B2025066 - RIB over Gevolgen fusieplannen voor afvalinzameling

Domein Omgeving Team Beheer en Realisatie

Raadsinformatiebrief

Aan de leden van de gemeenteraad

Uw Brief van Uw kenmerk Datum Verzonden

11-03-2025 11-03-2025

Onderwerp

Gevolgen fusieplannen voor afvalinzameling

Ons kenmerk Behandeld door Telefoonnummer

PU25-00111// Edwin Toet 14 0499

Geachte raadsleden, De gemeenteraden van Best en Oirschot hebben uitgesproken een verkenning te starten naar een gemeentelijke fusie. Alhoewel op dit moment nog onduidelijk is wat de uitkomst van deze verkenning is, is duidelijk dat een mogelijke fusie gevolgen heeft voor het afvalbeleid en de uitvoering daarvan. Wij sturen u daarom nu een raadsinformatiebrief met mogelijke gevolgen voor het afvalbeleid. Dezelfde brief wordt gestuurd door het college van Oirschot aan de gemeenteraad van Oirschot. Samenvatting / Toelichting Gevolgen voor de afvalinzameling in het kort • Op 31 december 2027 lopen de inzamelcontracten met Remondis/Baetsen af. Dat geldt zowel voor Best als voor de Kempengemeenten, waaronder Oirschot. Oirschot heeft nog wel een mogelijkheid om het huidige contract met de Kempengemeenten met 3 keer 1 jaar te verlengen tot uiterlijk 31 december 2030. Dat betekent dat het wenselijk is dat er nagedacht wordt over de keuze voor een nieuwe inzamelaar. De mogelijke fusiedatum 1 januari 2028 is daarmee ook de datum waarop de nieuwe inzamelaars van Best én Oirschot zouden kunnen starten. Als er verschillende inzamelaars zijn en/of er zijn andere afspraken met deze inzamelaars(s) gemaakt, is dat voor langere tijd belastend voor de nieuwe fusiegemeente.

• Als een van de raden voorafgaand aan de mogelijke fusie beleidswijzigingen vaststelt, bestaat de kans dat vrijwel direct het beleid weer gewijzigd moet worden vanwege een verplichte beleidsharmonisatie als gevolg van de mogelijke fusie. Het is daarom wenselijk dat beide gemeenten anticiperen op een mogelijke fusie. Dus geen of zo min mogelijk beleid vaststellen dat de verschillen tussen de twee gemeenten vergroot. • Wanneer in de periode tot aan de mogelijke fusie investeringen in de afvalinzameling worden gedaan, bijvoorbeeld in de milieustraat, kunnen deze bij een mogelijke fusie achteraf onverstandig blijken te zijn. Het voorzieningenniveau van de gemeente zal bij een mogelijke fusie naar alle waarschijnlijkheid opnieuw worden bekeken. Afstemming hierover is nu al nodig.

*PU25-00111*

Bijlage(n): BL2501353 Pagina 1 van 3

1. Op zoek naar een nieuwe inzamelaar De gemeenteraad Best heeft een tijdspad vastgesteld voor de keuze voor een nieuwe inzamelaar. Van dit tijdspad kan niet of nauwelijks worden afgeweken, omdat het contract van Remondis geen verlengingsoptie meer kent. In maart 2025 zal de raad criteria vaststellen voor waarop ze de verschillende mogelijkheden gaat beoordelen. De raad zal vervolgens in september een keuze maken voor een inzamelwijze/variant. Marktverkenning Bij de vorige inschrijving van huis-aan-huisinzameling waren er in Best twee inschrijvers: Van Kaathoven en Baetsen/Remondis. Er zijn geen signalen dat zij niet wederom zullen inschrijven. In Oirschot waren er 3 inschrijvingen maar deze 3e, Renewi in dit geval, heeft aangegeven niet meer in te schrijven indien er een nieuwe aanbesteding gepubliceerd wordt. Toch is er wel aandacht nodig voor de marktsituatie. In onze regio zijn er zijn geen andere marktspelers meer dan deze twee. In sommige delen van Nederland is er op dit moment geen enkele marktpartij meer actief. Een alternatief voor het zoeken van een marktpartij is toetreding tot een publieke organisatie. Wanneer één van de gemeenten toetreedt tot een samenwerkingsverband dan is de andere gemeente bij een mogelijke fusie feitelijk gedwongen dit te volgen. Uittreden is namelijk complex.

