond met resten van bewoning uit de Romeinse tijd. Zaaknummer 4023167100 ligt zevenhonderd meter ten noorden van het plangebied en betreft een cultuurlaag met daarin vondsten uit de nieuwe tijd.
De zaaknummers 4040500100 en 4549693100 betreffen de vondst van een natuurstenen fundering en Romeinse metaalvondsten in het zandwinningsgebied Beuningse Plas op ruim zeshonderd meter ten noordoosten van het plangebied met binnen de funderingsresten een grafkuil met crematieresten uit de Romeinse tijd. Zevenhonderd meter ten noorden van het plangebied ligt zaaknummer 4650115100. Hier is in 2018 door Transect een booronderzoek uitgevoerd. Op basis van de resultaten hiervan is geconcludeerd dat binnen dit plangebied archeologische resten aanwezig kunnen zijn uit de periode IJzertijd – Nieuwe Tijd. Het noordelijke deel van het plangebied wordt doorsneden door een leidingtracé dat al in 2007 door RAAP is onderzocht (zaaknummer 2158361100). Op basis van de resultaten van het hiervoor verrichte bureauonderzoek is aan het deel van het tracé dat het plangebied doorsnijdt een lage verwachting toegekend. Hier is vervolgens geen booronderzoek uitgevoerd. Het plangebied valt in zijn geheel binnen zaaknummer 2062668100. Het zuidelijke deel hiervan, waarvan de noordwestgrens op een halve kilometer ten zuidoosten van het plangebied ligt, vormt zaaknummer 2112239100. Het betreft achtereenvolgens Fase 1 en Fase 2 van het plangebied waarin in 2003 en 2005 door RAAP bureauonderzoek en
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 22
verkennend booronderzoek is verricht. De hierbij in het veld vastgestelde paleogeografische opbouw komt goed overeen met die zoals verwacht op basis van het bureauonderzoek. Het plangebied bestaat uit pleistocene terrasafzettingen (Kreftenheye 5), die worden afgedekt door een zestig tot honderdvijftig centimeter dik pakket oever- en komafzettingen. De geul in het zuidwesten van het plangebied is opgevuld met komklei. Op basis van deze bevindingen is aan het gehele plangebied een lage archeologische verwachting toegekend. Dit werd als het ware bevestigd door het ontbreken van archeologische indicatoren in de boringen. Om deze reden ligt het plangebied op de gemeentelijke beleidskaart in een zone zonder voorschriften. Op basis van de resultaten van de door RAAP verrichte boringen is de onderstaande kaart van de top van de pleistocene terrasafzettingsafzettingen gemaakt (zie figuur 11). Hierop is te zien dat de top hiervan binnen het plangebied laag ligt ten opzichte van het gebied ten noordoosten van het plangebied. In dit laatste gebied ligt de top van de terrasafzettingen hoger dan 7,5 meter +NAP terwijl deze binnen het plangebied een meter lager ligt op 6,5 meter +NAP (noordoostelijke deel) en richting het zuidwesten afloopt tot beneden 6 meter +NAP.
De maaiveldhoogte binnen het plangebied loopt van het noordoosten richting het zuidwesten af van ongeveer 7,7 meter +NAP tot 7,2 meter +NAP. Dit betekent dat de terrasafzettingen binnen het plangebied worden bedekt door een ruim één meter dik pakket komklei. Binnen en op de grenzen van het plangebied zijn door RAAP de boringen 55 tot en met 58, 61 tot en met 65, 68, 69, 98, 99 en 100 gezet. Deze boringen hebben een ongeveer één meter dik pakket komklei op relatief laaggelegen terrasafzettingen opgeleverd. In de binnen het plangebied gezette boringen zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. Buiten en op de grens van het plangebied zijn slechts houtskooldeeltjes in de top van de komklei aangetroffen. Dit is onder ander het geval in de op de zuidgrens van de het plangebied gezette boringen 69 en 100. Deze houtskooldeeltjes hebben waarschijnlijk een relatief moderne oorsprong (zoals het verbranden van gewasresten), en zijn door RAAP niet van archeologisch belang geacht.
