25072.03 - Visiedocument Oost West Sociaal Best 2040

Oost West Sociaal Best 2040 Een visie op het sociaal-maatschappelijk domein

1

Voorwoord Welkom bij Oost, West Sociaal Best,

In dit document wordt de visie op het sociaal domein uiteengezet. We geven hiermee richting aan de sociaal maatschappelijke toekomst van onze gemeente. Deze visie is tot stand gekomen in samenspraak met onze maatschappelijk partners, zowel professionele partners als vrijwilligersorganisaties. Ook collega’s van de gemeentelijke organisatie uit andere domeinen zijn betrokken bij deze visievorming. Voor het eerst hebben we een sociaal-maatschappelijke visie ontwikkeld die verder gaat dan een bestuursperiode. Dit vinden we nodig want we staan voor grote uitdagingen die een lange termijnvisie vragen in plaats dat we voor korte termijn oplossingen kiezen. De vraag naar zorg groeit immers terwijl er onvoldoende arbeidskrachten zijn die deze vraag aan kunnen. Dat legt niet alleen extra druk op de professionals maar op de hele samenleving. Als gemeente spelen we een belangrijke rol in de transformatie naar betaalbare en beschikbare zorg maar dus ook naar ondersteuning vanuit de samenleving. We willen dat Best een betrokken, veerkrachtige en inclusieve samenleving is en blijft. Een gemeente waar mensen naar elkaar omzien en waar iedereen de ruimte krijgt om op eigen tempo mee te doen, te groeien en van betekenis te zijn. We wonen in buurten waar je je thuis voelt, elkaar kent en samen zorgt voor een gezonde en veilige omgeving.

In deze visie staan samenwerken, vertrouwen en veerkracht centraal. Oplossingen ontstaan zoveel mogelijk dicht bij huis. We geloven namelijk in de kracht van onze inwoners die zelf initiatieven nemen om tot oplossingen te komen. Daar waar dat niet lukt zullen we samen tot oplossingen moeten komen. Inwoners, maatschappelijk partners en de gemeente werken daarom nauw samen. We hebben elkaar nodig voor een veerkrachtige samenleving die de uitdagingen nu en straks aankan.

Wethouder Veronique Zeeman Best, december 2025

2

Oost West Sociaal Best, is waar je elkaar groet en ontmoet. 3

Inhoudsopgave

1

4

Inleiding 5-9

2

20 - 25

5

Welke ontwikkelingen zien we in de toekomst? 10 - 16

Zo pakken we het aan; dit zijn onze principes

Onze maatschappelijke opgaven voor de toekomst 26 - 39

3

Onze visie 2040 de kracht van samenleven 18 - 19

4

Inleiding

5

Waarom een nieuwe visie? De gemeente Best, gelegen in de regio Zuidoost-Brabant, heeft een hechte gemeenschap. Inwoners waarderen hun woon- en leefomgeving gemiddeld met een 7,1. Gemiddeld geven de inwoners een 8 aan de tevredenheid met hun leven, en een 7,7 aan hun gezondheid. Meer dan de helft van de mensen zetten zich in voor hun buurt, doen vrijwilligerswerk of zijn actief in het verenigingsleven. Dat laat zien dat we in Best om elkaar geven: we doen het samen (Het PON & Telos | Burgerpeiling, 2024). Onze samenleving wordt complexer en verandert echter snel. Steeds meer mensen hebben langdurige hulp nodig, jongeren vragen vaker om ondersteuning en het aantal inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt groeit. Er zijn ook inwoners die wel willen helpen, maar niet altijd weten hoe. Tegelijkertijd vergrijst de bevolking en worden hulpvragen zwaarder. Kosten stijgen en het is lastig om voldoende (zorg)medewerkers te vinden op de krappe arbeidsmarkt. Wat vroeger vanzelfsprekend was, zoals voldoende inkomen, zelfstandig wonen of passende zorg op latere leeftijd, is dat niet altijd meer. De ontwikkeling van Brainport zorgt voor economische groei in de regio en trekt nieuwe inwoners en kenniswerkers aan. We hebben in de totstandkoming van deze visie gezamenlijk opgetrokken met de Omgevingsvisie. Best zelf groeit: tot 2040 zetten we in op ongeveer 4.100 nieuwe woningen.

Dat betekent een veelvoud aan meer inwoners, meer voorzieningen en meer diversiteit en vragen om ondersteuning. Deze groei vraagt om sociaal beleid en voorzieningen dat meebeweegt, met aandacht voor samenleven, ontmoeten en zorgen voor elkaar. Bovendien staat een fusie met de gemeente Oirschot voor 2028 gepland, waardoor vanaf 2026 harmonisatie van beleid nodig is.

6

Eén gezamenlijke opgave In Best werken we al jaren aan een sterke sociale basis: inwoners, partners en (vrijwilligers) organisaties zorgen er samen voor dat iedereen kan meedoen. Denk onder andere aan Bestwijzer, een bewezen concept waar toegang tot ondersteuning laagdrempelig is georganiseerd. Hier werken zo’n 25 organisaties samen op één plek. Inwoners kunnen er terecht met vragen over zorg, welzijn en wonen. We zetten in op eigen kracht, preventie en samenwerking. Maar dat alleen is niet genoeg. We hebben een toekomstgerichte visie nodig die ons helpt keuzes te maken voor de uitdagingen van nu en morgen. Met deze visie willen we dat iedereen in Best mee kan doen, op een manier die past bij de persoon én bij onze gemeenschap. Onze visie gaat over een langere termijn, echter moeten we als organisatie wendbaar blijven om in te kunnen spelen op ontwikkelingen. Dit doen we samen met inwoners, organisaties, vrijwilligers, ondernemers en de gemeente, altijd met oog voor de mensen die we nog niet bereiken. Niet alle vraagstukken of problemen zijn in hokjes te plaatsen of volledig op te lossen, we blijven als gemeente verantwoordelijkheid nemen voor inwoners die buiten ‘de hokjes’ vallen. Zo bouwen we aan een sociaal Best waarin iedereen meetelt.

Wat verandert er? Groeiende behoefte aan zorg & ondersteuning In Best groeit het aantal ouderen, die langer thuis wonen en vaker zorg en ondersteuning nodig hebben. Door het tekort aan zorgmedewerkers neemt de druk op mantelzorgers en vrijwilligers toe. Ook jongeren vragen vaker hulp, ook bij mentale problemen bijvoorbeeld in de thuissituatie of op school. Binnen de jeugdzorgregio Samen voor Jeugd bieden we ondersteuning dichtbij: zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig. We investeren voor ouderen in sociale netwerken, samenwerking en passende woningen, en voor jongeren in een veilige, gezonde toekomst samen met scholen, opvang en welzijn. Tegelijk verandert de groep inwoners die ondersteuning nodig heeft bij werk en meedoen. Door arbeidsmarktkrapte vinden mensen met een kleine afstand tot de arbeidsmarkt sneller werk, maar groeit de groep kwetsbare inwoners met een grotere afstand tot werk, mede door de aangescherpte Wajong-regeling. Ook meer inwoners zonder uitkering doen een beroep op gemeentelijke ondersteuning. Voor toeleiding naar werk, zorg of regelingen. Dit vraagt om maatwerk, goede begeleiding en vroegsignalering, zodat iedereen kan blijven meedoen op zijn of haar manier.

