25072.01 - Raadsvoorstel Oost West Sociaal Best 2040

Voorstel aan de Raad

Vergadering Raadsvergaderdatum

: Gemeenteraad Best : 09-02-2026

Onderwerp Oost West Sociaal Best 2040. Een visie op het sociaal-maatschappelijke domein Aanleiding

De huidige nota Integraal sociaal domein stamt uit 2019 en is aan herijking en vernieuwing toe. Gedurende deze collegeperiode werd mede op verzoek van de gemeenteraad de noodzaak duidelijk om een overkoepelende lange termijn visie tot 2040 voor het sociaal maatschappelijk domein op te stellen. Het is nadrukkelijk een visie, geen beleids- of uitvoeringsprogramma.

Trends en ontwikkelingen in de samenleving vragen om keuzes Onze samenleving verandert de laatste jaren snel. Steeds meer mensen hebben langdurige ondersteuning nodig, jongeren vragen vaker om hulp en het aantal inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt groeit. Tegelijkertijd wordt de samenleving complexer, vergrijst de bevolking en worden hulpvragen zwaarder. Kosten stijgen, de middelen van het rijk worden minder en het is lastig om voldoende (zorg)medewerkers te vinden op de krappe arbeidsmarkt. We zetten in op eigen kracht, preventie en samenwerking. Maar dat alleen is niet genoeg. We hebben een toekomstgerichte visie nodig die ons helpt keuzes te maken voor de uitdagingen van nu en morgen. Met deze visie willen we dat iedereen in Best mee kan doen, op een manier die past bij de persoon én bij onze gemeenschap.

De regio en ook Best gaat de komende jaren sterk groeien De ontwikkeling van Brainport zorgt voor economische groei in de regio en trekt nieuwe inwoners en kenniswerkers aan. Ook Best zelf groeit: tot 2040 zetten we in op ongeveer 4.100 nieuwe woningen. Dat betekent een veelvoud aan meer inwoners, meer diversiteit en meer vragen om ondersteuning. Deze groei vraagt ook om sociaal beleid en voorzieningen die meebewegen, met aandacht voor samenleven, ontmoeten en zorgen voor elkaar. En een sterke sociale agenda t.o.v. de economische en ruimtelijke plannen. Deze visie draagt hieraan bij en vormt een stevige basis in het fusietraject met Oirschot en in de komende nieuwe bestuurlijke periode

Advies 1. De visie voor het sociaal-maatschappelijke domein “Oost West Sociaal Best 2040” vast te stellen.

*IN25-02278*

IN25-02278/ Pagina 1 van 4

Argumenten

1.1 Deze visie is tot stand gekomen door een zorgvuldige domein overstijgende aanpak waarbij onze maatschappelijke partners zijn betrokken Uw wens was om tot een overkoepelende, integrale visie te komen. Dit heeft geleid tot een zorgvuldig proces van januari tot 1 juli 2025 waarbij alle relevante beleidsterreinen werden aangehaakt. Ook onze belangrijkste maatschappelijke partners zoals LEV, Lumens, de GDD, maakten onderdeel uit van dit proces. Vanaf het begin heeft er een wisselwerking plaatsgevonden tussen het proces van de omgevingsvisie en deze sociaal-maatschappelijke visie. Beide processen zijn bij elkaar aangehaakt.

1.2 We gaan opgavegericht werken aan vijf maatschappelijke thema’s als gemeente Vanuit de hoofdvisie ‘ De kracht van samenleven’ zijn vijf maatschappelijke opgaven geformuleerd te weten: (1) sociale verbinding, (2) iedereen kan meedoen, (3) gezond en vitaal ouder worden (4) kansrijk (op)groeien en (5) ruimte om te leven en te werken. Deze opgaven geven ons houvast voor een toekomstbestendig Best waar mensen naar elkaar om blijven kijken. Deze opgaves worden verder uitgewerkt in beleidsplannen en uitvoeringsprogramma’s. Op sommige terreinen is dit er al denk aan de vergrijzingsopgave en het onlangs vastgestelde schulphulpverlening en armoedebeleid, en het strategisch beleidskader nieuwkomers.

1.3 Onze leidende principes op de inhoud geven richting en leiden tot beleidskeuzes Eén van de uitkomsten van het gelopen proces is de keuze voor vijf leidende principes op de inhoud. Deze geven de kern weer van de beweging die we met de visie inhoudelijk beogen. Zijn gebaseerd op de wens van de raadsleden, input van de collega’s en partners werkzaam in het sociale domein. Hierbij gaat het om: 1. Investeren en verbinding van het sociale en fysieke in de leefomgeving 2. Normaliseren als uitgangspunt, 3. Voorkomen waar kan, ondersteunen waar nodig, 4. Positieve gezondheid als basis voor veerkracht 5. Ongelijk investeren voor gelijke kansen.

