bijlage 01: Concept Jaarrekening GGD GZ 2022 met accountantsverklaring
Tekst van het document
inhaalslagen kunnen maken.
aan gezondheid en veiligheid doen we samen met vele
heid van inwoners op alle leeftijden (9 maanden tot 100+). Speciale aandacht gaat hierbij uit naar kwetsbare groepen.
onderwijs, welzijn, wonen en veiligheid.
partners. De resultaten in dit jaarverslag laten zien wat De oorlog in Oekraïne leidde tot een forse toename van
we hiermee bereiken. We pakken de handschoen van het
vluchtelingen. Naast Oekraïense vluchtelingen steeg ook
Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief
het aantal asielzoekers en werden in onze regio’s verschil
Leven Akkoord (GALA) in 2023 graag op. Voor een aan
lende opvanglocaties ingericht. Voor de nieuwkomers
trekkelijk overzicht van de highlights van 2022 verwijs ik
heeft de GGD de publieke gezondheidszorg verricht.
u naar het beknopte publieksjaarverslag.
de lijkbezorging, Jeugdwet en Wet
Het datagestuurd werken neemt een vlucht. Er is een
Veel leesplezier!
maatschappelijke ondersteuning.
(digi)toegankelijk platform in ontwikkeling, waarmee we
Het takenpakket van de GGD is divers en daarmee ook de expertise die wij bieden. De meeste GGDtaken liggen vast in de Wet publieke gezondheid. Andere relevante wetten voor de taken die wij uitvoeren, zijn: Wet kinderopvang, Wet op
op onze website de nieuwste gezondheidsinzichten per
Dr.ir. Moniek Pieters
gemeente, wijk, dorp of gebied online beschikbaar kun
Directeur Publieke Gezondheid
nen maken. Voor Veilig Thuis en Bijzondere Zorg hebben
GGD GelderlandZuid
INHOUDSOPGAVE
3 / 38
JAARVERSLAG 2022
1.1 Bestrijding coronavirus De belangrijkste focus van gezondheidsbescherming lag ook in 2022 op de bestrijding van het coronavirus. We hebben de in de coronacrisis opgedane ervaring geëvalueerd en gebruikt voor aanpassingen en verbeteringen in het integrale crisisplan. De crisisorganisatie van de GGD was een groot deel van 2022 opgeschaald. Landelijk zagen we in 2022 een verdergaande versoepeling van de coronamaatregelen. Wat betreft testen, bron-en contactopsporing en vaccineren was de opdracht aan de GGD vanuit VWS: de capaciteit van deze GGD-taken flexibel en opschaalbaar houden.
waarin burgers op laagdrempelige, efficiënte en flexibele wijze toe gang hebben tot verschillende vaccinaties.
GGD GEZONDHEIDSMONITOR (JONG) VOLWASSENEN In 2022 zijn verschillende extra gezondheidsmonitors uitgevoerd, om de impact van corona op de gezondheid van inwoners te meten. Deze extra monitors zijn uitgevoerd in het kader van gezondheidsonderzoek bij rampen en zijn bekostigd vanuit ZonMwfinanciering. Het ging om een landelijke samenwerking van alle GGD’en met onder andere het RIVM. Zo is een Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen gehouden in 2022. De dataverzameling is afgerond en in 2023 worden de gegevens geanalyseerd en komen ze beschikbaar. Ook is voor de eerste keer in onze regio een Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen gehouden. Dit onderzoek is gericht op jongvolwas
INZICHT IN VACCINATIES
senen van 16 t/m 25 jaar. De werving ging met name via social media;
Ook in 2022 zijn veel mensen gevaccineerd. Door middel van wekelijk
2406 jongvolwassenen in GelderlandZuid hebben meegedaan. De
se overzichten uit de coronadashboards is de vaccinatiegraad en vac
resultaten komen in 2023 op regionaal niveau beschikbaar.
cinatieopkomst op wijkniveau inzichtelijk gemaakt. Hiermee kon de regiotour voor het fijnmazig vaccineren worden aangescherpt.
Aantal door GGD Gelderland-Zuid gezette coronavaccinaties
Daarnaast zijn alle besmettingscijfers uit de teststraten en uit de
Locatie
rioolwatersurveillance én vaccinatiegegevens structureel inzichtelijk gemaakt.
INVLECHTEN IN REGULIERE ORGANISATIE In het laatste kwartaal van 2022 zijn we gestart met het voorbereiden van het invlechten van de coronagerelateerde activiteiten binnen de reguliere organisatie van de GGD en VRGZ. Ook zijn de eerste stappen gezet in het ontwikkelen van de pandemische paraatheid zodat de GGD beter is voorbereid op een eventueel volgende pandemie. Verder is gestart met de voorbereidingen voor een vaccinatievoorziening
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
2021
2022
Nijmegen
83.213
196.311
Malden
126.789
Wijchen
275.581
61.871
Tiel
135.169
79.621
Culemborg
137.075
40.604
Zaltbommel
67.551
48.553
Druten
802
Overig (open inloop, mobiel vaccineren e.d.)
