02 Verstedelijkingsstrategie ANF verstedelijkingsconcept (DEEL 1).pdf

ruimte, materialen en grondstoffen voorkomen we afwenteling op komende generaties. Hoe we dat doen verschilt per gebied. Er is immers

of natuur inclusief bouwen. Daarnaast kan dit bijdragen aan het voorkomen en verkleinen van gezondheidsproblemen. Aansluiten bij

de woningen die in 2040 in de regio staan, zijn er nu al. Door niet alleen woningen toe te voegen, maar ook groen en bijvoorbeeld voorzieningen,

grote variatie in de regio: van hoog stedelijke centra, via sub urbane woonmilieus naar kleinere kernen.

de grotere groene netwerken is belangrijk (zie ontwerpprincipe 'Groen blauwe raamwerk'). * Vitale kernen: door woningbouw te concentreren

heeft het toevoegen van programma aan het bestaande 'stedelijk weefsel' direct veel effect.

De volgende ingrediënten zijn van belang voor een

en te mengen met ander stedelijk programma wordt nabijheid vergroot. Door woningen

Veel meer dan in een standaard nieuwbouwwijk zorgen extra woningen voor het verbeteren van de woonomgeving in steden en dorpen op het gebied

gebiedsgerichte programmamix: * Duurzaam gebruik maken van ruimte en circulair gebruik van vrijkomende of

te bouwen op fiets- en loopafstand tot werkgebieden, voorzieningen en scholing wordt onnodige mobiliteit beperkt. Dit biedt ook

van leefbaarheid, duurzaamheid, gezondheid. Het houdt deze wijken inclusief en veerkrachtig. Niet alleen de nieuwe bewoners van de extra

hoogwaardige biobased materialen: bij bijvoorbeeld herstructurering kunnen we in bestaande wijken woningen met een laag

op sociaaleconomische thema's voordelen, bijvoorbeeld door de vergroting van draagvlak voor de voorzieningen die daar nabij zijn of

woningen hebben hier iets aan, de bewoners van de bestaande wijk profiteren mee. Het is een stimulans voor vitaal, duurzaam en inclusief

energielabel duurzaam maken. In de praktijk blijkt dat je zo meer woningen kunt realiseren die beter voldoen aan de behoefte, zonder dat

goed bereikbaar zijn. Dat maakt kernen vitaler. Ook kunnen nieuwe betaalbare woningen in de nabijheid van werklocaties (inclusief centra

maken van steden, dorpen en wijken. Het moet weer mogelijk zijn om door te stromen naar een

dit ten koste gaat van de beschikbare openbare (groene) ruimte. Bij elke ontwikkeling, zowel

en campussen) de economische waarde van dergelijke plekken verbeteren omdat werknemers

andere woning in de directe woonomgeving. Vanuit de bouwsteen wonen zetten we in op het

herstructurering als nieuwbouw, maken we de (energie)infrastructuur van de toekomst mogelijk. In wijken met (potentie voor) een

meer en beter toepassen van functiemenging, verdichten, transformeren, slim uitbreiden en herstructurering, flexibeler omgaan met het

warmtenet, zorgen toevoegingen ervoor dat een aansluiting hierop beter of sneller gerealiseerd kan worden.

of segmenten toevoegen die nog missen (zie ontwerpprincipe 'Variatie en aanvullend vermogen'). Verdichten, transformeren of

woningontwerp bijvoorbeeld (casco)woningen die flexibiliteit kunnen bieden. Met deze integrale ontwerpopgave, kunnen we beter inspringen op

* Groen: werken aan nieuwe en andere woningen biedt ook kansen om de (groene en blauwe) openbare ruime beter in te richten. Zo

herstructureren biedt - naast zorgvuldig omgaan met ruimte en grondstoffen - extra kansen om in wijken met een (te) eenzijdige bevolkingsopbouw

demografische trends (zoals groei en vergrijzing). Bovendien biedt deze benadering vanuit flexibiliteit en casco bouw kansen om aan te

kunnen bijvoorbeeld oude landschappelijke structuren hersteld worden die niet alleen bijdragen aan het versterken van de groene

gaandeweg te komen tot een gedifferentieerde woningmix waardoor meerdere doelgroepen niet alleen toegang tot de wijk hebben, maar er ook

sluiten op mobiliteit (knooppunten) en economie

58

in de buurt kunnen wonen. * Divers en aanvullend programma: niet nog meer van hetzelfde maken, maar juist de kwaliteiten

graag komen.