2.4 Informatie amateurarcheologen (LS01/LS04) Gezien het reeds eerder binnen het plangebied verrichte onderzoek (zie paragraaf 2.4) heeft ArcheoPro geen contact opgenomen met lokale amateurarcheologen of een heemkundevereniging met betrekking tot eventuele (niet in Archis geregistreerde) archeologische vondsten binnen het plangebied.
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 23
Figuur 11: Figuur 3 uit RAAP-rapport 858 met daarop rood omlijn het plangebied. De genummerde cirkels geven de ligging aan van de punten waarop door RAAP boringen zijn gezet. Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 24
Figuur 12: Kaart met Archis vondstlocaties. 10 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer. 10 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 25
Figuur 13: Kaart met Archisonderzoeksmeldingen. 11 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.
11 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 26
Figuur 14: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart. 12 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.
12 Bron: Gemeente Beuningen
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 27
2.5 Historie (LS03) Het plangebied ligt van oudsher ten zuidoosten van de oude dorpskern van Beuningen dat is ontstaan in de Karolingische tijd op oeverafzettingen ten zuiden van een oude fase van de Waal. De omliggende hoger gelegen oeverwallen werden vanaf de negende eeuw ontgonnen. Het gebied waarin het plangebied ligt is rond de elfde eeuw ontgonnen toen de hoger gelegen oeverwallen volledig in gebruik waren en er nieuw land nodig was. Hierbij zijn doorgaans langgerekte percelen ontstaan, die op de kadasterkaart uit 1832 nog goed herkenbaar zijn. Volgens de cultuurhistorische waardenkaart van de provincie Gelderland dateert een deel van de structuren in de omgeving van de onderzoekslocatie waarschijnlijk van voor 1500 n. Chr. Dit betekent dat de perceelsgrenzen vanaf de Late Middeleeuwen nauwelijks zijn gewijzigd. Op de kadasterkaart uit 1832 is te zien dat het plangebied toen geheel uit agrarische percelen bestond in de hoek van de Reekstraat en de Kromme straat en dat de percelen geëxploiteerd werden vanuit boerderijen die ten noorden van het plangebied, langs de Reekstraat lagen. Figuur 17 toont achtereenvolgens topografische kaarten van het onderzoeksgebied uit 1845, 1895, 1957 en 2016. Op deze kaarten is te zien dat gedurende de negentiende eeuw niets is veranderd ten opzichte van de op de kadasterkaart uit 1832 getoonde situatie.
Aan het begin van de eenentwintigste eeuw is op het zuidelijke deel van het plangebied een manege gebouwd. Op de luchtfoto’s uit 2006 en 2021 (zie figuur 5), is goed het grondverzet herkenbaar dat hierbij heeft plaatsgevonden. Ook is op de luchtfoto uit 2006 nog goed de baan herkenbaar op het noordwestelijke deel van het plangebied waarin in deze periode een leiding is aangelegd en is een sloot is gegraven.
Figuur 15: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 13 13 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 28
Figuur 16: Uitsnede uit de kaart cultuurhistorische monumenten. 14 Het plangebied is rood omlijnd.
14 Bron: Monumentenregister Rijksdienst Cultureel Erfgoed, Amersfoort 2018
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 29
Figuur 17: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1895, 1957 en 2016. 15 Het plangebied is telkens rood omlijnd.
