26031.01 - Eindverslag Informatiefase Best - drs. Yvo Kortmann - mei 2026 - def. versie

Eindverslag Informatiefase Best Drs. Yvo Kortmann – mei 2026

1. Voorwoord Op 16 april 2026 heb ik mijn eindverslag verkennersronde Best toegelicht in de raadsvergadering. De raad heeft vervolgens dit eindverslag besproken en het volgende besluit genomen: 1.

De heer Kortmann aan te stellen als informateur.

2.

De aanbevolen tussenstap om een gesprek te beleggen te laten plaatsvinden volgens voorstel onder externe begeleiding.

3.

De volgende opdracht aan de informateur te verstrekken: Te onderzoeken of een raadsbreed akkoord, inclusief een aantal ‘vrije’ onderwerpen waar procesafspraken over worden gemaakt, haalbaar en invoerbaar is. De eventuele voorwaarden van de verschillende fracties dienen onderwerp te zijn van de onderhandelingen.

Na dit raadsbesluit ben ik onafhankelijk en neutraal als informateur aan de slag gegaan, ondersteund door de griffier. In dit rapport leest u mijn eindverslag van de informatiefase.

Drs. Yvo Kortmann 19 mei 2026

2

2. Inhoudsopgave 1.

Voorwoord

2

2.

Inhoudsopgave

3

3.

Proces

4

4.

De tussenstap

5

5.

De opdracht

8

6.

Conclusie

11

3

3. Proces Na de raadsvergadering op 16 april zijn we voortvarend aan de slag gegaan om invulling te geven aan de opdrachten opgenomen in het raadsbesluit. Vanwege de meivakantie is het niet gelukt om de tussenstap eerder in te plannen. Het proces is als volgt verlopen: Datum

Wat

16 april 2026

(Extra) Raadsvergadering met raadsbesluit aanstellen informateur en opdracht

17 april t/m 6 mei

Vastleggen externe voor tussenstap, inplannen data, voorbereiding bijeenkomsten

7 mei

Tussenstap – een breed overleg/gesprek met een vertegenwoordiging van alle fracties met externe leiding en begeleiding

13 mei en 18 mei

Gesprekken of een raadsakkoord haalbaar en invoerbaar is

19 mei

Eindverslag gereed

20 mei

(Extra) Raadsvergadering

4

4. De tussenstap Als aanbeveling in mijn eindverslag is opgenomen: “Gelet op het aspect ‘cultuur en verhoudingen in de raad’, beveel ik uw raad uitdrukkelijk aan om als tussenstap op zeer korte termijn een breed overleg/gesprek met een vertegenwoordiging (twee personen) van alle fracties te organiseren. Doel van dit overleg is het bespreken van de ‘cultuur in brede zin’ en de verhoudingen binnen de raad en afspraken te maken hoe daarmee om te gaan.” In de raadsvergadering op 16 april stemde de raad af dat deze tussenstap door een externe wordt voorbereid en begeleid. Op 7 mei vond deze tussenstap plaats. Kees van Rooijen begeleidde als externe het gesprek. Per fractie hebben twee personen deelgenomen. De burgemeester, de informateur en de griffier waren als toehoorder aanwezig. Met elkaar is gesproken over met name de aspecten ‘respect’ en ‘vertrouwen’. Iedere deelnemer gaf per aspect met maximaal drie woorden aan wat dit voor hem of haar inhield, zodat de betekenis van deze woorden voor de raad van Best meer duiding kregen. Op de volgende pagina staat deze uitwerking opgenomen. Als laatste onderdeel werden er afspraken gemaakt over het elkaar aanspreken. Afgesproken werd de achternaam te gebruiken, vanuit jezelf te spreken op gedrag (ik zie, ik hoor en wat dat doet), elkaar uit te laten spreken en deze gesprekken face-to-face of - indien niet mogelijk - telefonisch te voeren.

5

6

Conclusie tussenstap: met een positieve en open mind de voorbereiding van een raadsbreed akkoord ingaan • Gelet op de vooraf min of meer bekende ‘verhoudingen’ tussen raadsleden en fracties ving het gesprek onder de prima leiding van Kees van Rooijen in een open en vriendelijke sfeer aan. Daarbij werd aangegeven dat het gesprek vooral ook bedoeld was/is om het vertrouwen in en respect voor elkaar te verstevigen teneinde te bereiken dat in de komende 1½ jaar op een open en plezierige manier in de gemeenteraad met elkaar iets bereikt kan worden. Debatten mogen best fel zijn, maar ‘op de persoon spelen’ past helemaal niet bij de cultuur die tot voor kort ‘gewoon’ was binnen de raad. • Alle aanwezige fractieleden werden door de heer Van Rooijen uitgedaagd om in 2 á 3 woorden bij zowel ‘vertrouwen’ als ’respect ‘ hun gedachten te geven. Ik had als toehoorder/informateur de indruk dat alle aanwezigen dat ook serieus en met ‘open vizier’ deden. Daarna vond een gesprek plaats tussen allen over de verschillende ingebrachte ‘gedachten’ en de consequenties daarvan voor ieder persoonlijk en voor/in de raad als geheel. Daarbij kwamen o.a.

