B2023126 - Bijlage 1 - Informatie over het begrip beeldkwaliteit

Notitie

Opsteldatum Registratienr. Afdeling Vakgroep Auteur Aan

: : : : : :

01-05-2023 IN23-01132/ Afdeling Regie en Ontwikkeling Ruimte Erik de Ruiter Gemeenteraad

Onderwerp

:

Informatie over het begrip beeldkwaliteit

Beste raadsleden, Met deze memo wordt beoogd u nader te informeren over een aantal punten rondom beeldkwaliteit. Dit kan helpen bij de beeldvorming over dit onderwerp en bijdragen aan een zorgvuldig proces bij de vaststelling van de nieuwe verordening (gepland in de cyclus na de zomervakantie). Als u naar aanleiding van deze notitie nog vragen heeft, kunt u dhr. De Ruiter hierover per mail (e.de.ruiter@gembest.nl) benaderen. Onderstaand wordt ingegaan op:  Beeldkwaliteit;  Commissie ruimtelijke kwaliteit;  Beeldkwaliteitscriteria;  Welstandstoets in relatie tot programma;  Stadsbouwmeester;  Welstandsvrij;  Architectuurbeeld. Beeldkwaliteit Het begrip ‘beeldkwaliteit’ is groter dan de architectuur van bouwwerken (de welstandscriteria). Het gaat eveneens over de planologische uitgangspunten voor de bebouwing (programmatische invulling) en de kwaliteit van de onbebouwde ruimte. - Een bouwprogramma gaat over de complexe puzzel van eisen, wenselijkheid en haalbaarheid. De gemeente heeft hier de regie over. - De onbebouwde ruimte betreft de grootte en de inrichting van de openbare ruimte (park, straat, plein). Ook de inrichting van het buitengebied (cultuurlandschap, natuur, landbouw) is kwalitatief van belang. Aan de landelijke linten is de onbebouwde ruimte tussen de bebouwing vaak van betekenis.

Het kan zijn dat de ruimtelijke, groene opzet de basis is voor de samenhang van beeldkwaliteit. Dit is bijvoorbeeld het geval voor Koekoeksbos of Heivelden. In zo’n geval gelden er minder welstandscriteria voor de bebouwing. Een wijk met een gemiddelde woondichtheid kent veel rijwoningen en kleine tweekappers. Hier is het stellen van spelregels voor de architectuur meer van belang. Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Er wordt de afgelopen jaren al gewerkt volgens het principe van één Commissie voor zowel de welstandstoets als de monumententoets. Het komt echter niet vaak voor dat er sprake is van (ver)nieuwbouw rond een monument. Dit betekent in de praktijk dat de volledige Commissie bijvoorbeeld het afgelopen jaar slechts één keer is samengekomen. De welstandstoets komt ongeveer 10 keer vaker voor dan een monumententoets.

*IN23-01132*

IN23-01132/ Pagina 1 van 2

Beeldkwaliteitscriteria De beeldkwaliteitscriteria worden opgesteld onder regie van de stedenbouwkundige. Het gaat dan om vragen als: ‘Wat is het gewenste beeld? Welke bijzondere kenmerken van de straat komen terug? Welke materialen zijn er gedacht? Wat zijn referenties?’ Ook de stadsbouwmeester kijkt mee of de regels passend en toetsbaar zijn. Welstandstoets in relatie tot programma De welstandstoets gaat in beginsel over de architectonische invulling van een gegeven bouwprogramma. In Best wordt de stadsbouwmeester in een eerdere fase meegenomen in de programmatische puzzel in het driewekelijkse overleg met de stedenbouwkundige. Dit is een collegiaal overleg. Er kan (in theorie) door de stadsbouwmeester een negatief advies gegeven worden over een stedenbouwkundige opzet. In dat geval volgt een afweging en eindoordeel door het college. Dit is overigens de afgelopen ca. 10 jaar nog niet voorgekomen. Stadsbouwmeester De term stadsbouwmeester of dorpsbouwmeester geeft een verkeerd beeld. In het verleden was een ‘stadsbouwmeester’ een autoriteit met veel bevoegdheden. In het begin van de 20 e was bijvoorbeeld Dudok stadsbouwmeester in Hilversum. Dudok ontwierp hier veel eigen gebouwen en stuurde andere architecten aan over de toe te passen architectuur. Dit is geenszins het geval in Best.

‘Stadsbouwmeester’ wil in de huidige situatie niet meer zeggen dan dat de welstandstoets door één persoon gedaan wordt. Dit is het meest praktisch en economisch. Ook is het consistenter; er is namelijk maar één persoon. Welstandsvrij? In Best worden alle nieuwbouw en de grotere verbouwingen getoetst aan welstand. Er is één welstandsvrij gebied en dat is Aquabest, waar de bebouwing veelal thematisch van opzet is. Er zijn ook gebieden met minimale welstandscriteria vooraf. Dat is bijvoorbeeld in Heivelden en Heuveleind het geval. In dat geval richt de welstandstoets zich op redelijke eisen in relatie tot het bouwwerk op zichzelf. Architectuurbeeld Welstandscriteria bepalen niet het niveau van de architectuur. Dat doen de ontwikkelaar en de architect; de criteria geven richting om de beoogde architectuur te verwezenlijken. De beeldkwaliteitscriteria met betrekking tot de samenhang in de straat gaan geregeld over de typologie van de bebouwing. Een voorbeeld van een regel kan zijn: ‘de woning heeft een zadeldak’. De invulling kan nog steeds met verschillende architectuur worden uitgevoerd: modern-minimalistisch of traditioneel; cataloguswoning of exclusief.

*IN23-01132*

IN23-01132/ Pagina 2 van 2