29.066
825.378
456.818
Totaal
INHOUDSOPGAVE
5 / 38
JAARVERSLAG 2022
Meerkosten coronabestrijding Kostensoort
Meerkosten 2022
Totaal gedeclareerd 2022
Nog te declareren 2022
€ 3.157.894
€ 3.070.261
€ 87.633
€ 3.157.894
€ 3.070.261
€ 87.633
€ 3.534.833
€ 3.387.382
€ 147.451
€ 3.534.833
€ 3.387.382
€ 147.451
€ 14.621.654
€ 14.893.828
-€ 272.174
€ 14.621.654
€ 14.893.828
€ 272.174
€ 8.498.374
€ 7.950.238
€ 548.136
€ 7.608.462
€ 7.098.083
€ 510.379
Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht
€ 11.276
€ 14.685
€ 3.409
Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli)
€ 88.119
€ 82.411
€ 5.709
€ 790.516
€ 755.059
€ 35.457
€ 29.812.755
€ 29.301.709
€ 511.046
Totaal Bron- en contactonderzoek BCO regulier BCO grootschalig risicogericht testen Totaal Bemonstering Bemonstering regulier Bemonstering grootschatlig risicogericht testen Totaal COVID-19 vaccinatie Vaccinatie Totaal Overige meerkosten Infectieziektebestrijding (IZB) Tuberculosebestrijding (TBC) Medische Milieukunde (MMK)
Reizigerszorg Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg (For) Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig Ondersteuning (optioneel) Voorschot (optioneel) Verrekening voorschot Totale voorlopige uitgaven 2022
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
6 / 38
JAARVERSLAG 2022
1.2 Programma Onderzoek,
Informatie en Advies (OIA) Binnen het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) verzamelen, bestuderen en vergelijken wij gegevens over de gezondheid van inwoners uit Gelderland-Zuid. We analyseren en verbinden ook de factoren die hiermee kunnen samenhangen. Door onze data-expertise door te ontwikkelen en doordat we aansluiten op diverse databronnen, kunnen we gegevens beter duiden. De informatie die uit de analyses voortvloeit, versterkt onze advisering en uitvoering binnen de (lokale) gezondheidspreventie.
DATA-PROJECTEN ANDERE AFDELINGEN Voor het verwerken van de gezondheidsmonitordata van Gezond Leven tot tabellenboeken zijn gestandaardiseerde scripts ontwikkeld. Aan dit proces zit ook een doorontwikkeling gekoppeld waarmee de data worden voorbereid als input voor Swing. Er zijn dashboards in gebruik genomen voor de taakvelden Bijzondere Zorg, Toegang Beschermd Wonen en Centrale Toegang Maatschap pelijke Opvang. Door deze dashboards zijn de cijfers voor verantwoor dingsmomenten structureel inzichtelijk. Hierdoor kunnen we tijdig een analyse inzetten op (mogelijke) afwijking van de begroting en hierop acteren. De gemeenten hebben daarmee een beter inzicht in de in, door en uitstroom van doelgroepen en in het gebruik van gemeente lijke voorzieningen zoals bijvoorbeeld maatschappelijke opvang.
GEZONDHEIDSPROFIELEN ONLINE TOEGANKELIJK MAKEN De nieuwste gezondheidsinzichten per gemeente, wijk, dorp of gebied zijn in ontwikkeling. Er is in het laatste kwartaal van 2022 een nieuw pakket in gebruik genomen (Swing). Daarmee kunnen we een (digi) toegankelijk en gebruiksvriendelijk platform ontwikkelen, waarop we dergelijke inzichten online beschikbaar kunnen maken. De bestaande computerprogramma’s bleken hiervoor onvoldoende geschikt.
REGIONALE MONITORING OGGZ-KETEN Wij zijn vanuit onze GGD aangehaakt bij de landelijke werkgroep voor de coronaOGGZ monitor (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg). Deze monitor wordt ontwikkeld om de effecten van corona op deze kwetsbare groep inzichtelijk te maken, maar wordt duurzaam opgezet zodat deze ook na de subsidieperiode voortgezet kan worden. Er wor den stappen gezet om op landelijk niveau indicatoren te harmoniseren en deze vanuit de landelijke werkgroep te duiden en publiceren.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
7 / 38
JAARVERSLAG 2022
REGIONALE DATA-INFRASTRUCTUUR Buiten de informatiedeling via dashboards was er geen actieve vraag naar het combineren van relevante data. Wel is er een aantal data stromen intern herzien, wat heeft geleid tot een verdere optimalisatie van de datainfrastructuur.
EEN MEER DATA-GEDREVEN GGD Gemeenten en andere partners moeten veilig en laagdrempelig gebruik kunnen maken van door de GGD verzamelde, gecombineerde en geanalyseerde data. In 2022 was de focus met name gericht op vei lige en laagdrempelige gegevensdeling en gebruik van informatiepro ducten binnen de GGD. Voor een aantal informatieproducten is dit uit gebreid met toegang tot inzichten voor beleidsmedewerkers van de gemeenten. Voor een aantal taakvelden binnen de GGD is gestart met het borgen van producten vanuit OIA binnen de lijnafdelingen. Het aanbod en gebruik van dashboards en rapportages nam in 2022 verder toe. Door vaste evaluatiecycli in te richten, zijn de dashboards/rapportages door ontwikkeld. Zo kunnen ze optimaal blijven aansluiten bij de dynami sche informatiebehoefte uit het werkveld.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
8 / 38
JAARVERSLAG 2022
1.3 Algemene Gezondheidszorg
Meldingen infectieziekten naast coronabesmettingen
De afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ) combineert de volgende taakgebieden: het voorkómen en bestrijden van infectieziekten en tuberculose, reisvaccinaties, seksuele gezondheidszorg, technische hygiënezorg, forensische geneeskunde en medische milieukunde. Ook het toezicht op kinderopvang en Wmovoorzieningen zijn taken van de afdeling AGZ.
