1 GGD Concept Jaarverslag en Jaarrekening 2020

gemeente Beuningen Beuningen Buren Buren Culemborg Culemborg Druten Druten Berg en Dal Heumen Maasdriel Neder-Betuwe Nijmegen Tiel West Maas en Waal Wijchen Zaltbommel Mook en Middelaar Mook en Middelaar West-Betuwe

Jaarrekening 2020

Functie(s) lid DB tot febr 2020 /lid AB tot febr 2020 lid AB vanaf febr 2020 lid AB tot febr 2020 lid AB vanaf febr 2020 lid AB tot febr 2020 lid AB vanaf febr 2020 lid DB vanaf mei tot december 2020/lid AB lid AB vanaf december 2020 lid DB vanaf december/lid AB lid DB/ lid AB lid AB lid AB Voorzitter DB/AB lid DB/AB lid DB/AB lid AB lid AB lid AB vanaf mei 2020 lid AB tot mei 2020 tijdelijk lid DB vanaf december 2020/lid AB extern lid DB/AB

129

7 Verklaring van afkortingen

Jaarrekening 2020

130

7.

Verklaring van afkortingen

Afkorting AB ABP AGZ BBV BCO BHV GHOR HKZ HPV JGZ MBTO Ministerie van VWS MJOP MT PGO RIVM ROC VIR VO VPB VWS Wet FIDO WMO WNT Wvggz WW ZAT

Betekenis Algemeen Bestuur Pensioenfonds voor overheid en onderwijs Algemene gezondheidszorg Besluit Begroting en Verantwoording Bron- en contactonderzoek Bedrijfshulpverlening Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen Harmonisatie Kwaliteit Zorginstellingen Humaan papillomavirus Jeugdgezondheidszorg Medewerkerbetrokkenheid-tevredenheidsonderzoek Ministerie van Volksgezondheid en Sport Meerjarenonderhoudsplan Management Team Persoonlijke Gezondheidsomgeving Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Regionaal opleidingscentrum Verwijsindex Risicojongeren Voorontwerp Vennootschapsbelasting Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Wet Financiering decentrale overheden Wet Maatschappelijke Ondersteuning Wet Normering Topinkomens Wet verplichte GGZ Werkloosheidswet Zorg Advies Teams

Jaarrekening 2020

131

Jaarverslag 2020

RESULTATEN

JAARVERSLAG 2020

LEESWIJZER

Inhoud

Dit jaarverslag geeft een overzicht van de behaalde resultaten in het jaar 2020. Leidend voor deze resultaten zijn de doelstellingen

Voorwoord

3

zoals deze in de programmabegroting 2020 zijn geformuleerd.

1.

Resultaten GGD-brede producten

4

• Publieke gezondheid bij crises en rampen

5

• Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA)

We beginnen met een hoofdstuk over onze 8

GGD-brede producten. Deze zijn door het bestuur vastgesteld in de programmabegro-

2.

Resultaten per werkveld

11

• Algemene Gezondheidszorg • Jeugdgezondheidszorg • Gezond Leven • Bijzondere Zorg • Veilig Thuis

12

19

ting, in lijn met onze meerjarenstrategie 20202023. Het zijn ontwikkelingsgebieden waar we, door het verbinden van expertise binnen

23

en buiten onze GGD, extra gezondheidswinst

27

willen behalen. De resultaten van de corona-

30

bestrijding staan vermeld onder ‘Publieke gezondheid bij crises en rampen’.

3.

Resultaten per gemeente

33 In het hoofdstuk erna zoomen we per werkveld in op de behaalde resultaten. Het gaat om de resultaten van onze afdelingen en teams. Waar mogelijk hebben we resultaten uitgedrukt in cijfers en infographics. Voor de gemeenten hebben we hiervoor aparte overzichten gemaakt. Deze zijn te vinden onder de resultaten per gemeente. In de bijgevoegde jaarrekening vindt u een overzicht van de kosten en baten.

2 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

WAT DOET DE GGD?

Voorwoord

GGD Gelderland-Zuid is de gemeentelijke gezondheidsdienst voor: Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten,

2020 was het Jaar van Corona. Ik denk dat veel

De koers van onze strategie is ‘samen (net)werken

Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe,

organisaties deze conclusie delen in hun jaarverslag.

aan gezondheid’. Extra toepasselijk in een tijd dat we

Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas

Geen enkele organisatie bevond zich echter zo in het

samen corona de baas moeten worden. Ook de

en Waal, Wijchen en Zaltbommel. Ook

brandpunt van de crisis als de GGD. Wij zijn de

negatieve gevolgen worden steeds zichtbaarder.

voor Mook en Middelaar verzorgen wij

uitvoerder van de coronabestrijding en daar

Kwetsbaren die nog meer op achterstand raken. En

enkele diensten.

besteden we in dit jaarverslag dan ook de nodige

heel veel mensen, vooral jongeren, die letterlijk en

aandacht aan. Er zijn heel wat prestaties te delen.

figuurlijk steeds slechter in hun vel zitten.

Als verlengstuk van deze gemeenten werken wij aan publieke gezondheid.

Maar ook onze andere, reguliere taken gingen deels

Samen inzetten op gezond en veilig opgroeien,

Onze hoofdtaak is: het beschermen, bewa-

en/of in aangepaste vorm door. De doelen die we

vitaal ouder worden en sociale verbinding, wordt

ken en bevorderen van de gezondheid van

begin 2020 voor ogen hadden, zijn zeker niet

de komende jaren belangrijker dan ooit. De

inwoners op alle leeftijden (-9 maanden –

allemaal behaald. Dat had vooral te maken met

resultaten in dit jaarverslag laten zien waar we

100+). Speciale aandacht gaat hierbij uit

corona. Toch hebben we door inventiviteit en goede

samen toe in staat zijn. De interviews en achter-

naar kwetsbare groepen. Onze dienstverle-

samenwerking, zowel binnen als buiten de GGD, in

grondverhalen illustreren dit wellicht nog beter.

ning organiseren wij zo laagdrempelig

ons reguliere werk nog veel resultaten geboekt.

U kunt ze lezen in ons uitgebreide jaarverslag:

mogelijk, in samenwerking met gemeen-

jaarverslag.ggdgelderlandzuid.nl/2020.

ten, partners in de zorg, onderwijs, welzijn

Het samenwerken illustreert de focus in onze meerjarenstrategie 2020-2023, die sinds vorig jaar

en veiligheid. Ik wens u veel leesplezier.

voor onze GGD leidend is in onze dienstverlening. We

Het takenpakket van de GGD is divers en

willen nadrukkelijk investeren in netwerken en

dus ook de expertise die wij bieden. De

lokaal partnerschip. De maatschappelijke opgaven

Dr.ir. Moniek Pieters

meeste GGD-taken liggen vast in de Wet

van gemeenten en de lokale, regionale en landelijke

Directeur Publieke Gezondheid

publieke gezondheid. Andere relevante

ontwikkelingen vragen dit van ons.

