26006.23 - Presentatie beeldvormende sessie herindelingsadvies Best-Oirschot Van de Laar

Herindelingsadvies en Impactanalyse GRSK

Best en Oirschot samen één! Toelichting op het herindelingsadvies én advies ten aanzien positionering Gemeenschappelijke Regeling Kempengemeenten

Technische sessie raden Best en Oirschot 24 februari 2026

Bouwstenen van het herindelingsadvies Best-Oirschot 1

2

3

4

Kwaliteiten en identiteiten van huidige gemeenten

Visie - op diverse thema’s - op de nieuwe gemeente.

Impact op de gezamenlijke gemeentefinanciën

Kaart, grenzen en naam nieuwe gemeente

Op basis van participatief proces met diverse doelgroepen uit beide gemeenten.

5

6

A

Toetsing aan beleidskader gemeentelijke herindelingen

Het vervolgproces

Bijlage: reactienota zienswijzen

2|

Naam op basis van naamgevingsproces met samenleving

Niet in herindelingsontwerp, wél bij herindelingsadvies

B Bijlagenboek met o.a. maatschappelijk logboek herindelingsscan

B

Ingediende zienswijzen •

Herindelingsontwerp is acht weken ter inzage gelegd: -

•

van 3 december 2025 tot en met 28 januari 2026

25 zienswijzen, 19 unieke zienswijzen -

Inhoudelijk gelijk: ›

Ondernemingsraden beide gemeenten

›

Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

›

Gemeenschappelijke Regeling Kempengemeenten

›

3|

Gemeenten Eersel, Oisterwijk, Hilvarenbeek

Reactienota: zienswijzen inwoners • •

Inwoners van Best en Oirschot steunen de beweging… … maar noemen ook aandachtspunten ten aanzien van:

o Financiële lasten inwoners o Concentratie van aandacht of voorzieningen in enkele grote kernen o Behoud van de eigen identiteit, geschiedenis en karakter o Suggesties om visie te verdiepen/concretiseren op thema’s als:

4|

-

Participatie

-

Voorzieningen

-

Ruimtelijke afwegingen

-

Samenwerking

Reactienota: zienswijzen overheden/ partners •

•

5|

Steun voor de beweging van colleges van B&W van de gemeenten: -

Meijerstad

-

Reusel- de Mierden

-

Eersel

-

Oisterwijk

-

Hilvarenbeek

Begrip en mogelijkheid tot versterking samenwerking: -

Omgevingsdienst Zuidoost- Brabant

-

Samenwerking Kempengemeenten (GRSK)

Inhoudelijke wijzigingen in herindelingsadvies Enkele zienswijzen hebben geleid tot wijzigingen: •

Verwarrend en niet- neutraal taalgebruik rondom de term ‘Oirschot’

•

Herindeling 1997 toegevoegd en verschil identiteit van de vijf dorpskernen van de huidige gemeente Oirschot

•

De Beerze wordt niet langer als natuurgebied aangeduid, maar correct beschreven als het stroomgebied van de Groote en Kleine Beerze

•

6|

Landgoed Baest wordt benoemd als kenmerkend landgoed, en niet als een natuurgebied

Kiezen & uittreden Toelichting op advies Impactanalyse GRSK

7|

Herindeling vraagt om impactanalyse •

De gemeente Oirschot heeft de volgende taken (gedeeltelijk) ondergebracht bij de GRSK (ongeveer 23 fte inclusief staf):

•

•

Informatisering & Automatisering (I&A) en Geografische Informatievoorziening (GEO)

•

Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving (VTH)

•

Maatschappelijke Dienstverlening (MD)

De gemeente Best voert de genoemde taken in eigen beheer uit

Centrale vraag: Welk van de scenario’s draagt het meest bij aan een robuust en wendbaar ingerichte fusiegemeente Best-Oirschot, nu en op de langere termijn?

8|

Drie onderzochte scenario’s • Impact van drie mogelijke scenario’s onderzocht: 1. Per fusiedatum 1 januari 2028 volledige uittreding van Oirschot uit de GRSK, waarbij de nieuwe fusiegemeente de betreffende taken in de eigen ambtelijke organisatie belegt. 2. Per fusiedatum 1 januari 2028 voert de GRSK een deel van de nu door Oirschot daar belegde taken uit voor de fusiegemeente. De overige door Oirschot nu bij de GRSK belegde taken belegt de fusiegemeente vanaf fusiedatum in de eigen ambtelijke organisatie. 3. Per fusiedatum 1 januari 2028 neemt de nieuwe fusiegemeente alle taken, zoals nu door Oirschot belegd bij de GRSK, af van de GRSK.