15 Bron: Kadaster Topografische Dienst
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 30
(LS05)
Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt in een komkleigebied met langs de zuidwestrand een restgeul waarin de pleistocene terrasafzettingen worden bedekt door een ruim één meter dik pakket komklei. Eerder verricht booronderzoek waarbij binnen het plangebied en op de grenzen hiervan veertien boringen zijn gezet, heeft binnen het plangebied geen relevante archeologische indicatoren of verdachte zones opgeleverd. Wel is langs de oostrand van het plangebied op één punt een relatief hoog gelegen deel van het pleistocene terras vastgesteld. Hoewel in de (ruime) omgeving van het plangebied archeologische vondsten zijn gedaan die uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd en de Romeinse tijd en de middeleeuwen dateren, liggen dergelijke vindplaatsen niet binnen of nabij het plangebied en ook niet op de nagenoeg dagzomende pleistocene terrasafzettingen op korte afstand ten oosten van het plangebied. Verwachte perioden (datering) In verband met de resultaten van het eerder verrichte onderzoek in en rond het plangebied geldt voor het overgrote deel van het plangebied een lage verwachting voor resten van bewoning uit alle perioden. Alleen voor de zone rond de kleine pleistocene hoogte tegen de oostrand van het plangebied, geldt een middelhoge verwachting voor resten van bewoning.
Voor resten van bebouwing uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is de verwachting in verband met de ligging van oudsher op akkers en weilanden, voor het gehele plangebied laag. Complextypen en uiterlijke kenmerken Archeologische resten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen bestaan uit resten van permanente nederzettingen met bijbehorende grafvelden. Resten hiervan kunnen onder de bouwvoor voorkomen als concentraties van vondstmateriaal of als vullingen van kuilen (afvalkuilen, paalkuilen, waterputten, enz.). In het rivierengebied zijn dergelijke resten vaak voor in samenhang met vegetatie-horizonten of zogenaamde “vuile” lagen. Dergelijke lagen zijn tijdens eerder onderzoek echter niet aangetroffen in en rond het plangebied. Gaafheid en diepteligging Het gebruik als akker in het verleden zal op zijn minst oppervlakkige bodemverstoring hebben veroorzaakt. Door de aanleg van een leiding over het noordwestelijke deel van het plangebied en de bouw van een manege binnen het zuidoostelijke deel, zal de bodem op deze delen van het plangebied al ingrijpend zijn verstoord. Hier zal zelfs de top van het door komklei bedekte Kreftenheye terras, zijn aangetast of zelfs volledig verloren zijn gegaan.
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 31
2.7 Onderzoeksstrategie (LS05) In overleg met het bevoegd gezag is besloten om in het deel van het plangebied waarop tijdens het eerder door RAAP verrichte booronderzoek een relatief hooggelegen deel van het Kreftenheye terras is aangetroffen, een karterend booronderzoek te verrichten. Hiertoe zijn in eerste instantie vijf boringen gezet in een netwerk met telkens 50 meter afstand tussen de boringen en 40 meter afstand tussen de boorraaien. Dit is gedaan om het hooggelegen deel van het Kreftenheye terras zoveel mogelijk te begrenzen. Vervolgens is op en rond het hoogste deel het boornetwerk verdicht door de afstanden tussen de boringen en de boorraaien te halveren. Hierdoor is een boordichtheid bereikt van twintig boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet volgens de Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2012), als zoekoptie om door een archeologische laag gekenmerkte huisplaatsen uit de steentijd en uit de periode bronstijd tot middeleeuwen in klei op te sporen (zoekopties B2 en D1). Bij gebruik van een edelmanboor met een diameter van 12 centimeter voldoet deze aanpak tevens om nederzettingen met een matig hoge vondstdichtheid op te sporen (zoekoptie C2). Op basis van booronderzoek is nooit te garanderen dat alle typen archeologische resten kunnen worden opgespoord.
De kans op het aantreffen van grondsporen is bijvoorbeeld aanmerkelijk groter indien een proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd. Een dergelijke aanpak zou echter in dit stadium van het onderzoek een te zwaar middel vormen Van alle boorpunten is de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.