Binnen het sociaal domein voert Best veel taken uit, zoals hulp bij jeugd, Wmo, werk, inkomen, inburgering en gezondheid. Sinds 2015 heeft de gemeente aanzienlijk meer taken op het gebied van zorg, werk en inkomen door de invoering van de Participatiewet en de uitbreiding van de Wmo- en jeugdzorgtaken. Al deze onderwerpen horen bij elkaar. Problemen hebben vaak invloed op meerdere gebieden. Daarom werken we steeds meer over de grenzen van wetten en domeinen heen. We zorgen steeds vaker voor een aanpak die verschillende onderwerpen met elkaar verbindt, zodat inwoners sneller en beter geholpen worden Een gezin met jeugdhulp heeft bijvoorbeeld vaak ook hulp nodig met geldzaken of andere ondersteuning. Alleen door het hele plaatje te zien, vinden we goede oplossingen. Dat vraagt samenwerking tussen alle domeinen. We hebben daarbij te maken met financiële druk, stijgende prijzen en tekort aan personeel. Ook landelijke plannen, zoals veranderingen in de jeugdzorg, zorgen voor onzekerheid. Juist daarom is het belangrijk om samen te werken, ook buiten het sociaal domein. Zo benutten we onze mensen en middelen het beste en kunnen we gericht kiezen wat nodig is.

Toenemende kosten, beperkte middelen en mensen De kosten in het sociaal domein bij gemeenten stijgen. Dit komt door inflatie, hogere loonkosten, personeelstekorten en meer vraag naar zorg en ondersteuning. Tegelijk blijft de bijdrage van het Rijk achter of neemt zelfs af. Dit betekent dat we slimme keuzes moeten maken om hulp betaalbaar en uitvoerbaar te houden. We blijven inzetten op samenwerking, preventie en zorg op maat. Alleen zo kunnen we iedereen blijven ondersteunen.

7

Leeswijzer Hoe is deze visie tot stand gekomen? De gemeente Best heeft een nieuwe visie gemaakt voor het sociaal maatschappelijk domein. Dit is nodig, omdat er steeds meer en ingewikkeldere vragen op ons afkomen. In januari 2024 vroeg de gemeenteraad om een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen en risico’s. Iedereen was het erover eens: er is een nieuwe, duidelijke visie nodig om klaar te zijn voor de toekomst.

In deze visie kijken we eerst naar Best. Wat voor gemeente zijn we? Welke (economische en bevolkings) groei en maatschappelijke veranderingen verwachten we? Daarna kijken we vooruit; welke trends en ontwikkelingen komen op ons af? Hoe willen we leven en samenleven in Best in 2040? Met welke uitgangspunten werken we daar naartoe? Hier komen de leidende principes aan bod om richting te geven aan ons beleid. Tot slot noemen we de belangrijkste stappen die we gaan zetten om dit waar te maken, dit zijn onze maatschappelijke opgaven met bijbehorende doelen.

Daarom is een zorgvuldig proces gestart. We deden desk onderzoek, leerden van andere gemeenten en haalden inspiratie uit bekende modellen zoals Positieve Gezondheid, Brede Welvaart en sociale kwaliteit. We keken ook naar hoe alles met elkaar samenhangt, zoals met thema’s als wonen, zorg en veiligheid. Samen met adviesbureau Yellowchess (uit Eindhoven) doorliepen wij een intensief, integraal en creatief proces. Tijdens dit proces hebben we in een vroeg stadium onze partners betrokken. Zo ontstond stap voor stap een gezamenlijke visie. Een visie die past bij Best en helpt ons om de juiste keuzes te maken voor de toekomst. Het is dus niet alleen een visie van de gemeente, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid: werken aan een sterk en sociaal Best voor iedereen.

8

Samen lukt het beter dan alleen. En leuker is het ook.

9

2

In dit hoofdstuk beschrijven we de maatschappelijke trends en ontwikkelingen die de komende jaren van invloed zijn op het sociaal maatschappelijk domein. Het is essentieel om deze ontwikkelingen continu te blijven volgen, zodat er tijdig kan worden bijgestuurd wanneer dat nodig is. Dit geldt ook voor het toekomstig beleid, waarbij we ook aandacht besteden aan de samenhang en wisselwerking tussen verschillende trends en ontwikkelingen. Daarnaast houden we in de toekomst rekening met het beleid van de gemeente Oirschot ten aanzien van de fusie.

Feiten en cijfers (2024–2040) • Aantal inwoners groeit van 31.590 naar 36.080 •

Aandeel 60-plussers stijgt met 5%

•

Aandeel 70-plussers stijgt met 7%

•

Meer mensen doen een beroep op de WMO

•

Tekort aan zorgpersoneel zorgt voor meer druk op mantelzorgers.

•

Meer jongeren vragen om ondersteuning

•

Toename van het aandeel uitkeringsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en een daarbij behorende grotere ondersteuningsbehoefte;

Welke ontwikkelingen zien we in de toekomst?

10

Op 1 januari 2025 waren er 31.590 Bestenaren. Volgens de bevolkingsprognose zullen dat erop 1 januari 2040 36.080 zijn.

11

Meer nieuwe woningen, meer nieuwe inwoners in Best De samenleving verandert snel, ook in Best. De bevolking vergrijst, hulpvragen worden complexer, jongeren ervaren meer druk en de diversiteit neemt toe. Tegelijkertijd groeit onze regio hard. Tot 2040 worden in Best ongeveer 4.100 nieuwe woningen gebouwd, wat leidt tot meer inwoners en een toenemende vraag naar zorg, ondersteuning en voorzieningen.

Meer polarisatie Niet alleen hulpvragen worden complexer, de samenleving verandert, polarisatie en individualiseren treden steeds meer naar de voorgrond. Polarisatie is het toenmen van tegenstellingen tussen groepen, wat kan leiden tot spanningen of conflicten. Uit onderzoek zien we dat driekwart van de Nederlanders denkt dat de horizontale polarisatie (spanningen tussen groepen inwoners) toeneemt (SCP, 2022). Media en politici dragen bij aan het uitvergroten van verschillen. Internet en sociale media bieden vele voordelen, maar zorgt ook voor het verdwijnen van de grenzen tussen de reële en virtuele wereld. Informatie verspreid zich sneller, zonder dat iemand regie heeft. Als gemeente staan we daarom voor een grote opgave om juist de sociale cohesie weer terug te brengen in onze maatschappij.

Steeds meer oudere inwoners in Best Het aantal ouderen in Nederland groeit snel, vooral het aantal 80-plussers. Waar het er nu nog zo’n 800.000 zijn, kan dit aantal in 2050 oplopen tot 2,5 miljoen. Ook in Best is sprake van vergrijzing. Het aantal inwoners stijgt van 31.590 in 2025 naar circa 36.080 in 2040. In diezelfde periode groeit het aantal 60-plussers van ongeveer 8.300 naar ruim 11.000. Vooral de toename van 70- en 80-plussers valt op.