9|

Uitgangspunten fusiegemeente • Eenduidige organisatie- inrichting: Eén bestuur, één ambtelijke organisatie • Directe regie op kwaliteit, prioriteiten en investeringen • Bestuurlijke beheersbaarheid en daarmee geen onnodige bestuurlijke afhankelijkheden • Toekomstbestendigheid: robuust én wendbaar • Herkenbare en consistente dienstverlening voor inwoners

10 |

Scenario 1: alles in de eigen organisatie • Betekenis: • Volledige bestuurlijke regie • Integrale sturing op beleid en uitvoering • Geen structurele externe governance • Financieel: • Eenmalige frictie- en desintegratiekosten: €1,65 mln. • ICT- integratiekosten (alle scenario’s): €1,25 mln. • Effect: • Een eenmalige, beheersbare investeringslast (frictie- en desintegratiekosten voor uittreding), maar het scenario voorkomt dat een bestuurlijke samenwerkingsgovernance en een organisatorische samenwerkingscomplexiteit structureel onderdeel worden van de 11 |

fusiegemeente.

Scenario 2: Hybride positionering taken • Betekenis: • Gedeelde verantwoordelijkheden • Geen directe grip op I&A en overige bedrijfsvoeringstaken • Structurele afstemming en extra governance • Financieel: • Eenmalige frictie- en desintegratiekosten substantieel deel: €1,5 mln. • ICT- integratiekosten (alle scenario’s): €1,25 mln. • Effect: • Het staat haaks op de logica van de fusie, die juist gericht is op vereenvoudiging, integraliteit, snelheid in prioritering en investeringsbeslissingen en versterking van bestuurs- en uitvoeringskracht. 12 |

Scenario 3: alles bij GRSK • Betekenis: • Geen directe regie op I&A, VTH en MD • Besluitvorming afhankelijk van vijf gemeenten • Structurele coördinatielasten • Financieel: • Eenmalige frictie- en desintegratiekosten substantieel deel (voor ontvlechten Best): €1,5 mln. • ICT- integratiekosten (alle scenario’s): €1,25 mln. • Effect: • Het staat haaks op de logica van de fusie, die juist gericht is op vereenvoudiging, integraliteit, snelheid in prioritering en investeringsbeslissingen en versterking van 13 |

bestuurs- en uitvoeringskracht.

Doorslaggevende overwegingen • Fusie vraagt vereenvoudiging, grip en doorzettingskracht, geen nieuwe afhankelijkheden • Schaal van 50.000+ inwoners is toereikend, Best beschikt over stevig fundament, met name op I&A • Bestuurlijke regie en robuuste uitvoeringskracht binnen de fusiegemeente wegen zwaarder dan theoretische schaalvoordelen (vijf gemeenten, ruim 100.000 inwoners) binnen de GRSK • Frictie- en desintegratiekosten treden in alle scenario’s op en worden als beheersbaar en overzichtelijk betiteld. • Fusiegemeente moet zelf, integraal en direct kunnen sturen

14 |

Conclusie & Advies •

Vanuit het perspectief van de nieuwe fusiegemeente Best-Oirschot: •

Kies voor scenario 1 •

Alle taken binnen de ambtelijke organisatie

•

Volledige uittreding uit GRSK per 1 januari 2028

• Voor de fusiegemeente Best-Oirschot betekent dit:

15 |

•

Versterkt bestuurskracht

•

Vergroot integraliteit

•

Voorkomt structurele afhankelijkheden

•

Maakt een robuuste en wendbare start mogelijk

& Van de Laar. Organisatieadviesbureau met denkers én doeners voor de publieke sector. Resultaatgericht, betrokken en met energie. Zo maken wij impact op maatschappelijke opgaven, bestuurlijke ambities en organisatorische uitdagingen. In de rol van adviseur, onderzoeker, procesbegeleider of door tijdelijk ín uw organisatie te stappen, brengen wij beweging. Zo dragen onze ervaren adviseurs en jonge talenten bij aan een weerbare en wendbare publieke sector.

Wij helpen bij het verkennen van toekomstscenario’s voor publieke organisaties. En we begeleiden processen om organisaties te vitaliseren. Samenwerking of fusie tot stand brengen? Wij helpen bij de vorming, evaluatie en doorontwikkeling. Wij doen kwalitatief en kwantitatief onderzoek naar de effecten van beleid en naar de sterke en verbeterpunten in organisaties en samenwerkingsverbanden.

Wij kraken onze hersens op complexe vragen. Daarbij zijn we scherp in onze analyses. En bieden we concreet handelingsperspectief in onze advisering. We steken ook graag onze handen uit de mouwen om samen met u resultaat te boeken.

Onze passie om direct maatschappelijk impact te maken zetten wij in binnen het sociaal domein. Onder andere door het ‘vertalen’ van de Hervormingsagenda Jeugd. Ook helpen wij bij de realisatie van de transities op het gebied van klimaat en energie.

Dat doen we bijvoorbeeld door het ontwerpen van passende organisatiestructuren en sturingsconcepten. Door het versterken van leiderschap en het werken aan gewenst gedrag van medewerkers.

Staat uw vraagstuk er niet tussen? Verras ons. Wij laten ons graag uitdagen op andere thema’s in het publieke domein!

& Van de Laar is in vriendschap verbonden met GNGMKRS, ons label voor interim-bemiddeling, executive search & werving en selectie. & Van de Laar B.V. Emmasingel 29-11 5611 AZ Eindhoven

Isaac Titsinghkade 4a 1018 CA Amsterdam

info@en-vdl.nl 085 – 747 06 18

en-vandelaar.nl

Lid van de Raad van Organisatieadviesbureaus (ROA).