00 Raadsvoorstel Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang regio Nijmegen en Rivierenland.pdf

ā

Gemeente

* Beuningen

Raadsvoorstel Onderwerp

Nummer(agenda) Registratienummer Registratiecode Auteur Status Persgesprek

Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang regio Nijmegen en Rivierenland bb21.00406

ii mi mi in ii ii linn i

Willeke Peeters Openbaar 12 mei 2021

Raadsvergadering

8 juni 2021

Commissie 1 Datum Commissie 2 Datum B&W-vergadering Portefeuillehouder

Samenleving 27 mei 2021

11 mei 2021 F.M.H.P. Houben

Samenvatting Het beleid over Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO) verandert. Vanaf 1 januari 2022 decentraliseert het Rijk de taak BW van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. Gemeenten krijgen hiervoor vanaf 2023 van het Rijk extra middelen in het Wmo budget. Om ons voor te bereiden op deze ontwikkelingen stelden we samen met de andere gemeenten uit de regio Nijmegen en Rivierenland in 2017 het beleidsplan 'Samen Dichtbij' vast. Een aantal voorstellen uit dit beleidsplan moesten we nog verder uitwerken. Deze uitwerking staat in het regioplan. Via dit raadsvoorstel vragen we u om in te stemmen met de voorstellen zoals deze zijn opgenomen in het regioplan.

Besluit om 1. Beschermd Wonen op het niveau van regio Nijmegen en Rivierenland te blijven organiseren 2. Beschermd Thuis in een ontwikkelpad van 7-10 jaar steeds meer lokaal of subregionaal vorm te geven 3. De regionale samenwerking te organiseren via een Centrumregeling en een Dienstverleningsovereenkomst. Dit houdt in dat we: * Vastleggen welke taken en verantwoordelijkheden we met alle gemeenten in regio Nijmegen en Rivierenland op het gebied van BW en MO centraal uit gaan voeren; * De gemeente Nijmegen aanwijzen als centrumgemeente voor de uitvoeringstaken van BW en MO; * Gezamenlijk een meerjarig inkoopplan en een meerjarige regiobegroting opstellen; * Afspraken vastleggen over hoe we omgaan met tekorten en overschotten. 4. De kosten voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang vast te stellen op basis van beschikbaarheid (dus niet op basis van daadwerkelijk gebruik) en daarbij: * De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage vast te stellen op basis van het ‘aanvullend’ Wmobudget per regiogemeente; * De financiële bijdrage jaarlijks vooraf vast te stellen met correctie/vaststelling bij de jaarafsluiting. 5. Het Regioplan Beschermd Wonen regio Nijmegen en Rivierenland vast te stellen. 6. Toestemming te verlenen aan het college van B&W Beuningen om de Centrumregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang regio Nijmegen en Rivierenland vast te stellen.

Inleiding Het beleid over Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO) verandert. Vanaf 1 januari 2022 decentraliseert het rijk de taak BW van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. In 2017 besloten de regio’s Nijmegen en Rivierenland al dat we blijven samenwerken om BW uit te voeren. Hoe we dat gaan doen, staat nu in het regioplan (bijlage). Het regioplan bestaat in feite uit een aantal beslispunten. Voor één van deze punten vragen we een besluit van het college. Voor de overige vijf vragen we een besluit van de gemeenteraad. Een korte terugblik: ‘Samen Dichtbij’ Om ons voor te bereiden op de decentralisatie stelden we samen met de andere gemeenten uit de regio in 2017 het beleidsplan ‘Samen Dichtbij’ vast. Hierin staan 25 voorstellen op het gebied van wonen, zorg, werk, participatie en inkomen. Een aantal daarvan gaan over Beschermd Wonen:

-Ook in de toekomsten blijven de regiogemeenten op het schaalniveau van Gelderland-Zuid samenwerken; -De centrumlocaties voor opvangvoorzieningen in Tiel en Nijmegen blijven behouden, maar we bereiden ze niet uit. De tussenvoorzieningen bereiden we in beide regio’s wel uit; -We richten één centrale toegang voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang in; -We stimuleren het ambulantisen van zorg (meer uitstroom, meer zorg thuis). Het doel is een opbouw van 3007o in 2022 tot SOTo in 2032. Het uitgangspunt is en blijft dat iedereen die intramurale zorg nodig heeft, dat ook krijgt. De meeste voorzieningen voor BW en MO staan nu in Tiel en Nijmegen. De kern van het beleidsplan is dat we de zorg waar mogelijk, meer lokaal organiseren. In de dorpen en wijken en bij mensen thuis. Verder willen we ook dat deze voorzieningen zich meer richten op herstel en uitstroom. Een aantal voorstellen uit het beleidsplan Samen Dichtbij moesten we nog verder uitwerken. Deze uitwerking staat nu in het regioplan. Beoogd effect Een woonomgeving voor inwoners met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA). Waarin we aandacht hebben voor veiligheid, bescherming, stabilisatie en herstel. Argumenten 1.1 Regionaal organiseren garandeert schaalvoordelen Het organiseren van BW kost relatief veel geld. Dit komt vooral omdat er veel zeer specialistische kennis nodig is.

De doelgroep heeft verschillende soorten psychiatrische problemen. Hierdoor is er behoefte aan verschillende soorten ondersteuning. Door groepen met dezelfde beperkingen bij elkaar te laten wonen, blijft de zorg betaalbaar. Dit kan een kleinere gemeente niet organiseren. Hiervoor is de doelgroep per gemeente te klein en te verschillend. Alleen door samen te werken, kunnen we de bestaande zorg en ondersteuning blijven aanbieden. Dit sluit ook aan bij de wens van cliënten die nu beschermd wonen. 2.1 Wc willen dat onze inwoners kunnen werken aan herstel in de eigen omgeving Dat kan met het product Beschermd Thuis. Hiermee woont een inwoner zelfstandig en is zorg en ondersteuning van een aanbieder op afroep beschikbaar. Beschermd Thuis bestaat op dit moment nog onvoldoende. Deze vorm van ondersteuning biedt kansen om op lokaal niveau te organiseren, bijvoorbeeld met kleinschalige woonprojecten. Het organiseren hiervan kost tijd. Daarom nemen we hiervoor 7 tot 10 jaar waarin gemeenten lokaal verantwoordelijk worden voor de inrichting en uitvoering van Beschermd Thuis. 3.1 De samenwerkingsvorm via een centrumregeling is niet zwaarder dan nodig Hiermee sluiten we aan bij het uitgangspunt uit het regionale beleidsplan ‘Samen Dichtbij’. Een centrumregeling is de meest lichte vorm om bestuurlijke samenwerking te regelen.

Door te kiezen voor een centrumregeling hoeven we geen nieuwe organisatie op te zetten. Het ene gemeentebestuur mandateert taken aan een bestuursorgaan van een andere gemeente. Een gemeente draagt de verantwoordelijkheid niet over. Daarmee is deze regeling eenvoudig en relatief makkelijk te organiseren. 3.2 We willen een efficiënte en flexibele samenwerkingsvorm die betrokkenheid en verantwoordelijkheid regelt Daarom kiezen we voor een netwerksamenwerking. De juridische vorm die daarbij past, is een centrumregeling. Hierin regelen we de wederzijdse rechten en plichten tussen alle deelnemende gemeenten. In de bijlage leest u een korte weergave van de verschillende juridische vormen. De centrumregeling draagt bij aan efficiency. Er zijn geen extra bestuurslagen en zware of onnodige administratieve lasten. Het geld kunnen we daardoor zoveel mogelijk besteden aan de zorg. Daarnaast biedt deze samenwerkingsvorm de instrumenten waardoor gemeenten kunnen meedenken en -sturen. En flexibel en snel kunnen schakelen. Dit is belangrijk omdat o.a. de ambulantisering vraagt om het continu aanpassen van beleid en uitvoering.