Stijgende vraag naar jeugdhulp; complexere en langdurigere hulpvragen Hoewel het aantal jongeren in Best nauwelijks groeit, neemt het gebruik van jeugdhulp toe. Meer jeugdigen en gezinnen vragen om hulp, er wordt zwaardere vormen van hulp ingezet, en de trajecten duren langer. Psychische/mentale klachten onder jongeren, maar ook maatschappelijke trends zoals prestatiedruk, geluksnormen en medicalisering spelen een rol. Er wordt sneller hulp gezocht.

Deze dubbele vergrijzing (niet alleen groeit het aantal ouderen, maar zij worden ook ouder en hebben langer zorg nodig) zorgt voor grotere druk op zorg en ondersteuning vanuit de Wmo, zeker omdat ouderen steeds langer zelfstandig thuis wonen. Dit vraagt meer van mantelzorgers, vrijwilligers en de gemeente. Om die zorgvraag op te vangen, werkt de gemeente Best samen met zorgorganisaties, welzijnspartijen, woningcorporaties en inwoners aan passende oplossingen zodat iedereen prettig en waardig oud kan worden in eigen omgeving.

De gemeente zet daarom in op vroegsignalering en preventie om zwaardere hulp te voorkomen. Daarnaast is er meer aandacht voor normaliseren nodig. Niet elk probleem hoeft professioneel worden opgelost, dit kan ook plaatsvinden in het informele netwerk.

Toename druk op de Wmo en Beschermd Wonen Ook in Best neemt de druk op de Wmo toe door vergrijzing. Om zorg toegankelijk te houden, zetten we in op tijdige ondersteuning en samenwerking. Via Bestwijzer helpen we inwoners snel de juiste hulp te vinden. Sinds 2024 is Best financieel verantwoordelijk voor Beschermd Wonen. Met ‘Beschermd Thuis’ bieden we preventieve, wijkgerichte ondersteuning, zodat zwaardere zorg minder vaak nodig is. Ook voeren we samen met regiogemeenten het actieplan tegen dakloosheid uit, gericht op preventie, stabiele woonplekken en betere samenwerking tussen zorg, wonen en inkomen.

Jongeren met jeugdhulp % van jongeren tot 18 jaar 11,6% 11,5% Best Nederland CBS | Tweede halfjaar 2024 | *Voorlopig

12

13

Woningbouwontwikkeling: behoefte aan meer toekomstbestendige woonvormen Voor ouderen is er een groeiende behoefte aan levensloopbestendige woningen, waarin zij veilig en comfortabel oud kunnen worden. Door dit soort passende woonvormen toe te voegen aan het woningaanbod, komen mogelijk bestaande eengezinswoningen vrij voor jonge gezinnen. Op dit moment bestaat het woningbestand in de gemeente Best grotendeels uit eengezinswoningen, waardoor er sprake is van beperkte diversiteit in het aanbod. Door bestaande woningen te transformeren en bij nieuwbouw te kiezen voor toekomstbestendige woonvormen, waaronder compacte en gestapelde bouw ontstaat er een duurzamere gemeente die beter aansluit op de veranderende woonbehoeften van jong en oud. Inzet van sociaal netwerk en de druk op mantelzorg In de gemeente Best verlenen en ontvangen mensen van alle leeftijden mantelzorg. Het landelijke beleid stimuleert dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en voor elkaar zorgen. Door de krapte op de arbeidsmarkt ontstaan er wachtlijsten in de zorg, waardoor inwoners vaker zelf op zoek gaan naar alternatieven. Steeds meer wordt een beroep gedaan op het sociale netwerk, mantelzorgers en vrijwilligers. Door de dubbele vergrijzing zal deze vraag waarschijnlijk verder toenemen.

Tegelijkertijd is iedereen hard nodig op de krappe arbeidsmarkt, waardoor de druk op mantelzorgers toeneemt met overbelasting als mogelijk gevolg. Hierdoor neemt het aantal beschikbare mantelzorgers af als er niet tijdig op wordt ingespeeld. Dit kan extra druk leggen op de professionele zorg binnen onze gemeente.

Meer verschillen tussen wijken in Best Binnen de gemeente Best zijn er significante verschillen per wijk. Uit de burgerpeiling 2024 blijkt dat de zelfredzaamheid in Wilhelminadorp en De Leeuwerik lager is. In Naastenbest ervaren inwoners minder sociale contacten, wat kan leiden tot eenzaamheid en minder steun bij hulpvragen. Er is een verband tussen de sociale en economische situatie, eenzaamheid, gezondheid en het gebruik van zorg en ondersteuning. Wijken met minder gezonde en minder sociale inwoners kennen vaker hogere zorgkosten en meer maatwerkvoorzieningen. Deze verschillen benadrukken het belang van wijkgericht beleid om zo te werken aan een sociale en gezonde leefomgeving voor alle inwoners van Best.

Meer aandacht voor sport, cultuur en voorzieningen om leefbaarheid te vergroten De (economische) groei van de regio vraagt om woningen, goede voorzieningen en plekken waar mensen samen kunnen komen. Contact, beweging en ontmoeting is belangrijk voor de leefbaarheid, ontmoeting en daarmee de brede welvaart. We willen voorkomen dat verschillen tussen groepen groter worden. Iedereen in Best moet mee kunnen doen; jong of oud, nieuw of bekend, praktisch of theoretisch opgeleid. Daarom zetten we in op cultuur, sport en welzijn. Deze dragen onder meer bij aan ontmoeting en de gezondheid van mensen.

Meer diversiteit in Best De bevolking van Best wordt steeds diverser. Er wonen inmiddels zo’n 3.500 arbeidsmigranten en expats in de gemeente. Daarnaast heeft Best de opgave om passende huisvesting en opvang te realiseren voor statushouders, Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers. Gemeente Best neemt zijn verantwoordelijkheid in het bieden van bescherming én perspectief aan mensen die tijdelijk of nieuw in onze gemeente zijn. Daarom verbindt de gemeente thema’s zoals huisvesting, werk, taal, onderwijs, veiligheid en welzijn met elkaar. De mate waarin nieuwkomers ondersteuning nodig hebben, hangt samen met factoren als leeftijd, opleidingsniveau en kansen op de arbeidsmarkt. Met een integrale aanpak investeren we in gelijke kansen, toegang tot werk, taalontwikkeling, veiligheid en maatschappelijke participatie. 1 We vinden het belangrijk dat nieuwe inwoners zich welkom voelen, hun plek vinden in de samenleving en actief en volwaardig kunnen meedoen. Cultuursensitief werken, maatschappelijke verbinding en duurzame integratie staan hierin centraal. Door samen te werken met lokale gemeenschappen en te bouwen aan gedeelde waarden, stimuleren we wederzijds begrip en dragen we bij aan een inclusieve en veerkrachtige toekomst voor Best.