Figuur 18: Het westelijke deel van het plangebied tussen de boorpunten 1 en 2, gezien in zuidelijke richting
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 32
3. Veldonderzoek 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03) Positie boringen: Gebruikt boormateriaal: Totaal aantal boringen: Boorgrid: Boordichtheid: Geboorde diepte: Inmeten boorlocaties: Boorbeschrijving:
Regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 21). Guts met diameter van 3 cm en edelmanboor met een diameter van 12cm. Twaalf 50 x 40 / 20 x 25m vijf / twintig boringen per hectare Twee meter –Mv GPS, meetlint en waterpas Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)
Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In verband met de begroeiing van het plangebied was geen oppervlaktekartering mogelijk. Evenmin waren bodemontsluitingen aanwezig die geïnspecteerd konden worden op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.
3.2 Resultaten booronderzoek (VS03) In eerste instantie zijn op en rond de locatie met het hooggelegen deel van het Kreftenheye terras de boringen 1 tot en met 5 gezet in een netwerk met telkens 50 meter afstand tussen de boringen en 40 meter afstand tussen de boorraaien. Dit is gedaan om het hooggelegen deel van het Kreftenheye terras zoveel mogelijk te begrenzen. Vervolgens zijn in de zone waarin inderdaad het hooggelegen deel van het terras is aangetroffen, de boringen 6 tot en met 12 gezet waarbij de afstanden tussen de boringen en de boorraaien zijn gehalveerd zodat een dichtheid van twintig boringen per hectare is bereikt. De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. Tijdens het booronderzoek is onder een toplaag van humusrijke, zandige klei of opgebracht zand van twintig tot vijftig centimeter dikte, een pakket sterk zandige, zwak humeuze, gerijpte klei aangetroffen. Dit pakket varieert in dikte van twintig tot zestig centimeter. Hieronder ligt een pakket schone klei dat sterk wisselt in zandgehalte. Dit pakket varieert in dikte van 25 centimeter in boring 3 tot 75 centimeter in boring 10. Hieronder is in alle boringen grof zand aangetroffen dat na tien tot twintig centimeter overgaat in grind.
In de boringen 1 tot en met 5 bleek de top van het grove zand op respectievelijk 6.5, 6.63, 6.3, 5.95 en 6.35 meter +NAP te liggen. Boring 2 is ongeveer gezet op de locatie waarop tijdens het eerder door RAAP verrichte booronderzoek een tussen 6,75 en 7 meter +NAP gelegen deel van het Kreftenheye terras is aangetroffen. In de bovengenoemde vijf boringen is de top van deze afzettingen nergens boven 6,75 meter +NAP aangetroffen. Omdat de top van dit zand op de boorpunten 1 en 2 boven 6,5 meter +NAP ligt, zijn hier omheen de extra boringen 6 tot en met 12 gezet. Hierbij is alleen in de boringen 6 en 7 de top van het grove zand boven 6.5 meter +NAP aangetroffen. Op de overige van deze boorpunten ligt de top van het grove zand tussen 6.15 en 6.48 +NAP.
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 33
Figuur 19: Foto van de overgang van sterk zandige klei (links van het midden), via grof zand (rechts van het midden) naar grind (geheel rechts) zoals deze onderin de boringen is aangetroffen. In geen van de boorpunten zijn in de boven het grove zand gelegen klei vuile lagen of vegetatie-horizonten aangetroffen die samen zouden kunnen hangen met bewoningsactiviteiten in het (verre) verleden. Op de boorpunten 1, 2, 6 en 7 is in verband met de relatief hoge ligging van het Kreftenheye terras tot aan het grind nageboord met een edelmanboor met een diameter van twaalf centimeter. Het zorgvuldig doorzoeken van het hiermee opgeboorde materiaal heeft geen archeologische indicatoren opgeleverd.