GGD Gelderland-Zuid

wetten voor de taken die wij uitvoeren, zijn: de Wet kinderopvang, Wet op de lijkbezorging, Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning.

3 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

1| Resultaten GGD-brede producten

4 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

BESTRIJDING CORONAVIRUS Eind februari begon de GGD met het bestrijden van het coronavirus

Publieke gezondheid bij crises en rampen

(SARS-COV-2), dat zijn oorsprong vindt in Wuhan (China). De 1e besmettingsgolf vond plaats in het voorjaar, de 2e begon na de zomer. Onze inzet richtte zich voornamelijk op het beantwoorden van vragen van publiek en professionals, het informeren/voorlichten van doelgroepen, het uitvoeren van testen en verzorgen van bron- en contactonderzoek. In december hebben we ons voorbereid op grootschalige vaccinatie.

Naast de reguliere publieke gezondheidstaken heeft

URGENTE SITUATIES

de GGD ook taken in ramp- en crisissituaties. Het gaat

De crisiscoördinator van GGD Gelderland-Zuid is voor 9 urgente situaties

dan om situaties waarbij de publieke gezondheid

opgeroepen. De COVID-19 crisis leidde tot een langdurige opschaling

bedreigd wordt. Bij rampen en crises zijn wij verantwoordelijk voor een 4-tal processen: medische

binnen de GGD en tot het formeren van een crisisteam. Vanaf 2 maart is hiervoor het integrale crisisplan geactiveerd. De opgeschaalde situatie is nog steeds van toepassing eind 2020.

milieukunde (MMK), infectieziektebestrijding (IZB), gezondheidsonderzoek na ongevallen en rampen

UITBREIDING CAPACITEIT

(GOR) en psychosociale hulpverlening (PSH).

Om voldoende personeel te hebben voor de coronabestrijding deden we tijdens de 1e golf een beroep op medewerkers van de andere

100+ 55+ 98++N 92+ 80+

MEDEWERKERS CORONATEAM DECEMBER 2020

663

medewerkers

teststraten 369 bron- en contactonderzoek 158 vaccinaties 79 callcenter 42 bedrijfsvoering 15

5 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

teams en afdelingen van de GGD. Vanaf medio 2020 hebben we de capaciteit snel verder uitgebouwd met externe medewerkers. Van

TELEFOONTJES CORONA CALLCENTER*

17 medewerkers in februari (oorspronkelijke team Infectieziektebestrijding) groeiden we naar 200 medewerkers halverwege het jaar, tot ruim 660 medewerkers eind 2020.

INRICHTING CORONAORGANISATIE Eind 2020 bestaat onze corona-organisatie uit 5 teststraten (Paviljoen

burgers

professionals

scholen

36.739

33.059

1.030

Arnhem-Nijmegen, Culemborg, Tiel, Nijmegen-GGD, Nijmegen-CWZ), * De informatielijn voor burgers en professionals was vanaf maart actief. De aparte informatielijn voor scholen en zorginstellingen werd vanaf oktober geopend.

een zelfstandige unit voor bron- en contactonderzoek met een speciaal zorg- en scholenteam, een callcenter voor publiek en professionals, een bedrijfsbureau dat samenwerkt met de ondersteunende VRGZ-diensten, en vanaf december ook een vaccinatieteam en -locatie

geworven en opgeleid. Voor het personeel zijn werkinstructies en een

in opbouw (Wijchen).

training ontwikkeld, die ook voor toekomstige vaccinatielocaties gebruikt kunnen worden.

VOORBEREIDING VACCINATIES De vaccinaties in Gelderland-Zuid gingen op 15 januari 2021 van start

OPLEIDEN, TRAINEN, OEFENEN

in Wijchen. Als voorbereiding hebben we in december een team van

Door de uitbraak van COVID-19 hebben we het jaarlijkse plan voor het

medewerkers samengesteld om alle processen voor vaccineren op te

opleiden, trainen en oefenen (OTO) van medewerkers in opgeschaalde

starten. Ook hebben we een locatie gezocht en ingericht en personeel

sitaties, niet volledig kunnen uitvoeren. De opgedane ervaring vanuit de COVID-19 crisis zullen we evalueren. Waar mogelijk gebruiken we deze input voor aanpassingen en verbeteringen in het integrale crisis-

TESTEN

plan en opleidingsplan 2021.

PIKETFUNCTIES In 2020 hebben we de piketfuncties voor de VRGZ-/GHOR-crisisorga-

178.009 uitgevoerde testen

25.979 positieve testen

85 +15

nisatie gerealiseerd en ingevuld. Afspraken hierover zijn gemaakt in de

15%

regio-overeenkomst Publieke Gezondheid tussen de GHOR en GGD. De inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS) is gebaseerd op afspraken hierover tussen de GGD-en in Oost-Nederland; deze zijn in 2020 vastgelegd in een gezamenlijke overeenkomst.

6 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

VOORLOPIGE MEERKOSTEN CORONA 2020 GGD GELDERLAND-ZUID

Bron- en contactonderzoek Bemonstering incl. correctie juli Overige meerkosten Infectieziektebestrijding (IZB) € 5.979.638 Tuberculosebestrijding (TBC) – Medische Milieukunde (MMK) – Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht – Seksuele Gezondheid (inclusief SOA–poli) – Reizigerszorg – Gezondheidsbevordering (GB) – Algemene Gezondheidszorg (AGZ) – Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. RVP – Openbare GGZ / Sociaal medische advisering – Veilig Thuis – Forensische Zorg – Regionale Ambulance Voorziening (RAV) – Overig – Ondersteuning – Totaal overige meerkosten

€ 3.043.582 € 3.452.823

Minder inkomsten* Infectieziektebestrijding (IZB) Tuberculosebestrijding (TBC) Medische Milieukunde (MMK) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht Seksuele Gezondheid (inclusief SOA–poli) Reizigerszorg Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. RVP Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig Ondersteuning Totaal minder inkomsten Laboratoriumkosten

– – – € 58.403 – € 156.372 – – – – – – – – – € 214.775 –

€ 5.979.638

TOTALE VOORLOPIGE UITGAVEN 2020

€ 12.690.819

* Verrekend met minder uitgaven

7 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

CORONACIJFERS In samenwerking met het team Infectieziektebestrijding hebben we

Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA)

rapportages opgesteld om de uitbraak van COVID-19 inzichtelijk te maken. Daarnaast is met GGData meegewerkt aan een landelijk dashboard met dagelijkse kerncijfers vanuit de GGD-teststraten. De prioriteit voor COVID-19 betekende dat we minder konden doen aan het uitbreiden van de toepassing van ZorgTTP en deelname aan een big data-experiment.