Mantelzorgers 13,3% Best

Participatie, werk en inkomen, meer ruimte voor maatwerk De samenstelling van de bijstand is veranderd. Sinds 2015 stromen meer mensen met een arbeidsbeperking in, omdat zij niet langer via de WSW of Wajong kunnen instromen. Regulier werk is voor een groot deel van deze groep niet haalbaar. De banen met loonkostensubsidie en beschutte werkplekken bieden voor deze groep uitkomst. De focus verschuift daarom deels naar bredere participatie, zoals vrijwilligerswerk of dagbesteding. De nieuwe wet Participatie in Balans (2026) geeft gemeenten daarbij meer ruimte voor maatwerk. Werkgevers spelen een belangrijke rol in het bieden van inclusieve werkplekken. In Best zetten we in op een samenleving waarin iedereen, via betaald werk of op andere manieren, volwaardig kan meedoen en zich gewaardeerd voelt.

15,3% 25.000 - . . . Gezondheidsmonitor | 2024

14

1 Strategisch beleidskader nieuwkomers 2025-2029

15

De wet -en regelgeving vanuit het Rijk is continu in beweging Ook financiële factoren spelen een grote rol. In 2023 stegen de tarieven voor bijv. huishoudelijke hulp al. Deze stijging zal waarschijnlijk doorzetten bij andere diensten, zowel op wmo als op jeugd. Inflatie, hogere lonen en stijgende kosten van grondstoffen (bijv. voor woningaanpassingen en hulpmiddelen) zetten het budget verder onder druk. Recente rechterlijke uitspraken hebben invloed op de organisatie en financiering van de Wmo. Denk hierbij voor jeugd aan het Landelijke beleidskader, de Hervormingsagenda Jeugd.

Ondanks meer taken en minder geld samen (blijven) bouwen aan een sociaal Best! De samenleving verandert snel. Door vergrijzing, meer diversiteit, druk op jongeren, stijgende kosten en bevolkingsgroei staat het sociaal maatschappelijk domein onder druk. Gemeente Best wil klaar zijn voor de toekomst. Dat doen we samen met inwoners, professionals, bedrijven en organisaties. We werken aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen: jong en oud, nieuwkomers en geboren Bestenaren.

Om de zorg betaalbaar en toegankelijk te houden, is het essentieel om te blijven investeren in preventie, te innoveren met zorgtechnologie en de samenwerking met maatschappelijke partners te versterken. Alleen zo blijft de ondersteuning op peil, ook bij toenemende uitgaven.

Als gemeente staan we dicht bij onze inwoners. We weten wat er speelt. Daarom krijgen we steeds meer taken van de Rijksoverheid, maar vaak met minder geld. Ook in de komende jaren verwachten we minder geld voor het sociaal maatschappelijk domein. Tegelijk wordt van ons verwacht dat we problemen oplossen die eigenlijk landelijk geregeld moeten worden, zoals bij de toeslagenaffaire. Ook worden vanuit het Rijk veranderingen doorgevoerd ten aanzien van de wetten binnen het sociaal domein. Hier moeten wij als gemeente, rekening mee houden en op in spelen. Wij blijven er voor onze inwoners. Maar ook voor de gemeente is het steeds moeilijker om alles goed te blijven doen met minder middelen. Dat vraagt om slimme keuzes en samenwerking.

Wil je een gelijk speelveld creëren voor alle kinderen, dan moet je aandacht en tijd onevenredig verdelen. 16

17

18

3

De kracht van samenleven In 2040 is Best, samen met Oirschot 2 een gemeente in de Brainportregio, waar inwoners elkaar kennen en naar elkaar omkijken. In Best ontmoeten zij elkaar, werken samen en geven ruimte aan verschillen. We hebben oog voor de sociale cohesie. Inwoners leven respectvol met elkaar samen, ook als ze het niet altijd eens zijn. We benutten de kracht van de samenleving en bouwen aan sterke sociale verbanden en voorzieningen. Inwoners nemen initiatief, pakken kansen en komen samen tot een oplossing.

Onze visie voor 2040:

Inwoners wonen in buurten met een eigen karakter, waar zij zich veilig, gezond en thuis voelen. Iedereen doet mee op een manier die past bij hun persoonlijke capaciteiten en mogelijkheden, met ondersteuning waar nodig. De veilige leefomgeving en inrichting nodigt uit tot ontmoeten, bewegen, spelen en recreëren.

De kracht van samenleven

We stimuleren de sociale cohesie in de buurt door informele ontmoetingen tussen bewoners te vergemakkelijken. Best heeft een sterk voorzieningsniveau met sportaccommodaties, cultuurcentra en ontmoetingsplekken. We blijven investeren om dit minimaal te behouden en toegankelijk te maken voor alle inwoners. In Best werken we samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke partners aan het bevorderen van gelijke kansen, gezondheid en bestaanszekerheid. Preventief werken vormt het kompas voor onze dagelijkse praktijk. Door vroegtijdig in te grijpen en samen te werken met inwoners en partners, bouwen we aan een veerkrachtige samenleving waarin problemen worden voorkomen en/of verzacht. Veel tegenslagen zijn onderdeel van het gewone leven en kunnen opgelost worden in het eigen netwerk. Tegelijkertijd erkennen we dat er inwoners zijn die, al dan niet tijdelijk, ondersteuning nodig hebben. Voor hen bieden we een stevig en toegankelijk vangnet. De gemeente verbindt, faciliteert en stuurt op maatschappelijke impact met meer ruimte voor eigen regie van inwoners.

19 2 De formele procedure is nog niet doorlopen, het is wel aannemelijk dat de fusie doorgaat.

Zo pakken we het aan: onze leidende principes

20

4

In dit hoofdstuk beschrijven we de leidende principes voor het gehele sociaal maatschappelijk domein die ons op koers houden in het realiseren van die ambities. Daarnaast beschrijven we ook wat het realiseren van deze ambities vraagt van ons als gemeente, hoe wij (samen)werken en wat dat betekent voor onze manier van werken.

4.1. Koppeling visie aan leidende principes Onze visie vormt vooral de richting voor ons werk in het sociaal domein, gebaseerd op gedeelde waarden en heldere principes die ons helpen koers te houden en belangen te overstijgen. De wettelijke kaders, zoals de mensenrechten, zijn daarbij belangrijk en bieden het kader waarbinnen we ons bewegen. Daarbovenop verbinden we een set leidende principes die ons helpen om vanuit gezamenlijke waarden te werken, belangen te overstijgen en koers te houden. Zo vormen ze een duidelijk kompas voor de gemeente én haar maatschappelijke partners. Onderzoek in public governance laat zien dat heldere leidende principes de kwaliteit van beleid en dienstverlening verbeteren. Voor gemeenten betekent dit concreet dat we bij elk nieuw beleid, in elk contact met inwoners en bij bestuurlijke besluitvorming steunen op dezelfde vuistregels. Zo werken we niet alleen vanuit regels en procedures, maar in lijn met de waarden die onze samenleving bindt (Moore, 1995; Bryson et al., 2017).