Figuur 20: Boorprofielen
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 34
Figuur 29: Boorpunten met verstoringsdiepten
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
4. Conclusies en aanbevelingen
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 35
(VS07)
In en rond het plangebied is al in 2003 door RAAP booronderzoek verricht waarbij binnen het plangebied tien boringen zijn gezet en vier in de directe nabijheid hiervan. Hierbij zijn binnen het plangebied geen relevante archeologische indicatoren of verdachte zones aangetroffen. Het plangebied ligt relatief laag ten opzichte van een op korte afstand ten oosten van het plangebied gelegen deel van het Kreftenheye terras dat hier zelfs dagzoomt. Ook in deze zone zijn echter door RAAP tijdens booronderzoek en een oppervlaktekartering, geen archeologische vondsten gedaan of verdachte lagen aangetroffen. Het plangebied ligt duidelijk lager dan dit terreindeel en deels zelfs in een restgeul en is daardoor altijd aanmerkelijk minder aantrekkelijk geweest voor bewoning. In verband hiermee geldt voor het plangebied een lage verwachting voor resten van bewoning uit alle perioden. Alleen voor de zone rond een kleine pleistocene opduiking tegen de oostrand van het plangebied, geldt een middelhoge verwachting voor resten van bewoning uit de prehistorie. Voor resten van bebouwing uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is de verwachting in verband met de ligging van oudsher op akkers en weilanden, voor het gehele plangebied laag. Sinds het door RAAP verrichte booronderzoek hebben binnen het plangebied aanzienlijke bodemingrepen plaatsgevonden.
Op het noordwestelijke deel van het plangebied is een leiding aangelegd en is een sloot uitgegraven en op het zuidwestelijke deel van het plangebied is een grote manege gebouwd met bijbehorende gebouwen en infrastructuur. Hierdoor zal de bodem op deze delen van het plangebied al ingrijpend zijn verstoord. In verband met de lage archeologische verwachting binnen het plangebied, het ontbreken van archeologische indicatoren en verdachte lagen tijdens eerder binnen het plangebied verricht archeologisch booronderzoek en de grootschalige bodemverstoringen die sindsdien hebben plaatsgevonden, bestaat voor het overgrote deel van het plangebied derhalve onvoldoende aanleiding om aanvullend veldonderzoek te adviseren. Dit geldt in elk geval voor de zuidoostelijke helft van het plangebied waarin de bestaande bebouwing vervangen zal worden door nieuwbouw en nauwelijks nieuwe bodemverstoring zal plaatsvinden. Op de noordwestelijke helft van het plangebied blijven de voorgenomen inrichtingswerkzaamheden beperkt tot de aanleg van buitenbakken, weilanden en een parkeerplaats met fietsenstalling en zal derhalve nauwelijks bodemroering plaatsvinden. Voor de aanleg van de buitenbakken en de weilanden op de noordwestelijke helft van het plangebied zullen geen bodemingrepen plaatsvinden die dieper reiken dan dertig centimeter beneden het huidige maaiveld.
Dit geldt ook voor de longeercirkel en de stapmolen op de zuidoostelijke helft van het plangebied. In deze zones kan eventueel de archeologische dubbelbestemming gehandhaafd blijven. Op het noordoostelijke deel van het plangebied zou op en rond de locatie van de in 2003 door RAAP gezette boring 56 een voor bewoning aantrekkelijke pleistocene kop aanwezig kunnen zijn. De geplande bodemingrepen kunnen hier bovendien tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische waarden leiden. Om na te gaan of dit inderdaad zo is, is in overleg met het bevoegd gezag besloten om op en rond dit punt een karterend booronderzoek te verrichten. Uit de resultaten van dit booronderzoek is gebleken dat in dit deel van het plangebied de top van de pleistocene afzettingen op maximaal 6.63 meter +NAP ligt. In de hier en hieromheen gezette boringen zijn echter volstrekt geen archeologische indicatoren aangetroffen.