aan de orde: Grenzen van gedrag in de raad; de toon(hoogte) in het debat; het kunnen en moeten luisteren (vooraleer dikwijls te primair gereageerd wordt) en elkaar laten uitpraten; het debat moet berusten op waarheden en feiten moeten kloppen; elkaar of de raad niet overvallen en goed voorbereid zijn; afspraak is afspraak; rug rechthouden en verantwoordelijkheid nemen. • Tijdens de discussie kwamen begrijpelijk ook emoties los, maar het was heel fijn te constateren dat op het einde van de bijeenkomst alle aanwezigen zich konden vinden in de samenvatting van de heer Van Rooijen die ook met name neerkwam op: “Spreek elkaar aan op de vanavond besproken punten”. • Conform afspraak kreeg ik als informateur (toehoorder) als laatste het woord om de bijeenkomst af te sluiten met ook een vooruitblik op de komende bijeenkomst(en) van 13 (en 18) mei. Na de aanwezigen eerst gecomplimenteerd te hebben met de open en positieve manier waarop de bijeenkomst o.l.v. Kees van Rooijen had plaatsgevonden werd een volmondig positief antwoord gegeven op mijn vraag: “Kunnen we nu, zonder voorbehoud, met een positieve en open mind het komende traject van informatie c.q. een raadsbreed akkoord ingaan?”. 7

5. De opdracht Mijn opdracht als informateur is om te onderzoeken of een raadsbreed akkoord, inclusief een aantal ‘vrije’ onderwerpen waar procesafspraken over worden gemaakt, haalbaar en invoerbaar is. De eventuele voorwaarden van de verschillende fracties dienen onderwerp te zijn van de onderhandelingen. Op 13 mei vond het eerste gesprek hierover plaats. Per fractie namen twee personen deel. Het gesprek vond plaats (mede) aan de hand van een door mij, in goede samenspraak met de griffier, opgestelde agenda en geformuleerde bespreekpunten.

Samen werd de definitie van een raadsbreed akkoord voor Best gemaakt: Het is een document waarin afspraken staan op inhoud en proces die gedragen worden door alle raadsleden. Daarbij moet het ergens over gaan en is het van belang dat er een check plaatsvindt op het akkoord 2022 – 2026. Er zijn drie verschillende soorten: • Onderwerpen waar je het over eens bent. • Onderwerpen waar je het niet over eens bent, die deze periode geagendeerd worden – met opdracht aan het college. • Onderwerpen waar geen afspraken over gemaakt worden: iedere partij is vrij om het onderwerp zelf te agenderen. De som van deze drie onderwerpen moet een positieve balans opleveren in die zin dat het geheel een positieve optelling is van onderwerpen waar alle fracties het in beginsel over eens zijn. Daarna werden de volgende gezamenlijke uitgangs-/aandachtspunten vastgesteld: • Het voorbereiden op de fusie met Oirschot (inclusief provinciaal toezicht) legt een groot beslag op de capaciteit. • Continuïteit van dienstverlening voor onze inwoners staat voorop. • Korte periode van 1,5 jaar betekent dat we terughoudend zijn met nieuw beleid (we maken keuzes/brengen focus aan) en zetten in op zoveel als mogelijk continuïteit van bestaand beleid en bestuur. • Bestaand beleid dient als uitgangspunt, zie de website.

• Check op het beleidsakkoord 2022-2026 maakt onderdeel uit van het raadsakkoord, als eerste stap (evt. trendbreuken in beeld te brengen). • Financiën staan onder druk, vraagt om terughoudendheid. 8

Alle fracties spraken vervolgens uit om met een positieve en open mind het traject voor een raadsbreed akkoord in te gaan. Daarbij werden de volgende afspraken gemaakt over wat er in het proces nodig is: • Ambtelijke toetsing op het (concept) raadsbrede akkoord (inhoud, financiën, capaciteit). • Een (procesmatige) afspraak maken over hoe wordt omgegaan met inwonersparticipatie en verwachtingenmanagement. Er moet aandacht zijn voor het informeren/betrekken van inwoners m.b.t. het concept-akkoord. Ook de fracties moeten tijd krijgen om te reageren op het concept. • Een afspraak maken over een helder proces voor het vervolg: het opstellen van het akkoord (opstellen van een plan van aanpak)