2021
2022
Meldingsplichtige ziekten
132
225
Nietmeldingsplichtige ziekten
118
158
‘Artikel 26’meldingen
187
168
Vragen over infectieziekten
342
622
Top 5 meldingsplichtige infectieziekten 1. Pneumokokkenziekte (53) TOP 5 Meldingsplichtige infectieziekten
BESTRIJDING INFECTIEZIEKTEN
2. Monkeypox (32)
Ook in 2022 heeft GGD GelderlandZuid een belangrijke bijdrage gele
3. Legionella (28) 1. Pneumokokkenziekte 53 4. Hepatitis B (24)
verd aan het beschermen van de gezondheid van inwoners. Bij van het voorkomen en bestrijden van infectieziekten ging de aandacht vooral uit naar het bestrijden van de coronapandemie. Daarnaast had het
5. Invasieve groep A streptokokken (19) 2. Monkeypox 32
vroegtijdig signaleren en adequaat voorbereid zijn op uitbraken van andere infectieziekten de volle aandacht. Alle in het programmaplan
3. Legionella 28
2022 genoemde resultaten werden behaald. 4. Hepatitis B 24
‘Artikel 26’-meldingen binnen instellingen1 2021
2022
Kinderopvang
156
105
Onderwijs (basis)
18
23
Langdurige zorginstelling (intramuraal)
11
18
Asielzoekerscentra
2
10
Overig
12
Totaal
187
168
5. Invasieve groep A streptokokken 19
1. Melding van ongewoon aantal infectieziekten bij kwetsbare groepen, Wpg art. 26
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
9 / 38
JAARVERSLAG 2022
MONKEYPOX
INSPECTIES
Vanaf mei 2022 hebben we het beleid rond monkeypox opgezet en
Naast de jaarlijkse inspecties van o.a. seksinrichtingen en grootschalige
ingevoerd met de afdelingen seksuele gezondheid, infectieziektebe
evenementen was de Technische Hygiëne Zorg (THZ) dit jaar vooral
strijding en coronabestrijding. Sinds die tijd zijn er ongeveer 90 men
druk met het adviseren over locaties voor vluchtelingen en noodop
sen getest op monkeypox en hebben we meer dan 900 vaccinaties
vanglocaties van asielzoekers.
gezet. Hierin hebben we gezamenlijk de interne routing uitgezet voor het testen, het uitvoeren van bron en contactonderzoek en het profy
MEDISCHE MILIEUKUNDE
lactisch/preventief toedienen van de monkeypoxvaccinaties aan hoog
Het team Medische Milieukunde (MMK) heeft adviezen aan burgers en
risico mensen.
gemeenten gegeven over gezondheid in het kader van fysieke milieu aspecten. Dat waren adviezen over houtstook, geuroverlast en kool
Meerkosten monkeypox 2022
monoxide. Ook heeft het team meegewerkt aan het rapport
Kostensoort
Meerkosten
Gedeclareerd
Nog te declareren
Kosten voor BCO,
€ 78.665,97
€ 78.665,97
Luchtkwaliteit in Gelderland. Daarnaast is het geven van adviezen aan gemeenten over de invloed van milieu en omgevingsfactoren op de gezondheid van bewoners
monstername, vaccinatie
vooral beïnvloed door het opnieuw uitstellen van de Omgevingswet. In
Overhead
€ 27.878,29
€ 27.878,29
2022 hebben we geïnventariseerd hoeveel en welk soort adviezen de
Totaal meerkosten
€ 106.544,26
€ 106.544,26
-
Laboratoriumkosten
gemeenten hierin verwachten nodig te hebben van de GGD.
SEKSUELE GEZONDHEIDSZORG De inhaalslag van SOAconsulten (na corona) is nog niet helemaal vol
GAIN
tooid door de uitbraak en bestrijding van het Monkeypoxvirus. De kos
GGD GelderlandZuid maakt deel uit van GAIN, het Gelders zorgnet
ten van deze inhaalslag worden vergoed uit de meerkostenregeling.
werk voor infectiepreventie. Doel is kennis(deling) over infectiepreven
Het ‘Nu Niet Zwanger’project (NNZ) is in 2022 van de grond gekomen,
tie en antibioticaresistentie verbeteren, om uiteindelijk verspreiding
met het doel ongewenste en onbedoelde zwangerschappen te
en ontstaan van infecties te voorkomen. Wij hebben in 2022 bijgedra
voorkomen. ‘Nu Niet Zwanger’ is uitgevoerd in 6 gemeenten in de
gen aan een project infectiepreventie bij huisartsen. De deskundige
regio GelderlandZuid. Er zijn 38 ketenpartners aangesloten bij het
infectiepreventie was projectleider en heeft met het zorgnetwerk
programma (22 in 2021). Bij deze ketenpartners (medisch en sociaal
Rezisto samengewerkt. Er zijn onder meer 4 implementatiegidsen met
domein) zijn 75 aandachtsfunctionarissen actief. In december hebben
video’s ontwikkeld en een auditformulier waarmee we komend jaar bij
14 van de 15 gemeenten besloten om in 2023 uitvoering te geven aan
15 praktijken in de regio gaan werken.
dit programma.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
10 / 38
JAARVERSLAG 2022
Daarnaast heeft de GGD de regionale coördinatie (voor 5 GGD’en) gevoerd over aanvullende seksuele gezondheid en de PrEPregeling. Deze regeling is bedoeld om te voorkomen dat het HIVvirus zich ver spreidt.