2

3.3 Een dienstverleningsovereenkomst sluit aan bij de opdracht tot uitvoering van centrale taken In de centrumregeling dragen de regiogemeenten de uitvoeringstaken over aan centrumgemeente Nijmegen. In een dienstverleningsovereenkomst maken we nadere afspraken over de precieze taken die de centrumgemeente krijgt en mandateren we deze. Dit zijn taken die bedrijfsvoering raken. Beide documenten zijn nodig om de juiste samenwerkingsafspraken vast te leggen. De dienstverleningsovereenkomst is een uitvoeringsverantwoordelijkheid van het college. Deze is nog niet klaar. De overeenkomst leggen we voor de herfstvakantie aan het college voor. 3.4. Bij een regionaal voorzieningenniveau past een structuur van centraal organiseren De keuze om samen te werken op regionaal voorzieningenniveau bepaalt het niveau van de organisatie van deze taken. Bij een regionaal voorzieningenniveau past een structuur van centraal organiseren. Dit sluit ook aan bij de behoefte van onze cliënten en aanbieders. Cliënten willen stabiliteit in het zorglandschap. Aanbieders werken bij voorkeur met één centraal aanspreekpunt. Deze manier van werken is het meest efficiënt, ook voor de gemeenten zelf. 3.5 Gemeente Nijmegen voert de taken op dit moment al uit en bouwde kennis en expertise op Het ligt voor de hand om Nijmegen als centrumgemeente aan te wijzen.

We houden en gebruiken hierdoor de bestaande kennis en structuur. 3.6 Om een wettelijke taak over te dragen aan een andere gemeente is een mandaat nodig Dit betekent dat alle gemeenten in de regio toestaan dat gemeente Nijmegen namens hen uitvoert. Dit is nodig om snel besluiten te kunnen nemen. Het mandaatbesluit is onderdeel van de dienstverleningsovereenkomst. Deze stelt het college voor de herfstvakantie 2021 vast. 3.7 Gemeenten blijven door een meerjarig inkoopplan en een meerjarige regiobegroting betrokken. En houden zo samen grip op de kosten Gemeenten bepalen hiermee gezamenlijk wat het voorzieningenniveau in de regio Nijmegen en Rivierenland moet zijn. En wat dit gaat kosten. De gemeenten zijn samen verantwoordelijk voor de kwaliteit en de betaalbaarheid van de ondersteuning. Daarom maken we een meerjarig inkoopplan en een regiobegroting. Zo houden we overzicht op het soort voorzieningen die nodig zijn. En op de kosten daarvan. Ook geeft de regiobegroting de samenhang aan met andere thema’s zoals MO. Daarnaast staan in de regiobegroting de kosten die de centrumgemeente maakt voor het uitvoeren van de centrale taken, de centrale toegang en MO. Deze onderdelen kunnen we niet los zien van het totaal. Net als de keuzes die een individuele gemeente maakt in het ontwikkelpad. Dit heeft effect op de kosten en de bijdrages voor alle regiogemeenten.

En ook op het meerjarenperspectief. Door een regiobegroting te gebruiken, weten we ook welke financiële bijdrage we jaarlijks vooraf moeten vaststellen. 4.1 Door te financieren op basis van beschikbaarheid, verkleinen we samen de financiële risico’s Beschermd Wonen is een kostbaar en risicovol product. Het kent een onvoorspelbaar en grillig kostenpatroon dat over de járen heen zichtbaar wordt. In het ene jaar stroomt er niemand vanuit de eigen gemeente in BW, het volgende jaar zijn dat er tien Daarnaast is niet altijd te achterhalen waar een cliënt vandaan komt en welke gemeente financieel verantwoordelijk is. Als we samen de beschikbaarheid betalen, verdelen we de risico’s. Op die manier is ook voor elke gemeente vooraf duidelijk wat de kosten zijn. 4.2 Het is een eerlijke verdeling zonder voordeel ofnadeel Vanaf 2023 ontvangen gemeenten aanvullende middelen voor de uitvoering van BW. Deze komen bovenop het bestaande Wmo budget van een gemeente. En nieuw verdeelmodel van het rijk bepaalt de hoogte van dit budget. Dit model is objectief. Dat wil zeggen dat de kenmerken van een gemeente de hoogte van het budget bepalen. Om het totaal van de bijdrage te bepalen kijkt de regio alleen naar de aanvullende middelen die gemeenten ontvangen. Het nieuwe Wmo budget (2023) minus het oude Wmo budget (2022) is het deel dat we gebruiken voor BW.