4.1. Selectieadvies Gezien het bovenstaande geven de resultaten van het onderzoek geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 36
archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden. In alle gevallen blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, deze direct gemeld dienen te worden bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11. Wij adviseren om dit te doen bij de gemeente Beuningen.
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 37
5. Literatuur en bronnen Bronnen Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 3 Oost-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote historische topografische Provincie Atlas Gelderland; 1905 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 3 Oost-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Provincie Gelderland Wateratlas http//geodata2.prov.gelderland.nl//apps/wateratlas/ Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 3.0 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.
Digitale bronnen Ruimtelijke plannen http://www.ruimtelijkeplannen.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - Archis III http://archis.cultureelerfgoed.nl Luchtfoto, http://www.pdok.nl
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 38
Literatuur Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006)
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 39
6. Bijlages Bijlage 1: Verklarende woordenlijst Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland AMK Archeologische Monumentenkaart ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archis Archeologisch Informatie Systeem BP Before Present (present=1950) GIS Geografische Informatie Systemen GPS Global Positioning System IKAW Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek KLIC Kabels en Leidingen Informatie Centrum KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie -mv Onder maaiveld NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak PVE Programma van Eisen RCE Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode SIKB Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer
Bijlage 2: Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd
Versie: 14-03-2024
Datering 250.000
- 9000
9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500
-
4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 40
Bijlage 3: Overzicht vondstlocaties Zaak nr: Coördinaat Periode Vondsten 2268481100 182060/427860 Bronstijd, IJzertijd, Nieuwe Tijd Gebruiksmateriaal, keramiek, metaal 2277131100 182050/427900 Paleoliticum, Mesoliticum, Bot, gebruiksmateriaal, Neoliticum, Bronstijd, IJzertijd, keramiek, metaal, Romeinse tijd, Middeleeuwen, vuursteen, onbekend Nieuwe Tijd 2355418100 181877/429410 Paleoliticum, Mesoliticum, Bouwmateriaal, Neoliticum, Bronstijd, IJzertijd, gebruiksmateriaal, Romeinse tijd, Middeleeuwen, keramiek Nieuwe Tijd
Complexen Bewoning, onbekend Agrarisch, bewoning, onbekend
2360123100 181800/429200 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Keramiek 2450625100 181755/428081 Neoliticum, IJzertijd, Romeinse Keramiek tijd 2833123100 181930/429480 IJzertijd, Romeinse tijd Keramiek
Onbekend Geen
2840332100 181300/427780 IJzertijd, Romeinse tijd 3140226100 182100/428100 IJzertijd
Keramiek Keramiek
Bewoning Onbekend
4023167100 181875/429410 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Bot, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal, onbekend
Geen
4040500100 182057/429233 Romeinse tijd
Bot, keramiek
Geen
Bewoning
4549693100 182148/429130 Romeinse tijd, Middeleeuwen, Bot, bouwmateriaal, Nieuwe Tijd gebruiksmateriaal, keramiek 4650115100 181854/429452 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Bouwmateriaal, keramiek
Versie: 14-03-2024
Bewoning
Grafveld
Geen
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 41
Bijlage 4: Overzicht archeologische monumenten AMK nr: 303
Coördinaat Periode 181309.8/427756.6 Romeinse tijd
Complex Nederzetting, onbepaald
3958
181359.8/427688.9 Romeinse tijd
Nederzetting, onbepaald
Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen Zaak nr: Coördinaat Onderzoek 2062668100 182058.2/428872.2 Booronderzoek Oppervlak: 62.8189 ha. 2112239100 182553.6/428433 Booronderzoek Oppervlak: 35.8324 ha. 2158361100 183591.5/433697.4 Booronderzoek Oppervlak: 210.633 ha.