Inhoudelijke leidende principes en procesmatige leidende principes In het sociaal domein en daar waar het samenvalt met andere beleidsterreinen, hanteren we vijf inhoudelijke principes. Ze geven richting aan onze manier van werken, de keuzes die we maken en de samenwerkingsvormen met inwoners, organisaties en professionals. Door deze principes consequent te volgen, vergroten we de legitimiteit en effectiviteit van ons werk, versterken we het vertrouwen in de gemeente en zorgen we ervoor dat iedereen in Best mee kan doen en zich thuis voelt. Daarnaast hanteren we vier principes op het proces, zij vertellen ons hoe we werken en vormen een soort keurmerk.

21

4.2. Leidende principes op de inhoud: Deze geven de kern weer van de beweging die we met de visie inhoudelijk beogen. Ze zijn richtinggevend aan onze beleidskeuzes.

Investeren in een gezonde sociale en fysieke leefomgeving

Normaliseren als uitgangspunt voor passende en menselijke ondersteuning

Preventie voorop, ondersteuning waar nodig

Positieve gezondheid als basis voor maatschappelijke veerkracht

Ongelijk investeren voor gelijke kansen

De gemeente Best zet in op het versterken van een veerkrachtige samenleving door te investeren in de kracht van inwoners. We geloven dat er een sterke maatschappij ontstaat wanneer mensen elkaar weten te ondersteunen, verbinden en activeren. Daarom creëren we ruimte voor initiatieven, stimuleren we onderlinge betrokkenheid en faciliteren we samenwerking en gemeenschapsvorming in de directe leefomgeving.

We erkennen dat uitdagingen en problemen bij het leven horen. We stimuleren dat steun zoveel mogelijk in het dagelijks leven en de directe omgeving gevonden wordt.

Met vroeg signalering en preventieve maatregelen proberen we tegenslagen voor inwoners zoveel mogelijk te voorkomen of te verzachten. Samen met onze maatschappelijke partners stimuleren en ondersteunen we mensen om, waar mogelijk, zelf of samen met anderen tot oplossingen komen, met een gezonde balans tussen draagkracht en draaglast.

Een gezonde samenleving is essentieel voor een veerkrachtige samenleving. Gezondheid gaat om meer dan alleen lichamelijke of psychische klachten. Ook of je in staat bent om eigen regie te voeren over de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven. Gezondheid maakt participatie en verbondenheid met anderen mogelijk en vergroot de veerkracht van mensen in het omgaan met uitdagingen.

We streven naar een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen, zich gewaardeerd voelt en toegang heeft tot kansen om zich te ontwikkelen. Inclusie betekent voor ons niet dat iedereen hetzelfde krijgt, maar dat we erkennen dat mensen verschillende startposities hebben.

We versterken de verbinding tussen inwoners en hun omgeving door de openbare leefomgeving te gebruiken als centrale spil voor de lokale gemeenschap. We zetten in op een sociale, fysieke, veilige en toegankelijke leefomgeving waarin iedereen prettig kan wonen, dichtbij kan ontmoeten, ontspannen en ontwikkelen. Dit doen we door een breed aanbod van cultuur, bewegen, spelen en onderwijs. We houden daarbij rekening met de diversiteit in behoeften tussen bewoners. Hiermee creëren we een sterke sociale basis voor onze inwoner.

22

Door te investeren in sterke sociale netwerken en het vertrouwen in eigen kunnen te versterken, ontstaat een samenleving waarin inwoners elkaar weten te vinden en iedereen kan meedoen vanuit eigen kracht. Hiermee kiezen we bewust voor de rol van verbinder en ondersteuner, waardoor de afhankelijkheid van de gemeente wordt verkleind. Ondersteuning is pas echt effectief wanneer deze aansluit bij het gewone leven van mensen. Daarom kiezen we ervoor om hulpvragen te benaderen met aandacht voor wat inwoners zelf en hun omgeving kunnen bijdragen. We realiseren dat we als gemeente niet alles kunnen, bepaalde mensen zoals zorgmijders zijn moeilijk te bereiken. Waar ondersteuning nodig is, geldt het principe: zo licht als kan, zo zwaar en lang als nodig.

Bestaanszekerheid is daarbij een belangrijke randvoorwaarde. Wanneer inwoners minder worden belast door zorgen over basisbehoeften ontstaat er meer ruimte om te investeren in hun eigen ontwikkeling. We zetten collectief aanbod in waar kan, maar zorgen er ook voor dat individuele ondersteuning beschikbaar blijft voor de mensen die dit echt nodig hebben. Maatwerk en het erkennen van verschillen zijn belangrijke elementen hierbij.

Daarom investeren we ongelijk: we bevorderen het welzijn en de gezondheid van (groepen) inwoners om de ongewenste verschillen tussen inwoners te verkleinen. We doen dit proactief zodat we ook daadwerkelijk die inwoners en gebieden bereiken die ons het hardste nodig hebben. Op deze wijze stemmen we onze aanpak maximaal af op de behoeften van verschillende groepen.

23

In Best laten we ons niet van ons pad afleiden door wat mollen.

4.3. Leidende principes op het proces Deze beschrijven onze manier van werken. Een soort keurmerk waar alles wat we als gemeente doen, in beleid en uitvoering naar streven om aan te voldoen.

1. We bouwen op de kracht van mensen

Inwoners, professionals en partners hebben veel kennis en ervaring. We geven inwoners de ruimte om zelf te doen wat ze kunnen. We werken vanuit vertrouwen. We ondersteunen ze met wat ze nodig hebben, zodat ze er samen voor elkaar kunnen zijn.

24

3.

2. We zetten mensen centraal

We kijken eerst naar de mens, daarna pas naar de regels. We zorgen voor passende ondersteuning, werken systeemgericht met duidelijke afspraken en voorkomen dat inwoners van het kastje naar de muur worden gestuurd.

4. We werken integraal samen met elkaar en onze partners

We zoeken een brede integrale samenwerking binnen en buiten de gemeente. Door gebruik te maken van elkaars kwaliteiten vinden we slimme oplossingen voor onze opgaven.

We werken doelgericht en realistisch We doen wat haalbaar is en wat echt helpt. Door te experimenteren zoeken we op een creatieve manier naar nieuwe kansen. We zijn een lerende organisatie; we leren van wat werkt en wat niet werkt. We streven naar minder bureaucratie: minder regels en administratieve lasten, betekent meer tijd voor ondersteuning. We streven naar transparantie in onze keuzes en de communicatie hierover.

25

Onze maatschappelijke opgaven van de toekomst

26

5

In dit hoofdstuk werken we onze ambities voor de toekomst, gekoppeld aan de vijf maatschappelijke opgaven, verder uit. De gezamenlijk opgestelde visie geeft richting aan waar we naartoe willen, maar om die ambitie concreet te maken, is het nodig om keuzes te maken binnen de verschillende opgaves.