We gebruiken wel eerst de volledige integratie-uitkering BW die de gemeente Nijmegen ontvangt. Het restant dat dan nog nodig is vullen de gemeenten aan.

3

4.3 De verdeling van de kosten is zo realistisch mogelijk De decentralisatie vindt in stappen plaats in 10 jaar tijd. In het eerste jaar ontvangt Nijmegen nog een groot deel van de centrumgemeentemiddelen. Dit bouwt het rijk in stappen af. Daar staat tegenover dat het rijk het gemeentelijke budget voor deze taken in die járen opbouwt. Het geld voor BW verschuift dus in 10 jaar van de centrumgemeenten naar de individuele gemeenten in een regio. Het ontwikkelpad voor het schaalniveau van de voorzieningen BW in de centrumregio Nijmegen en Rivierenland loopt hier in gelijk. Dit stellen we vast op zo’n 7-10 jaar. Hieronder ziet u een voorbeeld van hoe die verdeling er in de praktijk uit kan zien. De bedragen zijn ook voorbeelden. CO Uw l

***vu«4*d WVC İU4|«1

2Ŭ23

XS2

- - (M 4

«0*4* ÍW

tkwc*

3DS

XfM

tafccn-itUn W)drjg«

tt*

**OfT*U"

4Ĩ í «ntrumG» m« «r*« 4P* TM

XA XA

A'«it tttuwi

xa

TűUÍ

1ÚCAJ

ÍC C c 0 c SC

SC

ol

Ôļ Oļ 0

SCI

•ĩ

tnàçmmn

I

45ļ

Hl 'Ą

2S|

IS

'Ái

Ij

14

ţ] ţļ

ij i|

12

y

ü

7 7 7 SC

53«

C

aci

s

i

ŵ

Xj Ij SCI

4 45,

c

«0*4* ļiw

*

“ţ

?ţ

71

*Sţ

C

4.4 De centrumgemeente middelen BW blijven beschikbaar voor de BW-taken We stellen de verdeelsleutel vast voor het samenbrengen van de totale kosten minus de centrumgemeentemiddelen. Om het aanbod te betalen gebruiken we dus eerst de integratie uitkering BW van de centrumgemeente. Als er dan nog meer kosten zijn, betalen de gemeenten die uit hun lokale budget. We dragen de tekorten gezamenlijk. En regiogemeenten krijgen overschotten naar evenredigheid terug. 4.5 Het geeft financiële duidelijkheid voor alle gemeenten Alle gemeenten willen vóór elk jaar weten welk budget ze nodig hebben en wat er beschikbaar is. Dat betekent dat we het budget en de bijdrages elk jaar vooraf vaststellen. De definitieve vaststelling en eventuele correctie komen na de jaarafsluiting. Dit gebeurt nadat Nijmegen alle productieverantwoordingen heeft ontvangen. 4.6 Het is niet wenselijk dat de centrumgemeente voorfinanciert De kosten zijn te hoog om door één gemeente vooruit te betalen. 5.1 We moeten duidelijk maken hoe wij BW en MO organiseren in de regio Het is belangrijk dat inwoners en aanbieders weten wat ze van gemeenten kunnen verwachten. Ook het ministerie verwacht van iedere regio een plan van aanpak. Het regioplan beschrijft samen met het beleidsplan Samen Dichtbij hoe de gemeenten in onze regio dit doen.

5.2 We voldoen hiermee aan de Norm voor Opdrachtgeverschap Deze schrijft voor dat gemeenten in regionaal verband voor BW en MO een regiovisie opstellen. De gemeenteraden moeten deze visie vaststellen. Kanttekeningen 2.1 Er is nog veel nodig om beschermd thuis lokaal te laten slagen Zo moeten aanbieders hun organisatie erop afstemmen. Medewerkers moeten als een cliënt erom vraagt, snel bij de cliënt thuis zorg kunnen bieden. Daarnaast moet er in een gemeente voldoende zinvolle dagbesteding mogelijk zijn. Op dit moment zijn hiervoor nog te weinig mogelijkheden. Tot slot moeten gemeenten de wijken en buurten ook voorbereiden. Dit betekent dat we voldoende GGZ kennis in ons Sociaal Team moeten hebben. En dat we inwoners voorbereiden op een inclusieve samenleving. Hierdoor kan het zijn dat het niet iedere gemeente lukt om Beschermd Thuis te organiseren. Gemeenten kunnen er dan voor kiezen om dit samen te doen.

