26023.01 - Raadsvoorstel Starterslening

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 15-06-2026

Onderwerp Starterslening Aanleiding Gemeente Best verstrekt sinds 2007 startersleningen ter ondersteuning van koopstarters bij de aankoop van hun eerste woning. Hiervoor is een rekening lopend bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn). De starterslening overbrugt het verschil tussen de maximaal mogelijke hypotheek en de prijs van de eerste koopwoning. Het betreft een aanvullende hypothecaire lening, onder NHG garantie, waarbij aanvragers na 3 jaar starten met het betalen van rente en aflossingen. De startersleningen worden gefinancierd vanuit een revolverend fonds: de aflossingen op eerder verstrekte leningen komen in hetzelfde fonds binnen als de verstrekking van nieuwe leningen. Door een toenemend aantal verstrekte leningen sinds 2024 komen minder middelen door aflossingen terug in het fonds dan dat er verstrekt worden voor nieuwe leningen. Het beschikbare budget komt hierdoor onder druk te staan. In de raadsvergadering van 3 november 2025 is aanvullend budget beschikbaar gesteld voor de startersleningen. Dit aanvullend budget, €1.000.000, was toereikend om minstens 25 aanvragen in behandeling te nemen. Daarmee heeft de regeling een belangrijke bijdrage geleverd aan het ondersteunen van lokale koopstarters in de gemeente Best.

Dit blijkt onder andere uit een recent nieuwbouwproject waarbij voor 14 van de 21 betaalbare woningen een starterslening is aangevraagd. Hiermee heeft een aanzienlijke groep lokale starters de mogelijkheid gekregen om een eerste woning te kopen. Sinds medio 2024 is de starterslening in Best alleen beschikbaar voor lokale koopstarters of koopstarters, afkomstig uit Best of koopstarters, die werkzaam zijn in Best. Deze positieve ontwikkeling laat zien dat de starterslening een effectief instrument is binnen het gemeentelijk woonbeleid en bijdraagt aan de kansen voor lokale koopstarters, maar leidt er tegelijkertijd toe dat het beschikbare budget volledig is benut. Zonder aanvullende middelen kunnen nieuwe aanvragen feitelijk niet meer worden gehonoreerd. Het aanvragen van startersleningen is daarom vanaf 1 april 2026 niet mogelijk. De regeling is stop gezet vanwege het ontbreken van voldoende budget. De starterslening blijft, zeker in de huidige woningmarkt, een effectief instrument om lokale koopstarters toegang te geven tot de woningmarkt. Om de inzet van startersleningen, met het oog op aankomende woningbouwplannen met betaalbare woningen, te kunnen continueren is het noodzakelijk om het budget verder aan te vullen. Advies 1. Een krediet van €2.000.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van de starterslening en deze te dekken uit de algemene reserve 2.

De 10de begrotingswijziging vast te stellen. 3. Na toestemming van de Provincie uitvoering te geven aan dit besluit.

*IN26-00533*

IN26-00533/ Pagina 1 van 3

Argumenten

1.1. Een aanvullend budget is noodzakelijk om de startersleningen te kunnen blijven verstrekken. Het huidige budget voor startersleningen is door het toenemende aantal aanvragen feitelijk uitgeput. Sinds december 2025 zijn er 29 toekenningen verstrekt. De maximale leensom van een starterslening bedraagt 39.000 euro. Met de recent door de gemeente en SVn gehonoreerde aanvragen, die nog in reservering staan, zou zonder aanvulling van het budget een negatieve bestedingsruimte van ca. € 300.000 ontstaan. Dit kan gecompenseerd worden door rente en aflossingen, die op basis van het aantal vanaf 2024 verstrekte leningen, de komende jaren gaat oplopen. Om de negatieve bestedingsruimte niet verder op te laten lopen is besloten de regeling vanaf 1 april 2026 (tijdelijk) stop te zetten en hiermee te voorkomen dat er een negatief saldo komt. De doorlooptijd van reserveringen is met name bij nieuwbouwwoningen zodanig, dat met een aanvulling van het budget, met instemming van de raad, geen negatief saldo zal ontstaan en het verstrekken van startersleningen daarna kan worden doorgezet. Na de zomer komen verschillende woningbouwplannen op de markt met betaalbare koopwoningen voor koopstarters. Het zou de kansen voor lokale koopstarters geen goed doen, als we daarvoor geen startersleningen kunnen verstrekken.