TOEZICHT KINDEROPVANG, TATTOOS EN PIERCING De wettelijke plicht om alle locaties in de kinderopvang in 2022 te bezoeken, is volledig gerealiseerd. Voor de steekproef van de gastou ders was met de gemeenten afgesproken om 50% van de gastouders te bezoeken. Het is, ondanks de gevolgen van de coronacrisis, gelukt om 43% van de gastouders te bezoeken. Hiermee is ook de wettelijke verplichting om minimaal 5% van de gastouders te bezoeken ruim schoots gerealiseerd. Daarmee is in 2022 voldaan aan de wettelijke kaders voor toezicht kinderopvang. Ook van de lichte handhaving, die de GGD voor 6 gemeenten uitvoert, zijn de afgesproken resultaten bereikt. Omdat het toezicht en de lichte handhaving na de coronacrisis volledig zijn hervat, zijn ook de financiële risico’s grotendeels opgelost. Alle vergunningsaanvragen van bedrijven voor tattoos en/of piercing zijn door het team toezicht tijdig en goed afgehandeld.
PUBLIEKE GEZONDHEID BIJ CRISES EN RAMPEN De activiteiten rond deze taak zijn in 2022 volgens plan verlopen. Ook is een evaluatie uitgevoerd van de aanpak van de coronacrisis. De leer punten worden gebruikt om het crisisplan van de GGD te verbeteren. Verder zijn in 2022 de voorbereidingen gestart om het continuïteits plan te vernieuwen en verbeteren.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
11 / 38
JAARVERSLAG 2022
1.4 Gezond Leven De afdeling Gezond Leven werkt aan een gezonde leefstijl bij inwoners. Onze gezondheidsmakelaars ‘School & Jeugd’ organiseren vanuit school en wijk preventieprogramma’s voor de jeugd. En onze gezondheidsmakelaars ‘Volwassenen’ organiseren in de wijk preventieprogramma’s voor volwassenen en ouderen. De aanpak is integraal: we werken vanuit een brede benadering samen met onze partners aan de ontwikkeling, organisatie en uitvoering van deze preventieprogramma’s. Alleen dan is het mogelijk om deze taak op maat inhoud te geven en optimaal in te spelen op de behoeften en vragen van de gemeenten en de gemeenschap. Het team Gezonde Kennis voert de epidemiologische taken van de GGD uit.
Thema’s van gezondheidsprojecten in 2022 Thema
projecten
Bewegen/sporten
45
Mentale gezondheid
44
Gezondheidsvaardigheden
31
Roken
24
Overgewicht
23
Gezonde voeding
21
Eenzaamheid
16
Valpreventie
14
Relaties en seksualiteit
6
(Overmatig) alcohol of drugsgebruik
5
Anders
55
Doelgroepen van gezondheidsprojecten in 2022 Doelgroep
projecten
WIJK- OF GEMEENTEGERICHTE AANPAK
Kinderen en jongeren (en hun ouders/verzorgers)
60
Alle gemeenten hebben een eigen uitvoeringsplan gezondheidsbevor
Ouderen
51
dering. Daarin is per gemeente beschreven waar de gezondheidsmake
Alle inwoners van gemeente of stadsdeel
46
laars voor School & Jeugd en Volwassenen zich op inzetten en wat de
Volwassenen
43
uniforme inzet en de eventuele facultatieve inzet is. Deze plannen slui
Zwangeren
11
ten aan bij het lokale gezondheidsbeleid en/of preventieakkoord. De
Laaggeletterden
10
Mensen in armoede
8
Vluchtelingen en migranten
2
Mensen met een licht verstandelijke beperking
2
Anders
18
gemeentelijke uitvoeringsplannen zijn in samenspraak met gemeenten tot stand gekomen. De voortgang is tussentijds besproken en aan het eind van het jaar geëvalueerd.
UITVOERINGSAGENDA Vanuit de uitvoeringsplannen waren de gezondheidsmakelaars School & Jeugd en gezondheidsmakelaars Volwassenen in 2022 in totaal bij zo’n 180 projecten betrokken. Bijna driekwart van deze projecten is uit de uniforme bijdragen betaald; de overige uit aanvullende middelen.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
12 / 38
JAARVERSLAG 2022
De top 3 thema’s van deze projecten waren: meer bewegen of sporten, je mentaal gezond voelen en meer gezondheidsvaardigheden krijgen. De gezondheidsmakelaars maken hun inzet zoveel mogelijk op maat voor specifieke doelgroepen in hun gemeente of stadsdeel. De top 3 doelgroepen van de projecten in 2022 waren: ‘kinderen en jongeren
Beweegstimulerende consultatiebureaus in Nijmegen
(en hun ouders/verzorgers)’, ‘ouderen’ en ‘alle inwoners van gemeenten / stadsdelen’.