• Een afspraak maken dat als er een besluit genomen wordt door de raad – dat alle raadsleden dit besluit accepteren en respecteren. Dit geldt niet alleen voor het besluit over het raadsbreed akkoord, maar over alle raadsbesluiten. Vervolgens werd er een inventarisatie gemaakt op inhoud van belangrijke onderwerpen. Op de volgende punten verwacht men of op inhoud of met een procesafspraak afspraken in het raadsakkoord te kunnen opnemen: - Schaalsprong: Hierbij staat het ontwikkelscenario van Best op de lange(re) termijn centraal. Met deze vraag gaan we aan de slag en pakken we in deze periode samen met onze fusiepartner Oirschot op. We betrekken ook onze inwoners hierbij. - Basis-afspraak maken over uitvoering inwonersparticipatie de komende 1,5 jaar. - Gezonde financiën. - Bouwen niet alleen voor Bestenaren / staan voor een open samenleving – we zijn onderdeel van de regio. - Het realiseren van betaalbare woningbouw (70%).

- Het (in deze periode) uitvoeren van de Spreidingswet.

9

Ook werd er gesproken over een mogelijk AZC. Daarover werd de afspraak gemaakt om op 18 mei hierover verder met elkaar te praten. Op 18 mei vond het vervolggesprek plaats. In dit gesprek stond de afronding van dit eindverslag centraal. Als eerste punt is het AZC besproken. Hiervoor is in gezamenlijkheid een tekst geformuleerd waarin alle deelnemers zich konden vinden. Deze tekst is bij de conclusie van dit eindverslag opgenomen. Vervolgens zijn er afspraken gemaakt over de afronding van dit eindverslag en het vervolg.

10

6. Conclusie De gevoerde gesprekken leiden tot de volgende conclusie: Een raadsbreed akkoord, inclusief een aantal ‘vrije’ onderwerpen waar procesafspraken over worden gemaakt, lijkt in deze fase haalbaar en invoerbaar, waarbij: • De volgende gemeenschappelijke uitgangspunten zijn geformuleerd: o Het voorbereiden op de fusie met Oirschot (inclusief provinciaal toezicht) legt een groot beslag op de capaciteit. o Continuïteit van dienstverlening voor onze inwoners staat voorop. o Korte periode van 1,5 jaar betekent dat we terughoudend zijn met nieuw beleid (we maken keuzes/brengen focus aan) en zetten in op zoveel als mogelijk continuïteit van bestaand beleid en bestuur. o Bestaand beleid dient als uitgangspunt, zie de website.

o Check op het beleidsakkoord 2022-2026 maakt onderdeel uit van het raadsakkoord, als eerste stap (evt. trendbreuken in beeld te brengen). o Financiën staan onder druk, vraagt om terughoudendheid.

11

•

De volgende gemeenschappelijke onderwerpen zijn overeengekomen:

o Voorbereiding op fusie (vormgeven en uitvoeren implementatiefase met als doel goede start van de nieuwe gemeente). o Nadrukkelijk meer aandacht voor uitvoering inwonersparticipatie de komende 1,5 jaar. o Gezonde financiën. o Woningbouw – gemaakte afspraken in de regio uitvoeren. o Bouwen niet alleen voor Bestenaren / staan voor een open samenleving – we zijn onderdeel van de regio.

o Het realiseren van betaalbare woningbouw (70%). o Het (in deze periode) uitvoeren van de Spreidingswet. •

De volgende twee onderwerpen worden besproken in de volgende fase: o AZC - De afspraak is gemaakt om het proces wat eerder met elkaar is afgesproken n.a.v. de aangenomen motie af te wachten.

o Schaalsprong - Hierbij staat het ontwikkelscenario van Best op de lange(re) termijn centraal. Met deze vraag gaan we aan de slag en pakken we in deze periode samen met onze fusiepartner Oirschot op. We betrekken ook onze inwoners hierbij. Dit betekent dat in het raadsakkoord over beide onderwerpen procesafspraken worden gemaakt en kleuring aan het onderwerp gegeven wordt.

Mijn algehele conclusie is dat dit ‘tussenakkoord’ als afronding van de informatiefase een akkoord is waar we raadsbreed mee de volgende (formatie)fase in kunnen. Partijen zijn bereid gebleken, zeker na de ‘tussenstapbijeenkomst’ om met een positieve grondhouding en open mind deze informatiefase invulling te geven én af te ronden. Dat geeft vertrouwen naar de toekomst. 12