PANELONDERZOEKEN We hebben meegewerkt aan het landelijke vragenlijstonderzoek naar

Binnen het Programma Onderzoek Informatie en

coronagedrag. Met behulp van ons GGD-panel konden we een cohort

Advies (OIA) verzamelen, bestuderen en vergelijken

starten van deelnemers die periodiek een vragenlijst invullen over

wij gegevens over de gezondheid van inwoners uit

corona. Ook heeft het panel eind december meegedaan aan een

Gelderland-Zuid. We analyseren ook de factoren die hiermee mogelijk samenhangen. Met het

behoefteonderzoek corona-ondersteuning (65+) en een wetenschappelijk onderzoek naar begrijpelijke coronavragen voor laaggeletterden en licht verstandelijk beperkten.

doorontwikkelen van onze data-expertise en aansluiten op diverse databronnen kunnen we over een breed terrein gezondheidsgegevens verzamelen,

VERTROUWEN IN AANPAK OVERHEID*

verbinden en duiden. De informatie die hieruit voortvloeit, versterkt onze advisering en uitvoering

73%

72%

80%

binnen de (lokale) gezondheidspreventie.

58%

49% 39%

april

mei/juni

juli

aug

sept/okt

39%

nov

dec/jan

* Deze cijfers zijn afkomstig uit 7 vragenlijsten die steeds 5 dagen lang uitgezet werden bij een vaste groep deelnemers uit het onderzoekspanel van GGD Gelderland-Zuid.

8 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

GEZONDHEIDSMONITOR JEUGD GEZONDHEID JEUGD*

De gegevens van de Gezondheidsmonitor Jeugd zijn gerapporteerd en gepresenteerd bij alle 14 gemeenten en alle 50 scholen van het Voortgezet Onderwijs (inclusief Praktijk Onderwijs en deel van het Voortgezet Speciaal Onderwijs). Een schoolprofiel kan de schoolleiding ondersteunen in haar gezondheidsbeleid. De uitkomsten zijn online

KLAS 2

KLAS 4

Vindt eigen gezondheid goed

89%

84%

Voelt zich gelukkig

88%

85%

Voelt zich vaak gestresst

37%

45%

Sport wekelijks bij sportclub/-school

77%

Eet weinig fruit (0-4 keer per week)

41%

52%

Heeft recent alcohol gedronken

12%

44%

In de zomer is de nieuwe website van de GGD in gebruik genomen.

Rookt wekelijks

1%

7%

Gezondheid in cijfers zijn cijfers uit de gezondheidsmonitors (o.a.

Vertoont risicovol social media-gebruik

6%

8%

(overgewicht) en RIVM (vaccinaties) in te zien. Ze worden inzichtelijk

Heeft ongewenste seksuele ervaring gehad

3%

8%

OVERGEWICHTCIJFERS JEUGD

Heeft negatieve houding t.a.v. homoseksualiteit

9%

10%

verschenen als e-magazine, via een dashboard en in tabellenboeken.

GEZONDHEIDSMONITOR 18+ In het najaar kregen 45.000 inwoners van 18 jaar en ouder uit alle gemeenten in het werkgebied een uitnodigingsbrief om een vragenlijst in te vullen. In 1e instantie kon dit alleen digitaal, bij de herinnering ook op papier. Het onderzoek wordt samen met RIVM, CBS en andere GGD-en uitgevoerd. Eind 2020 was de respons in Gelderland-

72%

Zuid 41% bij de 18-64 jarigen en 53% bij de 65-plussers (respectievelijk 36% en 51% in 2016).

GEZONDHEIDSINFORMATIE WEBSITE Er is meer ruimte ingericht voor onderzoeksgegevens. Onder de url gebiedsprofielen) en uit registraties van de Jeugdgezondheidszorg gemaakt via e-magazines, factsheets en het dashboard Tableau.

Op basis van de meetgegevens van de Jeugdgezondheidszorg hebben we de overgewichtcijfers bij kinderen en jongeren geanalyseerd. Deze cijfers zijn online gepubliceerd als factsheet en als interactief dashboard. Ook hebben we de overgewichtcijfers per school berekend.

*Resultaten zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 (publicatie in 2020).

Deze worden gebruikt door het team Gezonde School & Jeugd, en de Jeugdgezondheidszorg.

9 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

ONDERSTEUNING ANDERE AFDELINGEN Voor het jaarverslag Seksuele Gezondheid hebben we data geïnventariseerd en aangeleverd. Vanuit de cijfers Jeugdgezondheidszorg en de Kindermonitor hebben we indicatoren geleverd voor de ‘schoolfoto’s’ 0-4 en 4-12 jaar, die leerlingkenmerken van scholen in beeld brengen. Verder ontwikkelden we een dashboard voor de afdeling Bijzondere Zorg om registratiedata uit het primaire (werk)proces inzichtelijk te maken.

VERBINDEN DATA KETENPARTNERS Met een aantal netwerkpartners werkten we aan regiobeelden over: acute crisis bij dementie, mentale veerkracht in Nijmegen-Noord en (psychosociale) gezondheid bij migranten. Hiervoor verbinden en presenteren we data van verschillende partners om gezamenlijk tot verbeterde inzichten te komen. Deze regiobeelden zijn mede gesubsidieerd vanuit het programma Juiste Zorg Op de Juiste Plek van ZonMw.

10 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

2| Resultaten per werkveld

11 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

Algemene Gezondheidszorg

Zie voor de resultaten van de coronabestrijding hoofdstuk 2.

Preventie en bestrijding infectieziekten REIZIGERS & VACCINATIES

Omdat in 2020 veel minder gereisd werd, daalde het aantal consulten bij Reizigers & Vaccinaties met 72% en de vaccinaties met 75%. In totaal is 70% van het team Reizigers & Vaccinaties ingezet binnen het coronateam.

De afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ) combineert diverse taakgebieden van de GGD: het

MELDINGEN INFECTIEZIEKTEN

voorkómen en bestrijden van infectieziekten en

De coronamaatregelen zorgden ervoor dat infectieziekten zich in het

tuberculose, reisvaccinaties, seksuele gezondheidszorg, technische hygiënezorg, forensische

algemeen minder makkelijk konden verspreiden. Het aantal kinkhoestmeldingen daalde met bijna 200. Ook het aantal reisgerelateerde infectieziektemeldingen liep sterk terug, zoals STEC, legionella en shigella.

geneeskunde en medische milieukunde. Ook het toezicht op kinderopvang en Wmo-voorzieningen zijn taken van de afdeling AGZ.