Bewegen is belangrijk voor de ontwikkeling van kinde
GEZONDHEIDSBEVORDERING EN PREVENTIEINFRASTRUCTUUR
ren. In 2022 zijn daarom de
In veel projecten is afgelopen jaar een verbeterslag gemaakt. Dat was
in Hatert, Dukenburg en
vooral op de volgende 3 punten:
Willemskwartier beweeg
•
Het verbeteren van de samenwerkingsstructuur.
stimulerend ingericht. Kom
•
Het betrekken van de einddoelgroep.
je er binnen, dan merk en zie
•
Het met partners sámen maken van een gezondheidsagenda met
je dat bewegen belangrijk,
een heldere visie en doelen.
leuk en eenvoudig is gemaakt
consultatiebureaus (CB’s)
met behulp van vloerstickers,
EEN GEZONDE JEUGD BINNEN SCHOLEN, WIJKEN EN GEMEENTEN
een wandspiegel en muur
Iedere gemeente heeft zijn eigen gezondheidsmakelaar School &
ningen. 5 andere Nijmeegse
Jeugd, in Nijmegen ieder stadsdeel. Zij werken nauw samen met hun
CBlocaties hebben een
netwerkpartners om samen inhoud en uitvoering te geven aan de
beweegstimulerende impuls
gezondheidsdoelen van gemeenten.
gekregen door het aanbren
Ook dit jaar waren de makelaars Jeugd betrokken bij diverse lokale
gen van vloerstickers.
stickers met beweegoefe
projecten en themaweken, zoals de ‘Gezondheidsmaand Bommelerwaard’. Daarnaast hebben ze meegewerkt aan de eerste GGDpodcast over opvoeden. Deze serie van 6 afleveringen over opvoeden is in 2022 live gegaan. Hij is gemaakt door en voor ouders.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
14 / 38
JAARVERSLAG 2022
PREVENTIE IN VOORTGEZET EN VOORTGEZET SPECIAAL ONDERWIJS (VSO) We hebben een visie en reglement geschreven om op alle v(s)o scholen in de regio Nijmegen te komen tot een eenduidige preventieve aanpak genotmiddelen, gokken, gamen en social mediagebruik. Deze is ont wikkeld in opdracht van @vocampus, samen met een afvaardiging van scholen. Voor álle v(s)o scholen in de regio Nijmegen vormt dit de basis van een eenduidige preventieve aanpak rond deze thema’s.
INTEGRAAL SAMENWERKEN VOOR DE JEUGD In 2022 is verder gebouwd aan een sterke lokale preventieve infra structuur voor jeugd. De makelaars zijn ingezet voor 71 projecten
Drink Water in Nijmegen!
gericht op kinderen, jongeren en hun (aanstaande) ouders. De projec
21 locaties of organisaties in Nijmegen hebben actief deel
ten zijn gefinancierd vanuit de uniforme en de facultatieve inzet.
genomen aan de drinkwateractie in maart 2022. Dat hield in:
Het programma ‘Kansrijke Start’ liep in 2022 in Nijmegen, Beuningen,
• Clean graffiti en raamstickers met het ‘Drink water’logo
Wijchen, Druten, Berg en Dal, Buren, Culemborg, Tiel, WestBetuwe en
plakken. • Deelnemende organisaties hebben via de eigen kanalen
gaat in 2023 starten in Maasdriel, Zaltbommel en NederBetuwe. Alle 14 gemeenten werken op hun eigen manier aan de Rookvrije
kinderen en ouders geïnformeerd over de voordelen van
Generatie / Rookvrije Omgeving (zie ‘Rookvrije locaties per gemeente’
water drinken. Ook in lokale kranten en via ‘Wij zijn groen,
op pagina 17). De menukaart ‘laaggeletterdheid’ is geüpdatet en de
gezond en in beweging Nijmegen’ is aandacht besteed aan
Infographic Taalrijke Thuisomgeving is in Rijk van Nijmegen en in
de voordelen van water drinken.
Regio Rivierenland geïmplementeerd.
• Het delen van tips, inspiratie en ideeën voor educatieve materialen en activiteiten. • In september 2022 is een waterspecial gemaakt met tips,
GEZONDE SCHOOL 276 van de totaal 300 scholen in onze regio werkten in 2022 integraal
inspiratie en lessuggesties. Deze is naar alle geïnteresseerde
aan Gezonde School. 87% van alle scholen werd bij deze aanpak bege
scholen en wijkpartners gegaan.
leid door een gezondheidsmakelaar.
• Basisscholen de Klumpert en de Vossenburcht en Brede
65 po/vo/so/mboscholen in Gelderland Zuid hebben een Gezonde
School Hatert zijn de eerste scholen in Nijmegen waar ze
School vignet. Deze scholen hebben samen 95 themacertificaten
alleen nog maar water drinken.
behaald. Op het so (speciaal onderwijs) heeft 39% van de scholen een vignet, dat is 7% meer dan in 2021. Op het vo (voortgezet onderwijs) is
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
15 / 38
JAARVERSLAG 2022
dat 28% en bij het po (primair onderwijs) 20%. Ter ondersteuning zijn
EXTRA FINANCIËLE STEUN
8 nieuwsbrieven Gezonde School naar het po, vo en mbo (middelbaar
41 scholen zijn dit jaar met financiële steun aan de slag gegaan om
beroepsonderwijs) gegaan en 2 specials met de thema’s food & water.
een Gezonde School te worden; 27 poscholen, 10 voscholen en 4 mbolocaties . In 2022 hebben 4 scholen middelen uit de stimule
Themacertificaten per schooltype
ringsregeling gekregen om te werken aan het thema ‘Gezonde relaties en seksualiteit’.
po
so
vo
mbo
TOTAAL
Bewegen en sport
14
4
3
4
25
Nog eens 17 scholen hebben een stimuleringsbijdrage gekregen
Welbevinden
17
4
1
4
26
vanuit ‘Jong leren eten’ voor activiteiten ‘Lekker naar buiten’.