Belangrijk in deze visie voor de toekomst is dat we nog meer gaan werken vanuit de kracht van de samenleving. We willen dicht bij de inwoners staan, samenwerken met partners en inwoners zelf en problemen zoveel mogelijk voorkomen. Daarbij werken we ook integraal in- en extern samen, veel onderwerpen zijn verweven met elkaar. We houden in het plan ook rekening met de mogelijke toekomstige fusie met onze buurgemeente Oirschot. Zo kunnen we de sterke punten van beide gemeenten gebruiken voor alle inwoners. Om onze ambitie in 2040 te bereiken zetten we in op vijf verschillende opgaven. Deze zijn: (1) sociale verbinding, (2) iedereen kan meedoen, (3) gezond en vitaal ouder worden (4) kansrijk (op)groeien en (5) ruimte om te leven en te werken. Deze vijf opgaven geven ons houvast voor een toekomstbestendig Best waar mensen naar elkaar om blijven kijken. Deze opgaves worden verder uitgewerkt in beleidsplannen en uitvoeringsprogramma’s. Op sommige terreinen is dit er al denk aan de vergrijzingsopgave, beleidskader nieuwkomers en het onlangs vastgestelde schulphulpverlening en armoedebeleid.

27

28

1. Sociale verbinding

2. Iedereen kan meedoen

Verbonden buurten, betrokken mensen

Zekerheid geeft ruimte

3. Gezond en vitaal ouder worden

4. Kansrijk (op)groeien

5. Ruimte om te leven en te werken

Een zorgzaam Best in een gezonde buurt

Ruimte om te blijven leren en ontwikkelen

Samen bouwen aan een omgeving waar je thuis bent

29

1. Sociale verbinding Verbonden buurten, betrokken mensen We bouwen in Best aan een stevige sociale basis. Dit is alles wat mensen helpt om samen te leven en elkaar te steunen. Het gaat bijvoorbeeld om familie, vrienden, buren, verenigingen en plekken waar mensen elkaar ontmoeten. We geven mensen ruimte om zelf te doen wat ze kunnen en ondersteunen waar het nodig is. Door mensen ruimte te geven om zelf, of samen met hun netwerk problemen aan te pakken, versterken we hun veerkracht. Gezonde, betrokken inwoners dragen op hun beurt bij aan hun omgeving, thuis, op school of in de buurt. Onderzoek laat zien dat een sterk sociaal netwerk een belangrijke rol speelt, bijvoorbeeld bij zelfstandig wonen. Zo woonde twee derde van de 65-plussers met een groot netwerk na veertien jaar nog zelfstandig, tegenover minder dan de helft van degenen met een klein netwerk (SCP, 2017). Informele hulp blijkt bovendien stabieler dan professionele zorg en levert een blijvende bijdrage aan bijvoorbeeld het welzijn van jongeren (RVS, 2023).

Wat dit vraagt van onze manier van werken: • We steunen kleine initiatieven die mensen in de buurt dichter bij elkaar brengen. •

We zijn in contact met inwoners, luisteren naar verhalen en leren van ervaring.

•

We zorgen dat mensen goed geïnformeerd zijn én elkaar kunnen ontmoeten.

•

Wat betekent dit voor onze inwoners: • Inwoners worden uitgenodigd om mee te denken, mee te doen en mee te beslissen over wat er in hun buurt gebeurt. •

Er is ruimte voor eigen ideeën en projecten. Dat vraagt om durf en initiatief van inwoners om iets op te zetten of aan te kaarten.

We zetten in op buurtwerk en helpen gemeenschappen om sterker te worden.

•

•

We maken duidelijke afspraken over samenwerken en rekenen op inzet van onze partners en vrijwilligersorganisaties.

Inwoners worden gestimuleerd om samen te werken met buren, vrijwilligersorganisaties en de gemeente.

•

•

We geven onze inwoners de ruimte om initiatieven te nemen. Meestal neemt de inwoner het voortouw, maar soms ook de gemeente.

Iedereen telt mee. Inwoners worden gevraagd om ook oog te hebben voor kwetsbare buurtgenoten en samen te zorgen voor een fijne leefomgeving.

•

Als gemeente weten we wat er speelt in de buurt en vertalen we dit naar beleid en uitvoering. Elke buurt is anders en verdient de juiste aandacht, passend bij de opgaven van de buurt.

•

We betrekken vrijwilligersorganisaties, verenigingen en maatschappelijke partners en zetten in op verbinding om samen te bouwen aan een stevige sociale basis.

Het gevoel van samen in de buurt staat bij ons centraal. Als we weten wat er speelt in de buurt en welke behoefte aan voorzieningen, kunnen we onze inwoners beter van dienst zijn. Zo zorgen we dat inwoners zich gezien en gewaardeerd voelen, zeker nu Best groeit en verandert. Vrijwilligers en sociale voorzieningen zijn daarbij heel belangrijk. Zij zorgen ervoor dat mensen elkaar kunnen ontmoeten en helpen. Zo ontstaat verbondenheid. We kiezen bewust voor nabijheid en aandacht. We willen dat (nieuwe) inwoners zich welkom voelen. Dat ze anderen kunnen ontmoeten en samen onderdeel zijn van iets groters. Zo bouwen we samen verder aan een fijn en verbonden Best. We bouwen aan een samenleving waarin men samen redzaam is en kan meedoen. Door te investeren in een sterke sociale basis en cohesie, versterken we de netwerken van mensen en lossen we vragen met elkaar op voordat professionele hulp nodig is. We normaliseren in plaats van problematiseren, zetten in op veerkracht en preventie, niet op labels. Een omgeving waar iedereen kan meedoen. Overal in onze buurt vind je laagdrempelige plekken waar mensen elkaar ontmoeten en verbinden.

30

31

2. Iedereen kan meedoen Zekerheid geeft ruimte

In Best vinden we het belangrijk dat iedereen kan meedoen, ongeacht achtergrond, beperking, inkomen of opleiding. Meedoen begint bij bestaanszekerheid: een stabiel inkomen – bij voorkeur via werk –, een veilig dak boven je hoofd, toegang tot passende zorg, heldere informatie en mogelijkheden om aan het werk te gaan. Vanuit die basis ontstaat ruimte om te groeien, contact te maken met anderen, nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en iets te betekenen voor de samenleving. Meedoen begint dus bij een stevige basis en is dus meer dan geld alleen. Het gaat ook om ergens bij te horen, jezelf te kunnen zijn en anderen te helpen. In Best kijken we breed naar werk: niet alleen betaald werk telt, maar ook vrijwilligerswerk, mantelzorg en activiteiten in de buurt. De druk op die bestaanszekerheid neemt toe. Factoren zoals vergrijzing, migratie, de veranderende arbeidsmarkt, stijgende woonlasten en kosten van levensonderhoud vergroten de kwetsbaarheid. Wie in financiële onzekerheid leeft, heeft vaak minder toegang tot huisvesting, zorg en onderwijs, raakt sneller geïsoleerd en heeft vaker te maken met fysieke en mentale gezondheidsproblemen. In een tijd van toenemende onzekerheid en groeiende verschillen, bouwen we aan vertrouwen en duidelijkheid. We gebruiken heldere taal zodat iedereen ons begrijpt, ook mensen die moeite hebben met lezen of digitale vaardigheden.

Zo geven we iedereen de ruimte om op zijn of haar eigen manier mee te doen, met oog voor de verschillen tussen mensen.