MELDINGEN INFECTIEZIEKTEN

385 146 2019

131

65 2020

‘artikel 26’meldingen

2019

2020

meldingsplichtige infectieziekten*

214 47 2019

2020

niet-meldingsplichtige infectieziekten

* Covid-19 is een meldingsplichtige infectieziekte, maar vanwege haar omvang in dit overzicht niet meegenomen. Zie voor de resultaten van de coronabestrijding hoofdstuk 2.

12 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

ANTIBIOTICARESISTENTIE TOP 5 MELDINGSPLICHTIGE INFECTIEZIEKTEN*

GGD Gelderland-Zuid maakt onderdeel uit van het Gelders zorgnetwerk infectiepreventie GAIN. Door de corona-uitbraak is deelname aan het netwerk tijdelijk niet mogelijk geweest. Eind 2020 is de deelname aan de activiteiten binnen GAIN weer op beperkte wijze opgepakt.

34 24 14 11

TUBERCULOSEBESTRIJDING

1. Kinkhoest 2. Hepatitis B 3. Legionella 4. Invasieve GAS 5. Tuberculose Hepatitis C STEC

Het aantal patiënten met actieve tuberculose nam met meer dan de helft af ten opzichte van 2019. Het aantal patiënten met een latente

10 10

tuberculose-infectie steeg licht. Vooral bij patiënten met een afweerstoornis werd meer latente TBC gevonden in 2020 (17) dan in 2019 (7). Het aantal bron- en contactonderzoeken bleef gelijk.

10

BESMETTINGEN TUBERCULOSE

*Infectieziekten die volgens de Wet publieke gezondheid verplicht gemeld moeten worden bij de GGD.

ac Begin 2020 was er een landelijke verheffing van de invasieve groep

latente T tie

25

ve

TB

37

39

2019

2020

C

A-streptokokkeninfecties (GAS). Wij hadden bij uitzondering

10

11 meldingen.

CONSULTEN

BC

2019

2020

Het aantal zorgprofessionals, onderwijs/kinderopvangmedewerkers en burgers dat ons infectieziekteteam consulteerde, was veel lager dan in 2019. Uiteraard zijn de vele vragen over corona hierbij niet

HYGIËNE-INSPECTIES

meegerekend. Er waren aanzienlijk minder uitbraken van infectie-

In het kader van de Wpg is in 2020 alleen de inspectie van het asiel-

ziekten op scholen, kinderdagverblijven en verpleeg- en verzorgings-

zoekerscentrum doorgegaan. Door de coronamaatregelen zijn de seks-

huizen. Ook op deze plekken zijn door de coronamaatregelen minder

inrichtingen gedurende het jaar veel dicht geweest en hebben er ook

andere infecties verspreid.

geen grote evenementen plaatsgevonden.

13 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

TATTOO EN PIERCING

abortuskliniek in Arnhem (waar ook vrouwen uit onze regio komen)

In 2020 konden we alle aanvragen voor een vergunning voor

zijn we een pilot gestart: in hoeverre komt de NNZ-doelgroep bij deze

tatoeëren en piercen, inclusief permanente make-up, afhandelen.

kliniek en wat is hun behoefte?

We hebben in totaal 36 vergunningen verleend.

SEKSWERKERS

Seksuele gezondheid

Tijdens de 1e lockdown maar ook daarna, hebben de medewerkers van het team Seksuele Gezondheid veel ondersteuning gegeven aan sekswerkers. Dit in samenwerking met de ervaringsdeskundige sekswerk

CONSULTEN

van de afdeling Bijzondere Zorg. Sekswerkers kregen advies over hoe

De soa- en Sense-consulten zijn de 1e maanden na de lockdown in

veilig te werken met het oog op corona.

beperkte mate en aangepaste vorm gecontinueerd. Door prioriteit te geven aan hoogrisicogroepen steeg het soa-vindpercentage van 20% in 2019 naar 23% in 2020. Over het jaar genomen konden veel SEKSUELE GEZONDHEID

consulten toch doorgaan, omdat we hebben ingezet op e-health dienstverlening. Ook onze PrEP-zorg hebben we in aangepaste vorm voortgezet.

Top 3 Sense-onderwerpen*

PREVENTIE JEUGD De preventieactiviteiten in het onderwijs en andere (jeugd)sectoren lagen voor de zomervakantie nagenoeg stil vanwege corona. Wel leverden we een bijdrage aan het landelijke jeugdonderzoek Seks,

3.280

Sense- en soaconsulten

1

Anticonceptie

2

Ongeplande zwangerschap

3

Seksueel geweld

Intimiteit en Corona (SoaAids NL/Rutgers). Na de zomer hebben we ons voorbereid op de stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit.

Top 3 soa’s

Scholen die hiervan gebruikmaken, gaan we met de Gezonde Schoolaanpak ondersteunen.

NU NIET ZWANGER Het programma Nu Niet Zwanger (NNZ) wordt door 4 gemeenten

807

gevonden soa’s

1

Chlamydia

2

Gonorroe

3

Syfillis

afgenomen en met een 5e gemeente zijn we in gesprek. Voor de uitvoering hebben we in de regio 25 aandachtsfunctionarissen getraind,

* Voor deze onderwerpen kwamen jongeren < 25 jaar naar het Sense-spreekuur.

zowel extern (bij 13 ketenpartners) als intern bij de GGD. Met de

14 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

KEUZEHULPGESPREKKEN

BELEIDSONDERSTEUNING

De keuzehulpgesprekken bij onbedoelde zwangerschappen hebben

Door toenemende maatschappelijke en politieke aandacht voor een

we online voortgezet. Het aantal gesprekken is in 2020 gelijk gebleven

gezonde leefomgeving, zijn vragen van gemeenten en instanties com-

(55). Meer collega’s zijn opgeleid om deze gesprekken te kunnen

plexer geworden. We zagen een stijging in het aantal beleidsadviezen

voeren.

aan gemeenten en instanties. Omdat deze meer tijd kosten, leidde dit tot minder advisering uit eigen initiatief aan gemeenten en instanties.

DESKUNDIGHEIDSBEVORDERING Voor deskundigheidsbevordering bij onze samenwerkingspartners

OMGEVINGSWET

hebben we in 2020 ingezet op netwerken. Specifiek rond de thema’s

Beleidsadviezen over een gezonde inrichting van de leefomgeving

vrouwelijke genitale verminking (VGV) en Nu Niet Zwanger. Begin

komen steeds vaker voort uit onze samenwerking met ketenpartners en

februari organiseerde onze GGD de landelijke Zero Tolerance Day VGV.

interne collega’s. Ook gemeenten doen vaker een beroep op ons team

Ongeveer 150 deelnemers van diverse (landelijke) organisaties waren

Gezondheid en Milieu. Het team Gezondheid en Milieu is in 2020 veel-

aanwezig in het Kolpinghuis in Nijmegen.

vuldig gevraagd om te adviseren rond de Omgevingswet. Deze investering is in de cijfers (infographic) niet meegenomen.