Voeding
19
3
1
0
23
Het ROC Nijmegen is gestart met de pilot ‘Fit, veilig en gezond
Relaties en seksualiteit
4
8
3
3
18
werken’, ook vanuit extra beschikbaar gestelde middelen.
Milieu en natuur
2
1
0
0
3
Rookvrije locaties per gemeente speelplekken
sportclubs
scholen
kinderopvanglocaties
zorglocaties
gemeente-/ stadhuis
andere locaties
Berg en Dal
14
5
alle
2
x
Beuningen
2
5
alle
16
5
Buren
8
8
alle
Culemborg
3
5
alle
Druten
5
alle
5
Heumen
24
8
alle
1
3
x
2
Maasdriel
1
alle
NederBetuwe
5
alle
1
Nijmegen
10
97
alle
52
12
x
10
Tiel
3
14
alle
1
4
6
West Betuwe
4
3
alle
1
West Maas en Waal
1
alle
Wijchen
2
7
alle
1
1
Zaltbommel
alle
2
alle
2
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
16 / 38
JAARVERSLAG 2022
KINDERMONITOR EN EXTRA JEUGDMONITOR De resultaten van de (reguliere) kindermonitor zijn gepresenteerd aan alle gemeenten, gedeeld met alle poscholen en besproken binnen de relevante netwerken van de gezondheidsmakelaars. Van 10 poscholen was voldoende respons om een schoolrapport op te stellen. Deze scho len hebben een schoolspecifieke rapportage gehad. Ook de resultaten van de extra coronamonitor jeugd zijn in 2022 beschikbaar gekomen. Alle gemeenten hebben de cijfers en een info graphic ‘gezondheid in coronatijd’ ontvangen. Ook alle scholen heb ben een eigen infographic gehad. De gezondheidsmakelaars School en Jeugd hebben de resultaten met alle scholen in vo, vso en praktijkon derwijs (pro) besproken.
MONITORING OVERIG Daarnaast zijn er twee panelonderzoeken uitgevoerd samen met de andere GGD’en in Gelderland naar ‘Vitaal ouder worden’ en ‘Energiecrisis’. Bij bijna alle gemeenten hebben we een presentatie gegeven over leefomgeving en gezondheid op basis van data uit de Gezondheidsmonitor 2020 (Volwassen en Ouderen) en de Kindermonitor 2021. Dit was in samenwerking met team Milieu en Gezondheid. Tot slot is in 2022 het project ‘Verkoeling’ (in het kader van hittepreventie) van de Academische Werkplaats Gezonde Leefomgeving gestart, waaraan team Gezonde Kennis meewerkt.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
17 / 38
JAARVERSLAG 2022
1.5 Jeugdgezondheidszorg
Contactmomenten JGZ1 Standaard
De afdeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ) biedt preventieve gezondheidszorg aan baby’s, peuters, kinderen en jongeren in de schoolgaande leeftijd (0-18 jaar). Het doel van de JGZ is de ontwikkeling en opvoeding van kinderen te monitoren en zo vroeg mogelijk ondersteuning te bieden wanneer dat nodig is. Goede samenwerking met ouders en met anderen uit de omgeving van het kind is hierbij cruciaal. Zo willen we problemen op latere leeftijd voorkómen.
Zorg op indicatie
3
Contact derden 4
0-4 jaar
4-18 jaar
18+2
43.157
19.293
0
25.732
23.414
711
8.545
11.346
206
1. Alle zorg gegeven aan jeugdigen wonend en/of schoolgaand in werkgebied Gelderland-Zuid 2. ROC en Prenatale zorg. 3. Extra contactmomenten op verzoek van ouders, school of JGZ, inclusief maatwerk en prenatale zorg. Groepsvaccinaties en inhaalvaccinaties zijn hierbij niet meegerekend. 4. Overleg met andere zorgverleners ten bate van de jeugdige.
RISICOSIGNALERING 0-18 JAAR Uit cijfers van de Pop Poli van het Radboudumc blijkt dat 10% van de
UITVOERING BASISPAKKET 0-18 JAAR
jonge moeders een postpartum depressie (PPD) heeft. Binnen het
In de winterperiode begin 2022 zijn veel reguliere contactmomenten
Verloskundig samenwerkingsverband (VSV) onderzoeken we hoe we
vervallen door ziekte van medewerkers, ouders of kinderen vanwege
de signalering kunnen verbeteren zodat er snel passende hulp gebo
corona. JGZmedewerkers moesten tijdelijk hun eigen werk stilleggen
den kan worden. Wij maken daarbij gebruik van de expertise van het
om mee te helpen bij de grootschalige boostercampagne. In het po
Trimbosinstituut. Het consultatiebureau kan in de signalering een
lopen de inhaalplannen door tot de zomer van 2023. Hierbij wordt
belangrijke rol vervullen. Er heeft daarom in 2022 een oriëntatie
gebruik gemaakt van landelijke inhaalgelden.
plaatsgevonden op het gebruik van het signaleringsinstrument EPDS, in samenspraak met het Radboudumc. De JGZproceseigenaren nemen
De inhaalplannen voor het vo liepen tot aan de zomervakantie.
een besluit over de invoering ervan in 2023.