Dat betekent dat na de uitspraak van beide gemeenten dat zij een fusie verstandig achten, het niet meer opportuun is toe te treden tot een vergaand samenwerkingsverband, zonder daar de potentiële fusiepartner bij te betrekken. Als beide gemeenten zouden besluiten toe te treden tot een samenwerkingsverband, maar niet dezelfde, ontstaat feitelijk een onwerkbare situatie voor de nieuwe gemeente. Op dit moment wordt er gekeken naar de (financiële) gevolgen van het eventuele uittreden van Oirschot uit het contract van de Kempengemeenten. Daarnaast is er een onderzoek noodzakelijk of er een mogelijkheid bestaat dat gemeente Best kan worden toegevoegd aan het contract van de Kempengemeenten gedurende de eerdergenoemde verlengingsoptie van 3 keer 1 jaar. 2. De toekomst van het afval- en grondstoffenbeleid Wanneer er een fusie plaatsvindt, betekent dit vervolgens dat er een verplichte harmonisatie komt van het afvalbeleid. Zodra de keuze voor een fusie (vrij) zeker is, start er een periode van beleidsharmonisatie. Die moet wettelijk twee jaar na de herindeling zijn afgerond. Bewoners zullen er meestal begrip voor hebben dat een fusie tot enkele veranderingen leidt. Dit begrip zal er niet zijn als blijkt dat er tot invoering van nieuw beleid besloten is, nadat het fusieproces al was gestart.

Kortom nieuw beleid is alleen opportuun als het geen onderdeel hoeft uit te maken van een beleidsharmonisatie of een beleidsharmonisatie vergemakkelijkt. Ook moet heel terughoudend worden omgegaan met het doen van investeringen. Investeringen die in 2025 of 2026 zijn gedaan, kunnen al in 2027 onnodig blijken te zijn. Een voorbeeld daarvan is het plan van de verbouwing van de milieustraat tot grondstoffencentrum in Oirschot. Hoe meer het afvalbeleid van Oirschot en het afvalbeleid van Best op elkaar lijkt, hoe makkelijker de fusie zal gaan. De gemeenteraad van Best wil een beleidsplan opstellen voor meerdere jaren. Hiervoor heeft de raad op 1 juli 2024 drie uitgangspunten vastgesteld. Uitgangspunten 1 en 2 behoren reeds tot het huidige afvalbeleid van de gemeente Oirschot:

1. Te blijven bij bronscheiding

2. Te kiezen tot een nader uit te werken vorm van tariefdifferentiatie (DifTar) 3. Het college op te dragen een aanvullend pakket maatregelen op te stellen Afhankelijk van de wijze van uitwerking, zouden deze uitgangspunten bij een mogelijke fusie de beleidsharmonisatie kunnen vergemakkelijken. In de bijlage vindt u een overzicht van het huidige invulling van dienstverlening van de twee gemeenten.

Bijlage(n):

*PU25-00111*

BL25-01353 Pagina 2 van 3

3. De toekomst van de milieustraten Bij een fusie zal er een studie moeten komen naar de toekomst van de gemeentelijke voorzieningen, waaronder de gemeentewerven en de milieustraten. Daarbij gaat het dan om praktische werkbaarheid en efficiëntie. De ontwikkelpotentie tot hoogwaardige milieustraat is in de twee gemeenten verschillend. In Best zijn er eigenlijk geen mogelijkheden, in Oirschot wel. De situatie van de gemeentewerven is andersom. De milieustraat in Best is afgeschreven, maar functioneert nog voldoende. Uitbreidingsmogelijkheden zijn er niet. Een doorontwikkeling, bijvoorbeeld tot circulair ambachtscentrum is op de huidige locatie niet mogelijk. De milieustraat van Oirschot biedt meer mogelijkheden, maar kan in de huidige opzet geen forse groei van het gebruik aan. Er zal daarom een visie op de toekomst van de milieustraten moeten worden gemaakt, als er een fusie komt. Het ligt in de rede dit aan de (mogelijke) toekomstige fusiegemeente over te laten. Het ligt ook in de rede om geen investeringen in beide milieustraten te doen, zonder in gezamenlijk overleg te kijken naar de toekomstvastheid van deze investeringen. Hierdoor zullen de voorbereidingen om de huidige milieustraat in Oirschot om te bouwen naar een grondstoffencentrum per direct stop worden gezet. De gemeente Oirschot is in gesprek met alle betrokken partijen om dit besluit toe te lichten. 4.

Samenwerking, ook zonder fusie Natuurlijk zouden Oirschot en Best ook zonder fusie nauwer kunnen samenwerken op het gebied van afvalinzameling. Gezamenlijk aanbesteden, gezamenlijk beleid en gezamenlijk gebruik van voorzieningen is bij veel gemeenten in Nederland heel gebruikelijk en zijn eigenlijk indien hier de bestuurlijke wil voor bestaat, verstandige maatregelen. Best doet dat op dit moment nog niet. Oirschot doet dit al langere tijd in samenwerking met de Kempengemeenten. Daarmee kan gemeente Best ook overwegen de aansluiting met de Kempengemeenten onderzoeken. Bestuurlijk en ambtelijk wordt dan ook al, ongeacht of een fusie wel of niet doorgaat, onderzocht of deze maatregelen, toegevoegde waarde hebben voor de inwoners van de gemeente(n).

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Best

Rianne Donders-de Leest Burgemeester

Bijlage(n):

Jolie Hasselman secretaris

*PU25-00111*

BL25-01353 Pagina 3 van 3