SEKSUELE GEZONDHEID OOST-NL Als coördinerende GGD voor de regio Oost-Nederland is deze ASG-taak uitgevoerd in overeenstemming met het jaarlijkse subsidieprogramma dat wordt ingediend bij VWS. Samen met de Sense-werkgroep voor

MILIEU EN GEZONDHEID

Oost-Nederland hebben we in de zomer een snapchat-campagne uitgevoerd. Deze waarschuwde jongeren voor de risico’s van online daten (in coronatijd).

145 90

Medische Milieukunde ADVIES AAN BURGERS Het team Milieu en Gezondheid adviseert burgers, instanties en gemeenten over gezondheidsrisico’s door milieublootstellingen. Het aantal adviezen aan burgers was minder dan voorgaande jaren.

2019

2020

meldingen/vragen van burgers

121

2019

138

2020

beleidsondersteuning gemeenten/instanties

Waarschijnlijk werd dit veroorzaakt door de coronapandemie.

15 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

Toezicht en handhaving kinderopvang

REGISTRATIE EN HANDHAVING Voor de gemeenten Nijmegen, Druten, Culemborg, Tiel en Zaltbommel hebben we alle taken voor de registratie en de lichte handhaving uitgevoerd.

WETTELIJKE VERPLICHTINGEN Door de sluiting van kinderopvang en de grote inzet van toezichthouders in de coronacrisis, konden we niet al onze wettelijke verplich-

Wmo-toezicht

tingen uitvoeren. We konden 66% van alle kindercentra bezoeken (100% is de norm). De verplichte steekproef bij 5% van de gastouders

AANGEPAST TOEZICHT

is bij 10 gemeenten uitgevoerd, bij 4 gemeenten was dit iets minder

Tijdens de 1e coronagolf hebben we, conform de richtlijnen van VWS,

dan 5%. De gewenste ophogingen en intensivering van het toezicht

enkel onderzoeken uitgevoerd naar ernstige signalen. Een hertoets

konden niet worden gerealiseerd.

voerden we alleen uit bij aanbieders die onder verscherpt toezicht stonden. Een deel van de onderzoeken is digitaal uitgevoerd. Na de versoe-

INSPECTIES

peling van de maatregelen hebben we de reguliere onderzoeken zoveel

Tijdens de lockdowns hebben we bij de noodopvang voor kinderen de

mogelijk hervat, met inachtneming van de coronarichtlijnen.

vinger aan de pols gehouden. Dit deden we via belrondes onder de kinderopvanghouders en de gemeenten. Verder hebben we binnen-

ONDERZOEKEN

gekomen signalen onderzocht en waar mogelijk op afstand inspecties

In 2020 onderzochten we 7 calamiteiten en 3 geweldsincidenten,

uitgevoerd. In de periodes waarin de kinderopvang geopend was, heb-

gemeld door Wmo-aanbieders. Daarnaast voerden we 4 onderzoeks-

ben wij onze reguliere inspecties uitgevoerd conform gemeentelijke

verkenningen uit (korte analyse waarna wordt besloten of signaal-

afspraken.

gestuurd onderzoek nodig is). Dit naar aanleiding van signalen over Wmo-aanbieders die (mogelijk) te weinig kwaliteit leveren. Daarnaast voerden we 1 signaalgestuurd onderzoek uit. INSPECTIES KINDERCENTRA

AANVULLENDE OPDRACHTEN Bij 1 aanbieder voerden we een 2e en 3e hertoets uit naar aanleiding

537

kindercentra

479

inspecties

van eerder geformuleerde verbeterpunten. Bij een andere aanbieder die Wmo-producten levert op basis van persoonsgebonden budget (PGB), voerden we zowel het monitoren als de hertoets uit. In 2020 is 1 bezwaar ingediend tegen openbaarmaking door een aanbieder; het bezwaar is uiteindelijk ingetrokken.

16 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

Nieuwkomers

SAMENWERKING Bij het merendeel van de onderzoeken werkten we samen met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Daarnaast was er intensieve samen-

VROUWELIJKE GENITALE VERMINKING

werking met de gemeentelijke toezichthouders rechtmatigheid Wmo

GGD Gelderland-Zuid participeert in een landelijk project waarbij we

bij verschillende signaalgestuurde onderzoeken. Na ieder onderzoek

vanuit verschillende expertises meedenken over het beleid en de aan-

adviseerden we de betrokken gemeente over de te nemen handhavings-

pak van vrouwelijke genitale verminking (VGV). Ook organiseerden we

maatregelen en over de verbetermaatregelen voor de aanbieder.

de landelijke Zero Tolerance Day VGV. Voor de 10 vaste sleutelpersonen VGV waren er 3 scholingsbijeenkomsten in 2020. Zelf organiseerden zij een bijeenkomst over VGV en anticonceptie voor vrouwen uit

Forensische geneeskunde

de doelgroep.

SCHOUWEN EN BLOEDPROEVEN

GEZINSHERENIGING

Alle benodigde lijkschouwen en forensisch medische onderzoeken

Met behulp van ZonMw-subsidie hebben we een tool ontwikkeld ter

zijn uitgevoerd. In 2020 is het aantal lijkschouwen toegenomen. Deze

ondersteuning van gezinshereniging. De tool is bedoeld voor profes-

stijging ligt in lijn met eerdere jaren. Het aantal euthanasielijkschouwen

sionals en vrijwilligers om de hereniging van vluchtelingengezinnen

is ongeveer gelijk gebleven. Het aantal bloedproeven (voor controle op

beter te kunnen voorbereiden en begeleiden. In januari hebben we

middelengebruik bij verkeers- of geweldsdelicten) lijkt zich in 2020 te

rond het thema gezinshereniging een landelijk congres georganiseerd

stabiliseren.

in Nijmegen, waarbij de nieuwe tool leidend was.

CULTUURSENSITIEF WERKEN FORENSISCHE GENEESKUNDE

Samen met partners uit de gemeente Nijmegen organiseerden we in 2020 het Diversiteitscafé. Met het platform Gezondheid Migranten

lijksch

346

ouwen

394

bloedproev

euthanasieschouwe

201

n

357

196

en

333 357

Nijmegen hebben we extra aandacht besteed aan corona-informatie voor anderstaligen en gezondheidsinformatie op Facebook. Verder hebben we ingezet op werkervaringsplekken voor artsen.

GEZONDHEIDSVOORLICHTING VOOR MIGRANTEN In 2020 zijn er minder voorlichtingen aangevraagd, o.a. door de effecten van corona en omdat de voorlichting als facultatief product moest

2019

2020

2019

2020

2019

2020

worden afgenomen bij de GGD. Met STEP zijn goede (trainings)ervaringen opgedaan, vooral rond het thema mentale gezondheid. In

17 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

totaal hebben we 23 bijeenkomsten verzorgd voor 244 deelnemers. Ook ontwikkelden we het train-de-trainer programma ‘Opvoeden en opgroeien in Nederland’.