4

2.2 Het realiseren van Beschermd Thuis vraagt om voldoende woonplekken Die zijn er nu niet. Alleen met voldoende woonplekken kunnen we het ‘zelfstandig wonen in de wijk’ (met steun) waarmaken. We proberen wel voor meer woonplekken te zorgen door samen te werken met wooncorporaties en aanbieders. In Nijmegen maakten we hierover afspraken in het convenant ‘Weer Thuis’ uit 2019. De gemeenten uit Rivierenland maakten hierover vergelijkbare afspraken met de uitvoeringsorganisatie Regio Rivierenland. 4.1 De lokale begroting is afhankelijk van de afspraken in de regionale samenwerking We zijn samen verantwoordelijk voor budgetbeheer. Dit doen we op basis van een meerjarig inkoopplan. De bijdrage per gemeente maakt hier onderdeel van uit. En is gerelateerd aan het ‘aanvullend’ Wmo budget van de gemeenten. Deze afhankelijkheid van de regionale begroting vormt een risico voor de lokale begroting. 4.2. Er is nog onzekerheid over de beschikbare budgetten vanaf2023 Er zijn op dit moment veel onzekerheden. Hierdoor kunnen we het budget voor de regionale begrotingen vanaf 2023 nog niet vaststellen. Dat heeft onder andere te maken met de Wlz uitname1. Dit proces moet het Centrum Indicatiestelling (CIZ) halverwege 2021 afronden. Ook is het nieuwe verdeelmodel nog niet vastgesteld. We kijken al wel met elkaar of het mogelijk is de onderdelen BW en BT te splitsen.

BW blijft dan het ‘standaard’ regionale budget en BT wordt dan onderdeel van het ontwikkelpad. 4.3 De overdracht van BT van regionaal naar lokaal heeft gevolgen voor de regionale begroting We organiseren BT eerst regionaal. Gedurende het ontwikkelpad bepalen gemeenten zelf hoe snel en hoever ze gaan met de lokale inrichting en uitvoering ervan. Om BT lokaal te organiseren, gebruiken gemeenten geld dat anders naar het regionale budget gaat. Dat heeft gevolgen voor hoeveel geld alle gemeenten moeten inleggen. En dat heeft weer gevolgen hebben voor de regionale voorzieningen. We moeten deze ontwikkeling dus goed afstemmen met elkaar. We maken daar in de regio dan ook goede afspraken over. Financiën Vanaf 2023 ontvangt de gemeente op de middelen voor de Wmo een aanvulling voor de uitvoering van BW. We weten nog niet hoe hoog dat bedrag is. Als het rijk het verdeelmodel bekend maakt, komt er ook een rekeninstrument. Hiermee kunnen we bepalen welk bedrag we extra krijgen. Dat is het bedrag dat beschikbaar is voor de uitvoering van BW. Op basis van de verdeelsleutel dragen gemeenten daarna bij wat nodig is om de regionale voorzieningen in stand te houden. Net als de bijdrage aan de uitvoeringskosten voor de centrumgemeente. Alle bijdragen staan in de regionale begroting die we jaarlijks vaststellen. Afspraken hierover leggen we vast in de dienstverleningsovereenkomst.

Naast de lokale (financiële) bijdrage, levert iedere gemeente ambtelijke uren voor de regionale samenwerking. We verwachten dat we in de eerste 4-5 jaar geen tekorten hebben op BW. We kunnen dan alle kosten kunnen betalen uit de centrumgemeentemiddelen en de lokale bijdragen. Door de openstelling van der Wlz weten we nog niet wat het kostenniveau is van BW vanaf 2023. Zodra hier duidelijkheid over is stellen we een regionale begroting op. In onderstaande tabellen ziet u hoe het voorlopige objectieve verdeelmodel er uit ziet voor de regio. Daarnaast leest u wat de inkomsten op dit moment zijn. En maakten we overzicht van de kosten BW in 2020.