Periode Onbekend
Vondsten Geen
Complexen Geen
Onbekend
Geen
Geen
Paleoliticum, mesoliticum, Bot, bouwmateriaal, neoliticum, bronstijd, ijzertijd, keramiek, metaal, romeinse tijd, middeleeuwen, vuursteen, onbekend nieuwe tijd 2179770100 195121.2/436527.3 Bureauonderzoek Onbekend Geen Oppervlak: 222.644 ha. Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Bewoning
Geen
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
2222286100 181778.7/429886.5 Booronderzoek Oppervlak: 6.05481 ha. 2268481100 182062.5/427871.1 Proefsleuven Oppervlak: 1.35526 ha. 2277131100 182062.2/427871.2 Opgraving Oppervlak: 1.37429 ha.
Onbekend
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 42
Geen
Geen
Bronstijd, ijzertijd, nieuwe tijd Gebruiksmateriaal, keramiek, metaal
Bewoning, onbekend
Paleoliticum, mesoliticum, Bot, gebruiksmateriaal, neoliticum, bronstijd, ijzertijd, keramiek, metaal, romeinse tijd, middeleeuwen, vuursteen, onbekend nieuwe tijd
Agrarisch, bewoning, onbekend
2348266100 181802.2/429166.9 Booronderzoek Oppervlak: 1.04082 ha.
Onbekend
Geen
2355418100 181877.4/429410.6 Booronderzoek Oppervlak: 0.110426 ha.
Paleoliticum, mesoliticum, Bouwmateriaal, neoliticum, bronstijd, ijzertijd, gebruiksmateriaal, romeinse tijd, middeleeuwen, keramiek nieuwe tijd
Bewoning
2355978100 180654.4/428223.7 Booronderzoek Oppervlak: 0.642849 ha.
Onbekend
Geen
Geen
2360123100 181817.9/429214.8 Proefsleuven Oppervlak: 0.720915 ha.
Middeleeuwen, nieuwe tijd
Keramiek
Onbekend
2362384100 180762.9/428287.7 Booronderzoek Oppervlak: 0.377336 ha.
Onbekend
Geen
Geen
2394055100 181784.4/429526.7 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.169775 ha.
Geen
Geen
Versie: 14-03-2024
Geen
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 43
2394063100 181784.1/429526.7 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.168436 ha. 2399872100 181719/427831 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.180056 ha. 2408562100 182875.5/430176.4 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 39.6436 ha. 2408805100 181589/429002.8 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 1.32836 ha. 2421676100 181784/429528.7 Proefsleuven Onbekend Oppervlak: 0.166335 ha. 2450625100 181760.4/428078.7 Begeleiding Oppervlak: 0.167447 ha.
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Neoliticum, ijzertijd, romeinse Keramiek tijd
Geen
3979478100 181883.9/429240.3 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 1.33969 ha.
Geen
Geen
3979486100 181877.7/429233.9 Booronderzoek Oppervlak: 1.31 ha.
Onbekend
Geen
Geen
4009032100 182033.4/428429.7 Booronderzoek Oppervlak: 1.8745 ha. 4023167100 181872.5/429407.9 Proefsleuven Oppervlak: 0.15996 ha.
Onbekend
Geen
Geen
Middeleeuwen, nieuwe tijd
Bot, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal, onbekend
Geen
Versie: 14-03-2024
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Verlengde Reekstraat 1, Beuningen, Gemeente Beuningen.
ArcheoPro Rapport, 23115, Pagina 44
4040500100 182061.3/429235.8 Begeleiding Romeinse tijd Oppervlak: 0.113299 ha. 4544621100 182156.2/429154.6 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 9.23566 ha. 4549693100 182235.8/429132.7 Opgraving Romeinse tijd, middeleeuwen, Oppervlak: 2.6982 nieuwe tijd ha. 4556431100 181702.7/429708 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.078391 ha. 4650115100 181848.8/429457.3 Booronderzoek Middeleeuwen, nieuwe tijd Oppervlak: 0.066902 ha.
Bot, keramiek
Geen
Geen
Geen
Bot, bouwmateriaal, gebruiksmateriaal, keramiek Geen