INZET TOLKEN Vergeleken met 2019 hebben we in 2020 bijna 80% meer tolken ingezet. Dit had vooral te maken met de coronabestrijding. Vanuit de overheid, GGD en andere partijen kwam er ontzettend veel informatie af op burgers, onder meer over coronamaatregelen. Voor nieuwkomers moest deze informatie vertaald worden.

VOLGERS OP FACEBOOK

19.332 17.276

5.259 5.440 38 2019

2020

Syriërs Gezond

2019

2020

Eritreeërs Gezond

2019

605 2020

Farsi Gezond*

* Deze pagina ging in april 2020 van start. De andere pagina’s bestaan al enkele jaren.

18 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

INZET JGZ-MEDEWERKERS Corona had dit jaar veel invloed op de inzet van de JGZ-medewerkers.

Jeugdgezondheidszorg

Omdat sprake was van een crisissituatie, gingen diverse artsen en verpleegkundigen aan de slag binnen het coronateam. Onder meer ter ondersteuning van het callcenter en het testen (tijdens de 1e golf) en bij het bron- en contactonderzoek voor de scholen na de zomer. Zij konden hierdoor hun reguliere taken beperkt uitvoeren.

CONTACTMOMENTEN De afdeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ) biedt

Voor 0-4 jarigen zijn de contactmomenten allemaal doorgegaan, al

preventieve gezondheidszorg aan baby’s, peuters en

dan niet fysiek. Voor 4-18 jarigen zoveel als mogelijk, zij het niet altijd

kinderen in de schoolgaande leeftijd (0-18 jaar). Het

op de scholen zelf. Een deel van de preventieve gezondheidsonder-

doel van de JGZ is de ontwikkeling en opvoeding van kinderen te monitoren. En zo vroeg mogelijk in het CONTACTMOMENTEN JGZ

opgroeiproces ondersteuning te bieden wanneer dat nodig is. Samenwerking met de ouders en anderen uit de omgeving van het kind is hierbij cruciaal. Zo willen we problemen op latere leeftijd voorkómen.

standaard1

0-4 jaar

4-18 jaar

42.877

13.105

5.058

huisbezoeken zorg op indicatie2

27.363

17.877

contact derden3

7.825

9.963

Huisbezoek is standaard bij 2 weken en op indicatie. Dit cijfer is ook meegenomen in de andere contactmomenten.

1. Groepsvaccinaties en inhaalvaccinaties zijn hierbij niet meegerekend. 2. Extra contactmoment op verzoek van ouders, school of JGZ. 3. Overleg JGZ-medewerker met externe professionals over zorg rond een kind.

19 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

zoeken moesten we annuleren. De ouders en/ of jongeren hebben VACCINATIEGRAAD*

we als alternatief een persoonlijk gesprek aangeboden. In het algemeen hebben we met ouders, jongeren en samenwerkingspartners veel online contact gehad, zoals via beeldbellen. We hebben nieuwe digitale toepassingen verkend om contact te hebben.

RISICOSIGNALERING 0-18 Omdat kindercentra en scholen langere tijd gesloten waren en er

zuigelingen

minder fysieke contactmoment waren met de JGZ, werd risicosignalering extra belangrijk. We hebben op een flexibele manier contact gehouden met ouders en ketenpartners en proactief gehandeld bij kwetsbare gezinnen. Alle jeugdartsen en -verpleegkundigen zijn GIZ-geschoold.

kleuters

JOUWGGD EN FACEBOOK Onze jeugdverpleegkundigen staken extra tijd in het beantwoorden van vragen van jongeren via de e-mail en chat van JouwGGD. Ook via

schoolkinderen (DTP)

Facebook werd contact onderhouden: 10 verpleegkundigen hebben hun eigen Facebook-pagina waarmee zij ouders in de wijk informeren over opvoedkundige onderwerpen. Samen hebben deze verpleegkundigen 1.585 volgers.

HPV

UITVOERING RVP De vaccinaties op het consultatiebureau zijn het hele jaar doorgegaan, met een vergelijkbare opkomst als andere jaren. Groepsvaccinaties werden uitgesteld tot na de zomer, behalve de meningokokkenvaccinatie. Dankzij heel veel inzet konden we deze individueel aanbieden en een opkomst realiseren van 78%. In het najaar zijn de andere groepsvaccinaties over een langere periode in kleine setting aangeboden.

MenACWY

Gelderland-Zuid

Nederland

89%

91%

91%

92%

87%

90%

60%

53%

88%

87%

89++F 91++F 91++F 92++F 87++F 90++F 60++F 53++F 88++F 87++F

* Dit % is gebaseerd op het aantal kinderen uit de betreffende leeftijdscategorie dat volledig is gevaccineerd volgens het RVP. Bij HPV en MenACWY (meningokokken) gaat het % over kinderen uit het geboortejaar 2005. Bron: RIVM verslagjaar 2019.

20 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

REDUCTIE SCHOOLVERZUIM

de geboortezorg nauw samen aan het programma Kansrijke Start

In totaal hadden onze JGZ-medewerkers 1.113 contactmomenten op

(VWS 2018). In 2020 zijn we hiervoor per gemeente lokale coalities

BO- en VO-scholen, die te maken hadden met verzuim. In samen-

gaan opzetten, Voorzorg wordt uitgevoerd, en we bereiden de imple-

werking met de gemeente Nijmegen afdeling leerplicht, 2 VO-scholen

mentatie voor van het Prenataal Huisbezoek JGZ (wetswijziging 2022).

en het samenwerkingsverband VO-scholen, hebben we het ziekteverzuimproces doorgelicht op efficiëntie en doelmatigheid. Op basis

ROOKPREVENTIE

van de verbeterpunten lopen er nu pilots op 4 VO-scholen in de regio

Door corona konden we weinig aan gezondheidspreventie doen op

Nijmegen.

de scholen. Er waren wel andere preventieprojecten, zoals Rookvrije

VLUCHTELINGEN

lanceerden we vanuit Groen, gezond en in beweging de website

Op 1 september openden we op het AZC in Nijmegen een consultatie-

nijmegenrookvrij.nl. Bestaande rookpreventie brachten we onder de

bureau. Met een consultatiebureau op deze plek kunnen we beter

aandacht bij ons netwerk (VSV) en we verkenden een nieuwe e-lear-

de ontwikkeling van kinderen op het AZC volgen. Zo willen we tijdig

ning over dit onderwerp.