OVERZICHT ONTWIKKELING WOONMILIEUS Het hoofddoel is om voldoende aanbod te hebben

Onderstaand figuur laat zien hoe de woonmilieus zich

door de verschillende woonmilieus heen. Met de toevoeging van woningen aan de bestaande voorraad - middels harde en zachte plancapaciteit

verhoudingsgewijs ontwikkelen tussen 2006 en 2040.

en potentiële verstedelijkingslocaties uit het verstedelijkingsconcept - ontstaat er geleidelijk aan

^ Bestaande voorraad (2018) + plancapaciteit (ca. t/m 2030): 550.960 woningen ^ Bestaande voorraad (2018) + plancapaciteit (ca. t/m 2030) + potentiële locaties

meer diversiteit aan woonmilieus.

^ Bestaande voorraad (2018): 483.400 woningen

verstedelijkingsconcept (ca. t/m 2040): 619.475 woningen

1000Zo

hoogstedelijk ( S' 65 wo/ha) centrumstedelijk (50 - 65 wo/ha)

800Zo

buiten centrum (35 - 50 wo/ha) groenstedelijk Z woonwijk (20 - 35 wo/ha)

600Zo

(centrum)dorps (5 - 20 wo/ha) 400Zo

landelijk (0 - 5 wo/ha)

20Z

0Z bestaande voorraad (2006)

bestaande voorraad (2018)

bestaande voorraad (2018) + plancapaciteit (ca. tot 2030)

bestaande voorraad (2018) + plancapaciteit (ca. tot 2030) + potentiële locaties verst.concept (ca. tot 2040)

59

2. Groen raamwerk Om de groenblauwe woonkwaliteit te bieden, hoort

3. Variëiteit, complementariteit en betaalbaarheid

stakeholders en gemeenten worden gewerkt aan deze maatschappelijke opgave. De behoefte aan

het ontwikkelen van groen en blauw (landschap en water in en rond stedelijk gebied) bij de opgave

Zet in op een grotere diversiteit aan woonmilieus. Wat we toevoegen moet aanvullend zijn ten

verschillende woonmilieus is bovendien breder. Het gaat niet alleen om fysieke of geografische

concreet en nabij. Groene en blauwe netwerken zijn richtinggevend. Dit draagt onder andere bij aan kwaliteit van woonmilieus, versterkt de

opzichte van de bestaande voorraad. We willen een variëteit aan woonmilieus en prijssegmenten aanbieden. Op deze manier werken we aan

thema's, het gaat ook om economische, sociale, mentale en gedragscomponenten. Alleen met variëteit, complementariteit en betaalbaarheid

biodiversiteiten zorgt voor klimaatadaptatie en de ecologie. Het is dus meer dan alleen het beschermen van natuur. Gekoppeld aan een

inclusieve wijken die ook voor doelgroepen die minder te besteden hebben toegankelijk zijn. Dat wat nodig is, zal door de jaren heen verschillen.

kunnen we goed voorzien in de woonbehoefte van de Groene Metropool. Vanuit de uitwerking en ervaringen die worden opgedaan in de Woondeal

regionaal netwerk van voet- en (snel)fietspaden en fijnmazig ov wordt het groen ook toegankelijk en bruikbaar voor bewoners, net als de manier waarop

Nu is er op veel plaatsen behoefte aan woningen voor starters en senioren. Dat zal over tien jaar misschien wel anders zijn.

Arnhem-Nijmegen nemen we mee wat wel en niet werkt.

voorzieningen bereikbaar zijn voor bewoners. Het creëren van dit netwerk is een opgave op zichzelf,

Betaalbaar bouwen is wat ons betreft geen criterium waarmee je fysieke plekken kunt

Hoe weten we waar we staan? Het lopende woningbouwprogramma heeft op de

die condities creëert voor ‘groene en blauwe woonkwaliteit' en die dus ook van invloed is op het bepalen van geschikte locaties. Tegelijkertijd kan

onderscheiden of prioriteren, maar wel een must om de woningmarkt toegankelijk te houden. Concreet streven we ernaar dat ten minste

korte termijn voldoende projecten om te voldoen aan de behoefte. De focus ligt dan ook niet alleen op het vinden van extra locaties, maar ook op

dit leiden tot randvoorwaarden voor ontwikkeling van groene kwaliteiten binnen (bestaande) locaties. Zie de bouwsteen Leefomgeving voor een

50% van de nieuwe woningen in het sociale segment en middensegment wordt gerealiseerd. Met regionale programmering (en onderlinge

het 'hard' maken van programma en komen tot realisatie.

uitwerking van dagelijks, wekelijks en maandelijks groen beschikbaar voor alle inwoners van de GroeneMetropool.

uitwisseling) kan overzicht en continuïteit worden geboden op de ontwikkelingen in de regio's en met

De verstedelijkingsstrategie geeft daarom ook een overzicht met locaties voor de (middel) lange termijn om te komen tot aanvullende nieuwe plannen. Dat biedt ons de kans om tot 2040 een continue bouwstroom te ontwikkelen zodat er ontwikkeltempo blijft en we op koers liggen richting 2030 en verder. De principes en bouwstenen uit het verstedelijkingsconcept maken het mogelijk om de selectie van nieuwe locaties zorgvuldig en logisch te doen.

