TER INFO - MEMO - toelichting nieuw raadsproces behandeling BOPA's

MEMO – Toelichting nieuw raadsproces behandeling BOPA’s Door: Voor: Datum:

Griffie Gemeenteraad 22-08-2025

1. Aanleiding De Omgevingswet gaat over de ruimte waarin mensen wonen, werken en ontspannen. Deze nieuwe wet voegt oude wetten samen en bevat regels voor wat er buiten te zien, horen en ruiken is.

Door deze wet zijn er veranderingen in hoe de gemeenteraad besluiten neemt over ruimtelijke onderwerpen. De taken van het college van B&W en de raad zijn opnieuw verdeeld (zie schema). In de bijlage staan linkjes opgenomen naar de besluiten die de raad hierover in 2022 nam. Wat is een BOPA? Mensen, bedrijven en overheden kunnen een omgevingsvergunning aanvragen als ze iets willen doen in de leefomgeving. Soms past een activiteit niet in het omgevingsplan (voorheen: bestemmingsplan). Dan noemen we dat een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA). In 2022 nam de raad een besluit over in welke gevallen de raad bindend adviesrecht over deze activiteiten wenst te geven. Hierbij is de raad niet langer het (eind)besluitvormingsorgaan. In plaats daarvan wordt de gemeenteraad in vooraf bepaalde gevallen (zie raadsbesluit) om bindend advies over BOPA’s gevraagd. Hiermee heeft het college nadrukkelijker een positie gekregen. Tot slot is onder de Omgevingswet voor BOPA’s de beslistermijn van de gemeente aanzienlijk verkort. Bij een BOPA reguliere procedure dient het totale traject in 8 weken afgerond te zijn. Bij een uitgebreide procedure BOPA geldt ruwweg een periode van een half jaar. 2. Werkgroep en doel In de eerste helft van 2025 heeft een werkgroep zich beziggehouden met hoe de raad BOPA’s moet behandelen.

In deze werkgroep zaten ambtenaren, griffie en de raadsleden Meeuwis en Vrijburg en burgerleden Janssen, Canoy en Van de Munckhoff. Bijgevoegd aan deze memo vindt u alle producten die de werkgroep in het afgelopen halfjaar heeft opgeleverd. Dit met als doel u zo goed mogelijk voor te bereiden. Pagina 1 van 5

3. Over welke BOPA’s heeft de raad bindend adviesrecht? Categorieën van gevallen binnen het stedelijk gebied en bedrijventerreinen met uitzondering van beschermde stads- of dorpsgezichten 1. De realisatie van meer dan 11 woningen / wooneenheden / appartementen / kamers ten dienste van logies, of bij een gebruiksverandering van een bestaand gebouw naar 20 of meer woningen / wooneenheden / appartementen / kamers ten dienste van logies; 2. De realisatie van bouwwerken ten behoeve van een infrastructurele voorziening, een nutsvoorziening, of een openbare voorziening hoger dan 5m, of groter dan 50m²; 3. De realisatie van antenne-installaties hoger dan 40m; 4. De uitbreiding van een bijbehorend bouwwerk of uitbreiding met bijbehorende bouwwerken van meer dan 250m²; 5. Een van het omgevingsplan afwijkend gebruik, waarbij de afwijking leidt tot een (conform de VNG-brochure Bedrijven en Milieuzonering) hogere milieucategorie dan ingevolge het omgevingsplan ter plaatse is toegestaan; 6. Een functiewijziging van meer dan 500 m² gebruiksoppervlakte; 7. Het realiseren van grootschalige maatschappelijke voorzieningen; 8.Projecten ten behoeve van intensieve recreatie, inclusief de daarbij behorende voorzieningen (zoals paden, ontsluiting en groen); 9. Het aanleggen/bouwen van grootschalige infrastructurele (kunst)werken 10.

Het realiseren van één of meer windmolens van ten minste 15 meter hoog. Categorieën van gevallen binnen het landelijk gebied en/of binnen beschermde stads- of dorpsgezichten Alle buitenplanse omgevingsplanactiviteiten met een of meerdere activiteiten die aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving, met uitzondering van: 1. de gebruikswijziging waarbij de impact op de fysieke leefomgeving afneemt; 2. kleinschalige projecten -vaak in de openbare ruimte- ten dienste van het algemeen belang, zoals het oprichten van een elektriciteitshuisje of een waterberging, het versterken van natuurwaarden of verbeteren van de waterhuishouding; 3. de realisatie van duurzame energieopwerking die past binnen de Visie voor duurzame energieopwekking Buitengebied Best en het daarbij behorende afwegingskader; 4. de woningsplitsing van een cultuurhistorisch waardevol pand; 5. gebruiken van gronden voor een herinrichting van het openbaar gebied, ten dienste van het algemeen nut, waaronder begrepen de verbreding of herprofilering van wegen, tenzij gelegen binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht; 6. bouwwerken ten behoeve van een infrastructurele voorziening, een nutsvoorziening, of een openbare voorziening, met een maximale hoogte van 5m en een maximale oppervlakte van 50m², tenzij gelegen binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht; 7. antenne-installaties tot 40 m hoog t.b.v.

algemeen maatschappelijk belang, tenzij gelegen binnen een beschermd stads- of dorpsgezicht; 8. tijdelijke afwijkingen van het omgevingsplan. 4. Hoe verloopt het besluitvormingsproces voor de gemeenteraad? De raad kan te maken krijgen met twee soorten BOPA procedures: 1. De reguliere procedure: 8 + 6 weken 2. De uitgebreide procedure: ongeveer een half jaar. In de genoemde periode vindt het totale vergunningsproces plaats. De initiatiefnemer vraagt een vergunning aan en uiteindelijk neemt het college een besluit. De raad moet in deze tussenliggende periode binnen drie tot vier weken een bindend advies geven. De keuze voor het doorlopen voor een reguliere- of uitgebreide procedure wordt bepaald door onderstaande twee criteria. Enkel wanneer beide van toepassing zijn wordt de uitgebreide procedure gevolgd. Pagina 2 van 5