Start. Met onze collega’s van Gezond Leven en andere partners

ontwikkelingsproblemen bij deze kinderen signaleren en het contact met ouders onderhouden. Thema’s zijn: normaliseren en (opnieuw)

BEWEEGSTIMULERENDE INRICHTING

oppakken van de ouderrol na een vaak moeilijke periode van vluchten,

Een succesvol voorbeeld van collectieve preventie was de pilot

verhuizen en verblijven in een AZC.

‘beweegstimulerende inrichting’, die deel uitmaakt van De kleine beweegagenda. In september hebben 5 JGZ-organisaties in Nederland

OUDERPORTAAL

hun wacht- en consultatieruimtes (her)ingericht, op een manier die

Begin 2020 is er een klantevaluatie gehouden bij ouders van 0-4

kinderen uitnodigt tot bewegen. Ook het consultatiebureau in

jarigen over de ervaringen met het ouderportaal Mijn Kinddossier,

Beneden-Leeuwen deed mee. Onderzoek geeft aan dat JGZ-

dat in 2019 werd geïmplementeerd. Van 2.850 ouders is een reactie

professionals de aangepaste inrichting zeer waarderen.

ontvangen (respons 28%). Ouders vinden het belangrijk dat in Mijn Kinddossier afspraken, adviezen, groeidiagrammen, vaccinatieschema’s

NETWERKVERSTERKING SCHOLEN EN KETENPARTNERS

en informatie is terug te vinden. En dat zij zelf afspraken kunnen

De zorgoverleggen en jaargesprekken op scholen zijn belangrijk om

verzetten.

een goede verbinding te houden met onze schoolpartners. In coronatijd waren ze van grote waarde om zorgkinderen in beeld te krijgen en

BEWUST OUDERSCHAP

te houden. Ook op het AZC waren de zorgoverleggen om deze reden

De 1e 1000 dagen zijn cruciaal voor de gezondheid en ontwikkeling

extra belangrijk. We hebben alle overleggen dan ook zoveel mogelijk

van kinderen. Binnen VSV SAMEN werken we met alle partners in

door laten gaan, digitaal en waar mogelijk fysiek.

21 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

SAMENWERKING GEMEENTEN Bij diverse gemeenten zijn we gestart met lokale coalities Kansrijke

JGZ GELDERLAND-ZUID

Start (zie ook kopje ‘Bewust ouderschap). Ook namen we deel aan de werkgroep mentale weerbaarheid (Nijmegen). Daarnaast leverden we een bijdrage aan het verbinden van het sociaal domein met de medische wereld. Onder meer via NOEL, Karakter (vroegtijdige signalering ASS), het Transit-project Amalia Kinderziekenhuis, en overleg tussen jeugdartsen en kinderartsen.

PRODUCTENBOEK In het productenboek van de JGZ staat wat de basistaken zijn van Jeugdgezondheidszorg Gelderland-Zuid en wat wij aan maatwerk kunnen leveren. Op 1 oktober is het productenboek vastgesteld in het

Zorgmedewerkers

Jeugdverpleegkundigen Jeugdartsen CB-assistentes Doktersassistentes Neonatale screeners Logopedisten Zorgcoördinatoren

67 50 20 9 6 6 4

Algemeen Bestuur (AB). Er start in 2021 een werkgroep (JGZ-RAO) om te praten over de mogelijke knelpunten op het terrein van ‘risicokinderen in beeld’ en de samenwerking met gemeente en netwerkpartners.

SCHOOLPROFIELEN

Werklocaties

In Nijmegen namen we deel aan de werkgroep ‘Foto 4-12’. Samen met de gemeente en samenwerkingsverband Stromenland hebben we data verzameld om de ondersteuning per school meer te kunnen differentiëren en zo betere preventie te bieden. Ook namen we deel aan de interne werkgroep Gezondheidsmonitor Jeugd. De resultaten van deze monitor verschenen in 2020 en zijn besproken met de VO-scholen en

Basisonderwijs Voortgezet onderwijs Speciaal onderwijs Consultatiebureaus Middelbaar beroepsonderwijs

233 44 33 19 5

gemeenten.

VERBETEREN DATAREGISTRATIE De kennisbank JGZ-registratie is in gebruik genomen en geïmplementeerd tijdens een scholing voor medewerkers. Deze kennisbank bevordert uniforme registratie van de JGZ-data en betrouwbare monitoring. Dit is ook een voorwaarde om de planning te optimaliseren.

22 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

Gezondheidsbevordering

Gezond Leven

UITVOERINGSAGENDA In 2020 waren de gezondheidsmakelaars School & Jeugd en gezondheidsmakelaars Volwassenen in totaal bij zo’n 200 projecten betrokken (zie hoofdstuk 3). Daarvan waren er 177 op lokaal niveau (65 in Nijmegen). Iedere gemeente heeft een uitvoeringsagenda afgesproken

De afdeling Gezond Leven werkt aan een gezonde

voor de inzet van gezondheidsmakelaars. Met deze agenda sluiten ze

leefstijl bij inwoners. Onze gezondheidsmakelaars

aan bij het lokale gezondheidsbeleid en/of preventieakkoord.

‘School & Jeugd’ organiseren vanuit de school en wijk preventieprogramma’s voor de jeugd. En onze DOELGROEPEN PROJECTEN

gezondheidsmakelaars ‘Volwassenen’ organiseren in de wijk preventieprogramma’s voor volwassenen en

52%

42% 37%

ouderen. Onze aanpak is integraal: we werken vanuit

42%

33%

een brede benadering samen met onze partners aan

23%

16% 15% 10%

de ontwikkeling, organisatie en uitvoering van deze

ig er Ov

an Zw

er ep

ge

kt

re

n

en

rm /a lij de an

le

rst

cië

ve ht Lic

Fin

an

Vl

kb

lem ob

pr

eli ht

uc

en

ig /m ng

ge ag La

ra

te let

re de

nt

rd

n* *

S SE Ou

ge La

Je

ug

d*

preventieprogramma’s.

*< 23 jaar

**> 65 jaar

PRODUCTENBOEK Samen met het Regionaal Ambtelijk Overleg (RAO) hebben we het productenboek Gezondheidsbevordering ontwikkeld. Dit productenboek beschrijft wat gezondheidsbevordering is en wat gezondheids-

23 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

makelaars doen. Naar verwachting wordt dit productenboek halverTHEMA’S GEZONDE LOKALE PROJECTEN

wege 2021 vastgesteld door het Algemeen Bestuur.

GEMEENTETEAMS Om onze lokale dienstverlening zo doelgericht en passend mogelijk te maken, nemen GGD-ers die voor dezelfde gemeente werken, deel aan een gemeenteteam. Ze delen daar signalen en stemmen hun dienstverlening onderling af. In samenwerking met de gemeenten worden gemeenteteams op maat gevormd, passend bij de wensen en behoeften van de betreffende gemeente. Corona heeft dit proces enigszins vertraagd.