60

OVERZICHT ONTWIKKELING WOONBEHOEFTE EN PLANCAPACITEIT Onderstaand staafdiagram toont per vijf jaar de woonbehoefte, de harde en zachte plancapaciteit en de hoeveelheid woningen die nog aanvullend nodig zijn.

25.000

max. prognose

Arnhem-Nijmegen ļ

woonbehoefte (Woondeal) plancapaciteit (planmonitor 2021)

20.000

aanvullend nodig uit de strategie

Foodvalley 15.000 ļ woonbehoefte (Stec rapport) plancapaciteit (planmonitor 2021) aanvullend nodig uit de strategie

10.000

5.000

0

- 5.000

- 10.000 2020 - 2024

2025 - 2029

> 2030

61

62

Bij het opstellen van de strategie is gekeken naar

plannen die voorzien in behoefte en daarbij goed

en vanuit de regio wordt daar de kennis van

de verdeling van het woonprogramma over de regio zowel in aantallen als in woonmilieus. Op basis daarvan - en op basis van de vraag die nu

bijdragen aan het DNA van de groene metropool. Die afweging vindt nu plaats op het niveau van de regio Foodvalley en op het niveau van de Regio

de actualiteit over programma en tempo aan toegevoegd. Die uitgangspunten en kennis bij elkaar bieden de mogelijkheid om goed aan te

bekend is - kan een eerste programmaschets gemaakt worden voor gewenste woonmilieus in de komende 5 tot 10 jaar. Natuurlijk hebben alle

Arnhem-Nijmegen. Het ligt voor de hand om dat ook in de komende jaren zo te blijven doen.

sluiten op de actuele vraag en opgave.

locaties en uitwerkingen hun eigen dynamiek, maar het hoofddoel is wel om voldoende aanbod

De methodiek om via een afwegingskader te werken kan ook voor de toekomst

verstedelijkingsstrategie is om binnen de regio in de komende 20 jaar met elkaar goed zicht te

te hebben door de verschillende woonmilieus heen. Als je het lopende programma op die manier rangschikt, zie je dat er een trend plaatsvindt

ontwikkelperspectief genereren. Adaptief werken is daarbij van belang. Op projectniveau vindt dat al vaker plaats. De volgende stap is om

houden op de samenhang in de uitwerking van het verstedelijkingsconcept (systeem) in relatie tot de actualiteit. Als dat lukt, zijn we in staat om

waarbij er meer stedelijke woonmilieus worden toegevoegd (en dus ook meer nabijheid), die leiden tot meer diversiteit.

dit integraal op te pakken, op het niveau van het regionale stedelijke netwerk. Hierbij moet worden toegewerkt naar een ontwikkelperspectief

te werken met een continue bouwstroom die mee kan bewegen. Dan versterken en vergroenen we de regio.

Door vooraf afspraken te maken over hoe we om (willen) gaan met veranderingen, op welke

waarin verschillende paden mogelijk zijn: hard doorgroeien of toch temporiseren? Gekoppeld aan randvoorwaarden en afhankelijkheden met keuzes

manier we dan met elkaar bijsturen of de koers vasthouden, zijn we met elkaar in staat om op

in het mobiliteitsnetwerk en ten aanzien van het netwerk en gebieden (verschillen in complexiteit

tijd te reageren. We monitoren en kijken steeds naar wat er op (middel)lange termijn nodig is om integrale doelen te halen. Vanzelfsprekend spelen

van locatieontwikkelingen).

de principes en bouwstenen die zich onderling tot elkaar verhouden daarin een rol. Door aan te geven welk principe dan het zwaarste weegt,

aan onderdelen zich in de tijd uitrolt en hoe besluitvorming, dynamiek op de markt en toekomstige aanpassing hier invloed op hebben.

ontstaat per periode een afwegingskader. Dat kader heeft een generiek deel (voor de groene metropool als geheel) en een gebiedspecifiek deel

Het is dus een continu (bij)sturingsvraagstuk. Dat moet niet leiden tot kramp: de uiteindelijke keuzes voor woon- en werklocaties locaties

voor de acht deelregio's. Werken met dit kader biedt de gelegenheid om (periodiek) te kunnen kiezen voor kwalitatieve

vinden plaats binnen gebiedsprocessen en projectuitwerkingen. Het afwegingskader uit de verstedelijkingsstrategie is daarbij de leidraad

Concreet: de opdracht die volgt uit de

Het geeft aan hoe het samenhangende pakket

63