Onze ambitie moest vanwege hoog ziekteverzuim bij medewerkers en leerlingen bijgesteld worden. We hebben de bovenbouw niet
GEZAMENLIJK INSCHATTEN ZORGBEHOEFTE
volledig kunnen zien en spreken. Via een animatiefilmpje hebben we
De GIZmethodiek is in 2022 met succes toegepast. Professionals gaan
hen aangeboden om zelf contact op te nemen indien gewenst.
volgens de GIZdriehoek met ouders en leerlingen in gesprek over wat
Schooljaar 2223 is gestart met het reguliere aanbod zoals dat ook
goed gaat en waar hulp nodig is op diverse ontwikkelingsterreinen.
voor corona was.
Uit het gesprek komt een inschatting van de ondersteuning die het beste past. Deze analyse levert zinvolle informatie op en is een zeer bruikbaar instrument in de risicosignalering. Het droeg in 2022 bij aan ontzorgen en normaliseren.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
18 / 38
JAARVERSLAG 2022
UITVOERING RIJKSVACCINATIEPROGRAMMA
AANPAK ZIEKTEVERZUIM VO-SCHOLEN
In 2022 heeft, naast de reguliere groepsvaccinaties, een grote campag
In 2022 zijn alle voscholen in de regio Nijmegen aangesloten bij de
ne HPVvaccinatie plaatsgevonden. De vaccinatieleeftijd is verschoven
pilot aanpak ziekteverzuim. Er is structureel overleg tussen JGZ, leer
van 13 naar 10 jaar waardoor cohorten ingehaald moesten worden.
plicht en voscholen om het proces reductie schoolverzuim continu te
Daarnaast werden ook jongens tussen 10 en 18 jaar uitgenodigd om
monitoren en te verbeteren. Ook het samenwerkingsverband voscho
zich alsnog te laten vaccineren.
len is hier nauw bij betrokken.
De vaccinaties in de 04 jaar kenden geen aanpassingen. In september 2022 zijn alle Oekraïense vluchtelingenkinderen uitgeno
WELBEVINDEN BASISSCHOOLKINDEREN
digd voor een inhaalvaccinatie volgens het Nederlandse rijksvaccinatie
In december is De Gezonde Podcast van GGD GelderlandZuid gelan
programma (RVP).
ceerd. Deze podcast gaat over het welbevinden onder basisschoolkin
Op 112022 hebben wij het landelijk beleid rondom ‘informed con
deren. Het is een podcast die is gemaakt vóór en dóór ouders. Ook pro
sent’ ingevoerd in onze systemen en werkwijze. Vanaf die datum heb
fessionals laten hun licht schijnen op de situaties die besproken
ben wij de gegevensuitwisseling met het RIVM over gegeven vaccina
worden. De podcast gaat bijvoorbeeld over emoties uiten en bespre
ties uitgelegd aan ouders en jongeren, toestemming gevraagd en deze
ken en over zelfvertrouwen.
toestemming digitaal vastgelegd in ons digitaal dossier JGZ.
SEKSUELE VORMING OP SCHOOL Het expertiseteam Seksuele Gezondheid van de GGD heeft in 2022
Vaccinatiegraad1
scholen ondersteund die met het thema Relaties, Seksualiteit en Gelderland-Zuid
Nederland
22 wekenprik
75%
72%
scholen op dit thema gekeken, leerkrachten en docenten getraind en
Zuigelingen
89,3%
90,6%
ouderavonden georganiseerd. Hierbij werkte de JGZ nauw samen met
Kleuters
90,4%
91,2%
de makelaars School & Jeugd van de afdeling Gezond Leven die over
Schoolkinderen
89,7%
89,7%
deze thema’s het contact onderhouden met de scholen.
HPV
68,7%
66,4%
MenACWY
85,9%
85,3%
1. Opkomst RVP vaccinaties. Zuigelingen betreft volledige deelname op 2 jarige leeftijd. Kleuters betreft D(K)TP gerevaccineerd op 5 jarige leeftijd. Schoolkinderen D(K)TP volledig op 10 jarige leeftijd. HPV volledig bij 14 jaar (alleen meisjes) MenACWY volledig bij 15 jaar. Cijfers uit jaarverlag RIVM.
Diversiteit aan de slag wilden. Het team heeft naar de behoefte van
OUDERCHAT Op 1 oktober is de landelijke ouderchat van de GroeiGids app bij onze JGZ van start gegaan. Ouders van kinderen tot 12 jaar kunnen hiermee op een laagdrempelige manier en op een moment dat zij dat willen via een live chat vragen stellen aan een jeugdverpleegkundige over het opgroeien en opvoeden van jonge kinderen en krijgen dan direct antwoord. De 9 chatters van GGD GelderlandZuid zijn actief tijdens
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
19 / 38
JAARVERSLAG 2022
kantooruren en 3 avonden tot 20.30 uur. De eerste resultaten zijn boven verwachting: deelname en bereik van ouders is hoger dan verwacht. Binnen 3 maanden zaten we al op het landelijke gemiddelde.