32

Wat dit vraagt van onze manier van werken: • We zorgen eerst dat de basis op orde is: een inkomen, een betaalbare en veilige plek om te wonen, toegang tot hulp en informatie. Pas daarna bieden we extra ondersteuning als dat nodig is. •

We ondersteunen inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt richting werk en andere vormen van maatschappelijke participatie.

•

We hebben aandacht voor werkgelegenheid in de gemeente

•

We werken vanuit vertrouwen in het verhaal van de inwoner, zodat er ruimte ontstaat voor maatwerk en echte aandacht voor iemands persoonlijke situatie.

•

We maken regels makkelijker en passen onze communicatie aan zodat iedereen het kan begrijpen.

•

We luisteren naar mensen met ervaring en gebruiken hun inzichten om onze dienstverlening te verbeteren.

•

We werken samen met werkgevers, scholen en maatschappelijke partners om inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen naar en tijdens school en werk.

Wat betekent dit voor onze inwoners: • De gemeente werkt vanuit vertrouwen. Dat betekent dat inwoners hun verhaal durven te delen, zodat er maatwerk mogelijk is. •

Inwoners worden uitgenodigd om actief mee te doen, mee te denken en mee te bouwen aan een zorgzame buurt.

•

Mensen met ervaring worden uitgenodigd om hun kennis te delen. Dat vraagt om openheid en de bereidheid om bij te dragen aan verbetering.

•

Inwoners kunnen helpen door aan te geven wat wel of niet duidelijk is, zodat de gemeente haar communicatie kan verbeteren.

33

3. Gezond en vitaal ouder worden Een zorgzaam Best in een gezonde buurt In Best kijken we breed naar gezondheid. Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte. Het gaat ook om hoe je je voelt, of je mee kunt doen in de samenleving, of je betekenisvolle sociale contacten hebt en of je regie ervaart over je eigen leven. Gezondheid draait om veerkracht, zingeving en het vermogen je aan te passen. Inmiddels wordt wereldwijd het idee onderschreven dat kunst en cultuur bijdraagt aan het bevorderen van gezondheid en welzijn. Tegelijkertijd zien we dat gezondheid ongelijk verdeeld is. Inwoners met een praktische opleiding leven gemiddeld zes jaar korter en ervaren vijftien jaar minder gezonde levensjaren dan theoretisch opgeleiden. Deze verschillen komen niet alleen voort uit leefstijl, maar ook uit structurele factoren zoals stress, kansenongelijkheid, de leefomgeving en het systeem waarin iemand opgroeit. Deze gezondheidsachterstanden hangen vaak samen met problemen op andere levensgebieden, zoals schulden, werkloosheid of onveilige woonsituaties. Een integrale aanpak is daarom noodzakelijk. In al onze voorzieningen en beleidsmaatregelen, van onderwijs tot werk, van sport tot openbare ruimte, is gezondheid een onlosmakelijk onderdeel. Een gezonde leefstijl met voldoende beweging, gezonde voeding en rust voorkomt veel problemen en verbetert de kwaliteit van leven.

We ondersteunen onze inwoners en werken hierbij samen met huisartsen, sportclubs, vrijwilligers en welzijnsorganisaties in Best. Hierbij hebben we extra aandacht voor inwoners en wijken waar de gezondheidswinst het grootst is. Tegelijk erkennen we dat kwetsbare inwoners vaak niet kunnen terugvallen op een sterk sociaal netwerk.

Wat dit vraagt van onze manier van werken: • In het bijzonder geven we extra aandacht aan: kinderen en jongeren, inwoners met een kwetsbare sociaaleconomische positie, ouderen en wijken waar relatief veel inwoners laag scoren op verschillende gezondheidsaspecten. •

We stimuleren samenredzaamheid rond gezondheid en zorg, met extra inzet in wijken waar gezondheid onder druk staat.

•

We organiseren toegankelijke en aantrekkelijke activiteiten, die kennis en gezondheidsvaardigheden vergroten, samen met inwoners, formele en informele partners. Het aanbod is herkenbaar, plezierig, bereikbaar en laagdrempelig.

•

We koppelen leefstijlinterventies aan sport- en kunst en cultuuractiviteiten, zodat deelname leuk en uitnodigend wordt.

•

We versterken de vitaliteit van ouderen om onder andere valincidenten te voorkomen.

•

We werken cultuursensitief en zorgen dat ons aanbod aansluit bij nieuwkomers. We volgen de toegang tot en kwaliteit van ondersteuning en grijpen in waar nodig.

•

We normaliseren mentale problemen en stimuleren inwoners om steun te zoeken bij elkaar en erover te praten, zodat klachten niet verergeren.

•

We maken gezondheid een vast onderdeel van ruimtelijk beleid. Denk hierbij o.a. aan voldoende beweegmogelijkheden en ruimte voor ontmoeting en rust.

•

Bij nieuwe ontwikkelingen en herinrichting van wijken geven we prioriteit aan buurten waar gezondheidsachterstanden groot zijn.

Wat dit betekent dit voor onze inwoners: • Inwoners nemen eigen verantwoordelijkheid voor een gezonde leefstijl en het risico op vallen, zoals sporten, gezond eten /drinken en beperken het gebruik van middelen. •

Inwoners maken gebruik van handvatten om met de eigen mentale gezondheid aan de slag te gaan (bijvoorbeeld door ook inzicht te hebben in belangrijke factoren die mentale gezondheid beïnvloeden zoals voldoende slapen, bewegen, etc.) én oog te hebben voor de mentale gezondheid van een ander.

•

Inwoners bereiden zich voor op een toekomstbestendige woonsituatie waarin zij langer zelfstandig kunnen wonen

•

Inwoners richten een persoonlijk netwerk in van personen die kunnen zorgen voor ondersteuning als dat nodig is of vragen hulp om dit netwerk te bouwen

We zorgen samen voor een veilige en gezonde leefomgeving. De inrichting van onze omgeving beïnvloedt direct de gezondheid. Een goed ingerichte leefomgeving stimuleert bewegen, ontmoeting en ontspanning en helpt ziekten voorkomen. We zorgen voor een gezonde omgeving waarin de gezonde keuze de makkelijke – en soms vanzelfsprekende – keuze is.

34

35

4. Kansrijk (op)groeien Ruimte om te blijven leren en ontwikkelen

In Best vinden we het belangrijk dat iedereen kan leren en groeien. Onderwijs is meer dan lesgeven. Het helpt kinderen en volwassenen om zich te ontwikkelen. Zo ontdekken ze hun talenten en maken ze plannen voor de toekomst. Leren kan op school, in de wijk, bij de sportclub, toneel- muziekvereniging of de scouting. We willen dat dit mogelijk is voor jong en oud. Levenslang ontwikkelen geldt voor alle inwoners. Dicht bij huis en in een veilige, groene omgeving. In Best werken scholen, ouders, zorg en welzijn, ondernemers en de gemeente samen om gelijke kansen te bieden. Vanuit gelijke kansen ontstaan gelijke mogelijkheden voor ontwikkeling. Dit vraagt maatwerk zodat iedere inwoner de ondersteuning krijgt die de inwoner nodig heeft.