1.4

Onze manier van werken als gemeentelijke organisatie gaat veranderen

We zetten als gemeente nadrukkelijk in op de kracht van mensen, en zetten mensen boven de regels centraal. We werken meer integraal samen zowel in als extern. We zijn een lerende organisatie; we leren van wat werkt en wat niet werkt. We gaan af en toe buiten de gebaande paden. We streven naar minder bureaucratie: minder regels en administratieve lasten, betekent meer tijd voor ondersteuning. Ook onze partners via de subsidierelatie die wij hebben zullen mee moeten bewegen en veranderen. Dit zijn leidende principes op onze manier van werken, als het ware een keurmerk waar we aan willen voldoen. Om deze andere manier van werken te kunnen realiseren, is er onder meer een cultuurverandering noodzakelijk en een training/cursus in opgavegericht werken. Daarnaast zullen we een harmonisatie van beleid met Oirschot krijgen vanaf maart 2026.

*IN25-02278*

IN25-02278/ Pagina 2 van 4

Risico’s

1.1 Het hanteren van de leidende principes kan tot onrust leiden Het hanteren van bovenstaande principes kan in sommige gevallen directe consequenties voor de samenleving betekenen. Bijvoorbeeld als we ongelijk gaan investeren heeft dit consequenties voor de samenleving; voor bepaalde groepen of buurten. Door goed te motiveren waarom we dit doen en de financiële impuls bijvoorbeeld tijdelijk maken, kan een beter begrip ontstaan bij de Bestenaren. Zo kan er toch draagvlak voor het beleid komen. Ook succesvolle ervaringen en ideeën uitwisselen tussen buurten kan hieraan bijdragen.

1.2 Het veranderen van een werkwijze en cultuurverandering is een langdurig traject Deze visie vormt de kapstok van ons beleid en uitvoering, het is een document dat leeft en in de uitvoering tot verandering leidt. Gedrags- en cultuurverandering is niet eenvoudig, dit betekent dat na vaststelling van deze visie, we samen aan de slag gaan met de uitwerking en implementatie. Eén van de onderdelen zal zijn dat we gaan investeren in opgavegericht werken binnen de gemeente.

Kosten en dekking Deze visienota blijft binnen het bestaande budget, op termijn hopen we de beweging naar voren te maken, meer preventief, en hierdoor een besparing te kunnen realiseren. Participatie De Adviesraad Sociaal Domein is om advies gevraagd en heeft een positief advies uitgebracht. De door de Adviesraad geformuleerde aandachtspunten zullen worden betrokken bij de verwerking uitwerking en implementatie. In de totstandkoming van deze visie is daarnaast intensief contact geweest met veel collega’s uit de domein Samenleving en ook Omgeving, de verbinding is gelegd tussen sociaal en fysiek (denk aan de Omgevingsvisie en wonen). Onze maatschappelijke partners en het lokale netwerk zijn bij het Activatielab en de laatste bijeenkomst uitgenodigd. Voor uw als raad hebben er verschillende themasessies plaatsgevonden, de laatste was op 30 september jl. Tevens heeft er een schriftelijke consultatieronde plaatsgevonden. De opbrengsten zijn meegenomen in dit concept of worden bij de uitvoering betreokken. Aangezien dit een overkoepelende lange termijn visie betreft, is het minder geschikt om inwoners in dit stadium al te betrekken. Bij de nadere uitwerking in beleidsplannen en in de uitvoering komen zij en de vrijwilligersorganisaties nadrukkelijker in beeld.

Communicatie Na vaststelling wordt de visie Oost West Sociaal Best openbaar gemaakt via de gemeentelijke website en andere reguliere publicatiekanalen. Richting netwerkpartners wordt actief gecommuniceerd over de inhoud en betekenis van het plan. Ook wordt een publieksversie gemaakt met een duidelijke en aantrekkelijke vormgeving. Procedure en planning Na vaststelling van de visie zal een implementatieplan voor de volgende fase in werking treden met aandacht voor de uitvoering en realisatie. Ook de samenwerking en harmonisatie met Oirschot wordt hierin meegenomen.

*IN25-02278*

IN25-02278/ Pagina 3 van 4

Evaluatie Monitoring en evaluatie zijn belangrijk om de voortgang van de visie Oost West Sociaal Best 2040 te volgen, maatschappelijke effecten zichtbaar te maken en tijdig bij te sturen. Ze dragen bij aan transparantie, verantwoording en verbetering van beleid en in de uitvoering. In de komende weken bepalen we de set van kernindicatoren die we aan de Visie 2040 koppelen, dit is een van de onderdelen in het implementatieplan.

Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen

Nummer Titel PU25-01761 Reactie op het advies van de ASDB IN25-02326 Raadsbesluit BL25-05920 Advies van de ASDB BL25-05939 Oost West Sociaal Best 2040

Openbaar Indien niet openbaar, wegens (klik hier voor informatie) (ja/nee) ja <…> ja ja ja

02-12-2025 Burgemeester en wethouders van Best,

M.J.D. Donders- de Leest Burgemeester

J.C.M. Segers Loco secretaris

*IN25-02278*

IN25-02278/ Pagina 4 van 4