1 Wlz, Wet Langdurige Zorg. Een deel van de huidige cliënten heeft levenslang ondersteuning nodig. Zij komen daarom in aanmerking van de Wlz. Aanbieders werken samen met het Centrum Indicatiestelling aan deze overgang. Het rijk hevelt hiervoor geld over van de gemeenten naar het Zorgkantoor. Hoe groot dit bedrag is, weten we nog niet. Dit betekent in ieder geval minder budget. Maar ook minder kosten voor deze cliënten.

5

Grafiektitel «6C0CC0CC

cscocococ

««coocooc (jccccax (ttOttOCC

t ICSCCOK

— U Ice*' j-jrwrrcaeo-.

—Csjeere*.

Inkomsten op basis van de decembercirculaire 2020 2021 Integratie uitkering BW 6 67.661.008

2022 C 52.956.8142

Doeluitkering MO

č 10.084.740

C 10.084.740

Eigen bijdrage Rijksuitkering medische heroïne (overheid.nl: regeling heroïnebehandeling)

Onbekend C 579.439

Onbekend C579.439

Kosten BW 2020 - voorlopig Omschrijving

Bedrag 2020 (in mln)

Opmerkingen

Zorg ín natura (BW)

C41.4

Wordt minder vanwege Wk-uitname

Transformatiekoster» j Beschikbaarheidsvergoedíngen

«2,1

Transformabekosten lijn niet structureel

Wordt minder vanwege Wk uitname

PGB C6,5 Subsidies BW

«0.3

Toegang BW

«0,9

Er komt rvog CO,4 min bij in de toekomst voor CTMO

Uitvoeringskosten

PM!

CM mln in 20» voor ambtelijk» formatie Nijmegen * regio op dit moment!!

Overige kosten

«1.4

Oa inkoop goederen/diensten, advies, opleiding, onderhoud, kapitaal!» sten, uitvoering wvggtetc.

Corona-meerkosten

0.8

Niet structureel

Totaal BW

«54,4

Gaat WU vanaf, a-structurde kosten vanaf. Uitvoeringskosten nog vast te stellen!

Subsidies MO/OGGZ

«14,2

Overige

«1.5

Oa inkoop goederen/dien sten. advies, opleiding, onderhoud, kapitaal» sten, uitvoering wvgg: etc

Corona-meerkosten

«0,9

Niet structureel

Uitvoeringskosten

PM!

Totaal HO

«16,6

2 Wordt minder vanwege WLZ uitname

Dit is inclusief meerkosten, maareictusiel uitvoeringskosten 20» geen ‘doorsnee' jaar. Rijksontvangsten (OUMO) ca. CO.lmln

Tijdspad Nadat alle gemeenteraden instemmen met het regioplan ondertekenen we de centrumregeling. We publiceren deze via overheid.nl. Ondertussen werken we de dienstverleningsovereenkomst verder uit. Voor de herfstvakantie vragen we het college om hiermee in te stemmen. Onderdeel van deze overeenkomst is het mandaatbesluit. Communicatie Nadat de raad het regioplan vaststelt, is het voor inwoners en andere geïnteresseerden beschikbaar. We maakten een publieksvriendelijke versie. Cliënten en vertegenwoordigers van cliënten dachten mee bij het opstellen van het regioplan. Daarnaast informeerden wij onze Cliëntenraad over dit plan. Bijlagen 1. Regioplan Beschermd Wonen Regio Nijmegen en Rivierenland (concept), at21000854 2. Praatplaat, at21000855 3. Centrumregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang regio Nijmegen en Rivierenland, at21000865 4. Juridische onderbouwing samenwerkingsvormen, at21000857 5. Nagekomen bijlage: beantwoording vragen commissie Samenleving UI21.03362

Burgemeester en wethouders, Dyanne Koeken secretaris

Daphne Bergman burgemeester

Besluit d.d. 08/06/2021 Akkoord j

De griffii

de voorzittei

7