Wat dit vraagt van onze manier van werken: • We zorgen voor onderwijs dichtbij huis, dat past bij wat kinderen nodig hebben. Ook is er ruimte voor verschillende soorten scholen en onderwijsmethodes.

Wat betekent dit voor onze inwoners: • Ouders worden actief uitgenodigd om mee te denken en mee te doen in het onderwijs van hun kinderen. Dat vraagt om tijd, inzet en samenwerking met scholen.

•

Gebouwen gebruiken we slim: ze zijn er niet alleen voor les, maar ook voor sport, cultuur, ontmoeting en ontwikkeling.

•

Gebouwen zijn er niet alleen voor les, maar ook voor sport, cultuur en ontmoeting. Buurtbewoners worden uitgenodigd om hier actief gebruik van te maken.

•

We werken samen, van kinderopvang tot volwassenonderwijs voor levenslang leren.

•

•

We zorgen voor gezonde leerplekken en een fijne woonomgeving voor iedereen.

Van kinderopvang tot volwasseneneducatie: inwoners worden gestimuleerd om zich te blijven ontwikkelen, ook op latere leeftijd.

•

Gelijke kansen vragen om ongelijke investering. Dit onderbouwen we met argumenten en communiceren transparant.

•

Gelijke kansen vragen soms om extra inzet in bepaalde wijken of groepen. Inwoners worden gevraagd om hier begrip voor te hebben en dit te steunen.

•

We zetten in op ouderbetrokkenheid om gelijke kansen te verbeteren.

Kinderen die opgroeien in kwetsbare omstandigheden lopen een hoger risico op problemen, niet alleen tijdens hun jeugd, maar ook op latere leeftijd. We zien dit terug in verschillen bij vroeggeboorte, geboortegewicht, gezond gewicht en spraak- en taalontwikkeling. Onderzoek laat zien dat investeren in kinderen van 0 tot 5 jaar de grootste impact heeft op het verkleinen van deze verschillen (J. Heckman, 2024). Daarbij gaat het niet alleen om het kind zelf, maar om de hele leefomgeving: de woning, de school, de (toekomstige) ouders en het netwerk eromheen. De gemeente Best biedt een solide basis voor kinderen en jongeren om gezond, veilig en kansrijk op te groeien. Voor de meeste kinderen verloopt dit zonder extra ondersteuning. Voor wie dat wel nodig heeft, is er in elke levensfase een passend aanbod beschikbaar, in nauwe samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs, sport en de leefomgeving. We zetten in op het versterken van basisvaardigheden van onze inwoners. Deze vaardigheden zijn de sleutel tot persoonlijke ontwikkeling, volwaardige participatie in de samenleving en het waarborgen van bestaanszekerheid voor iedereen. Zo zorgen we samen voor ontwikkeling en kansen, voor iedereen in Best.

36

37

5. Ruimte om te leven en te werken Samen bouwen aan een omgeving waar je thuis bent In Best groeit het aantal inwoners. We moeten goed nadenken hoe we invulling geven aan de openbare ruimte en (sociale) voorzieningen. Samen maken we keuzes voor de toekomst op de lange termijn. We streven naar een levendige omgeving met betaalbare en passende woningen. We willen meer groen in de buurt en toegang tot groen in de nabije omgeving. Daarnaast willen we goede fiets- en wandelroutes, plekken om te bewegen en plekken waar mensen elkaar op een laagdrempelige manier kunnen ontmoeten. Ook is er ruimte in wijken ruimte voor kleinschalige passende werkgelegenheid en ondernemerschap. De fysieke schaalsprong moet hand in hand gaan met een sociale groeistrategie. We creëren een prettige leefomgeving waarmee we de sociale samenhang in de buurt bevorderen. Met de regionale schaalsprong willen we de veelkleurigheid koesteren en meer herkenbaar en zichtbaar maken. Wijken en inwoners mogen (blijven) verschillen en hun eigen identiteit hebben. Zolang maar sprake blijft van gelijke kansen voor iedereen en segregatie en sociale en ruimtelijke barrières worden voorkomen. De groei van de regio vraagt ook om sterke culturele, sportieve en maatschappelijke voorzieningen. Die zijn essentieel voor ontmoeting, brede welvaart en het verminderen van sociale ongelijkheid. Iedereen in Best moet kunnen meedoen.

In de afgelopen jaren zijn verschillende initiatieven opgezet om de sociale samenhang, sport en cultuur in Best te versterken. Een mooi voorbeeld is het bovenlokale evenement GLOW, dat bijna alle inwoners van Best heeft bereikt. Dit evenement heeft zichtbaar impact gehad.

Wat dit vraagt van onze manier van werken: • We streven naar genoeg betaalbare en passende woningen voor een diverse groep mensen en zorgen voor heldere uitgangspunten om dit te realiseren.

Wat dit betekent dit voor onze inwoners: • Inwoners worden uitgenodigd om mee te denken over hoe de ruimte in hun wijk wordt ingericht. Dat vraagt om betrokkenheid en samenwerking.

•

We richten de buurt zo in dat mensen elkaar laagdrempelig kunnen ontmoeten, bewegen, ontspannen en voor elkaar zorgen.

•

Een schone, veilige en sociale buurt ontstaat door inzet van bewoners. Dat vraagt om zorg voor de omgeving en elkaar.

•

We maken ruimte voor groen, gezonde lucht, schoon water en een leefomgeving die klaar is voor het veranderende klimaat.

•

De buurt wordt ingericht voor ontmoeting, ontspanning, spel en beweging. Inwoners worden uitgenodigd om hier actief gebruik van te maken.

•

We gebruiken de ruimte slim, bijvoorbeeld door minder parkeerplekken of gebouwen met een publieke ruimte die meerdere functies heeft.

•

•

We wegen (gezondheids)voorzieningen en groen in relatie tot woningbouw mee bij de inrichting van wijken.

Bijdragen aan een gezonde en klimaatbestendige omgeving, denk aan groen, gezonde lucht en schoon water. Inwoners kunnen hieraan bijdragen door duurzaam gedrag en betrokkenheid te tonen.

•

We investeren in leefbare wijken: een schone en veilige buurt waar verschillende mensen samenleven zijn vaak sterker en gezonder.

•

We bekijken de (openbare) ruimte integraal en kijken samen met inwoners en organisaties, wat het beste past bij de wijk.

•

We nemen de regie samen met partners en bepalen tijdig welke voorzieningen nodig zijn. En hoe ze duurzaam geëxploiteerd kunnen worden en toekomstbestendig blijven.

Wonen gaat over veel meer dan vier muren en een dak. Het gaat erom dat je je ergens thuis voelt. Dat je verbonden voelt met anderen en samen zorgt voor je omgeving. In Best bouwen we aan gevarieerde, kwalitatieve en toekomstbestendige wijken waar iedereen graag wil wonen. Hier kunnen mensen gezond opgroeien, ontspannen, oud worden en veilig samenleven. Zo maken we samen een thuis voor iedereen.

38

39

Gemeente Best, februari 2026

40