Gezonde volwassenen AANGEPASTE ACTIVITEITEN Door corona kon het gros van de preventieactiviteiten in de wijk niet doorgaan. Met veel creativiteit en flexibiliteit hebben gezondheidsmakelaars deze fysieke activiteiten waar mogelijk omgezet naar online bijeenkomsten. Ook zijn er andere initiatieven ontstaan, zoals het ‘Bewaarblik’ voor ouderen (Buren), de campagne tegen eenzaamheid ‘Deel een tompouce’ (West-Betuwe) en de ‘Straatactie positieve gezondheid’ (Nijmegen-Noord).

51++I 51++I 44++I 44++I 51% sport en bewegen

51% mentale gezondheid

44% gezond gewicht

44% positieve gezondheid

42++I 33++I 30++I 29++I 42% gezonde voeding

33% roken, alcohol, drugs

30% leefomgeving

29% eenzaamheid

19++I 14++I 8++I 19% relaties en seksualiteit

14% valpreventie

8% dementie

GEZOND OUDER WORDEN In iedere gemeente en de stadsdelen van Nijmegen hebben gezondheidsmakelaars Volwassenen zich ingezet voor gezondheidsbevordering van ouderen (zie hoofdstuk 3). Via onze website, een nieuws-

GEZONDE LEEFSTIJL

brief over het thema, en via een portretreeks in de Brug hebben we

Coronapatiënten die in het ziekenhuis of op de IC belanden, hebben

leefstijladviezen gedeeld met de oudere doelgroep. Ook organiseerden

relatief vaak overgewicht. Dit onderstreept het belang van een gezon-

we een informatiebijeenkomst over medicijngebruik.

de leefstijl. Ook de negatieve gezondheidseffecten van de corona-

24 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

maatregelen onderstrepen dit. Met de social media-campagne #blijf-

Gezonde School & Jeugd

positiefgezond ondersteunden we inwoners bij een gezonde leefstijl in coronatijd. De laagdrempelige tips werden door tienduizenden

PROGRAMMA’S JEUGD

mensen bekeken.

Iedere gemeente heeft zijn eigen gezondheidsmakelaar School & Jeugd en in Nijmegen ieder stadsdeel. De makelaars werden ingezet voor bovenlokale preventieprogramma’s als: Gezonde Schoolkantine, SchoolsOUT, Jong Leren Eten, Kansrijke Start en Rookvrije generatie.

VERSTERKING INFRASTRUCTUUR PREVENTIE*

Ook waren ze betrokken bij diverse lokale projecten en themaweken, zoals de ‘week van de opvoeding’, de ‘waterweken’ en de ‘week van

Samenwerkingsstructuur

77%

Integrale aanpak

70%

Voorlichting en educatie

67%

Duurzame aanpak

55%

Randvoorwaarden

55%

Gezondheidsprofiel

53%

Sociaal draagvlak

50%

Betrokkenheid/bereik doelgroep Borging in beleid Intensiteit van de aanpak Lerende aanpak Fysieke/sociale leefomgeving Delen van successen Signalering/screening

50%

de positieve gezondheid’.

GEZONDE SCHOOL De gezondheidsmakelaars School & Jeugd hebben met 82% van alle PO/VO/SO-scholen (296) in Gelderland-Zuid contact gehad over de Gezonde School-werkwijze. In totaal heeft 28% van alle PO/VO/SOscholen in Gelderland-Zuid 1 of meer themavignetten Gezonde School. Ondanks de sluiting van scholen en de aangescherpte richtlijnen voor Gezonde Kantines, hebben 14 scholen in 2020 de kantineschaal bemachtigd (22 in 2019).

49% 48%

GEZONDE SCHOOL THEMA’S

46% 45% 45% 42%

* Het % geeft het aandeel projecten weer dat een bijdrage leverde aan het betreffende versterkende aspect.

TO P

5

1

Welbevinden

2

Voeding

3

Sport en bewegen

4

Roken en alcohol

5

Milieu

25 / 61 HOME | INHOUD

JAARVERSLAG 2020

COMMUNICATIE

GEZONDE SCHOOL

In 2020 hebben we 9 nieuwsbrieven verzonden aan de PO- en VOscholen in ons werkgebied, met informatie en voorbeelden van de Gezonde School-aanpak. De nieuwsbrief en website werden gerestyled. We hebben 2 bijdrages geleverd aan het Tijdschrift voor

SCHOOL

201

88

vignett Gezonde en School

scholen werken structureel aan gezondheid (67%)

Gezondheidswetenschappen: de Gezonde School-aanpak en over de schoolgezondheidsrapporten Kindermonitor.

14

schalen Gezonde Schoolkantine

FINANCIËLE STEUN We informeren en begeleiden scholen bij subsidieaanvragen. In 2020 kregen 52 scholen extra middelen om een themacertificaat ‘Relaties en Seksualiteit’ te behalen. Nog eens 11 scholen zijn met financiële steun aan de slag gegaan om een Gezonde School te worden. In 2020 kregen 29 scholen met kwetsbare leerlingen vanuit het programma ‘Jong leren eten’ subsidie. En 30 scholen kregen subsidie om een watertappunt aan te schaffen.

MENTALE GEZONDHEID In samenwerking met het samenwerkingsverband VO-VSO Nijmegen

DEELNAME ONDERZOEK

e.o. hebben we 3 bijeenkomsten Mentale Veerkracht georganiseerd

Samen met 6 andere GGD-en doen we mee aan het onderzoek ‘School-

voor medewerkers van het V(S)O. Voor 3 stadsdelen van Nijmegen is

aanpak gezondheid en welzijn’. In totaal hebben 50 scholen uit ons

een visie ontwikkeld op mentale veerkracht jeugd. Ook hebben we een

werkgebied een vragenlijst ingevuld. Met de resultaten kunnen we

webpagina ingericht over mentale gezondheid. En we organiseerden

onze ondersteuning aan scholen op het gebied van gezondheid en

een scholing voor ons team rond het thema welbevinden op school.

welzijn verder versterken.

SCHOOLPROFIELEN

CORONABESTRIJDING

In 2019 is de Gezondheidsmonitor Jeugd afgenomen bij leerlingen in

Van maart tot september zijn de gezondheidsmakelaars School &

het voortgezet onderwijs. Alle deelnemende VO-scholen hebben een

Jeugd volop ingezet in de coronabestrijding. Zij hebben diverse func-

eigen rapport ontvangen met daarin de resultaten van de school.

ties vervuld, zoals die van dagcoördinator, omloopmedewerker test-

Onze gezondheidsmakelaars hebben deze resultaten besproken met

straat en medewerker callcenter.

de scholen, evenals de mogelijk passende preventieactiviteiten.

26 / 61 HOME | INHOUD