• Indien er aanzienlijke gevolgen zijn voor de fysieke leefomgeving, én; • Er naar verwachting veel bedenkingen/zienswijzen zijn. Wie beslist er welke procedure wordt ingezet? Dat is in eerste instantie aan de initiatiefnemer zelf. De contactambtenaar kan de initiatiefnemer hierover adviseren. Uiteraard is de keuze die gemaakt wordt ook gebaseerd op de zich ontwikkelende landelijke jurisprudentie over de gekozen BOPA procedures. Wanneer in het besluitvormingsproces mag de raad zijn bindend adviesrecht geven in de BOPA procedure? 1. Bij een reguliere procedure: voorafgaand aan het ontwerpbesluit van het college van B&W. 2. Bij een uitgebreide procedure is dit na de zienswijzeprocedure en daarmee voorafgaand aan het vaststellingsbesluit van het college van B&W. Reguliere procedure

Uitgebreide procedure

5. Aan te leveren raadsstukken Onderstaande documenten ontvangt u bij de raadsbehandeling van een reguliere- en uitgebreide BOPA: - Raadsvoorstel; - Concept raadsbesluit; - Ruimtelijke motivering; - Onderliggende onderzoeken (bijlagen bij motivering); - Omgevingsdialoog / participatieverslag; - Stukken m.b.t. de voorgeschiedenis (principeverzoek, principebesluit); Door de korte doorlooptijd van de reguliere procedure kunnen waarschijnlijk aan aantal onderliggende onderzoeken nog niet aangeleverd worden, omdat ze nog niet afgerond/compleet zijn. De compleetheid van stukken wordt ook beïnvloed door, of de initiatiefnemer voorafgaand aan de indiending van de definitieve aanvraag omgevingsvergunning, gebruik heeft gemaakt Pagina 3 van 5

van de mogelijkheid tot vooroverleg met de gemeente Best. In dat geval kan namelijk al ambtelijk meegegeven worden wat nog noodzakelijk is om aan te leveren voor een “goede” aanvraag. ➔ De werkafspraak is dat de raad na de beeld+oordeelsvorming (indien beschikbaar) een actuele versie van het onderliggende onderzoek ontvangt. Zo kan de raad op basis van deze informatie het voorliggende besluit over de BOPA eventueel amenderen. Bij de uitgebreide procedure is de doorlooptijd van de procedure langer en zullen naar alle waarschijnlijkheid de onderliggende onderzoeken completer of compleet zijn. Aanvullend op bovenstaande documenten ontvangt de raad bij een uitgebreide procedure ook nog: - Het ontwerpbesluit; - De nota van zienswijzen. 6. Dictum raadsbesluit en hoe de raad het besluit kan amenderen (incl. voorwaarden) Hoe ziet het concept-raadsbesluit eruit? Dat verschilt ten opzichte van de reguliere raadsbesluiten. Indien het college voornemens is de vergunning te verlenen (standaard uitgangspunt) dan luidt het raadsbesluit als volgt: Besluit: Positief te adviseren over de aanvraag omgevingsvergunning voor een BOPA, activiteit afwijken van het omgevingsplan, voor het realiseren van X op de locatie Y. Wanneer de raad beraadslaagt over de BOPA en vindt dat er niet zonder meer positief geadviseerd kan worden over deze BOPA, dan heeft de raad twee opties: 1.

Positief adviseren onder voorwaarden 2. Negatief adviseren. Wanneer de raad negatief adviseert, dan mag het college de vergunning niet verlenen. Voor bovenstaande twee opties luidt het (geamendeerde) raadsbesluit als volgt: 1. Positief te adviseren over de aanvraag omgevingsvergunning voor een BOPA, activiteit afwijken van het omgevingsplan voor het realiseren van X op de locatie Y, onder de voorwaarde(n) dat: 1, 2, etc. 2. Negatief te adviseren over de aanvraag omgevingsvergunning voor een BOPA, activiteit afwijken van het omgevingsplan voor het realiseren van X op de locatie Y. In beide gevallen van amendering is het noodzakelijk om een deugdelijke motivering als onderbouwing te formuleren volgens de ETFAL criteria (evenwichtige toedeling van functies aan de leefomgeving). Wat zijn ETFAL criteria? 1. Toets omgevingsplan 2. Beleidstoets 3. MER beoordeling en ladder van duurzame verstedelijking 4. Archeologie en cultuurhistorie 5. Hinder bedrijvigheid (geluid, geur, en trillingen) 6. Wegenverkeerslawaai 7. Verkeer en parkeren 8. Waterhuishouding 9. Flora en fauna 10. Externe veiligheid 11. Luchtkwaliteit 12. Bodemkwaliteit 13. Gezondheid en duurzaamheid Pagina 4 van 5

14. Financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid 7. Neem contact op met de griffie! Wat betekent dit concreet? Wilt u amenderen? Neem dan op tijd contact op met de griffie, zodat zij u in contact kunnen brengen met de behandelend ambtenaar voor de motivering/onderbouwing van uw concept amendement. BIJLAGE: -

Omgevingswet: verordening nadeelcompensatie Best; Omgevingswet: Bindend adviesrecht; Omgevingswet: Buitenplanse omgevingsplanactiviteiten met participatie; Omgevingswet: Delegatie omgevingsplan en voorbereidingsbesluit; Omgevingswet: Commissie ruimtelijke kwaliteit.

Pagina 5 van 5