BEWUST OUDERSCHAP Kinderen zijn in de eerste 1000 dagen (van conceptie tot het en met het tweede levensjaar) extra gevoelig voor ‘ouder en omgevings factoren’. Daarom volgt JGZ de groei en ontwikkeling van alle kinderen in die periode als onderdeel van het Basispakket Preventie. Door meer en kwalitatief betere aandacht te besteden aan de sociale, mentale en fysieke omstandigheden van kwetsbare gezinnen, kunnen de kansen voor baby’s en peuters worden vergroot en problemen worden voorkomen. We hebben dit jaar het aanbod verbeterd door: •
Goede samenwerking GGDbreed (lokale coalities Kansrijke Start per gemeente).
•
Zo’n goede samenwerking en afstemming van zorg binnen het VSV SAMEN dat onder andere het ministerie van VWS deze als voorbeeld ziet voor andere regio’s.
•
Het gebruik van de GIZmethodiek.
•
De invoering van het prenataal huisbezoek bij kwetsbare
•
zwangeren.
NETWERKVERSTERKING KETENPARTNERS -9 MND TOT 4 JAAR
De invoering van de JGZrichtlijn OuderKind relatie met daarin
Met onze deelname aan diverse overleggen leverden we als JGZ een
veel aandacht voor ‘hechting’, het belangrijkste ontwikkelings
bijdrage aan het verbinden van het sociaal domein met de medische
aspect voor kinderen in deze fase.
wereld. Voorbeelden zijn: overleg tussen jeugdartsen en kinderartsen, overleg met Karakter rond vroegtijdige signalering autismespectrum
Er waren daarnaast verschillende interventies voor gezinnen in een
stoornis (ASS), werkgroep mentale weerbaarheid (Nijmegen) en het
kwetsbare situatie zoals Voorzorg en de OuderBaby interventie. Ook
Transitproject Amalia Kinderziekenhuis.
hadden we extra aandacht voor de thema’s ‘Armoede’ en ‘Rookvrij
In meerdere gemeenten zijn we vanuit het VSV gestart met lokale coa
opgroeien’ (aansluitend bij landelijke campagnes).
lities in het kader van Kansrijke Start.
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
20 / 38
JAARVERSLAG 2022
NETWERKVERSTERKING SCHOLEN
maar ook werkinhoudelijke partners als GZA, Bindkracht 10 en scho
In coronatijd bleken de multidisciplinaire overleggen (MDO’s) met
len. In 2022 is de JGZzorg op AZC Nijmegen gecontinueerd en was er
onder andere JGZ en scholen van grote waarde om zorgkinderen in
contact met de locatiemanagers (crisis)noodopvang (C)NO. Een GGD
beeld te krijgen en houden. Door de pilot aanpak schoolverzuim werd
breed plan van aanpak is in de maak.
er steeds meer gebruik gemaakt van MDO’s, naar tevredenheid van scholen, ouders, JGZ en leerplicht. Ook in schooljaar 20212022 organi
AANBOD OEKRAÏENSE (VLUCHTELINGEN)KINDEREN
seerde de JGZ een jaargesprek met alle scholen om de samenwerking
Alle kinderen tussen de 418 jaar zijn met een brief in de Oekraïense
te versterken en vragen en behoeften van de school op te halen.
taal uitgenodigd voor een Meningokokkenvaccinatie. Hiervan is
Daarin brachten de medewerkers van de GGD ook onze werkwijze,
10% gekomen. Binnen de JGZ zijn 2 OOVteams (Opvang Oorlogs
aanbod en nieuwe ontwikkelingen onder de aandacht.
vluchtelingen) ingericht die zich specifiek richten op de kinderen van Oekraïense vluchtelingen. Deze teams hebben op de grotere opvang
ACTIEVE SAMENWERKING MET GEMEENTEN
locaties kinderen in de leeftijd van 04 gezien en vragen beantwoord.
Binnen de GGD zijn gemeenteteams geformeerd. Teammanagers van
Kinderen van 418 jaar werden gezien op de scholen tijdens de regu
diverse afdelingen informeren elkaar en hun medewerkers over wat er
liere contactmomenten of op aanvraag. Nu de oorlog voortduurt en er
speelt bij een gemeente. Teammanagers JGZ hebben verkennende
meer Oekraïense vluchtelingen komen, wordt deze werkwijze verder
gesprekken met gemeenten gevoerd om zicht te krijgen op een effec
geformaliseerd en geïmplementeerd.
tieve, integrale ketenaanpak voor kinderen. De aandacht gaat hierbij naar gezond gewicht en het in kaart brengen van de huidige situatie. Ook het onderwerp ‘Armoede’ kreeg regionaal veel aandacht. Samen met de gemeente Nijmegen, Bindkracht 10 en de HAN is er een sympo sium Kinderarmoede georganiseerd en vonden er ook andere initiatie ven plaats, zoals het uitdelen van gratis babypakketten. Vanuit de gemeente Nijmegen is er een periodiek overleg zorgverle ning 06 jaar met JGZ, buurtteams, kinderopvang, integrale vroeghulp en het samenwerkingsverband van scholen.
AFSPRAKEN NIEUWVESTIGERS De zorg en hulp aan AZCbewoners kon goed afgestemd worden door dat de JGZ voortdurend overleg voerde over JGZtaken met doelgroep specifieke ketenpartners van het AZC Nijmegen en nieuwkomers. Gesprekspartners zijn het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers)
HOOFDSTUK 1 / WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD
INHOUDSOPGAVE
21 / 38