Met de aanvulling van 2.000.000 euro kunnen minimaal 51 nieuwe aanvragen gehonoreerd worden. Door dit als krediet beschikbaar te stellen kan dit geleidelijk in het fonds gestort worden in vier tranches van 500.000 euro.

1.2. Het verstrekken van startersleningen sluit aan bij het Woonbeleid Best 2024-2028 In het beleidsakkoord 2022-2026 en het woonbeleid (volkshuisvestingsprogramma) is vastgesteld dat de gemeente inzet op het verbeteren van de toegankelijkheid van de woningmarkt voor lokale koopstarters. De starterslening is een effectief instrument dat hieraan bijdraagt. Het voortzetten van de regeling draagt bij aan de uitvoering van het vastgestelde beleid. Aanvulling van het budget is noodzakelijk om deze beleidsdoelstelling te kunnen blijven uitvoeren.

2.1. De begrotingswijziging is noodzakelijk om het krediet beschikbaar te stellen Met het vaststellen van de 10de begrotingswijzing kan er krediet beschikbaar worden gesteld om de startersleningen te blijven verstrekken. Risico’s

1.1. Er bestaat het risico dat het krediet van 2.000.000 euro niet toereikend is. Hoewel het beschikbaar stellen van aanvullend krediet noodzakelijk is om de regeling voort te zetten, bestaat het risico dat ook dit extra budget op termijn niet toereikend zal zijn. Gezien de aanhoudende vraag naar startersleningen kan het beschikbare krediet sneller uitgeput raken. Dit risico is niet beheersbaar. Daarnaast geldt dat in de komende periode (<2 jaar) meerdere nieuwbouwprojecten met betaalbare koopwoningen in verkoop gaan. Bij dergelijke projecten worden veel woningen in korte tijd verkocht aan lokale koopstarters, waardoor de aanspraak op het beschikbare budget niet geleidelijk verloopt. Als het budget opnieuw dreigt op te raken, wordt gekeken naar het bereik, de doelmatigheid en inzet van de huidige regeling. We streven de regeling uiteindelijk weer revolverend in te zetten en evalueren deze jaarlijks. Vanaf 2027 zullen de betalingen van rente en aflossing toenemen, omdat vanaf 2024 het aantal verstrekte startersleningen sterk is toegenomen en koopstarters na drie jaar gaan aflossen. Kosten en dekking Het is niet met volledige zekerheid te stellen dat het aanvullend budget op dit moment voldoende is om het startersleningenfonds weer revolverend te laten werken.

Dit is afhankelijk van enerzijds het toekomstige aantal aanvragen en anderzijds het tempo van rente- en aflossingsbetalingen uit verstrekte startersleningen. Met het verschafte krediet blijft het mogelijk om de startersleningen te blijven verstrekken en kan tijdig worden bijgestuurd. Het voorgestelde budget biedt voldoende ruimte om in te spelen op toekomstige vraag.

*IN26-00533*

IN26-00533/ Pagina 2 van 3

Er worden jaarlijks beheerkosten in rekening gebracht door SVn voor het beheer van de uitvoering van het fonds. Deze kosten worden echter volledig gecompenseerd door de renteopbrengsten op de uitstaande startersleningen. Per saldo leidt de regeling daardoor niet tot structurele lasten voor de gemeente. Participatie Niet van toepassing. Communicatie Niet van toepassing. Procedure en planning Niet van toepassing. Evaluatie Het college maakt jaarlijks in het tweede kwartaal een evaluatie van de werking van de starterslening en de onder ‘kosten en dekking’ beschreven factor die van invloed zijn op de hoogte van de SVn rekening. De evaluatie van Q2 2026 is in de bijlage toegevoegd. Wet algemene regels herindeling financiële afstemming (Wet Arhi) Dit voorstel valt onder het preventief financieel toezicht vanuit de Wet Arhi aangezien sprake is van het uitlenen van gelden. Instemming van gemeente Oirschot en goedkeuring van de Provincie is hierdoor vereist.

Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer <…> BL26-01857 IN26-00778 IN26-00795

Titel <…> Begrotingswijziging W10/2026 Evaluatie Starterslening 2025 Raadsbesluit Starterslening

Openbaar (ja/nee) <…> Ja Ja Ja

Geheim wegens (klik hier voor informatie) <…>

21-04-2026 Burgemeester en wethouders van Best,

M.J.D. Donders- de Leest Burgemeester

Y.Y.M. Hasselman Secretaris

*IN26-00533*

IN26-00533/ Pagina 3 van 3